Η Εταιρεια Θρακικων Ερευνων στο Διον, την ιερη γη των Μακεδονων

Τις εμπειρίες της καταγράφει η Εταιρεία Θρακικών Ερευνών από την εκδρομή και περιήγηση που διοργάνωσε στο Δίον της Πιερίας. Στην «ανταπόκρισή» της η Εταιρεία καταγράφει στοιχεία της ανασκαφής αλλά και των ευρημάτων που συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον των εκδρομέων.

Ακολουθεί αναλυτικά η ανταπόκριση της Εταιρείας Θρακικών Ερευνών:

«Με επίγνωση των υποχρεώσεων που επιβάλλει η εύρυθμη λειτουργία του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Θρακικών Ερευνών και με ειλικρινή πρόθεση να αναδείξουμε τον εξωστρεφή χαρακτήρα του συλλόγου μας συγκλίναμε, μετά από προσυμφωνημένη συνάντηση και επιχειρηματολογική διατύπωση των απόψεών μας να πραγματοποιήσουμε εκδρομή αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στο χώρο του Δίου, ο οποίος βρίσκεται στους πρόποδες του Ολύμπου, στη γη που την περιδιαβαίνουν τα θεϊκά πλάσματα του Ολυμπιακού Δωδεκάθεου και οι θεραπαινίδες των Τεχνών, οι Μούσες.

Η Πιερία γη στην οποία εντάσσεται το Δίον, είναι δεμένη με το σύνολο των μυθικών παραδόσεων του λαού μας αλλά και των δυναμικών γεγονότων που διαμόρφωσαν τη ζωή και το χαρακτήρα της. Είναι πλούτος γνώσεων και εμπειριών, που καθοδηγεί το μέλλον. Είναι η απόδειξη της αδιάσπαστης πολιτιστικής συνέχειας που επιβεβαιώνει την ελληνικότητα αυτού του τόπου.

Είναι γνωστό ότι η αρχαιολογική σκαπάνη ως εργαλείο κατάλυσης των ψευδών αντιλήψεων περί διαφορετικής φυλετικής προέλευσης των Μακεδόνων πιστοποιεί καθημερινά την αλήθεια της ελληνικής (δωρικής) καταγωγής τους με την αποκάλυψη της αντικειμενικότητας που προσφέρουν τα ευρήματα των ανασκαφικών ερευνών.

Ο πλούτος των ευρημάτων και η έκθεσή τους από τους αρμόδιους αρχαιολόγους σε μουσειακό χώρο πολλών τετραγωνικών μέτρων φωτίζουν την ιδιωτική και δημόσια ζωή των αρχαίων κατοίκων του Δίου.

Σε χάρτες του 18^ου αιώνα μ.Χ. σημειώνεται το τοπωνύμιο «Στα Δια», εκεί όπου βρισκόταν ο ερειπιώνας της ιερής πόλης των Μακεδόνων, ο τόπος που ονομάστηκε Δίον, συνδέοντας την ύπαρξή του με του Ολύμπιου Δία. Στο χώρο αυτό η ανασκαφική προσπάθεια διενεργήθηκε με τη φιλότιμη και φιλόπονη οργάνωση και συμμετοχή των αρχαιολόγων Γ. Σωτηριάδη, Γ. Μπακαλάκη και Δ. Παντερμαλή και κάλυψε με τη μεσολάβηση κενών χρονικών διαστημάτων μεγάλης διάρκειας, περίοδο από το 1926 έως και τη δεκαετία του 1980.

Το φυσικό περιβάλλον της πεδινής περιοχής του Δίου ελκύει την προσοχή του επισκέπτη και επηρεάζει συναισθηματικά την ύπαρξή του. Ιδιαίτερα, ο μήνας Μάιος πληροί με ερωτικούς χυμούς τα πανύψηλα δέντρα της περιοχής και με άφθονα νερά τις κοίτες των ποταμών και τις μικρές λίμνες. Μάιο μήνα του 1928 ο αρχαιολόγος Σωτηριάδης ξεκίνησε την επιστημονική του δράση πιστεύοντας ότι θα φέρει στο φως το τέμενος του Ολυμπίου Διός, χωρίς όμως να επιτύχει το στόχο του. Στη γενική απογοήτευσή του που κατέληξε στην εγκατάλειψη της προσπάθειας συνέβαλε και η ελώδης σύσταση του εδάφους που καθιστούσε βασανιστικό τον αγώνα της αποκάλυψης των αρχαιολογικών θησαυρών του Δίου. Μετά από τριάντα χρόνια την εποπτεία της ανασκαφής ανέλαβε ο καθηγητής της αρχαιολογίας  Μπακαλάκης, ο οποίος κάλυψε τέσσερις ανασκαφικές περιόδους, από το 1964 ως το 1970. Στο τέλος της δεκαετίας του 1960 αρχίζει την ανασκαφή του στον ίδιο χώρο ο επιμελητής της κλασικής αρχαιολογίας  Παντερμαλής.

Βρισκόμαστε στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου όπου η ξεναγός μας πληροφορεί πως για λόγους ορθολογικής έρευνας αυτός διαιρέθηκε σε τρία μέρη : α. τον αρχαιολογικό χώρο, από τον οποίο προέρχονται τα αρχαιολογικά ευρήματα, β. το αρχαιολογικό πάρκο, χώρος διαμόρφωσης για την υποδοχή των επισκεπτών και γ. το αρχαιολογικό Μουσείο, χώρος έκθεσης των ευρημάτων.

Από εδώ ξεκινά η περιήγηση ανάμεσα σε τείχη που οριοθετούν την έκταση της πόλης, σε αυλές, που εισάγουν σε ιδιωτικά ή δημόσια κτίρια, σε καταστήματα, σε επαύλεις και σε ιερούς χώρους.

Η πρώτη αποφασιστική αποκάλυψη που ενίσχυσε την άποψη πως η έρευνα έχει θετικό προσανατολισμό ήταν η εύρεση της κεφαλής του λατρευτικού αγάλματος της Δήμητρας, του 4^ου αιώνα π.Χ. Η δεύτερη αποκάλυψη ήταν η έρευνα στα δημόσια λουτρά, όπου βρέθηκε χώρος με σπασμένα αγάλματα. Η ανασκαφή συνεχίστηκε πια με αισιοδοξία και το καλοκαίρι του 1978 φάνηκαν τα πρώτα αρχαία τείχη της πόλης και μερικά κομμάτια από γλυπτά. Το επόμενο καλοκαίρι ο κ. Παντερμαλής και οι συνεργάτες είδαν να ξεπροβάλει μέσα από τη λάσπη ένας ιδιόρρυθμος ναΐσκος χωρίς δάπεδο και απέναντι από την είσοδο μια ορθογώνια βάση αγάλματος που μας πληροφορούσε ότι ήταν αφιερωμένο στην Αφροδίτη των Υπορειών του Ολύμπου, την υπολυμπιδία Αφροδίτη. Πιο σημαντικό όμως ήταν ένα άλλο εύρημα, το κεφάλι ενός γυναικείου αγάλματος, καλυμμένου από λεπτό στρώμα λάσπης. Εν τω μεταξύ τα έλη άρχισαν να υποχωρούν. Η προσπάθεια αποστράγγισης ενός μεγάλου μέρους του αρχαιολογικού χώρου οδήγησαν στην ανασκαφή ενός πλουσιότατου οικήματος του 2^ου αιώνα π.Χ. Επρόκειτο για έπαυλη εξαιρετικής αρχιτεκτονικής και έξοχης διακοσμητικής ευαισθησίας. Εκτός από τα δωμάτια της ερευνήθηκαν το λουτρικό της σύστημα, τα καταστήματα, δύο αίθρια, μια αυλή, μια βιβλιοθήκη και μια αίθουσα συμποσίων. Η ανασκαφή μας προσέφερε μια συγκλονιστική εικόνα, δηλαδή τον διονυσιακό κόσμο στην πιο θριαμβική στιγμή, την αποτυπωμένη με μοναδική τέχνη στο ψηφιδωτό δάπεδο, που κάλυπτε την επιφάνεια εκατό τετραγωνικών μέτρων.

Στη μέση της αίθουσας εικονίζεται ο θεός Διόνυσος πάνω σε άρμα υποβασταζόμενο από έναν παπποσειληνό.   Ο επιφαινόμενος θεός φορά στεφάνι και κρατά στο χέρι του μακρύ θύρσο. Παράλληλα εντοπίζεται ένα γυναικείο άγαλμα που στέκεται όρθιο στη βάση του κρατώντας στο χέρι το κέρας της Αμάλθειας. Σε κοινό βάθρο στήθηκαν τα αγάλματα που εικόνιζαν την Υγεία, την Αίγλη, την Πανάκεια, την Ακεσώ, κόρες του Ασκληπιού.

Θαυμάζει κανείς το συμμετρικό σώμα του επικούρειου φιλοσόφου που βρέθηκε μαζί με τρία παρόμοια γλυπτά στην έπαυλη του Διονύσου. Στην ίδια περιοχή, μέσα από τα χώματα φάνηκε μια σειρά χάλκινων σωλήνων διαφορετικού μεγέθους. Ο ένας ήταν συναρμοστός με τον άλλο και όλοι μαζί με τη χάλκινη κιβωτό τους αποτελούσαν ένα υδραυλικό όργανο (ύδραυλις) που μοιάζει με το «Όργανο» της Καθολικής Εκκλησίας.

Στις υπόρειες του Ολύμπου, δυτικά του Δίου εμφανίζονται  λιθοσωροί που περιέχουν τάφους. Στις περισσότερες περιπτώσεις έμειναν ασύλητοι και στην πλειονότητά τους περιέχουν αγγεία του ίδιου σχήματος με τα αγγεία της Νότιας Ελλάδας : κρατήρες, οινοχόες, κάνθαροι, αμφορείς, σκύφοι, κύπελα. Μερικά έχουν διακόσμηση με γεωμετρικά σχήματα, κυρίως ημικύκλια.

Τελικά η γη του Δίου αντάμειψε την εξαιρετική εργασία των αρχαιολόγων αποκαλύπτοντας τον ιερό κόσμο των θεών που λατρεύονταν στους πρόποδες του Ολύμπου. Σήμερα, στις δύσκολες ώρες που περνά η χώρα μας, η έγκυρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρουσία των ευρημάτων της ανασκαφής στο Δίον είναι ο σημαντικότερος τρόπος υπεράσπισης των εθνικών μας θεμάτων που άλλοι με έωλα επιχειρήματα προσπαθούν να μειώσουν την ιστορική τους αξία».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.