«’ψες του βραδυ σ’ ειδα»: Μια μουσικη καταγραφη πολιτισμου και μνημης απο τον Εβρο

Στο Ορμένιο του Έβρου, εκεί όπου η παράδοση συνεχίζει να ζει μέσα στις καθημερινές πράξεις των ανθρώπων, γεννήθηκε και δημιουργεί η Χρυσούλα Ιωαννίδου — αγρότισσα, ερευνήτρια και πλέον ενεργή καταγραφέας της προφορικής πολιτιστικής κληρονομιάς της Θράκης. Η πιο πρόσφατη πρωτοβουλία της, σε συνεργασία με τον μουσικό και ερευνητή Λάμπρο Κάππα, καρποφόρησε στην κυκλοφορία ενός μοναδικού δίσκου με τίτλο «’ψές του βράδυ σ’ είδα», που περιλαμβάνει 22 τραγούδια της τοπικής μουσικής παράδοσης.

Η συλλογή αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ηχογράφηση παραδοσιακών σκοπών. Είναι μια ζωντανή μαρτυρία της καθημερινής ζωής, των εθίμων, και των συναισθημάτων των κατοίκων με καταγωγή από τα χωριά Κόζουλτζια και Ουρούμκιοϊ, αλλά και άλλων προσφύγων από την Ανατολική Θράκη που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

«Τα τραγούδια αυτά τα τραγουδούσαν οι γυναίκες όταν δούλευαν στα χωράφια, στις “μιντζιές” – βραδινές συγκεντρώσεις για καθάρισμα καλαμποκιού και ηλιόσπορων – ή όταν χόρευαν μόνες τους, γιατί οι άντρες έλειπαν», σημειώνει η Χρυσούλα Ιωαννίδου.

Από την ηχογράφηση στο ντοκιμαντέρ

Το εγχείρημα ξεκίνησε αυθόρμητα, όταν η κ. Ιωαννίδου άρχισε να ηχογραφεί τη θεία της, Σοφία Δήμου Κώστα, 92 ετών, που θυμόταν παλιά τραγούδια. Οι ηχογραφήσεις στάλθηκαν στον Λάμπρο Κάππα, που από την Αυστραλία, μέσω τηλεφώνου και διαδικτύου, συντόνιζε την παραγωγή. Σιγά σιγά, κι άλλες γυναίκες του χωριού εντάχθηκαν στο εγχείρημα. Ηχογραφήσεις έγιναν ακόμη και από τα παιδιά και εγγόνια των γυναικών, με συγκινητικά αποτελέσματα.

Μια από τις πιο δυνατές στιγμές του δίσκου είναι το τραγούδι «Μάνα μ’ τσομπάνος μ’ αγαπάει», σε ντοπιολαλιά, τραγουδισμένο από τη μητέρα της κ. Ιωαννίδου, η οποία απεβίωσε πρόσφατα. Το τραγούδι συμπεριλήφθηκε και σε ένα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ που συμμετείχε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2024.

Ένας δίσκος με ψυχή

Η διαδικασία κράτησε περίπου τρία χρόνια. Όπως τονίζει η κ. Ιωαννίδου «έπρεπε να εξηγώ στον Λάμπρο τι σημαίνει κάθε λέξη στη ντοπιολαλιά. Ο ίδιος έκανε ένα τεράστιο έργο, καθώς τα τραγούδια αυτά, χάρη στον δίσκο, θα ακουστούν σε όλη την Ελλάδα και ίσως σε όλο τον κόσμο».

Το CD παρουσιάστηκε πρώτη φορά στο κοινό κατά τη διάρκεια πολιτιστικής εκδήλωσης της Χορευτικής Ομάδας Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης (ΧΟΦΕΘ), ενώ ήδη σχεδιάζεται δεύτερος δίσκος, καθώς έχουν καταγραφεί αρκετά ακόμη τραγούδια.

Η φωνή της ξενιτιάς

Ο Λάμπρος Κάππας, βιολόγος στο επάγγελμα και λάτρης της θρακιώτικης παράδοσης, ζει στην Αυστραλία, αλλά επιστρέφει τακτικά στην Ελλάδα για να προωθήσει τις μουσικές του έρευνες. Όπως λέει «στην Ήπειρο, στη Θράκη, βλέπω πως τα χωριά αργοπεθαίνουν. Η μοναξιά αυτών των ανθρώπων είναι τεράστια. Με αγκάλιασαν, μου άνοιξαν την καρδιά τους. Αυτός ο δίσκος είναι κάτι παραπάνω από ηχογραφήσεις — είναι μια καταγραφή ζωής και πόνου».

Ο Κάππας, γνωστός για προηγούμενα έργα του που αφορούσαν τη μουσική παράδοση της Στράντζας, της Κεσσάνης και των Μάλγαρων, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο να διατηρηθούν οι αυθεντικές φωνές των γυναικών του Ορμενίου στο τελικό άλμπουμ. «Είναι μεγάλη χαρά για τις γυναίκες αυτές να ακούνε τη φωνή τους σε ένα CD. Δεν τους ζητήσαμε απλώς τραγούδια· τους δώσαμε φωνή», λέει συγκινημένος.

Πού θα βρείτε τον δίσκο

Ο δίσκος είναι διαθέσιμος στο Ορμένιο κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια από την εγκατάσταση των προσφύγων από το Ουρούμκιοϊ και το Κόζοντζα. Για όσους ενδιαφέρονται να τον αποκτήσουν, σύντομα θα ανακοινωθούν και συνεργαζόμενα καταστήματα, κατόπιν επικοινωνίας με τον Λάμπρο Κάππα.

Η καταγραφή τραγουδιών δεν είναι απλώς αρχείο — είναι ταυτότητα.
Η εργασία της Χρυσούλας Ιωαννίδου και του Λάμπρου Κάππα είναι απόδειξη πως όταν ο λαϊκός πολιτισμός συναντά την επιστημονική επιμονή και την ανθρώπινη ευαισθησία, γεννιούνται έργα με ιστορική και συναισθηματική αξία. Έργα που δεν ακούγονται μόνο με το αυτί — αλλά με την καρδιά.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.