Λουδοβικος των Ανωγειων: «Ο καθενας οφειλει να αφησει τα ιχνη του φευγοντας»

Στην Κομοτηνή βρέθηκε, με διπλή ιδιότητα, ο αγαπημένος καλλιτέχνης Λουδοβίκος των Ανωγείων, αποδεχόμενος πρόσκληση από τον Σύλλογο Καλλιτεχνών «Αθηνίων» τόσο για την φιλοξενία της έκθεσης ζωγραφικής με έργα του, όσο και με την συναυλία που ακολούθησε στην αυλή της Παπαδριελλείου Πινακοθήκης, το βράδυ της Τετάρτης, 4 Ιουνίου, αφήνοντας όπως είναι και ο τίτλος των εκδηλώσεων ίχνη.

Με την αφορμή της επιστροφής του στην Κομοτηνή, που και στο παρελθόν τον έχουμε απολαύσει, μεταξύ άλλων στο πλευρό του «δικού μας» Θανάση Γκαϊφύλλια, ο Λουδοβίκος των Ανωγείων μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» και την εκπομπή «Με το Ν και με το Β».

Ο λόγος στον ίδιο:

ΠτΘ: Επιστρέφετε στην Κομοτηνή όπου σας έχουμε απολαύσει ξανά στο παρελθόν μουσικά, για πρώτη φορά όμως και με την ιδιότητα του ζωγράφου…

ΛτΑ: Πρώτη  φορά έρχομαι με έκθεση ζωγραφικής. Η ζωγραφική και η βραδιά μουσικής έχουνε τον ίδιο τίτλο «Μόνο αυτός που περπατάει, αφήνει ίχνη πίσω». Είναι ένα αίτημα  – και μια πρόταση ή μια εντολή – της  ζωής προς τον καθένα μας. Ο καθένας οφείλει να αφήσει τα ίχνη του φεύγοντας. Αν ο Θεός μας ήθελε να μην κάνουμε ιστορία, να μην περπατάμε, να μην αφήνουμε  ίχνη, θα μας έκανε δέντρα. Από τη στιγμή που μας έδωσε πόδια και μας είπε περπατήστε τώρα, περιμένει από πίσω να αφήσουμε εμείς τα ίχνη μας, δηλαδή τύπωμα του περάσματος από  αυτόν το παράδεισο που μας έφτιαξε.

ΠτΘ: Ήτανε πάντοτε η τέχνη στη ζωή σας;

ΛτΑ: Ναι, μπορώ να το πω αυτό και ταυτόχρονα δεν μπορώ να περηφανεύομαι γι’ αυτό γιατί τα χαρίσματα  της φύσης δεν τα περηφανεύεσαι. Είσαι τυχερός που σου τα δίνει. Από κει πέρα όμως έχεις ένα χρέος να τα σεβαστείς, να τα αξιοποιήσεις, να τα μεγεθύνεις, να ψάξεις τον εαυτό σου πόσο πιο βαθιά  μπορεί να φτάνει αυτή εντολή που σε κάνει να θες να ζωγραφίζεις, να κάνεις μουσική.

ΠτΘ: Ποια ξεκίνησε πρώτη σαν ανάγκη; Η ζωγραφική ή η μουσική στη ζωή σας;

ΛτΑ: Τη μουσική δεν την αρχίζεις, την ακούς. Έχω τη τύχη, στο χωριό που γεννήθηκα και ζω, στα Ανώγεια, σε ένα υψόμετρο περίπου 800 μέτρα, να έχουμε καντάδες τις νύχτες. Είχαμε από πάντα πανηγύρια, γιορτές, όπως ο γάμος που είναι μια τεράστια και σπουδαία γιορτή, από τα αρχαία χρόνια και πάντα είχα μια ακουστική εμπειρία της μουσικής. Έμαθα μαντολίνο γιατί άκουγα τους μαντολινάδες από κάτω να τραγουδάνε τη νύχτα με μαντολίνο ή  καντάδες για τις αγαπημένες τους. Κι έτσι έμαθα μαντολίνο για αυτό το λόγο. Αφού είχα όμως «καταπιεί» την αίσθηση της μελωδίας, την αίσθηση του οργάνου, το οποίο εκπέμπει μια κομψότητα, μια τρυφερότητα και συνοδεύει τη φωνή σε αυτά που θέλει  να πει. Το πρώτο που θυμάμαι για τη ζωγραφική είναι από τα παιδικά μου χρόνια. Ήμουν 8 χρονών και με είχε μαλώσει ο πατέρας μου. Καθόμουν μπροστά στον  μπουφέ σκεφτικός, στενοχωρημένος, γιατί τα αδέρφια μου τρώγανε κι εμένα δεν με άφησε να φάω. Και καθώς ήμουνα στον καθρέφτη μουτρωμένος, ήτανε μπροστά μου ένα χάρτινο πιάτο, με κόκκινη μπορντούρα γύρω γύρω. Είχα ένα μολύβι και κοίταζα τον καθρέφτη που ήταν από μέσα και ζωγράφιζα το πρόσωπό μου. Όταν το είδανε μετά άρχισαν να μου φωνάζουν «τι ωραίο» κ.α. και κάπως έτσι άρχισε ο έκτονος να κινητοποιεί μέσα μου την ανάγκη να το κάνω  καλύτερο. Διότι όπως ξέρετε το κίνητρο του κόσμου να παράγει κάτι, είναι ο έκτονος. Ας μην είμαστε τσιγκούνηδες σε αυτό. Και το εννοώ γενικά. Μπορεί να δεις μια καλή συμπεριφορά, ένα ωραίο άρωμα ή ένα ωραίο  ντύσιμο. Αυτό να το αποδώσεις σε αυτόν που το φέρει, γιατί αυτό θέλει να κάνει. Ο καθένας που  συμφωνεί κάθε πρωί με τον εαυτό του στον καθρέφτη, συμφωνεί με τον καθρέφτη και βγαίνει έξω εκθέτοντας τον εαυτό του. Θέλεις να ακούσεις κάτι ωραίο.  Εμείς λοιπόν να λέμε τα ωραία  πράγματα γιατί χωρίς τον έκτονο δεν πας παρακάτω.

«Ο έρωτας δεν θα χαθεί ποτέ»

ΠτΘ: Είμαστε όμως σε μια εποχή που βλέπουμε ότι όλα κινούνται πάρα πολύ γρήγορα και όλα ξεχνιούνται ακόμα πιο γρήγορα, όπως και αυτό που λέτε, και το χάνουμε μέσα στην καθημερινότητα…

ΛτΑ: Δεν προλαβαίνουμε την εξέλιξη εμείς. Είμαστε ακόλουθοι και παρατηρητές σε κάτι που συμβαίνει.  Εγώ τώρα κάθομαι στο μπαλκόνι μου, βλέπω τον Ψηλορείτη και ακούω, όχι τη φωνή σας, αλλά την πρόθεση του λόγου που έχετε μέσα. Αυτό είναι ένα θαύμα από τη μια μεριά. Από την άλλη  ακυρώνει τη νοσταλγία. Το μεγαλύτερο πλήγμα το έπαθε η  νοσταλγία από την τεχνολογία της επικοινωνίας. Και  δεν μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά. Θα ενταχθούμε λοιπόν στο τρένο που τρέχει, θα  αρπαχτούμε από πάνω και ο καθένας ανάλογα με την ποιότητά του θα κρατήσει ή θα πετάξει πράγματα. Όσοι  παραδοθούν νομίζω θα  χαθούν οριστικά σε ένα  χάος. Εδώ έχουμε μπροστά μας την τεχνολογία και την επιστήμη της ιατρικής, που εξελίσσονται παράλληλα και αυτό είναι τεράστιο. Ανέβηκε ο μέσος όρος ζωής των ανθρώπων, γιατί η επιστήμη δουλεύει  σε αυτό. Η τεχνολογία επίσης. Είναι «Παρθενώνες» αυτά  που γίνονται σήμερα.  Όμως υπάρχει και  ένα θέμα που λέγεται ευκολία,  όπως το να κάθεσαι μπροστά από μια  οθόνη και να χαζεύεις πολύ. Εκεί χάνεται το θέμα. Τα αληθινά συναισθήματα όμως δεν θα  σταματήσουνε ποτέ να υπάρχουν, διότι η εντολή του να υπάρξει η ζωή και τα δυο  πρόσωπα που σμίγουν για να κάνουν το τρίτο, θα  χρειαστεί πάντα  να έχουν το κίνητρο  το ερωτικό. Ο έρωτας δεν θα χαθεί ποτέ. Μπορεί  να αλλάζει όψεις, αλλά πάντα θα έχει το στοιχείο στο βλέμμα και την έλξη να σμίξεις.

«Αν σταματήσεις να ασχολείσαι, σε αρνείται η φύση»

ΠτΘ: Έχετε πολλά χρόνια καλλιτεχνικής γενικότερα και μουσικής και δισκογραφικής πορείας. Έχουν αλλάξει τα δικά σας κριτήρια το πέρασμα των ετών, τόσο σε ό,τι αφορά το πού θα εμφανιστείτε, όσο και το τι θα επικοινωνήσετε;

ΛτΑ: Έχω κάνει μια πορεία πάνω από 30 χρόνια. Το στίγμα μου το έχω δώσει και ξέρω τι έχει περάσει. Επιλέγω πλέον πού θα παίξω και τι θα  κάνω, υπό την έννοια ότι με ενδιαφέρει κι εμένα τον ίδιο να κάνω κάτι που θα με «ανεβάσει» προσωπικά. Δεν το κάνω επάγγελμα με την αυστηρή έννοια. Φυσικά είναι το επάγγελμά μου, αλλά θα επιλέξω έναν χώρο που θα παίξω. Ένα τόπο που να μην έχει φασαρία, έναν τόπο που να με ακούνε με τα μάτια. Για μένα το σημαντικό είναι να με ακούει ο άλλος με τα μάτια.  Επιλέγω τις εμφανίσεις μου και τις κάνω προσεκτικά και συνεχίζω έτσι.  Έχω δώσει επίσης μεγάλη έμφαση στη  ζωγραφική και ετοιμάζω διάφορες εκθέσεις. Κάνω πράγματα τα οποία με γεμίζουνε. Έχω προχωρήσει στην ηλικία, αλλά ξέρω ότι αν σταματήσεις να ασχολείσαι, αν σταματήσεις σε αρνείται η φύση. Εγώ δεν θα το κάνω αυτό.

«Ο πιο μεγάλος περπατηχτής είναι ο χρόνος»

ΠτΘ: Τα έργα που είδαμε εδώ στο πλαίσιο της έκθεσης, είναι πράγματα τα οποία κουβαλάν πολλές δικές σας μνήμες;

ΛτΑ: Η έκθεση αφορά ένα συγκεκριμένο θέμα, τα ίχνη. «Μόνο αυτό που περπατεί  αφήνει ίχνη πίσω». Ο πιο μεγάλος περπατηχτής είναι ο χρόνος, ο οποίος  περνώντας πάνω από τα αντικείμενα αφήνει τα ίχνη του, με την έννοια της φθοράς. Αυτή η φθορά όμως τους δίνει ένας σεβασμό και την ίδια στιγμή με την ιστορία τους, είναι λόγος έμπνευσης. Για  παράδειγμα μια χάλκινη κανάτα στο ράφι, με το χρόνο γίνεται πράσινη-χαλκοπράσινη.  Αυτό το πράσινο είναι πολύ γοητευτικό και δίνει μια άλλη υπόσταση στην προσωπικότητα του αντικειμένου. Εγώ λοιπόν παίρνω αυτά τα αντικείμενα, παλιές λάμπες, αντικείμενα που έχω ήδη στο σπίτι και τα ζωγραφίζω, κάνοντας μια προσωπογραφία.

«Αν σταματήσει να σε έλκει το ωραίο, κι αν σταματήσει να σε διδάσκει το άσχημο, έχεις πεθάνει και δεν το ξέρεις»

ΠτΘ: Φοβάστε τη φθορά και το χρόνο;

ΛτΑ:  Δεν φοβάμαι τον χρόνο καθόλου. Ίσα ίσα. Η ζωή είναι πολύ μεγάλη. Δεν είναι μικρή. Είναι τεράστια, εάν της δώσεις τον χώρο και τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί. Ο Καβάφης το είχε πει, «αν η μέρα σου μοιάζει με την άλλη και είναι το ίδιο, δεν ζεις». Πρέπει να είσαι ανοιχτός στην έκπληξη και στο ωραίο. Αν σταματήσει να σε έλκει το ωραίο, κι αν σταματήσει να σε διδάσκει το άσχημο, έχεις πεθάνει και δεν το ξέρεις.  Έχω συμβιβαστεί με την έννοια  του τέλους, του θανάτου και το έχω πει πολλές φορές. Με τον Ρασούλη, τον συγχωρεμένο, κουβεντιάζαμε μια μέρα και λέγαμε για τον θάνατο. Κρατούσε τον αναπτήρα του και μου λέει «για μένα αυτό είναι» και ανάβει τον αναπτήρα και βλέπουμε τη φλόγα. Το αφήνει και σβήνει η φλόγα. Μου λέει «αυτή τη στιγμή είναι  αυτό». Θάνατος είναι ο φόβος του θανάτου. Φοβούμαστε αυτό που θα συμβεί. Έχω κάνει ένα τραγούδι παλαιότερα που μιλάει ο χάρος. «Μιλούν για μένα αυτοί  που δεν με ξέρουν. Κι εκείνοι που με ξέρουν δεν μπορούνε. Γι’ αυτό θα μένω πάντα ο άγνωστος. Να με φοβούνται, και να με αδικούνε. Ο φόβος κατοικεί στο άγνωστο. Του φόβου ο φόβος είναι η γνώση. Μόνο όποιος ερωτεύτηκε βαθιά ίσως να νοιώσει».

«Ο έρωτας είναι ο ανώτερος δημιουργός του σύμπαντος κόσμου»

ΠτΘ: Ο έρωτας, όπως είπατε και πριν, είναι βασικό στοιχείο;

ΛτΑ: Ο έρωτας είναι ο ανώτερος δημιουργός του σύμπαντος κόσμου. Έχουν επινοήσει κάτι που να είναι αλησμόνητο, να είναι ποθητό, αλλά όχι κατ’ ανάγκη εύκολο. Αποφάσισε λοιπόν και έδωσε τον έρωτα στα ζώα, στα φυτά, στον άνθρωπο. Αυτή την εντολή, και  παράκληση μαζί, ώστε να αξιοποιήσουμε το απέναντί μας. Έχουμε ευθύνη για το απέναντι από μας και η αγάπη, είναι με τον έρωτα. Δεν είναι η ανοχή. Η αγάπη έχει  ευθύνες. Ευθύνεται για  τη σχέση. Η ανοχή είναι η χειρότερη εκδοχή της αγάπης. Ο  έρωτας είναι η κινητήρια δύναμη του κόσμου, του σύμπαντος κόσμου και χωρίς  αυτό δεν θα  είμαστε τίποτα, θα  είχαμε σβήσει ήδη. Θυμάμαι τον Χατζιδάκι επειδή έκανα τα τραγούδια του θανάτου, τα μοιρολόγια, να μου λέει «ένα τραγούδι δεν έχει καμία ελπίδα να ζήσει και να υπάρξει αν δεν περιέχει θάνατο μέσα και  έρωτα». Αυτές είναι οι δυνάμεις που μπορούν να κρατήσουν ένα έργο. Γιατί το συναίσθημα είναι το σημαντικό. Ένα έργο που δεν κινητοποιεί  συναισθήματα, κατά τη γνώμη μου, δεν  πρέπει να υπάρχει καθόλου. Γι’ αυτό λοιπόν πιστεύω πως τόσο η μουσική όσο και η ζωγραφική, πρέπει να έχουν έναν λόγο να υπάρξουν. Μια αιτία να  τα παράγει. 

«Η  έμπνευσή μου είναι τα συναισθήματα»

ΠτΘ: Μέσα σε όλο αυτό που περιγράψατε, τι είναι αυτό που σας γοητεύει περισσότερο τη δεδομένη εποχή  και ενδεχομένως μέσα από αυτό να αντλείτε και έμπνευση, είτε για τη ζωγραφική, είτε οποιοδήποτε τρόπο έκφρασης δικό σας;

ΛτΑ: Εγώ βασικά έχω την τύχη να ζω στο χωριό. Έχω φτιάξει έναν κήπο, όπου πάω και συνδιαλέγομαι με τη φύση κανονικά.  Έχω φυτέψει ένα  περβόλι, έχω μέσα πολλά  δέντρα, κεράσια, κλπ, και έρχονται φίλοι μου, ακούνε τα πουλιά, κλπ.  Δηλαδή ο λόγος  που εγώ μπορεί να εμπνευστώ με την έννοια αυτή να κάνω κάτι, δεν θα το παράγω αυτή την εποχή. Φυσικά και θα πάρω το μήνυμα της Γάζας, όπου μέσα από αυτά τα εγκλήματα τελειώνει ο τίτλος του ανθρώπου. Όπως και στο έγκλημα των Τεμπών, με τα παιδιά  που χαθήκαν και αυτή την προσπάθεια να κρύψουν, να καλύψουν ό,τι θέλουν να καλύψουν που προκαλεί αηδία. Αναρωτιέμαι δεν το καταλαβαίνουν, δεν υπάρχει η ευθιξία να πουν «ναι ρε παιδιά, κάναμε ένα λάθος, το πληρώνουμε, πάμε παρακάτω»;. Ξέρεις  τι απελπιστικό είναι να χάνεις ένα παιδί και  να σου πει ο άλλος  δεν φταίω; Αφού δεν έκανες αυτά που έπρεπε να κάνεις και σκοτώθηκαν, πώς δεν φταις; Επανέρχομαι. Η  έμπνευσή μου είναι τα συναισθήματα. Με ενδιαφέρουν τα συναισθήματα, τα βλέμματα των ανθρώπων. Όταν λοιπόν παρατηρώ το παιδί στη Γάζα που κλαίει και βλέπω το βλέμμα του υγρό και το πρόσωπό του να σε κοιτάζει με ένα αχόρταγο βλέμμα. Τι να  σημαίνει για αυτό το παιδί αυτό το πράγμα και το γεγονός ότι μια μάνα του λέει  «συγνώμη παιδί μου που δεν έχω να σε ταΐσω» και το παιδί της πεθαίνει. Πού πιο κάτω  να κατέβουμε;  Η τέχνη πιστεύω ότι κάνει το καθήκον της, αλλά δεν  φτάνει μόνο αυτό. Η  έννοια  του ανθρώπου μέσα μας φωνάζει και μας ακυρώνει. Μας διεκδικεί  να σηκώσουμε ανάστημα και αν έχεις τη δικαιοσύνη μπροστά και περπατάς όλα είναι εντάξει. Η δικαιοσύνη μπροστά και πίσω ακολουθάει η ελευθερία αμέσως.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.