Για το επωδυνο θεμα της κοινωνικης μεταναστευσης

Το βιβλίο της Βάννας Γ. Πασούλη «Ο εφταξούσιος και άλλα διηγήματα» (εκδ. Γαβριηλίδης, 2018) ξεχωρίζει για το περιεχόμενό του, για τα θέματα που θίγονται. Η δομή  και η συνάρθρωση των διηγημάτων του ακολουθεί την εσωτερική ενότητα, την αξιολογική συγκρότηση της συγγραφέως. Στηρίζεται, κυρίως, σε βιωματικό υπόβαθρο του αφηγητή και ξεχωρίζει για την προσεγμένη δουλειά και τον επιμελημένο λόγο του.

Όλα τα διηγήματα αποτελούν ενιαίο σύνολο, τα οποία συνδέονται ως προς τον σκοπό και τα μηνύματα που εκπέμπουν. Και εκπέμπουν ενιαία αύρα στο ύφος, με έντονο το στοιχείο της γυναικείας χάρης και ευαισθησίας. Τα θέματα είναι κοινωνικά στο περιεχόμενο και εστιάζουν στα αδιέξοδα του σύγχρονου ανθρώπου, στην ίδια την έννοια της ανθρώπινης υπόστασης. Η συγγραφέας εμβαθύνει στην ψυχολογία των ηρώων της και στέκεται με προσεκτική ματιά στις κύριες αντιθέσεις και στις εσωτερικές συγκρούσεις που τους διακατέχουν, χωρίς να εξωραΐζει ή να εξιδανικεύει τη συμπεριφορά και τους χαρακτήρες τους.

Ιδιαίτερα, σημειώνουμε τα διηγήματα: «Η παράσταση», «Αντίο», «Πικρό καλοκαίρι» και «Ο συλλέκτης». 

Στο διήγημα «Η παράσταση» αναδεικνύεται η έντονη εσωτερική σύγκρουση των παράλληλων εαυτών της  ηρωίδας. Ένας ματαιόδοξος, ψεύτικος, ο «ιδανικός» εαυτός, που εξουσιάζει απόλυτα τα ζωτικά σημεία της προσωπικότητας και ο άλλος, ο καταπιεσμένος φυσικός της εαυτός, που δεινοπαθεί και αθέατα οδηγείται στο έσχατο σημείο της υπαρξιακής απομόνωσης. Υπάρχει μια συνεχής υποβάθμιση των γνήσιων αξιών της ζωής και αφαίμαξη των φυσικών λειτουργιών προς χάριν μιας αδηφάγας ματαιοδοξίας. Η ιστορία της ηθοποιού, της κεντρικής ηρωίδας, στο διήγημα καταλήγει: «Στο βάθος σκοτάδι. Δεν υπάρχει κανείς. Μόνο αυτή στο κέντρο των φώτων, στο κέντρο του δικού της σύμπαντος. Μόνη.»

Στο «Αντίο», η συγγραφέας θυμάται τα χρόνια της εφηβείας της και με συγκίνηση περιγράφει την καθηγήτριά της, μια πρωτοπόρα παιδαγωγό περασμένης εποχής, μα τόσο αναγκαίο πρότυπο αξιών στη σημερινή απαξιωμένη και άχαρη εποχή μας. Είναι για όλους μια αναπόληση της χαμένης νεανικής μας αθωότητας, των δασκάλων μας, των γνήσιων παιδαγωγών που συνεχώς λιγοστεύουν, εκείνων που μας μύησαν στην ευαισθησία και στην πανανθρώπινη ηθική.

Στο «Πικρό καλοκαίρι» αναπλάθεται η αντίθεση των ανθρώπων του «πολιτισμένου» Βορρά με τη συναισθηματική τους ψυχρότητα, στο πρόσωπο μιας όμορφης τουρίστριας και το πάθος ενός νέου νησιώτη, που εξαιτίας αυτού οδηγείται στον πρόωρο θάνατο. Είναι μια σύγκρουση αξιών και πολιτισμών. Οι ανθρώπινες σχέσεις χάνουν την πηγαία και άμεση σχέση τους με τη φύση και γίνονται σχέσεις ανάμεσα σε αντικείμενα. Και γίνονται αυτοματοποιημένα εργαλεία που εξυπηρετούν ματαιόδοξες επιδιώξεις.       

Στο διήγημα «Ο συλλέκτης» περιέχονται εύστοχα οι ιδεολογικές και συναισθηματικές αντιθέσεις του σύγχρονου ανθρώπου. Το υπαρξιακό πρόβλημα, οι εσωτερικές συγκρούσεις  και διαταραχές. Και τελικά δίνεται η λύση, η συνήθης μέσω συμβιβασμού, η οποία είναι σε κατώτερο επίπεδο από αυτό που  μας έχει  προδιαγράψει  η ίδια η φύση μας. «Τις παλιές του εμμονές και συνήθειες τις ισοπέδωσε ο πανδαμάτωρ ιατρός, ο χρόνος. Στη δική του περίπτωση, όπως και σε άλλες άλλωστε, λειτούργησε μάλλον σαν παμφάγα φωτιά που τα έκαψε όλα στο πέρασμά της και άφησε μόνο τη στάχτη να τον περιβάλλει…» Το κείμενο «Ο συλλέκτης» αξίζει ιδιαίτερη τιμή στο σύνολο του έργου και συμπυκνώνει τα βασικά στοιχεία των προηγούμενων και των επόμενων από αυτό διηγημάτων.

Στα διηγήματα «Ο Καλογιάννος» και «Ο εφταξούσιος» περιγράφονται με γλαφυρό τρόπο γεγονότα ανεκπλήρωτου έρωτα, που τα συνοδεύει οδύνη και ψυχικό αδιέξοδο. Ιδιαίτερα, το ομότιτλο με τη συλλογή διήγημα «Ο εφταξούσιος», με τον τρόπο γραφής του, ωθεί τον αναγνώστη σε μέθεξη με την παπαδιαμαντική γλώσσα.

Τα περισσότερα διηγήματα τα διατρέχει το επώδυνο θέμα της κοινωνικής μετανάστευσης, είτε της εκούσιας, λόγω εργασίας ή σπουδών, είτε της ακούσιας, λόγω των αντίξοων πολιτικών συνθηκών.

Το ύφος των κειμένων άλλοτε με το χαμηλό του τόνο αναδεικνύει αλήθειες και άλλοτε είναι στοχαστικό και ποιητικά αφηγηματικό και εκφράζει τη μεταστοιχείωση των προσωπικών βιωμάτων της συγγραφέως. Η μορφή των κειμένων δεν έχει περιττά στολίδια και οδηγεί κατευθείαν στην καρδιά του θέματος. Σε όλα τα κείμενα είναι διάχυτο το στοιχείο της ποιητικότητας, ως ενεργό στοιχείο της αφήγησης.

Η αφήγηση αναπτύσσεται με τρόπο που υπογραμμίζει την ειλικρίνεια και αισθαντικότητα του δημιουργού της και σφραγίζεται από την ιδιαίτερη προσωπική του οπτική γωνία. Η συγγραφέας δεν επιδιώκει να καθοδηγήσει ή να υποβάλλει τη δική της άποψη στον αναγνώστη, τον αφήνει να στοχαστεί ελεύθερα και να βγάλει μόνος του συμπεράσματα. Υπάρχει εκφραστική ακρίβεια και τα νοήματα μπορεί να γίνουν αντιληπτά από ευρύ αναγνωστικό κοινό, χωρίς ίχνος εμπορικού ή πρόσκαιρου εντυπωσιασμού.

Ευελπιστούμε να υπάρξει σύντομα συνέχεια στο συγγραφικό έργο της κ. Πασούλη, το οποίο προβάλλει σε αρμονική συστοίχηση με το άμεσο «Είναι» της ζωής μας και με τρόπο διακριτό ως προς την καλλιτεχνική ευαισθησία και τον στοχασμό.      

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.