Που «παει» η παγκοσμια οικονομια μετα και τους νεους δασμους Τραμπ;

«Όποιος μπορεί να παράγει και να εξάγει ανταγωνιστικά, αυτός  είναι στην αιχμή της εθνικής  οικονομίας»

Ως «σημαντικό κίνδυνο» για την παγκόσμια οικονομία, χαρακτήρισε τους νέους τελωνειακούς δασμούς που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε προϊόντα που εισάγονται στη χώρα του,η γενική διευθύντρια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.

Άλλωστε σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις το ύψος των επιπλέον δασμών 20% που ανακοίνωσε για τις εξαγωγές της Ε.Ε. ο Ντόναλντ Τραμπ εκτιμώνται περί τα 81 δις. ευρώ, γεγονός που σύμφωνα με τους αναλυτές δείχνει και το μέγεθος του «εμπορικού πολέμου» που κήρυξε προς την Ευρώπη.

Την ίδια ώρα, η Κομισιόν ετοιμάζει την «απάντησή» της με το πρώτο πακέτο αντίμετρων να αναμένεται την ερχόμενη Τετάρτη, προκειμένου όπως δήλωσε, μεταξύ άλλων,  η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, «να προστατεύσουμε τα συμφέροντά μας και τις επιχειρήσεις μας».

Πώς όμως εφαρμόζονται πρακτικά οι δασμοί σε προϊόντα και υπηρεσίες, πώς οι εξαγγελίες Τραμπ αναμένεται να επηρεάσουν έτη περαιτέρω τη ζωή των καταναλωτών παγκοσμίως και ποια η λύση, αν υπάρχει, που διαφαίνεται;

Απαντήσεις επί των ερωτημάτων αυτών έδωσε μιλώντας στο «Ράδιο  Παρατηρητής 94fm» το πρωί της Παρασκευής, 4 Απριλίου, ο Καθηγητής Οικονομικής Ανάπτυξης και Επιχειρηματικότητας, του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΔΠΘ Κωνσταντίνος Χαζάκης.

Ο λόγος στον ίδιο…

«Ο “καμβάς” που λέγεται παγκόσμια οικονομία δεν είναι καλός»

ΠτΘ: κ.Χαζάκη, να  μας βοηθήσετε να  καταλάβουμε λίγο  κάποια  πράγματα καλύτερα.  Πού βρίσκεται η παγκόσμια οικονομία σήμερα; 

Κ.Χ.: Η παγκόσμια οικονομία  βρίσκεται σε μια  κατάσταση δύσκολη γιατί  έχουμε ένα  μη ανιχνεύσιμο, αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον, το οποίο επιδεινώνει βέβαια η απόφαση του Ντόναλντ Τραμ για επιβολή  δασμών. Άρα λοιπόν είμαστε μεν στα πρόθυρα της ύφεσης, δηλαδή  γύρω στο 2-2,5 % ανάπτυξη η οποία θεωρείται μεν σταθερή, αλλά δεν  είναι ικανοποιητική  για βάθος χρόνου. Ωστόσο πολύ εύκολα αυτό μπορεί να αναστραφεί. Ανά περιοχή  βέβαια, μπορεί να αναστραφεί  πολύ πιο γρήγορα, δηλαδή  στην Ασία οι δασμοί θα έχουν πιο άμεσες επιπτώσεις απ’ ό,τι στην Ε.Ε., άρα λοιπόν υπάρχει μια διαφοροποίηση ανά περιοχή. Σε γενικότερες γραμμές, ο «καμβάς» που είναι η παγκόσμια  οικονομία, δεν είναι καλός.

ΠτΘ: Ποιες είναι οι βασικότερες αιτίες που οδήγησαν σε αυτό;

Κ.Χ.: Ο πρώτος και βασικότερος λόγος είναι η επίπτωση της αύξησης της τιμή των πρώτων υλών.  Πρώτες ύλες από οτιδήποτε παράγεται και εμπορεύεται, που είναι μια  επίπτωση σημαντική σε πληθωριστικές πιέσεις και η οποία φαίνεται και στον καταναλωτή και στον παραγωγό. Από τον αγρότη, ο οποίος χρειάζεται λίπασμα, ενέργεια κ.ο.κ., μέχρι τον βιομήχανο ο οποίος χρειάζεται αλουμίνα, βωξίτη, γραφίτη κ.α.. Όλα έχουν  ανέβει σημαντικά και δεν πρόκειται να αποκλιμακωθούν απ’ ό,τι φαίνεται. Το δεύτερο και περισσότερο αρνητικό από το πρώτο, είναι  ότι όλα  αυτά θα περάσουν στην εφοδιαστική αλυσίδα,  σε όλα τα στάδια προστιθέμενης αξίας. Άρα  λοιπόν στον τελικό καταναλωτή θα φτάσουνε δυστυχώς υψηλότερες  τιμές.

«Αν συνεχιστεί και υλοποιηθεί πλήρως η πρακτική Τραμπ για την επιβολή δασμών και υπάρξουν αντίμετρα από τις χώρες αυτές, τότε πηγαίνουμε  σε ένα διεθνές περιβάλλον πλήρους οικονομικής αβεβαιότητας»

ΠτΘ: Είδαμε τον Ντόναλντ Τραμπ  να ανακοινώνει την περιβόητη λίστα δασμών και οι αναλυτές κάνουν λόγο για την εκκίνηση ενός μεγάλου εμπορικού πολέμου δασμών, θα αποτελέσει μεγάλο πλήγμα για την παγκόσμια οικονομία. Είναι έτσι;

Κ.Χ.: Αρχικά υπάρχουν άμεσα αποτελέσματα, όπως το ότι έχει προεξοφλήσει η αγορά  -όπως  βλέπετε στον  δείκτη του χρηματιστηρίου  και στον αμερικανικό και τον ελληνικό και τον γαλλικό κλπ – τον αρνητικό αντίκτυπο, σε αυτό που αποκαλούμε οι  οικονομολόγοι «μακροπρόθεσμα  συμβόλαια», για πρώτες ύλες,  για ενδιάμεσα προϊόντα κ.α., αλλά το πλήρες  εύρος της επίπτωσης των δασμών δεν  το έχουμε δει ακόμα  και  θα το  δούμε στο δεύτερο εξάμηνο του 2025. Αυτό γιατί οι επιχειρήσεις δεν αγοράζουν πρώτες ύλες για την επόμενη εβδομάδα, κλείνουν μακροπρόθεσμα συμβόλαια. Άρα λοιπόν έχουνε κλείσει ήδη  εξάμηνα-οκτάμηνα  συμβόλαια, επομένως από τον Σεπτέμβριο, εάν συνεχιστεί η διαδικασία αυτή, υλοποιηθεί πλήρως και υπάρξουν αντίμετρα από τις 180 χώρες που επέβαλε η κυβέρνηση  Τραμπ δασμούς, τότε πηγαίνουμε  πράγματι σε ένα διεθνές περιβάλλον πλήρους οικονομικής αβεβαιότητας, όπου κανένας δεν θα ξέρει προς τα πού θα κυμανθούν οι τιμές, πώς θα ικανοποιηθεί η ζήτηση, ποια θα  είναι η ικανοποιητική προσφορά για την εφοδιαστική αλυσίδα κ.α. Άρα λοιπόν όλα θα είναι μπερδεμένα, κανείς δεν θα μπορεί  να  κάνει ακριβής πρόβλεψη. Αυτό όμως είναι λίγο πρώιμο να το πούμε τώρα, καθώς θα αρχίσει να φαίνεται από τον Ιούνιο και μετά.

ΠτΘ: Η Ουάσινγκτον διεμήνυσε σε όλα τα κράτη που πλήττονται, πως πρέπει να συγκρατηθούν, να απορροφήσουν το «χτύπημα», την ώρα που κρατάμε στάση αναμονής για το πώς αυτά θα «ανταποδώσουν». Μπορεί τα πράγματα να γίνουν και χειρότερα;

Κ.Χ.: Το πόσο εύκολη ή δύσκολη θα είναι η οικονομική κατάσταση, θα εξαρτηθεί από το είδος των αντιμέτρων, το αν θα είναι στον ίδιο κλάδο ή σε διαφορετικό, κλάδο, από το «ύψος» τους, για τι ποσοστό δασμού μιλάμε και για τι ποσό, από τη διάρκειά τους κ.α. Αν λοιπόν έχουμε κάποιο είδος αντιμέτρων, ύψος και διάρκεια  αντιμέτρων, τα οποία θα είναι  σε πλήρη εξέλιξη  από τον Ιούνιο  και μετά – κι αυτό διότι στους επόμενους  2-3 μήνες θα  υπάρχει έντονη διαπραγματευτική  δυνατότητα – δεν  ξέρουμε ακριβώς ποιες  χώρες θα υποχωρήσουν. Ήδη κάποιες  χώρες υποχώρησαν στην διαπραγματευτική πίεση των  ΗΠΑ, κάποιες άλλες όχι, όπως η Κίνα. Δεν ξέρουμε λοιπόν ποιες θα συμφωνήσουν με  αυτό το οποίο ασκείται ως διαπραγματευτική πίεση ή ποιες  θα  διαφοροποιηθούνε.

«Δεν υπάρχει καμία χώρα στον κόσμο η οποία να μπορεί να επιστρέψει σε ένα μοντέλο  αυτάρκειας»

ΠτΘ: Υπάρχει περίπτωση να αρχίσουμε να επιστρέφουμε σε μοντέλα εθνικών οικονομιών;

Κ.Χ.: Είχα επισημάνει και σε μια παλαιότερη συζήτηση ότι δεν υπάρχει καμία χώρα στον κόσμο η οποία να μπορεί να επιστρέψει σε ένα μοντέλο  αυτάρκειας, δηλαδή να παράξει το 100% των προϊόντων. Είμαστε καταδικασμένοι, όλες οι χώρες, να παίρνουμε ενδιάμεσα προϊόντα, πρώτες ύλες, ενέργεια, οτιδήποτε μπορεί να φανταστεί  κανείς, από κάποιους τρίτους, ανταγωνιστικά. Πού όμως μπορούμε  να  διαφοροποιηθούμε;  Είναι μια καλή ευκαιρία να ξαναγυρίσουμε στο “δίπολο”  παραγωγή και εξαγωγές, σε οποιοδήποτε κλάδο. Όποιος μπορεί να παράγει και να εξάγει ανταγωνιστικά, αυτός  είναι στην αιχμή της  εθνικής  οικονομίας.  Υπάρχουν τέτοιες εταιρείες, και τοπικά, και σε εθνικό επίπεδο,  τις οποίες πρέπει να  ισχυροποιήσουν την εξωστρέφειά τους. Ένας από τους κλάδους που μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω είναι  ο τουρισμός, ο ποιοτικός τουρισμός, ο οποίος δυστυχώς ποιοτικός τουρισμός δέχεται πλήγματα από τα Airbnb. Κατά τη γνώμη μου,  η κυβέρνηση πρέπει να εστιάσει στην καταπολέμηση της ακρίβειας  και του πληθωρισμού, ο οποίος θα ενταθεί δυστυχώς το αμέσως επόμενο διάστημα, ειδικά μετά τον Ιούνιο, αν συνεχιστεί η δασμολογική πολιτική κι αν συνεχιστούν  αυτά τα οικονομικά προβλήματα. Ακολούθως πρέπει  να δώσει κίνητρα βελτίωσης της παραγωγικότητας για να μπορούν και οι επιχειρηματίες να αυξήσουν τους μισθούς, μέσα από συλλογικές συμβάσεις που σήμερα είναι  μόνο στο 25% στην Ελλάδα, ποσοστό πολύ χαμηλό. Πρέπει να γίνουν συλλογικές, κλαδικές, τομεακές συμβάσεις εργασίας και να  συνδεθεί εκεί η παραγωγικότητα με τον μισθό, για  να βελτιωθεί η κατάσταση.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.