Λιγο πριν την παρουσιαση της ποιητικης συλλογης «Κοκκινο νημα. Σερρες, βουλγαρικη κατοχη 1906-1918»
Την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με την ποιητική συλλογή της Μαρίας Καραθανάση θα έχουν όσοι βρεθούν σήμερα το απόγευμα στις 18.00 στον φιλόξενο χώρο του καφέ Gecko στην παρουσίαση που διοργανώνουν ο Φιλολογικός Όμιλος Ελλάδος και το Δημοκρίτειο βιβλιοπωλείο.
Την ποιητική συλλογή με τίτλο «Κόκκινο νήμα. Σέρρες, βουλγαρική κατοχή 1906-1918» έχουν αναλάβει να παρουσιάσουν η φιλόλογος και συγγραφέας κ. Λεύκη Σαραντινού, ο φιλόλογος κ. Αντώνης Χαριστός, και ο ποιητής κ. Νίκος Καψιάνης, ποιητής, για να ακολουθήσει η παρέμβαση της συγγραφέως.
Λίγο πριν την παρουσίαση της ποιητικής της συλλογής στην πόλη μας η κ. Καραθανάση μίλησε στο Ράδιο Παρατηρητής, για τα ερεθίσματα και τις συγγραφικές αφορμές της. Την τεχνοτροπία του δομημένου ρεαλισμού με τον οποίο είναι καμωμένη η ποιητική της συλλογή αλλά και το θέμα της, όπως και τα επόμενα συγγραφικά της σχέδια.
Ο λόγος στην ίδια όμως…
«Μεγάλωσα μέσα στα βιβλία κι έτσι άρχισα να γράφω»
ΠτΘ: κ.Καραθανάση, είστε παιδί ανθρώπου που διατηρούσε βιβλιοπωλείο, ο πατέρας σας γνωστός βιβλιοπώλης στην πόλη των Σερρών, έχετε μεγαλώσει μάλλον μέσα στο βιβλίο. Ποια ήταν τα ερεθίσματα που πήρατε και τελικά καταλήξατε να ασχολείστε με τη συγγραφή.
Μ.Κ.: Είναι πραγματικότητα αυτό, μεγάλωσα μέσα στο βιβλιοπωλείο του πατέρα μου. Ο πατέρας μου διατηρούσε βιβλιοπωλείο στην πόλη των Σερρών γύρω στα 35 χρόνια και μάλιστα εξ αρχής είχε αμιγές βιβλιοπωλείο, δηλαδή μόνο βιβλίο, χωρίς είδη χαρτικών, χωρία, σχολικά βοηθήματα, κλπ. Στην πορεία βέβαια των χρόνων εντάχθηκαν κι αυτά μέσα. Ήτανε από τα λίγα καθαρά βιβλιοπωλεία της εποχής εκείνης και συγκέντρωνε το ενδιαφέρον πολλών πνευματικών ανθρώπων του τόπου της εποχής. Αλληλεπιδρούσα με όλους αυτούς τους ανθρώπους, τους πελάτες δηλαδή και μου άσκησε μια επιρροή όλο αυτό, γι’ αυτό και σπούδασα φιλολογία. Γενικότερα διάβαζα πάντα λογοτεχνία. Με παρότρυνε ο πατέρας και η μητέρα μου σε αυτό φυσικά.
Μεγάλωσα μέσα στα βιβλία κι έτσι άρχισα να γράφω. Αρχικά έγραφα πεζά. Υπάρχει εδώ ένα περιοδικό που εκδίδονταν εκείνα τα χρόνια που ήμουν εγώ πολύ μικρή και έχει και δικές μου εκθέσεις. Εκτός από αυτό ο πατέρας μου ήταν και ένας άνθρωπος πολύ ενεργός στα πολιτιστικά της εποχής εκείνης, άρα λοιπόν είχα τις προσλαμβάνουσες του περιβάλλοντος και έτσι λοιπόν ξεκινώντας να γράφω αρχικά πεζά, στη συνέχεια γνώρισα την ποίηση και κάπως έτσι προέκυψε η πρώτη μου ατομική ποιητική συλλογή με τον τίτλο «Κόκκινο νήμα, Σέρρες, βουλγαρική κατοχή 1906-1918».
Η βουλγαρική κατοχή στην πόλη των Σερρών ήτανε τριπλή. Η πρώτη ήταν 1912-‘13, η επόμενη ’16-’18, και η τελευταία ’41-’43. Με αυτήν δεν ασχολήθηκα, αλλά θα ασχοληθώ στην επόμενη ποιητική τη σχετική για να ολοκληρώσω το έργο. Βέβαια στο εξώφυλλο της ποιητικής συλλογής γράφει 1906-1918. Θέλοντας εγώ να καλύψω όλη αυτή την περίοδο, αν και από το 1904-1908 έχουμε Μακεδονικό Αγώνα, εντούτοις επειδή συμπεριέλαβα και δυο ποιήματα που αφορούνε και τη χρονική περίοδο, θεώρησα καλύτερα να βάλω τη χρονολογία από το 1906-1918, πιθανόν θα έπρεπε να βάλω Μακεδονικός Αγώνας και Βουλγαρική Κατοχή.
«Συγκλονίστηκα από όλα αυτά που βίωσαν οι πρόγονοί μας»
ΠτΘ: Πόσο δύσκολη ήταν η έρευνα; Ποια ήταν τα ερεθίσματα για την ποιητική συλλογή σας;
Μ.Κ.: Πριν από τρία χρόνια εντάχθηκα τις τάξεις του Φιλολογικού Ομίλου Θεσσαλονίκης, που τώρα είναι Φιλολογικός Όμιλος Ελλάδος. Επειδή ο Φιλολογικός Όμιλος έχει στόχο να δημιουργήσει μια νέα φιλολογική σχολή, ακολουθώντας ένα νέο ρεύμα τεχνοτροπικό, αυτό του δομημένου ρεαλισμού, ακολούθησα αυτή την πεπατημένη. Στον Όμιλο γράψαμε αρκετά ποιήματα με ιστορικά, πολιτικά, κοινωνικά θέματα, γιατί κυρίως αυτά είναι τα θέματα που απασχολούν τη συγκεκριμένη τεχνοτροπία. Έτσι στη συζήτηση που είχα με τον πρόεδρο είπα να ασχοληθώ πιο επισταμένα και διαβάζοντας την τοπική ιστορία, επέλεξα να ασχοληθώ με αυτή τη συγκεκριμένη εποχή την οποία δεν γνώριζα εννοείται λεπτομερώς. Διαβάζοντας λοιπόν συγκλονίστηκα από όλα αυτά τα γεγονότα τα οποία βίωσαν οι πρόγονοί μας, και τελικά νομίζω ότι δικαιώθηκα. Γενικότερα γράφω περισσότερο σε ελεύθερο στίχο. Στην προκειμένη περίπτωση όμως, για μένα ήτανε πρόκληση να γράψω με αυτόν τον τρόπο ακολουθώντας μια συγκεκριμένη διαδικασία, για να δω αν θα το πετύχω και το πέτυχα.
Ο δομημένος ρεαλισμός
ΠτΘ: Ποιο είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του δομημένου ρεαλισμού;
Μ.Κ.: Ο δομημένος ρεαλισμός είναι μια επέκταση του νατουραλισμού. Το θέμα είναι ότι οι νατουραλιστές συνήθως έμεναν στην πιστή παρουσίαση-απόδοση της πραγματικότητας, έμεναν δηλαδή περισσότερο στο πώς ενός γεγονότος, και μάλιστα ακραίου γεγονότος, γιατί ξέρουμε ότι ο νατουραλισμός εμμένει σε πολύ ακραία ρεαλιστικά γεγονότα. Απλά ο δημιουργός του δομημένου ρεαλισμού εμβαθύνει και αναζητά τις αιτιάσεις αυτών των γεγονότων. Δεν μένει δηλαδή στην επιφάνεια. Και όλο αυτό βέβαια παρουσιάζεται μέσα από μια τεχνοτροπία συγκεκριμένη. Αποδίδεται με πολύ έντονες παραστατικές εικόνες, με λεξιλόγιο το οποίο είναι πολύ καθημερινό θα έλεγα. Όμως, για να μπορέσουμε να γράψουμε ένα τέτοιο ποίημα, δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε πάντα τις ίδιες λέξεις, άρα αυτή η διαδικασία μας βάζει στο να ψάχνουμε συνεχώς νέες λέξεις κι αυτό είναι επίσης πάρα πολύ σημαντικό. Και φυσικά προκειμένου να γράψουμε και να βρούμε τις αιτιάσεις, προηγείται μια ενδελεχής έρευνα-μελέτη, ώστε όλα αυτά τα γεγονότα τα οποία θα αποδώσουμε εμείς με αυτή την τεχνοτροπία, να είναι τεκμηριωμένα.
«Θα μπορούσε κάλλιστα ένα ποίημα τέτοιο, να γίνει αντικείμενο ανάλυσης μέσα σε μια τάξη»
ΠτΘ: Τι παίρνετε από πλευράς αναγνωστών σε ανατροφοδότηση; Ίσως αν υπάρχει κάποιο πολύ συγκεκριμένο σχόλιο που έχετε ακούσει από αναγνώστη, γιατί έχει και αρκετούς μήνες που έχει κυκλοφορήσει το βιβλίο.
Μ.Κ.: Ναι, γενικά τους εντυπωσιάζει πολύ το γεγονός ότι αποδίδω πολύ ρεαλιστικά, μερικές φορές είναι ακραία η περιγραφή όντως, τα συμβάντα, τα γεγονότα, τα οποία είναι πολύ σκληρά. Αυτό μου είπανε. Μια συνάδελφος βούρκωσε και μου λέει, Μαρία συγκλονίστηκα, ανατρίχιασα με το πώς περιγράφεις για παράδειγμα τον βιασμό μιας 15χρονης κοπέλας. Επίσης εντυπωσίασε το γεγονός των λέξεων, που μπαίνω σε ένα άλλο λεξιλόγιο, το οποίο το αναζητώ φυσικά, πέρα του ότι γνωρίζω ένα μεγάλο αριθμό λέξεων που αφορά την ποίηση. Αυτό επίσης έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση. Από συναδέλφους άκουσα, Μαρία, μέσα από τέτοια βιβλία μπορούμε να διδάσκουμε καλύτερα την ιστορία και να μένει και κάτι στα παιδιά. Δεδομένου ότι ξέρουμε ότι έχουμε ένα πρόβλημα στην ιστορία. Τα παιδιά γενικώς δεν μαθαίνουν ιστορία, δεν διαβάζουν ιστορία, ίσως πραγματικά μέσα από ένα ποίημα τέτοιο να μπορούμε λίγο να εντρυφήσουμε στο θέμα της βουλγαρικής κατοχής, να έχουνε ενδεικτικά κάποιες πληροφορίες τα παιδιά. Θα ήταν ευχής έργον αυτό να γίνει. Θα μπορούσε κάλλιστα ένα ποίημα τέτοιο, το οποίο βέβαια είναι πολύ σκληρό, να γίνει αντικείμενο ανάλυσης μέσα σε μια τάξη και όσον αφορά την τεχνική του, γιατί το έχω κάνει εγώ προσωπικά και έχει αποτέλεσμα. Τώρα όσον αφορά τη σκληρότητα, επειδή αναφέρθηκα στο πόσο σκληρή είναι η πραγματικότητα, θα πω το εξής: ότι τα παιδιά βλέπουνε πολύ σκληρότερα πράγματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οπότε δεν χρειάζεται να νοιώθουμε και πολλές τύψεις για αυτό.
«Θα βγάλω κι άλλη ποιητική συλλογή»
ΠτΘ: Πώς νοιώθετε που πρώτη δική σας ποιητική συλλογή είναι πλέον σε έντυπη μορφή και μπορεί κανείς να την ξεφυλλίσει και να βρίσκεται και στα ράφια των βιβλιοπωλείων.
Μ.Κ.: Νοιώθω ευτυχής, και ευγνώμων πολύ για τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα μου και με ενθάρρυναν, όπως ο Αντώνης Χαριστός για παράδειγμα, όπως ο πατέρας μου, ο οποίος ζητάει να συνεχίσω και να γράψω και για τη βουλγαρική κατοχή και στη Δράμα, για το Δοξάτο Δράμας συγκεκριμένα, γιατί είναι κατά το ήμισυ η καταγωγή του από εκεί. Νοιώθω μεγάλη χαρά που ο μπαμπάς είχε το βιβλιοπωλείο και τώρα στα ράφια των βιβλιοπωλείων βρίσκεται το δικό μου το βιβλίο. Είναι μεγάλη συγκίνηση για μένα.
ΠτΘ: Θα υπάρχει συνέχεια στο έργο;
Μ.Κ.: Ναι, θα βγάλω κι άλλη ποιητική συλλογή, όχι με την τεχνοτροπία του δομημένου ρεαλισμού, αλλά η επόμενη σίγουρα θα έχει να κάνει με το ’41-’43, δηλαδή με την τρίτη βουλγαρική κατοχή και πιθανόν να μην περιοριστώ μόνο στην πόλη των Σερρών, αλλά γενικά στη Μακεδονία, Σέρρες-Δράμα-Καβάλα. Κάτι τέτοιο σκέφτομαι.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
