Αγκαλιαστηκε απο την κοινωνια της Ροδοπης το Οικοτροφειο Ικελος
Στόχος η διοργάνωση Φεστιβάλ Ψυχικής Υγείας τον Μάιο
Σημαντικά βήματα για την υποστήριξη των ωφελούμενών του, αλλά και να κάνουν βήματα για την σταδιακή τους ενσωμάτωση στην κοινότητα, γίνονται μέσα από το Οικοτροφείο Ίκελος, που εδώ και 2,5 χρόνια λειτουργεί στον οικισμό του Θρυλορίου, παρέχοντας ένα υποστηρικτικό περιβάλλον.
Η μονάδα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης έχει ανοιχθεί τόσο στον οικισμό, όσο και σε όλη την κοινωνία της Ροδόπης, ενώ προσπαθεί να διοργανώσει ένα φεστιβάλ ψυχικής υγείας, σε συνεργασία με τον Δήμο και την ΠΑΜΘ, ώστε να έρθει ακόμα πιο κοντά στην κοινότητα.
Για το έργο του Οικοτροφείου, την καθημερινότητα των ωφελούμενων αλλά και την δική τους συμβολή μίλησαν στο Ράδιο Παρατηρητής η κ. Ίνα Σβυντρίδου, Ψυχολόγος, και η κ. Τόνια Μητσιάνη, Κοινωνική Λειτουργός.
Ο ρόλος του Οικοτροφείου
ΠτΘ: Τι είναι το Οικοτροφείο Ίκελος και ποιος είναι ο ρόλος του;
Ι.Σ.: Το Οικοτροφείο Ίκελος είναι μια μονάδα ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, το οποίο παρέχει υποστηρικτικό περιβάλλον σε άτομα με σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Συγκεκριμένα κύριος σκοπός του Οικοτροφείου είναι η αποκατάσταση των ασθενών και η σταδιακή ενσωμάτωση στην κοινότητα. Για να γίνουμε και πιο συγκεκριμένοι θα λέγαμε ότι ο ρόλος του Ίκελου είναι πολυδιάστατος. Προσφέρουμε ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο οι ασθενείς μπορούν να ζουν χωρίς να απομονώνονται από την κοινωνία. Παράλληλα παρέχουμε εξατομικευμένα προγράμματα θεραπείας για τον κάθε ένοικο, τα οποία περιλαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, ψυχολογική υποστήριξη, αλλά και κοινωνική υποστήριξη.
Στο Θρυλόριο ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Οκτώβριο του 2022, επομένως έως σήμερα μετρά 2,5 χρόνια λειτουργίας περίπου και απευθύνεται σε ασθενείς με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές ή νοητική υστέρηση.
ΠτΘ: Πόσα άτομα φιλοξενεί αυτή τη στιγμή;
Τ.Μ.: Η δυναμική του οικοτροφείου είναι 15 άτομα, οπότε κι αυτή τη στιγμή φιλοξενεί 15 ενοίκους. Έχουμε 6 γυναίκες και 9 άντρες. Ο κάθε ένοικος έχει ένα πρόσωπο αναφοράς το οποίο καλύπτει τις βασικές του ανάγκες. Εγώ και η Ίνα δεν έχουμε πρόσωπα, ουσιαστικά είμαστε εκεί για όλους. Συνάδελφοι από άλλες ειδικότητες όμως έχει ο καθένας ένα πρόσωπο για το οποίο είναι υπεύθυνο.
ΠτΘ: Ποιες ειδικότητες είναι αυτές που συναποτελούν το προσωπικό όλου του οικοτροφείου;
Τ.Μ.: Υπάρχει η επιστημονικά υπεύθυνη η οποία είναι και ψυχίατρος του Οικοτροφείου η κ. Νικολαΐδου, είμαι εγώ η κοινωνική λειτουργός, η Ίνα είναι η Ψυχολόγος, υπάρχει νοσηλευτική ομάδα, η ομάδα των κοινωνιολόγων, αλλά και η ομάδα των ανθρώπων που είναι γενικών καθηκόντων. Και ο επόπτης μας με τον οποίο κάνουμε συναντήσεις ανά δυο εβδομάδες.
Μια τυπική μέρα στη δομή
ΠτΘ: Ποια είναι τα κριτήρια για να μπει κάποιος στο Οικοτροφείο;
Τ.Μ.: Το πιο βασικό κριτήριο είναι η ηλικία του, πρέπει να είναι από 18 έως 65 ετών, να έχει διάγνωση κάποιας ψυχικής ασθένειας, το ποσοστό αναπηρίας του θα πρέπει να είναι από τα ΚΕΠΑ πιστοποιημένο πάνω από 67%, φυσικά να υπάρχει διαθεσιμότητα κλινών. Το κάθε περιστατικό έρχεται έπειτα από αίτημα που γίνεται στην 4η Υγειονομική Περιφέρεια, το οποίο μεταφέρεται σε μας και στη συνέχεια περνάει από την επιστημονική ομάδα, όπου γίνεται μια μικρή συνέντευξη κι εκεί αποφασίζουμε αν μπορούμε να τον δεχτούμε ή όχι.
ΠτΘ: Μπορείτε να μας περιγράψετε μια τυπική ημέρα μέσα στο Οικοτροφείο;
Ι.Σ.: Μια τυπική ημέρα στο οικοτροφείο, είναι δομημένη και οργανωμένη έτσι ώστε να παρέχει τους ωφελούμενους την υποστήριξη που χρειάζονται. Ένα σταθερό πρόγραμμα διαβίωσης βοηθά σε σημαντικό βαθμό τους ασθενείς στη βελτίωσης της ψυχικής τους νόσου.
Επομένως η μέρα ξεκινά με την προσωπική φροντίδα των ασθενών, της ατομικής τους υγιεινής αλλά και του προσωπικού τους χώρου, στη συνέχεια συγκεντρώνονται για το πρωινό γεύμα, και έπειτα γύρω στις 9-10, άλλοι ακολουθούν σε έξοδο κοινωνικοποίησης στο χωριό, που γίνονται σχεδόν καθημερινά, ή συμμετέχουν σε δραστηριότητες εντός της δομής, όπως σε ζωγραφική, χειροτεχνίες, επιτραπέζια, ομάδες συζήτησης, παιχνίδια ρόλων κλπ, που πραγματοποιούνται και από τους κοινωνιολόγους, αλλά και από εμάς.
Παράλληλα όποιος χρειαστεί μπορεί να απευθυνθεί σε μας και πραγματοποιούνται συνεδρίες, είτε από εμένα, είτε από την Τόνια, είτε συνδυαστικά μαζί ανάλογα με το πρόβλημα που θα φέρει ο ωφελούμενος, παίρνουνε το μεσημεριανό τους γεύμα και το απόγευμα γίνεται κάτι παρόμοιο με το πρωί.
Αγκάλιασε το Θρυλόριο την μονάδα
ΠτΘ: Υπάρχει επαφή με το χωριό, καθότι πολλοί ή αυτοί που κρίνετε ότι μπορούν, βγαίνουν έξω. Πώς είναι η συμβίωση και πώς είναι και η ανταπόκριση της κοινωνίας του οικισμού στους ανθρώπους αυτούς;
Τ.Μ.: Η αλήθεια είναι ότι το χωριό έχει αγκαλιάσει το οικοτροφείο και τους ενοίκους. Σε καθημερινή βάση όποιοι ένοικοι βγαίνουν έχουνε πολύ καλή επαφή, τόσο και με τον φούρνο που πηγαίνουνε καθημερινά, αλλά και με τις καφετέριες που υπάρχουν στο χωριό, χαίρονται και οι άνθρωποι πολλοί που τους βλέπουν, και έχουμε παρατηρήσει τον τελευταίο καιρό ότι πολλοί κάτοικοι έρχονται στο οικοτροφείο για να δούνε τους ενοίκους, είτε γιατί τους έχουνε ετοιμάσει κάποιο φαγητό που θέλουν να τους κεράσουνε, είτε για να τους φέρουνε κάποια πράγματα.
Κάτι που μας έκανε πολύ θετική εντύπωση ήταν το καλοκαίρι που καλεστήκαμε σε μια βάφτιση στο χωριό, ήταν μια πολύ γλυκιά πράξη που έδωσε πολύ χαρά στους ενοίκους. Νομίζω ότι το χωριό έχει αγκαλιάσει ιδιαίτερα το οικοτροφείο, κάτι που είναι πολύ μεγάλη επιτυχία για μας.
Θεραπευτικές μέθοδοι και συνεργασία με άλλους φορείς
ΠτΘ: Ποιες είναι οι θεραπευτικές μεθόδους και οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιείτε;
Ι.Σ.: Οι θεραπευτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν μια προσέγγιση που συνδυάζει τη φαρμακευτική αγωγή, την ψυχολογική υποστήριξη, αλλά και την κοινωνική αποκατάσταση που λέγαμε και πριν, που τους βοηθάει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που για κάποιους λόγους έχουν ατροφήσει. Συνδυαστικά όλα μαζί είναι αποτελεσματικά. Επομένως καθημερινά οι θεραπευτικές μέθοδοι περιλαμβάνουνε αυτά τα τρία βασικά στοιχεία.
ΠτΘ: Συνεργασία με άλλες υπηρεσίες ψυχικής υγείας υπάρχει;
Τ.Μ.: Σαφώς. Υπάρχει μια πολύ καλή συνεργασία με τους τοπικούς φορείς όπως το Νοσοκομείο, το ΙΚΑ, αλλά και το Κέντρο Κοινότητας με τους οποίους υπάρχει άμεση συνεργασία, ειδικά με το Κέντρο Κοινότητας το οποίο είναι πολύ βοηθητικό όσον αφορά και τα επιδόματα των ενοίκων. Επίσης υπάρχει συνεργασία με τις δυο ψυχιατρικές κλινικές κοντά μας, τόσο της Αλεξανδρούπολης, όσο και της Καβάλας. Οι δυο τελευταίες εισαγωγές ενοίκων μας είναι από την Καβάλα, οπότε η Ψυχιατρική είναι πολύ βοηθητική σε μας, ανά πάσα ώρα και στιγμή είναι εκεί για να μας στηρίξει τόσο στα καλά όσο και στα άσχημα. Ακόμα και στις υποτροπές, αν τύχει, οι συνάδελφοι είναι εκεί και είναι πολύ βοηθητικοί στο οτιδήποτε χρειαστούμε.
Οι αρμοδιότητες της ψυχολόγου και της κοινωνικής λειτουργού
ΠτΘ: Ποιες είναι οι αρμοδιότητες μια ψυχολόγου και ποιες είναι οι αρμοδιότητες μιας κοινωνικής λειτουργού στο οικοτροφείο;
Ι.Σ.: Ο ρόλος μου περιορίζεται κυρίως στο πλαίσιο του οικοτροφείου, κυρίως για την ψυχολογική υποστήριξη προφανώς των ωφελούμενων, μέσω της διαχείρισης των κρίσεων, της αποφυγής των υποτροπών. Αν προκύψει κάποια υποτροπή σχεδιάζουμε με την επιστημονική ομάδα τα επόμενα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε ώστε να προστατευτεί και ο ίδιος ο ασθενής αν κρίνουμε ότι πρέπει να απομακρυνθεί από το οικοτροφείο αλλά και οι υπόλοιποι συνένοικοί του.
Δημιουργώ το ατομικό θεραπευτικό πλάνο με τη βοήθεια της κοινωνικής λειτουργού και της ψυχιάτρου. Νομίζω ότι βασικό και κύριο στο επάγγελμά μας είναι η παρατήρηση, οπότε μέσω αυτής της διαδικασίας αντιλαμβανόμαστε και για το αν ο ένοικος είναι καλά ή όχι μια μέρα, τα μάτια μας νομίζω είναι μονίμως ανοιχτά.
Τ.Μ.: Ως κοινωνική λειτουργός εγώ θα έλεγα ότι το πιο βασικό με το που εισάγεται ο ωφελούμενος στο οικοτροφείο είναι η λήψη του κοινωνικού ιστορικού του, αλλά και η συλλογή των απαραίτητων εγγράφων για τη δημιουργία του ατομικού του φακέλου, ο οποίος είναι πολύ βασικός να υπάρχει στο οικοτροφείο, η διερεύνηση του οικογενειακού περιβάλλοντός του και η άμεση συνεργασία με την οικογένεια, εάν υπάρχει. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει το αντίστοιχο γίνεται με τον Δικαστικό Συμπαραστάτη που έχει.
Είναι πολύ σημαντική η συνεργασία τόσο με την οικογένεια όσο και με τον Δικαστικό Συμπαραστάτη ώστε να μπορεί ο ένοικος να ζει με αξιοπρέπεια. Η στήριξη στην κοινωνική ένταξη και αποκατάσταση επίσης είναι μια από τις αρμοδιότητές μου, φυσικά η διασύνδεση με την κοινότητα, με τις δυσκολίες που μπορεί να έχει, η συμμετοχή στην κατάρτιση του θεραπευτικού πλάνου σε συνεργασία με την επιστημονικά υπεύθυνη και την ψυχολόγο, το οποίο μπορεί να διαφοροποιείται αναλόγως με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο ένοικος και τέλος είμαι υπεύθυνη και για τις τραπεζικές συναλλαγές, τα προνοιακά επιδόματα των ενοίκων, τους συνοδεύω σε οτιδήποτε χρειάζεται να κάνουν, όσον αφορά εξωτερικές δουλειές που έχουνε να κάνουν με τα χρήματά τους, με τα επιδόματά τους, οπότε και οι συνοδοί είναι από τις πιο βασικές αρμοδιότητες που έχω. Μέσα στην εβδομάδα θα χρειαστεί αρκετές φορές να γίνει.
Ανάγκη να αρθεί το κοινωνικό στίγμα
ΠτΘ: Πώς συνεργάζεστε με τις οικογένειες;
Τ.Μ.: Σε ένα ποσοστό η συνεργασία με τις οικογένειες είναι ικανοποιητική. Θέλει ακόμα χρόνο στο να δημιουργηθεί μια καλή συνεργασία επειδή οι οικογένειες είναι μακριά, πρέπει να υπάρξει ένα δεσμός εμπιστοσύνης ανάμεσα στον επαγγελματία και αυτές, ώστε να είναι κι εκείνες άνετες στο να τους εκμυστηρευτούν και κάποια πράγματα, να νοιώσουν οικεία και να μπορέσουν να σε βοηθήσουν για να τους βοηθήσεις ουσιαστικά.
Βέβαια να μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν και οικογένειες που τα ίδια τα μέλη αντιμετωπίζουνε πολλά ψυχιατρικά προβλήματα, το οποίο δημιουργεί εμπόδια στην θετική εξέλιξη της νόσου των ενοίκων που έχουμε στο οικοτροφείο.
ΠτΘ: Στο κομμάτι της κοινωνικής επανένταξης των ανθρώπων, ποιες είναι οι κυριότερες δυσκολίες εξ αυτών που αντιμετωπίζετε;
Ι.Σ.: Σίγουρα είναι το κοινωνικό στίγμα. Καλώς ή κακώς οι άνθρωποι ακόμα δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με τις ψυχικές νόσους, οπότε αυτό δημιουργεί αρκετά εμπόδια στην ενσωμάτωσή τους στην κοινότητα. Παρόλα αυτά θεωρώ ότι έχουμε κάνει και από τη μεριά μας και από τη μεριά τους πολύ μεγάλα βήματα, ειδικά στην τοπική κοινότητα του Θρυλορίου, και τους ευχαριστούμε πάρα πολύ για αυτό και όλη τη στήριξη.
Ως δεύτερο θα μπορούσα να αναφέρω την αδυναμία κοινωνικής αλληλεπίδρασης του ενοίκου, λόγω της ψυχικής νόσου. Μπορεί η αλληλεπίδρασή του να είναι μειωμένη οπότε ο ίδιος να δυσκολεύει τον εαυτό του, αλλά με μικρά βήματα προσπαθούμε να το κατακτήσουμε ξανά. Σίγουρα η έλλειψη στήριξης από το οικογενειακό περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της νόσου.
Απαραίτητη η στήριξη της τοπικής κοινωνίας
ΠτΘ: Εκπαιδευτικές ή άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες βοηθούν στον δρόμο προς την απόκτηση της αυτονομίας των ανθρώπων αυτών;
Ι.Σ.: Κυρίως θα έλεγα εκπαιδευτικές δραστηριότητες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα στον χώρο του οικοτροφείου, θα μπορούσαν να είναι οι ομάδες Ενεργειακής Ακρόασης, ουσιαστικά έχουν σκοπό τη διαχείριση των συναισθημάτων των ενοίκων, ακόμα και ομάδες πιο απλές, που είναι για την κατάκτηση βασικών δεξιοτήτων για την καθημερινή τους ζωή, όπως για παράδειγμα μαγείρεμα, καθαριότητα των χώρων, έχει βγει ένα πρόγραμμα καθημερινών εργασιών για το οικοτροφείο από τους κοινωνιολόγους, το οποίο έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αυτονομία τους. Κι άλλες δραστηριότητες δημιουργικής απασχόλησης και έκφρασης, όπως ζωγραφική, θέατρο, κλπ, που με τη βοήθεια πάλι των κοινωνιολόγων βοηθούν.
ΠτΘ: Οι τοπικές κοινωνίες πώς μπορούν να βοηθήσουν από την πλευρά τους;
Τ.Μ.: Θα έλεγα ότι η τοπική κοινότητα μπορεί να μας υποστηρίξει, ίσως μέσω κάποιων δράσεων, τόσο για την ευαισθητοποίηση και υποστήριξη των ενοίκων, όσο και των κατοίκων της περιοχής. Έχουμε κάνει ήδη μια επικοινωνία τόσο με το exagono, σε συνεργασία με τον δήμο και την περιφέρεια, για να δημιουργήσουμε ένα φεστιβάλ ψυχικής υγείας, το οποίο ευελπιστούμε αν όλα πάνε καλά να υλοποιηθεί τον Μάιο, το οποίο θεωρούμε ότι θα φέρει πολύ κοντά την κοινότητα με το οικοτροφείο και θα βοηθήσει πολύ και τις δυο πλευρές.
Ελπίζουμε στη στήριξη της τοπικής κοινότητας πάνω σε αυτό και περιμένουμε να δούμε πώς θα υλοποιηθεί. Επίσης είμαστε ανοιχτοί σε εθελοντές που θα μπορούσαν να έρθουν να γνωρίζουν το οικοτροφείο και να προσφέρει ο καθένας από τη δικιά του πλευρά μια βοήθεια ή μια γνώση, μια τέχνη, θα ήταν πολύ βοηθητική για αυτούς τους ανθρώπους οι οποίοι είναι ανοιχτοί, θέλουν να γνωρίζουν καινούργιο κόσμο, να κάνουνε δραστηριότητες, ίσως γυμναστική, ίσως μουσική.
Ουσιαστικά έχουμε τις ίδιες ανάγκες. Και θεωρούμε ότι μέσα από το φεστιβάλ που θέλουμε να είναι διήμερο, θέλουμε να είναι διαδραστικό, ίσως καλυφθούνε κάποιες από αυτές τις ανάγκες.
Απαραίτητη η ενίσχυση της ενημέρωσης και της έγκαιρης παρέμβασης
ΠτΘ: Τι άλλο είναι αυτό που πιστεύετε γενικότερα ότι χρειάζεται για τη βελτίωση της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης στην Ελλάδα;
Τ.Μ.: Ίσως προγράμματα εργασιακής επανένταξης, τα οποία δυστυχώς δεν είναι επαρκή ή και δεν υπάρχουν καθόλου, ειδικά σε επαρχιακές περιοχές. Όπως είπαμε και πριν για να μειωθεί το στίγμα χρειάζεται περισσότερη ενημέρωση του γενικού πληθυσμού, ώστε να εξοικειωθούν με τις ψυχικές ασθένειες και μεγαλύτερη εμπλοκή του πανεπιστημίου, της Κοινωνικής Εργασίας Κομοτηνής, ίσως μέσω ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κόσμου, κάποια καμπάνια, οτιδήποτε το οποίο θα μπορούσε να βοηθήσει και να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ της θεωρίας του πανεπιστημίου και της πράξης που είμαστε εμείς.
Ι.Σ.: Να αναφέρω ότι η ανάπτυξη μονάδων έγκαιρης παρέμβασης στην ψύχωση, μια διαταραχή που εμφανίζεται στην πρώιμη ενήλικη ζωή, θα βοηθούσε πολύ, καθώς είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη παρέμβαση για τη γρηγορότερη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και την καλύτερη εξέλιξη της νόσου.
Έχει ανοίξει βέβαια το σωματείο του Ίκελου ήδη μια μονάδα, αλλά νομίζω ότι στον νομό μας και στους γύρω νομούς δεν διαθέτουμε κάτι. Και επίσης η δωρεάν ψυχοθεραπεία και υποστήριξη σε δημόσιους φορείς, θα ήταν κάτι που θα βοηθούσε πολύ όλους τους νέους και όχι μόνο, γιατί είναι ένα σπορ λίγο κοστοβόρο για κάποιους.
Τ.Μ.: Και όπως είπαμε και πριν κάποια δωρεάν προγράμματα εκπαίδευσης για τις οικογένειες, τα οποία θα ήτανε πολύ βοηθητικά.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
