Αργυρης Πλεσιας: «Η πολιτικη κινητρων για τα ολιγοπωλια ειναι βαθια αντιπεριφερειακη»

«Φρένο» στους όρους δόμησης, όπως αυτοί ορίζονται από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, βάζει η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία συγκεκριμένες διατάξεις του Νόμου 4067/2012 (ΝΟΚ) είναι αντίθετες προς το Σύνταγμα και άρα δεν μπορούν να συνεχίσουν να αποτελούν νόμο του κράτους.

Η απόφαση του ΣτΕ, έρχεται σε συνέχεια προσφυγών από αρκετούς δήμους της χώρας. Και στην ουσία «καταργεί» την θεσμοθέτηση των λεγόμενων «μπόνους», των κινήτρων επαύξησης, δηλαδή, του συντελεστή δόμησης και του ύψους των κτιρίων, με αντιστάθμισμα την ενεργειακή αναβάθμισή τους και την αύξηση των χώρων πρασίνου.

Ειδικότερα σύμφωνα με το σκεπτικό του Δικαστηρίου, η αντισυνταγματικότητα δεν αφορά οικοδομικές άδειες οι εργασίες για την υλοποίηση των οποίων έχουν ξεκινήσει έστω και κατ’ ελάχιστο – εφόσον δηλαδή αποδεδειγμένα συνεργεία έχουν αρχίσει να διενεργούν οικοδομικές εργασίες, έστω και σε πολύ πρώιμο στάδιο -ωστόσο για όσες άδειες έχει γίνει προσφυγή στα δικαστήρια αυτές κρίνονται αντισυνταγματικές που σημαίνει ότι δεν μπορούν να αποπερατωθούν με βάση τα μπόνους του ΝΟΚ.

Για την απόφαση του ΣτΕ και τις αλλαγές που αυτή επιφέρει στους όρους δόμησης, μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» ο Πολιτικός Μηχανικός και Πρόεδρος του Συλλόγου Μελετητών Ελλάδας κ.Αργύρης Πλέσιας, «ανοίγοντας» επίσης την συζήτηση σε σχέση με τα ολιγοπώλια στον κατασκευαστικό κλάδο της χώρας με «πρόσχημα» την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, εις βάρος κυρίως της ελληνικής περιφέρειας.

Αργύρης Πλέσιας όμως…

«Η Πολιτεία πρέπει να ανασχεδιάσει αυτό το οποίο έχει θεσμοθετήσει»

ΠτΘ: κ.Πλέσια είδαμε όλοι την απόφαση του ΣτΕ, με βάση την οποία ορισμένες διατάξεις του νέου οικοδομικού κανονισμού κρίνονται ως αντισυνταγματικές. Κάποιοι μιλούν για «βόμβα» στους όρους δόμησης. Πώς το κρίνετε εσείς;

Α.Π.: Υπάρχει μια σφοδρή αντιπαράθεση αυτή τη στιγμή. Υπάρχουν υπέρμαχοι της μίας ή της άλλη άποψης και στην ουσία ήρθε το ΣτΕ να δώσει μια λύση. Θεωρώ ότι στην προκειμένη περίπτωση αυτή η προσέγγιση, της μέσης λύσης, έχει απόλυτη εφαρμογή. Δυστυχώς στην Ελλάδα έχουμε αρχίσει και θεσμοθετούμε με οριακούς τρόπους. Αυτό σημαίνει ότι πηγαίνουμε σε μονομερείς προσεγγίσεις σε θέματα που έχουμε να λύσουμε. Τα σημεία τα οποία προσβλήθηκαν παράγουν πάρα πολύ ισχυρά κίνητρα για κάποιους περιβαλλοντικούς λόγους, δίνουν δηλαδή μεγάλο μπόνους σε φυτεμένα δώματα, στη μικρή κάλυψη και στο μεγαλύτερο ύψος, με τη λογική να γίνουν πιο φιλικά προς το περιβάλλον τα σπίτια. Τα κίνητρα όμως αυτά επειδή είναι πάρα πολύ ισχυρά δημιουργούν εμπορευματικό ενδιαφέρον. Το αποτέλεσμα σε τελική ανάλυση ήταν  ότι σε ορισμένες περιπτώσεις είχαμε φοβερές υπερβάσεις δόμησης, της τάξης του 35%, που δημιουργεί και οικονομικό πρόβλημα ανταγωνισμού σε όλη την  αγορά, δημιουργεί όμως επίσης και σημαντική περιβαλλοντική επιβάρυνση. Θεωρώ δηλαδή ότι αν η πολιτεία  είχε θεσμοθετήσει ουσιαστικά με μέτρο, δεν θα είχαμε την εξέλιξη την οποία έχουμε. Δυστυχώς θεσμικοί φορείς, όπως το ΤΕΕ  από τη μια μεριά, πήγε σε ακραία προσέγγιση στήριξης της κυβερνητικής πολιτικής. Προσωπικά θεωρώ ότι το ΤΕΕ  έχει χάσει τον θεσμικό του ρόλο, ως  κοινωνικός ελεγκτής και έχει γίνει ένα κυβερνητικό κλιμάκιο, ένας κυβερνητικός φορέας. Από την άλλη πλευρά οι δήμαρχοι οι οποίοι ζήσαν στις περιοχές τους αυτή την υπερβολική εκμετάλλευση των κινήτρων, αντέδρασαν και φτάσαν σε μια τέτοιας μορφής σύγκρουση.  Αυτή η σύγκρουση έχει και μια πολύ κακή εξέλιξη, διότι δημιουργεί ισχυρότατες αβεβαιότητες στην αγορά και υπό την έννοια αυτή δημιουργεί και έλλειμμα στο κράτος δικαίου για τον πολίτη, καθώς δεν ξέρει κανείς τι θα γίνει ακριβώς. Η προσωπική  μου άποψη είναι  ότι τα κίνητρα που δίνονται είναι υπερβολικά και υπό αυτήν την έννοια υπάρχει πρόβλημα από την πλευρά και των περιβαλλοντικών οργανώσεων και από τους δήμους. Θεωρώ δηλαδή ότι η Πολιτεία πρέπει να ανασχεδιάσει αυτό το οποίο έχει θεσμοθετήσει.

«Ζούμε σε μια δημοκρατία της επικοινωνίας και όχι της ποιότητας»

ΠτΘ: Μήπως κ.Πλέσια το πρόβλημα ξεκινά και από τον τρόπο με τον οποίο κάποια πράγματα παρουσιάζονται ώστε να γίνονται αρεστά; Για παράδειγμα στον εν λόγω οικοδομικό κανονισμό το γεγονός ότι προέβλεπε ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, με αύξηση των χώρων πρασίνου κλπ. Που ακούγονται θετικά αλλά με βάση την απόφαση και του ΣτΕ τελικά είχε το αντίθετο αποτέλεσμα, ήτοι πολλές περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις;

Α.Π.: Έχετε απόλυτο δίκιο. Θεωρώ ότι είμαστε σε μια δημοκρατία της επικοινωνίας και όχι της ποιότητας. Η δημοκρατία κατά την άποψή μου είναι  το καλύτερο πολίτευμα για ενημερωμένους, για ώριμους πολίτες. Η αποσπασματική, όπως πολύ σωστά εντοπίζετε επικοινωνία και χωρίς ιδιαίτερη γνώση, δημιουργεί πρόβλημα στην ίδια τη λειτουργία της δημοκρατίας.  Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια ζούσε σε μια πάρα  πολύ μεγάλη έξαρση του επικοινωνιακού μοντέλου.  Αρκεί να δείτε το γεγονός ότι τις περισσότερες φορές όλες οι  ειδήσεις φιλτράρονται για να περνάνε συγκεκριμένα μηνύματα. Αυτή τη στιγμή έχει περάσει λοιπόν ότι η υπέρβαση των υψών και της δόμησης είναι φιλοπεριβαλλοντικό μέτρο. Τι άλλο θα ακούσουμε; Νομίζω ότι όλοι μας, πολύ περισσότεροι εσείς οι δημοσιογράφοι, θα πρέπει να δίνετε την είδηση όχι σε επίπεδο τίτλου, αλλά σε επίπεδο  ουσίας. Έχουμε υποχρέωση στην κοινωνία αν θέλουμε να έχουμε ώριμους και  ενημερωμένους πολίτες.

ΠτΘ: Οι  οικοδομικές άδειες που έχουν ήδη εκδοθεί και επί των οποίων αποδεδειγμένα έχουν ξεκινήσει εργασίες δεν επηρεάζονται. Ποιοι και πώς επηρεάζονται από την απόφαση αυτή;

Α.Π.: Αυτό είναι το αλαλούμ που υπάρχει αυτή τη στιγμή, ανεξαρτήτως του τι λέει το Υπουργείο. Αν δεν ξέρουμε την απόφαση του ΣτΕ, πώς μπορεί το υπουργείο να βγει και να πει δεν επηρεάζονται; Από την άλλη μεριά όντως υπάρχει και ένα πρόβλημα. Βγήκε το  δικαστήριο και έκανε μια ανακοίνωση επί της αποφάσεως. Ναι, αλλά η απόφαση συνοδεύεται από ένα σκεπτικό που εξηγεί ακριβώς τι θα ισχύει. Αυτά πρέπει να  μελετηθούν. Η αγορά και όλοι οι εμπλεκόμενοι είναι σε μια αναμονή. Το ώριμο είναι να περιμένουμε κάποιους μήνες να ξεκαθαρίσει η κατάσταση ώστε να απαντηθούν μια σειρά ερωτημάτων όπως ποια είναι η αναδρομικότητα, σε τι βαθμό θα εφαρμοστεί η συγκεκριμένη απόφαση του ΣτΕ κ.ο.κ. Ούτε το υπουργείο είναι στη φάση να κάνει δηλώσεις. Έχει ανακοινώσει ότι ξεκινάει μια διαβούλευση,  η οποία στην πραγματικότητα είναι μια πλατφόρμα στην οποία ο κάθε θιγόμενος θα προσφύγει και μέσω της οποίας θα συλλέξει ουσιαστικά μια πληροφορία της κατάστασης στην οποία βρίσκεται σε γενικές γραμμές η αγορά αυτού του τύπου.  Από εκεί και πέρα το υπουργείο δήλωσε την πρόθεσή  του να μην δημιουργήσει προβλήματα στις υφιστάμενες καταστάσεις. Αυτή θα είναι προσέγγιση του υπουργείου, ωστόσο το τι θα πει και το πώς έχει διατυπωθεί η απόφαση που θα ανακοινωθεί από το ΣτΕ, θα το ξέρουμε σε κάποιους μήνες. Εκτιμάται ότι τον Γενάρη θα έχουμε απόφαση επακριβώς.

«Οφείλουμε να αναμορφώσουμε την πολεοδομική νομοθεσία, κωδικοποιώντας την σε πολύ λιγότερη έκταση και με μεγαλύτερη σαφήνεια»

ΠτΘ: Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές τροποποιήσεις του οικοδομικού κανονισμού θα είναι νομικά συμβατές και θα λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής; 

Α.Π.: Δυστυχώς ένα από τα πάγια αιτήματα του ΤΕΕ, προ εικοσαετίας δηλαδή και βάλε είναι η κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας. Είκοσι χρόνια δεν την έχουμε κάνει. Έχουμε  πρόβλημα στο κράτος δικαίου, το οποίο δεν αφορά μόνο στο πώς αντιμετωπίζονται οι πολίτες, αλλά και το πώς το ίδιο κράτος αντιμετωπίζει τους επαγγελματίες που είναι οι μηχανικοί, είτε οι ελεύθεροι επαγγελματίες, είτε οι υπάλληλοι, διότι αμφότεροι καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα ασαφές νομοθετικό καθεστώς. Κι εκείνος θα είναι παράνομος κι εγώ θα είμαι παράνομος εάν τελικά δεν ερμηνεύσουμε μια πολύπλοκη νομοθεσία με τον Α  ή με τον Β τρόπο. Υπάρχουν σήμερα χιλιάδες τροπολογίες,  που όχι απλά δεν δημιουργούν κράτος δικαίου, αλλά διαλύουν την φιλοσοφία ενός νόμου. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι οφείλουμε να αναμορφώσουμε την πολεοδομική νομοθεσία καταργώντας την υφιστάμενη και κωδικοποιώντας την σε πολύ λιγότερη έκταση και με μεγαλύτερη σαφήνεια. Αυτή τη στιγμή με τις τροποποιήσεις του νόμου, με τις επαναφορές  διαφόρων  ρυθμίσεων περί αυθαιρέτων, με διατάξεις νόμων που βρίσκονται σε άσχετα νομοσχέδια  και τις οποίες αδυνατεί να εντοπίσει κάποιος κ.ο.κ.  καταλήγουμε τις περισσότερες φορές να μην γνωρίζουμε αν η απόφαση που παίρνουμε είναι νόμιμη ή όχι. Δεν γίνεται όλα αυτά τα θέματα να λυθούν με διατάξεις που παραπέμπουν στην τροπολογία του τάδε ή του δείνα άρθρου. Δεν γίνεται να λυθούν χωρίς να υπάρξει κωδικοποίηση νομοθεσίας.

«Η πολιτική κινήτρων για τα ολιγοπώλια είναι βαθιά αντιπεριφερειακή»

ΠτΘ: Αλλάζοντας λίγο θέμα αυτή την στιγμή στην Ελλάδα βρίσκονται εν εξελίξει μια σειρά κατασκευαστικών έργων που αναλαμβάνουν σχεδόν αποκλειστικά μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες. Πώς βλέπετε το τοπίο που διαμορφώνεται;

Α.Π.: Είναι πολιτική της τελευταίας περιόδου το να προχωρήσουν μεγάλα δημόσια έργα με ένα ολιγοπωλιακό μοντέλο, με μεγάλους ομίλους οι οποίοι δεν είναι μόνο στον κατασκευαστικό τομέα. Πώς επιτεύχθηκε αυτό το μοντέλο και πώς βοήθησε  το κράτος, να αναπτυχθεί; Δίνοντας ισχυρότατα κίνητρα, όπως η κατάργηση του ανταγωνισμού που θα μπορούσανε να επιβάλουνε αν οι φορείς που ενδιαφέρονταν ήτανε πολλοί. Χάθηκε συνεπώς το μέτρο του ανταγωνισμού, για να διαμορφώσουμε ένα ελκυστικό μοντέλο και κατ’ επέκταση να προσελκύσουν ιδιωτικά κεφάλαια. Υπήρξε μια μεγάλη περίοδος που θεωρήθηκε ότι το μοντέλο που είχε βρει η κυβέρνηση με τις συμπράξεις δημόσιου  ιδιωτικού τομέα θα ήταν ένα στιλ «λεφτόδεντρων». Δηλαδή λέγαμε ότι θα βάλουμε ιδιώτες στα μεγάλα έργα οι οποίοι και θα τα χρηματοδοτήσουν. Δυστυχώς το μοντέλο που  επιλέχτηκε είναι και πάλι επικοινωνιακό. Πέρασαν δηλαδή στην κοινή γνώμη ότι οι ιδιώτες θα βάλουν λεφτά. Για όσους γνωρίζουμε ωστόσο οι ιδιώτες δεν βάλανε λεφτά. Απλά  το κράτος εγγυήθηκε τον δανεισμό τους και έτσι δημιουργήθηκε πλέον ένα μεγαλύτερο  δημόσιο χρέος προκειμένου να γίνουν αυτά τα μεγάλα  έργα. Η ένσταση η δική μου είναι  στο αν τελικά αυτό το μοντέλο του ισχυρού δανεισμού θα παράξει τελικά και χρήσιμα έργα,  έργα που είναι και ιεραρχικά στις προτεραιότητές μας, όπως για παράδειγμα είναι στον πρωτογενή τομέα τα αρδευτικά έργα. Η Ε.Ε.  από το 2018 έχει κρίνει τα έργα που έχουμε κάνει από την προηγούμενη περίοδο και μας χτύπησε καμπανάκι, ωστόσο εμείς εξακολουθούμε να  κάνουμε έργα τα οποία δεν είναι πρώτης προτεραιότητας. Χρεωνόμαστε σαν χώρα ενισχύοντας αυτό το ολιγοπωλιακό μοντέλο που αφορά σε τέσσερις εταιρείες. Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό πως πρόσφατα τρεις σύνδεσμοι εργοληπτών που έχουν πανελλαδική εμβέλεια, υπέγραψαν κοινή επιστολή εντοπίζοντας ακριβώς αυτό το πρόβλημα, του αποκλεισμού δηλαδή όλου του μεσαίου κατασκευαστικού δυναμικού της χώρας από τις εργασίες για τις υποδομές αυτής. Κι αυτό είναι κρίσιμο και πολύ πιο κρίσιμο για την περιφέρεια, γιατί οι τέσσερις μεγάλες εταιρείες δεν δραστηριοποιούνται στην περιφέρεια. Άρα θίγεται το τεχνικό δυναμικό της περιφέρειας γιατί επιλέχτηκε να κάνουμε δημόσια έργα, όχι πλέον με το τοπικό, το περιφερειακό δυναμικό. Συνεπώς ότι η πολιτική κινήτρων για τα ολιγοπώλια είναι βαθιά αντιπεριφερειακή.  

«Το 70% των συμβάσεων ανατίθενται με τις εξαιρέσεις του νόμου»

ΠτΘ: Υπάρχει αντίδραση ωστόσο από πλευράς των Περιφερειών; Έχουν αντιληφθεί το πρόβλημα; 

Α.Π.: Είναι πολλοί στις περιφέρειες που έχουν κατανοήσει το πρόβλημα. Υπάρχει μια επισήμανση από τους περιφερειακούς φορείς, η οποία ωστόσο δεν νομίζω ότι έχει φτάσει σε επίπεδο ισχυροποίησης με θεσμική φωνή. Δεν είδα δηλαδή στην πρόσφατη συνάντηση της ΚΕΔΕ να αναδεικνύεται ένα τέτοιο  θέμα. Θεωρώ ότι θα έπρεπε να υπάρχει σε θεσμικό επίπεδο μια αντίδραση.  Υπάρχουν πολλοί που το έχουν κατανοήσει, δεν έχει ωστόσο οργανωθεί μια ισχυρότερη φωνή. Εμείς το έχουμε εντοπίσει και έχουμε κάνει κάποιες σχετικές επιστολές, ωστόσο άλλη είναι η βαρύτητα των επιστολών και άλλο η θεσμική ανάδειξη του ζητήματος. Αντίθετα υπάρχει μια σαφής κυβερνητική πολιτική, την οποία δεν νομίζω ότι θα αλλάξει ο δήμαρχος Χ ή ο Περιφερειάρχης Ζ. Υπάρχει για παράδειγμα ένας νόμος, ο 4412, ο οποίος έχει  αποτύχει σε όλα του τα επίπεδα. Είναι ένας νόμος που έγινε  με την επίκληση των ευρωπαϊκών οδηγιών, δεν τις εφάρμοσε όπως έπρεπε για τη χώρα και ως αποτέλεσμα έχει δημιουργήσει ένα πολύ δύσχρηστο περιβάλλον για την ανάθεση μιας  δημόσιας σύμβασης. Ενώ με το παλιό καθεστώς μπορούσαμε  να  αναθέσουμε  μια  σύμβαση σε 60 ημέρες, τώρα έχουμε φτάσει στις 90, αύξησε δηλαδή τον γραφειοκρατικό χρόνο κατά 50%. Αυτό είναι τρικλοποδιά ιδιαίτερα στους μικρούς φορείς. Ένα υπουργείο έχει μια στρατιά υπαλλήλων να υποστηρίξει πιο βαριά συστήματα διακυβέρνησης. Ένας δήμος έχει ελάχιστους ανθρώπους να αντιμετωπίσει ένα βαρύ σύστημα διακυβέρνησης, πολλαπλής γραφειοκρατίας. Άρα έχουμε αυτό το πλαίσιο, που προέκυψε από έναν νόμο που ήταν 200 σελίδες και με τις τροποποιήσεις του σήμερα έφτασε τις 1500. Αυτή τη στιγμή όμως δεν υπάρχει κάποια  οργανωμένη αντίδραση, διότι παντού στη χώρα έχουν δημιουργηθεί μηχανισμοί “bypass”. Τι σημαίνει αυτό; Ότι το 70% των συμβάσεων ανατίθενται με τις εξαιρέσεις του νόμου και ουσιαστικά επισήμως το μεγαλύτερο κομμάτι των συμβάσεων δεν εφαρμόζει τη φιλοσοφία του νόμου που είναι η ανοιχτή διαδικασία και η διαφάνεια. Δεν σκέφτηκε κανένας να αλλάξει έναν νόμο που υπερκεράστηκε από την πραγματικότητα δημιουργώντας bypass διαδικασίες.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.