Με αφορμη την παρουσιαση της  ποιητικης  συλλογης του Ν. Παπανα «Σας αρεσουν τα σονετα;» στην Κομοτηνη

Να σταθεί στους ώμους λογοτεχνικών γιγάντων, για να φέρει τα σονέτα, ένα είδος με ιστορία αιώνων, στο σήμερα με ένα μοντέρνο τρόπο, θέλει ο ποιητής κ. Νίκος Παπάνας, με το τρίτο βιβλίο του, τη συλλογή «Σας αρέσουν τα σονέτα;», που παρουσιάστηκε στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, το απόγευμα της Τρίτης 17 Δεκεμβρίου, παρουσία του ποιητή που ανέγνωσε ποιήματά του, με συναναγνώστες:  την μόλις επανακάμψασα από τις ΗΠΑ και το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, κ. Ζωή Γαβριηλίδου, Καθηγήτρια Θεωρητικής Γλωσσολογίας, τ. Αντιπρύτανη ΔΠΘ, την κ. Γεωργία Ντεμίρη, φιλόλογο, υποψήφια διδάκτορα ΤΕΦ ΔΠΘ, ποιήτρια και τον ποιητή και  συγγραφέα, φιλόλογο κ. Ιγνάτη Χουβαρδά, στην οποία και θα αναφερθούμε σε κατοπινό μας φύλλο, φιλοξενώντας σήμερα  τη συνέντευξή του κ. Παπάνα στο Ράδιο Παρατηρητής  και στους Όλγα Ιωαννίδου και Αλέξανδρο Χατζόπουλο. 

Συνομιλία μέσω της οποίας, ο κ. Παπάνας  μας καθιστά γνωστούς τους τρόπους που προσεγγίζει την ποίηση και αναφέρεται στα 14 σονέτα της συλλογής που κρατούν τη δομή του 14στιχου αλλά ανανεώνουν το σονέτο με πολλαπλούς τρόπους, τόσο σε γλωσσικό όσο και  ρυθμικό επίπεδο, αναφερόμενα σταθερά σχεδόν στις αμφισημίες  του έρωτα, της ομορφιάς και της γλώσσας.

 κ. Νίκος Παπάνας όμως…

Η ποίηση ενώνεται με την εικόνα

Όπως τόνισε πρόκειται για 14  σονέτα, κυρίως μοντέρνα, αλλά και τρία παραδοσιακά τα  οποία συνδιαλέγονται με σονέτα των  παλαιοτέρων ποιητών της παράδοσής  μας. 

Η συλλογή κοσμείται σε κάθε αριστερή  σελίδα  από χαρακτικά της εξαίρετης καλλιτέχνιδος κ. Ρένας Ανούση-Ηλία που ευγενικά παραχώρησε για το βιβλίο, τα οποία διάλεξαν από τη μεγάλη γκάμα του πλούσιου εικαστικού της έργου ο κ. Παπάνας μαζί με τον κ.Κωνσταντίνο Κορίδη, ο οποίος είναι και ο εκδότης του Ιωλκού, κρίνοντας ποιο θα ταίριαζε περισσότερο με βάση τη θεματική, αποδίδοντας την ατμόσφαιρα  με τα εκφραζόμενα στο βιβλίο.

Το σονέτο, σημείωσε, είναι ένα είδος της παραδοσιακής ποίησης, με συγκεκριμένους κανόνες, που μπορεί να είναι ελκυστικό για ορισμένους, φαινομενικά απωθητικό και αυστηρό για κάποιους άλλους.

Αυστηρά αλλά και ανάλαφρα

Η  συγκεκριμένη συλλογή  τηρεί την 14στιχη στιχουργική μορφή του σονέτου, αλλά και την αρχιτεκτονική του, με το πρώτο οκτάστιχο να αναπτύσσει ένα θέμα  και το  δεύτερο εξάστιχο ή να συνδιαλέγεται με αυτό ή να τοποθετείται αντιθετικά, ή να το συμπληρώνει.

Η γλώσσα τους όμως είναι πιο  σκληρή, πιο μοντέρνα και εκτός 3 που είναι γραμμένα σε ιαμβικό ενδεκασύλλαβο γιατί συνδιαλέγονται με παλαιότερα ποιήματα, τα υπόλοιπα 11 είναι  χωρίς ομοιοκαταληξία,  με ελεύθερο στίχο,  έτσι ώστε να προσπαθήσει να δικαιολογήσει  και να διατρανώσει όσα γράφει στο  τελευταίο ποίημα, που δίνει τον τίτλο και στη Συλλογή, «Σας αρέσουν  τα σονέτα;».

Σε αυτό αρχίζει με την παρομοίωση ότι τα σονέτα είναι σαν αγάλματα, άρα έχουν αρχιτεκτονική, αυστηρότητα, στέρεη μορφή και κλείνει υπαινισσόμενος ότι τα σονέτα είναι σαν τα σύννεφα, άρα ανάλαφρα, ανάλογα με τη διάθεσή μας, πιο  απαιτητικά, πιο μεταβαλλόμενα και πιο ελεύθερα. «Επομένως είναι  και  αγάλματα και σύννεφα,  σονέτα με τον παρονομαστή της μορφής της αυστηρότητας, αλλά πολύ πιο ελεύθερα όπως τα σύννεφα» εξήγησε.

Μια μεγάλη πορεία για την επιστροφή στα σονέτα

Ο ποιητής ελκυόταν από παλιά από τα σονέτα και τα θαύμαζε ως μορφή, με ένα από αυτά που περιλαμβάνονται στη συλλογή να έχει δημοσιευτεί  στο περιοδικό  της Θεσσαλονίκης «Νέα Πορεία»  ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’90. 

Η  ενασχόλησή του και πάλι με την ποίηση, με αφορμή το πρώτο και το δεύτερο ποιητικό  βιβλίο, του γέννησε την ιδέα να γράψει  σονέτα, αποτίνοντας  φόρο τιμής στον Μαβίλη  και στον Θεοτόκη  με τρία έμμετρα, και προχωρώντας και στη συγγραφή των υπολοίπων.

Στη συλλογή του υπάρχουν σταθερές, όπως ο  έρωτας, η ομορφιά, η γλώσσα, η ποίηση, και ενώ το ερωτικό κομμάτι ήταν πιο έντονο στην δεύτερή του συλλογή, σε αυτή των σονέτων και στην επόμενή του που θα δημοσιευτεί το 2025, το σύνολο αυτό έρχεται να τις αγκαλιάσει όλες.

Σε αυτή θα  προσπαθεί να συγκεράσει και τις τρεις προηγούμενες, με  στοιχεία  από όλες,  δηλαδή λυρικά ποιήματα, δραματικούς μονολόγους, χαϊκού και σονέτα.

Σημαντική η πολύπλευρη επαφή με το κοινό

Όπως σημείωσε ο κ. Παπάνας, παρουσιάσεις όπως αυτή στην Κομοτηνή, αποτελούν αφορμή επικοινωνίας, διάχυσης της ποίησης  ως ιδέας. Ακόμα και κάποιος που δεν του  αρέσει το συγκεκριμένο  βιβλίο ή ο ποιητής, εφόσον  έρχεται σε επαφή με την ποίηση καλλιεργείται η καλαισθησία εντός του,  επομένως μπορεί  αυτό να είναι η αφορμή να  διαβάσει περισσότερο.

Η ποιητική του συλλογή βέβαια έγινε αποδεκτή πολύ θετικά από τους αναγνώστες και τους κριτικούς, με τη γρήγορη επανέκδοση και την εξάντληση και της δεύτερης έκδοσης.

Ο κ. Παπάνας ανησυχούσε μήπως ο τίτλος  και η λέξη «σονέτο» λειτουργούσε απωθητικά, όμως αυτό δεν στάθηκε τροχοπέδη επικοινωνίας και  το κοινό βρήκε θέματα που τους αγγίζουν.

Άλλωστε είναι ανοιχτός στη διάθεση των συλλογών του και ηλεκτρονικά, με την πρώτη να έχει κυκλοφορήσει σε e-book και τη δεύτερη ως audiobook, σε μια προσπάθεια διάχυσης της ποίησης, ως προσπάθεια  απόρριψης κάποιων  στεγανών,  ως πειραματισμό επικοινωνίας και  με ανθρώπους που  χρησιμοποιούν άλλου είδους μέσα για να προσεγγίσουν ένα  κείμενο.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.