Η σχεση της Κινας με την Ευρωπη στις γεωπολιτικες συμπληγαδες

Τη βασική διαφορά του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται η Κίνα και του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται η Δύση, ως τη βάση για να κατανοήσουμε πως η Κίνα αντιμετωπίζει τον κόσμο, τις επιδιώξεις που έχει και τη γεωπολιτική θέση που επιθυμεί να κατέχει τώρα αλλά και στο μέλλον, γνώρισαν οι φοιτητές του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης από τον καθηγητή Josef Gregory Mahoney από το Πανεπιστήμιο της Σαγκάης, στο κεντρικό αμφιθέατρο του ΔΠΘ στην πανεπιστημιούπολη σε μια διάλεξη που οργάνωσε το Εργαστήριο Γεωπολιτικών Αναλύσεων του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΔΠΘ.

Ηγεμονίες και αντίβαρα

Το πρώτο θέμα που έθιξε ο κ. Mahoney είναι η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ του τρόπου που σκέφτεται η Κίνα και του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται η Δύση, μιας και μόλις οι ακροατές του αντιληφθούν την λογική αυτή, μπορούν να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται και την κοσμοθεωρία της Κίνας.

Σύμφωνα με τον ομιλητή, η κοσμοθεωρία όσο αφορά την εξωτερική πολιτική και το όραμά της για το μέλλον, βασίζεται ουσιαστικά σε μια ρεαλιστική ανάγνωση της γεωπολιτικής, των στρατηγικών ευκαιριών και των τρωτών σημείων που εντοπίζονται.

Αυτό είναι κάτι βαθιά παρεξηγημένο στη Δύση, τόνισε, πρωτίστως επειδή τα δυτικά κράτη τείνουν να βλέπουν τον κόσμο, όπως είναι και αναμενόμενο, με τον δικό τους τρόπο σκέψης, αλλά και επειδή οι ΗΠΑ, έχοντας ηγεμονικό ρόλο στη Δύση, απειλούνται με την άνοδο της Κίνας.

Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η Κίνα προσπαθεί να αλλάξει το status quo, όμως η Κίνα αντιτείνει πως ουσιαστικά προσπαθεί να υλοποιήσει τις αξίες και τις αρχές που είναι ήδη ενσωματωμένες στο πολυμερές σύστημα, όπως εκπροσωπείται από τα Ηνωμένα Έθνη και άλλους οργανισμούς, που δυστυχώς δεν τους επιτρέπεται πάντα να λειτουργούν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους αυτή τη στιγμή.

Με τα Ηνωμένα Έθνη σήμερα να βρίσκονται σε μια περίοδο κρίσης, και να αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τα μεγάλα προβλήματα, η Κίνα χτίζει νέους πολυμερείς οργανισμούς που σύμφωνα με τον κ. Mahoney δεν λειτουργούν ανταγωνιστικά αλλά προσπαθούν να υποστηρίξουν την αποστολή του, πιέζοντας όμως ταυτόχρονα εναντίον άλλων συνεργασιών που θεωρούν ότι προσπαθούν να διαιωνίσουν ορισμένους τύπους ηγεμονίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι BRICS ως αντίβαρο προς την G7, και ο σχηματισμός ενός ευρύτερου συνασπισμού στην G20 που μπορεί επίσης να χρησιμεύσει ως αντίβαρο.

Πολύπλοκη η αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ

Στην Ευρώπη, ήδη υπάρχει προβληματισμός για την απάντηση στην Κίνα, με τον κ. Mahoney να θυμίζει πως πριν από μερικά χρόνια ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν σχολιάζοντας το αμερικανικό άγχος για τον νέο διεθνισμό της Κίνας, είχε σχολιάσει πως αντί να αντισταθούν στην Κίνα και να χτίσουν τις εναλλακτικές σε αυτό που κάνει, το μόνο που χρειάζεται είναι να κάνουν τα δικά τους συστήματα πιο δίκαια, και αυτό θα είναι αρκετό για να διατηρήσουν την ανταγωνιστική τους παρουσία στον παγκόσμιο Νότο.

Ένα ζήτημα όμως που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ θεωρεί πως είναι η εξάρτηση της οικονομίας της από την διαιώνιση της ισχύος του δολαρίου ΗΠΑ συντηρώντας την οικονομία της μέσω ελλειμματικών δαπανών και της δυνατότητας να εξωτερικεύσει αυτό το κόστος μέσω των ενεργειών της Fed, η απάντηση της οποίας στον κορωνοϊό ήταν αυτή που πραγματικά εκτόξευσε τον πληθωρισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο βλέπουμε νέες εναλλακτικές στην ενέργεια και από την Κίνα, η οποία είναι ευάλωτη στις ενεργειακές ανάγκες και την κλιματική αλλαγή, κάτι που αρχίζει να παρουσιάζει κινδύνους για το δολάριο δεδομένης της στενής σχέσης του με το πετρέλαιο.

Χαρακτηριστικό είναι, σημείωσε, πως οι ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της θητείας Μπάιντεν, ενίσχυσε τη θέση της ως κορυφαίας παραγωγού πετρελαίου παγκοσμίως, επεκτείνοντας μάλιστα την παραγωγή πετρελαίου στην Αλάσκα, κάτι που δεν είχε κάνει κανένας Ρεπουμπλικανός πρόεδρος, και το έκανε Δημοκρατικός.

Οι δασμοί ως μοχλός πίεσης

Η νέα θητεία Τραμπ, παρά την προεκλογική ρητορική όσο αφορά τους δασμούς, μένει να φανεί πώς θα επηρεάσει την γεωπολιτική σκακιέρα. Ωστόσο ο κ. Mahoney θύμισε πως ο εμπορικός πόλεμος που ξεκίνησε ο Τραμπ ήταν ουσιαστικά καταστροφικός για τους Αμερικανούς καταναλωτές, που τον πλήρωσαν, ενώ τελικά πολλά από τα προϊόντα επαναδρομολογήθηκαν μέσω τρίτων χωρών, όπως το Βιετνάμ, που είδε την οικονομία του να βελτιώνεται μέσα από κινεζικά προϊόντα, που έρεαν μέσα από διάφορες αλυσίδες εφοδιασμού στις ΗΠΑ.

Το ζήτημα με την νέα θητεία Τραμπ είναι πως δεν γνωρίζουν αν θα χρησιμοποιήσει τους δασμούς ως μοχλό για να πετύχει μια ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση, όπως συνηθίζει, ή αν πραγματικά δεσμεύτηκε σε μια στρατηγική περιορισμού της Κίνας. Η άποψη του κ. Mahoney είναι πως καμία στρατηγική περιορισμού δεν πρόκειται να είναι αποτελεσματική, μιας και η Κίνα πλέον είναι σε πολύ διαφορετική θέση από ότι πριν από οκτώ χρόνια για να την αντιμετωπίσει.

Η Ευρώπη ως γεωπολιτικό βραβείο αλλά και εργαλείο

Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη βρίσκεται ανάμεσα στις δύο δυνάμεις, με τα περιθώρια κινήσεων να είναι στενά.

Ο Τραμπ είναι πιθανό να εγκαταλείψει ορισμένες υποθέσεις που είναι σημαντικές για την Ευρώπη, όπως η σύγκρουση στην Ουκρανία. Όμως η πολιτική του Μπάιντεν του έδωσε, λόγω της εγγύτητας της Ευρώπης με τις ΗΠΑ, ένα σημαντικό εργαλείο.

Στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό, η Ευρώπη αυτή τη στιγμή είναι ένα από τα μεγάλα βραβεία. Μένει να φανεί λοιπόν ποιο δρόμο θα ακολουθήσει, αν θα προσεγγίσει ακόμα περισσότερο τις ΗΠΑ, θα προσπαθήσει να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο πλευρές, ή, θα αναγκαστεί, λόγω της «κακοποίησης» από τον Τραμπ, να κινηθεί, έστω και οικονομικά, προς την Κίνα;

Αυτό είναι κάτι το οποίο ήδη πολλοί φορείς και παράγοντες στην Ευρώπη έχουν στο μυαλό τους, μαζί και με μια επιπλέον ανησυχία: πως ο Τραμπ θα μπορούσε να δηλητηριάσει περαιτέρω τη σχέση τους με την Κίνα, και στη συνέχεια να τους υπονομεύσει κλείνοντας τη δική του συμφωνία με αυτή και αφήνοντάς τους από έξω.

Άλλωστε είχε διαπραγματευτεί μια εμπορική συμφωνία στο παρελθόν, θύμισε ο κ. Mahoney, όμως αυτή δεν προχώρησε λόγω της πανδημίας και αφού έχασε τις εκλογές. Για αυτό και τελικά δεν ξέρει κανείς τι θα γίνει πραγματικά στο μέλλον, μην αποκλείοντας άλλωστε και το απρόοπτο.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.