Η Τζενη Μαστορακη της Βαντας Παπαιωαννου-Βουτσα και του Γιαννη Δουκα

Ο Ιούλιος τελείωσε, «έσβησε», όπως έγραψε η ροδοπίτισσα σήμερα ιστορικός-αρχαιολόγος και συγγραφέας κ. Βάντα Παπαϊωάννου-Βουτσά στον λογαριασμό της στο fb, «αλλιώτικος»,

Αφιερώνοντας αμέσως μετά  το κείμενό της στη μνήμη της ποιήτριας και μεταφράστριας Τζένης Μαστοράκη.

Της Τζένης Μαστοράκη που μας τη σύστησε ο δάσκαλός μας Δημήτρης Μαρωνίτης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης από τη στήλη του «Πολιτιστικά Μονότονα» στο «Βήμα της Κυριακής», γράφοντας –και αναδεικνύοντας μια από τις καλύτερες ποιήτριες της γενιάς της, μαζί με τη Μαρία Λαϊνά–  για το «Μ’ ένα στεφάνι φως» της Τζένης Μαστοράκη που είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κέδρος το 1989. Γιατί κι όταν ήμασταν φοιτητές, αλλά και τα επόμενα χρόνια, οι δάσκαλοί μας ήταν αυτοί που κανοναρχούσαν τις αναγνώσεις μας.    

Το κείμενο της Βάντας όμως…

«Τετάρτη, 31 του Ιούλη, 2024

Καλημέρα, κόσμε! Σβήνει σήμερα ο Ιούλης αλλιώτικος…

Στη μνήμη Τζένης Μαστοράκη

Ψηλή, αεράτη, με σφιχτά δεμένη τη ζώνη μιας άσπρης καπαρντίνας, με εβένινα μακριά μαλλιά, καλησπέριζε βιαστικά κι άνοιγε αμέσως τα βιβλία της, εκεί στη Scuola Italiana στην Πατησίων, απέναντι από το Πολυτεχνείο, στο μάθημα των Ιταλικών. Εκεί συνειδητοποίησα ότι τη συναντούσα αραιά και πού στη Σόλωνος, στη Φιλοσοφική. Νεότερη από εμένα, σε άλλο τμήμα της σχολής. Στην ώρα των Ιταλικών πετούσε, εκεί που μας δυσκόλευε η αντίστροφη μετάφραση κειμένου. Κι ύστερα χανόταν στο πλήθος του δρόμου με έναν ψηλότερό της νεαρό άνδρα που την καρτερούσε.

Και, ναι, αείμνηστη Τζένη, «Η ποίηση είναι ένα μαγικό παραθυράκι»!

Έσβησε και η ποιήτρια Τζένη Μαστοράκη, καλό ταξίδι, αγαπημένη ποιήτρια, μεταφράστρια και για έναν χρόνο συμμαθήτρια».

Ένα κείμενο λοιπόν  από την Κομοτηνή και την Αθηναία Βάντα  που έχει αξία μαρτυρίας και εμπίπτει σε όσα σημείωσε για την ποιήτρια και την έκρηξη εκδηλώσεων αγάπης προς το πρόσωπό της, την προσωπικότητά της, τον τρόπο που περπάτησε γεμάτη αξιοπρέπεια στη γη, διαρκώς εργαζόμενη και σιωπηλή, με θαυμασμό και περιέργεια να γνωρίσει, αλλά και να συστήσει στα ελληνικά γράμματα, μεταφράζοντας τα άξια του μόχθου της γραφής συναδέλφων της, ο ομότεχνός της κι αγαπημένος μας  ποιητής Γιάννης Δούκας, στον δικό του λογαριασμό στο fb αποχαιρετώντας την.

«Καμιά μας και κανείς δεν είναι κτήμα καμιάς και κανενός. Βλέπω από χτες, ωστόσο, την Τζένη Μαστοράκη πολλαπλασιασμένη, ακέραια στη μνήμη ολωνών, όπως και αν την αποχαιρετούν: μέσ’ απ’ τους στίχους, τα εξώφυλλα βιβλίων, μέσ’ από την ανάκληση της όποιας βιωμένης οικειότητας. Και με το πρόσωπό της: το βλέμμα της επίμονο, στα όσα με τα μάτια διαπερνά.

Και σα να συναρμολογεί αυτό το αντίο, σαν παζλ, τα χίλια κομματάκια της. Η Τζένη αυτό μας χάριζε, μέσ’ από τη συνάφεια μαζί της: θα μας παρηγορούσε τόσο, τόσο θα μας ενθάρρυνε, που, αφοπλισμένοι απ’ την αγάπη της, θα νιώθαμε κι εμείς μοναδικοί, σα να ‘ταν η αποκλειστικότητα της προσοχής και της φροντίδας της το μερτικό που μας αναλογούσε. Την ίδια ώρα, διένυε αχανείς εκτάσεις μέσα της κι απ’ ανεξάντλητα αποθέματα αντλούσε.

Η Τζένη ολωνών μας, λοιπόν, διέτρεξε τα δεκαεφτά χρόνια της ποιητικής της διαδρομής σαν αντιλόπη στη σαβάνα: με τις δυο πρώτες συλλογές («Διόδια», «Το σόι») η καλύτερη της γενιάς της. Με τις δυο τελευταίες («Ιστορίες για τα βαθιά», «Μ’ ένα στεφάνι φως»), υπερβαίνοντάς την. Όλα υπερβαίνοντάς τα. Και τον εαυτό της.

Και που συνέχισε, στα τριάντα πέντε χρόνια από το τελευταίο της βιβλίο μέχρι σήμερα, να διευρύνει την εμβέλειά της και μέσ’ απ’ τη σιωπή της να μιλά. Ποιητικότερη η σιωπή της από τα λόγια, τόσα λόγια, τόσων άλλων.

Ο θάνατος, το βάρος του, μετριούνται με τις λέξεις: αυτές που δεν ειπώθηκαν είναι πολυπληθέστερες κι άλλες να ειπωθούν δεν απομένουν. Μα οι λέξεις επιμένουν: των ποιημάτων, των μεταφράσεων, των συνεντεύξεών της. Των μηνυμάτων μας, πυκνών ή αραιότερων. Των «Καθαρών, πια», του «Φύλακα» που μεγάλωσε κι έγινε «Πιάστης», της υπεραγαπημένης μου «Τύφλωσης» του Κανέττι. Της «Νάρνια», της «Γέρμα».

Οι λέξεις και οι ράχες των βιβλίων: όταν ήμουν παιδί, μου αγόραζε τόμο τον τόμο την «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» της Εκδοτικής Αθηνών. Θα την κοιτώ –Προϊστορία και Πρωτοϊστορία, Τουρκοκρατία και Λατινοκρατία– και πάντα θα τη σκέφτομαι.

Από την Επτανήσου μέχρι το διάστημα, την Ιφιγένεια που εφηύρε την Τζένη, την Τζένη, τη μαμά της Μαγιούς, τη γιαγιά της Αλίνας, την «αδέσποτη γάτα σε ζωόφιλη γειτονιά».

Η Τζένη Μαστοράκη «ψηλή, αεράτη, με σφιχτά δεμένη τη ζώνη μιας άσπρης καπαρντίνας, με εβένινα μακριά μαλλιά…».

Αείμνηστη…

Υ.Γ.: Κι ένα προσωπικής υφής σχόλιο, αφού χάρη στην Τζένη Μαστοράκη και τους στίχους της, στους οποίους αξιοποιώντας το ακριβό της χιούμορ και παίζοντας ποιητικά με  τη μετονομασία της από Ιφιγένεια σε Τζένη, κατάφερα να οικειοποιηθώ τη δική μου ανερώτητη, ακούσια,  μετονομασία.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.