«Κρατησα τη ζωη μου κρατησα τη ζωη μου ταξιδευοντας…» Aυτοβιογραφικα σημειωματα

Μια κούπα τσάι του βουνού με λίγο μέλι και ένα παξιμάδι μου έφτιαξαν  το στομάχι και τη διάθεση μέχρι να πάω στη δουλειά. Είμαι 73 ετών και ακόμα δουλεύω αλλά δεν με νοιάζει. Η γυναίκα μου διαμαρτύρεται ότι κουράζομαι και πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσω κι εγώ της απαντώ ότι δεν κουράζομαι, άλλωστε μου αρέσει αυτό που κάνω και το πρόγραμμα που σχεδιάζουμε με το γιo μου τον Νίκο το φθινόπωρο έχει νέο ενδιαφέρον. Δεν έχω καμιά ψύχωση με τη δουλειά και δεν είμαι πλούσιος ούτε όμως και φτωχός. Η αλήθεια είναι ότι οι συνάδελφοί μου του Δημοσίου είναι σε καλλίτερη οικονομική κατάσταση από εμένα παρόλο που δούλεψαν λιγότερο, αλλά ούτε κι αυτό με νοιάζει. Μάλλον εγώ έκανα στην ζωή μου μεγαλύτερη κατανάλωση δημιουργώντας δαπάνες οικογενειακές, ατομικές, κοινωνικές και άλλες. Η κατανάλωση είναι λέξη κλειδί για την επιβίωση της κοινωνίας σήμερα με την ύφεση, αποκτά όμως γενικότερη σημασία καθώς η μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης ή σπατάλης σε συνδυασμό με την ελάττωση άντλησης των φυσικών πόρων επιβάλλει μια νέα πολιτική αντίληψη και μια αλλαγή στην οικονομία για να επέλθει μια ισορροπία ανάμεσα στη φύση και την κοινωνία και τη διασφάλιση του  μέλλοντος και των δύο, όπως λένε οι ειδικοί.

Αυτά σκεφτόμουν πηγαίνοντας προς το αυτοκίνητο όταν με διέκοψε ευχάριστα το κελάηδημα ενός πουλιού από τον διπλανό ευκάλυπτο. Το σπίτι μου βρίσκεται λίγο έξω από τον οικοδομικό ιστό της μικρής μας πόλης με αρκετά δέντρα τριγύρω, οπωροφόρα και μη, που αποτελούν καταφύγιο ή τόπο προσωρινής διαμονής σε διάφορα πουλιά τα οποία με το κελάηδημά τους κατά καιρούς συμπληρώνουν την όμορφη ατμόσφαιρα. Ο φίλος μου ο Πάπουζας που ξέρει από πουλιά μου λέει ότι το μικρό αυτό πουλάκι, κυνηγετικά αδιάφορο, είναι ο ατσάραντος,[1] συγγενής με το γαρδέλι που αυτόν τον καιρό, τέλη Μάρτη αρχές Απρίλη ζευγαρώνει και με το κελάηδημά του αναζητά το ταίρι του. To κελάηδημα επαναλήφθηκε επίμονα άλλες τρεις φορές, ώσπου από την απέναντι κουκουναριά με χαμηλότερη ένταση και άλλο ρυθμό ήρθε η ανταπόκριση.  Ξαφνικά εμφανίζεται ο ατσάραντος και με ένα περίεργο φτερούγισμα, μάλλον επίδειξη κατακτητικής ικανότητας, έσπευσε ταχύτατα προς τη φωλιά της λάγνας ατσαραντίνας. Απομακρύνθηκα χαμογελώντας και όσο πιο αθόρυβα μπορούσα για να μην διαταράξω την ιεροτελεστία…

Ο Χάρης, συνταξιούχος αεροπόρος, από την Καβάλα, που του αρέσει η μουσική και ο κινηματογράφος και έχουμε παίξει θέατρο μαζί, μου έχει πει ότι η αρμονία, η ποικιλότητα, η ομορφιά το ωραίο είναι πράγματα συμβατά με την ανθρώπινη φύση ενώ η κακοτεχνία, η μονοτονία, η ασχήμια και η κακοφωνία είναι αντίθετα. Γι αυτό δυσανασχετούμε και εκνευριζόμαστε όταν ένα πολεμικό αεροπλάνο πετάει χαμηλά ή όταν το μηχανάκι περνάει από την πλατεία με σπασμένη εξάτμιση αλλά μας αρέσει να βλέπουμε και να κόβουμε λουλούδια και ν’ ακούμε μια μελωδία ή τα πουλιά να κελαηδάνε…

Τέτοια ώρα τέτοια λόγια, η ώρα είναι οκτώ κι ο ήλιος είναι ψηλά και οι αγρότες ξυπνάνε νωρίς γιατί έχει αρχίσει ήδη η νέα καλλιεργητική περίοδος. Πραγματικά στο γραφείο μου βρίσκονταν τρεις από αυτούς.  Ο ένας έφευγε βιαστικά παίρνοντας κάποια εφόδια, ο άλλος διαμαρτυρόταν  για τις αυξήσεις των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων και ο τρίτος ανησυχούσε για τις απότομες μεταβολές του καιρού. Η δουλειά τους, είναι αλήθεια, έχει εντάσεις και απρόοπτα, ποτέ όμως δεν είναι ανιαρή και μονότονη, μια εξελικτική, συνεχής, και παραγωγική, διαδικασία. Οι πολιτευτές και οι οικονομολόγοι όλων των σχολών θεωρούν ότι η οικονομία ξεκίνησε με τη βιομηχανική επανάσταση και εστίασαν στην κατανομή του πλούτου και το ωράριο των εργαζόμενων, σωστά. Αδιαφόρησαν όμως για τα άλλα χαρακτηριστικά της εργασίας και τις εσωτερικές ανάγκες των ανθρώπων. Και σήμερα επικεντρωνόμαστε στην ασφάλεια και τη μαύρη εργασία ή στο ένσημο και χωρίς εργασία… Παρακμή. Ίσως σε κάποια άλλη χρονική στιγμή με τη βοήθεια των κοριτσιών, της Τζένης και της Ελένης, που ξέρουν από βιβλία, κάνουμε μαζί μια μικρή έκδοση με αποκλειστικό θέμα την εργασία, όχι μόνον των αγροτών αλλά και των άλλων, τη πολύ σημαντική πηγή δημιουργίας, ευημερίας, ικανοποίησης, χαράς και ευτυχίας.

“Sunrise sunset-sunrise sunset” (= αυγή, ανατολή-δύση, ηλιοβασίλεμα). Στίχος τραγουδιού από όμορφη ταινία μιούζικαλ του ’70. Τα αγγλικά μου είναι λίγα, γνωρίζω όμως παροιμίες, παρακάτω θα σας πω μια ισπανική, και στίχους τραγουδιών διαφόρων γλωσσών που τους χρησιμοποιώ για τη σημασία τους κάθε φορά όταν κουβεντιάζουμε πολιτικά στα καφενεία. Να η παροιμία: “el amor es gravado en arena, l’amistad es gravado en piedra”( ο έρωτας είναι γραμμένος στην άμμο, η φιλία είναι γραμμένη στην πέτρα ). Το πρώτο  μέρος το έχει τραγουδήσει και ο Γ. Σεφέρης ( πάνω στην άμμο την ξανθή γράψαμε τ’ όνομά της…), τυχαίο; Ο Δ. Ψυχογιός εξηγεί πως η γεωγραφία παίζει τον ρόλο της, είναι δηλαδή η Μεσόγειος που αγγίζει και ενώνει τόπους και λαούς διαμορφώνοντας κοινές συνήθειες, κοινή κουζίνα, παρόμοιες τέχνες και επαγγέλματα, κοινή κουλτούρα… Την ξένη παροιμία μπορείς να την μεταφράσεις, τον ξένο στίχο όμως πρέπει να τον απαγγείλεις στη γλώσσα του γιατί αλλιώς χάνεις τη μουσική που αναδύεται μέσα από τις συλλαβές και τους τόνους, γι’ αυτό “sunrise sunset-sunrise sunset”.  Είχε δίκιο ο ζακυνθινός, επικεφαλής της ομάδας τραγουδιού, που επέπληττε έναν φάλτσο της παρέας πριν πενήντα χρόνια. Πρόσεχε και άκου τις νότες, τις χάνεις τις νότες Λάκη και μου χαλάς το τραγούδι. Τελικά ο Λάκης δεν έμαθε τις νότες και παραμένει φάλτσος όχι μόνον στο τραγούδι αλλά σε όλα μέχρι σήμερα. Όμως  και το περιεχόμενο του στίχου έχει τη δική του αξία, «ανατολή-δύση, αυγή- ηλιοβασίλεμα». Είναι το χρονικό διάστημα που γίνονται τα πιο σημαντικά πράγματα στον κόσμο, με το φως της μέρας. Καλή η νύχτα και το σκοτάδι, μας ξεκουράζουν και μας προετοιμάζουν για την επόμενη μέρα. Μέχρι να αποκοιμηθώ σκέφτομαι τι θα κάνω το πρωί με το φως του ήλιου και την ΟΡΑΣΗ, έλεγε ένας ποιητής από την Πάτρα. Αυτός που θέλει τη συμμετοχή και των άλλων αισθήσεων κατά τη νυχτερινή του ζωή διακινδυνεύει να μπλέξει γι αυτό πολλές φορές  «της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά». Το πρωί χτυπάει το κουδούνι που πάνε τα παιδιά στο σχολείο. Την ημέρα ανεβαίνει ο οικοδόμος τη σκαλωσιά και ο αμπελουργός κλαδεύει το κλήμα. Από το πρωί ως το απόγιομα ευχαριστεί τον ήλιο ο ηλίανθος και το μελίσσι «ζουζουνίζει ερεθισμένο» γονιμοποιώντας τα άπειρα λουλούδια που θα γίνουν καρποί και θα γεμίσουν το τραπέζι μας.  Τον ήλιο  χρειάζεται το νερό της αλυκής στο Μεσολόγγι για να σχηματιστεί το πολύτιμο αλάτι, το ίδιο και τα μαύρα σταφύλια τα απλωμένα στ’ αλώνια για να παραχθεί τελικά το γλυπόπιοτο κρασί της Σαντορίνης…

Και πάλι  “sunrise sunset…” M’ αυτόν τον στίχο σ’ εκείνη την ταινία έσπρωχνε το κάρο του φορτωμένο με ολόκληρη την οικοσκευή του ένας ταλαιπωρημένος Εβραίος και έφευγε χωρίς  να ξέρει πού πάει. Με τους Εβραίους είσαι; μου λέει ο προβοκάτορας. Αυτό κατάλαβες σύντροφε,  με τους αδύναμους και τους καταπιεσμένους είμαι. Ο Εβραίος έσπρωχνε το κάρο του κι έφευγε χωρίς τη θέλησή του, τον έδιωχναν από τον τόπο που γεννήθηκε, μεγάλωσε, δούλεψε, έκανε οικογένεια… Ήταν τότε που δεν είχε δική του πατρίδα. Κι εγώ; που έχω δικό μου κράτος και δική μου πατρίδα; Τα τελευταία δέκα πέντε χρόνια νοιώθω να υφίσταμαι ένα διαρκές και ανηλεές πογκρόμ και σπρώχνω το δικό μου το κάρο…, τραγουδώντας και ελπίζοντας,  γιατί έχω σύμμαχο τον ήλιο και μερικούς φίλους.

Λεχαινά, Ιούνιος 2024.

*Ο Τάκης Λαϊνάς είναι γεωπόνος και συγγραφέας. Από τις εκδόσεις «Παρατηρητής της Θράκης» κυκλοφορούν τα βιβλία του «Ο κόσμος ο κάμπος ‒ El campo el mundo» και «Γη και ύδωρ ‒ Αγροτική εργασία και οικονομία».

[1] Είναι ο φλώρος που απαντά στον ελλαδικό χώρο και μ’ αυτήν την ονομασία.

«…Κράτησα τη ζωή μου κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας…», στίχος του Γιώργου Σεφέρη από το ποίημα «Επιφάνια, 1937» από τη συλλογή «Σχέδια για ένα Καλοκαίρι». Οι επόμενοι τρεις στίχοι του ποιήματος, σε παραλληλία με τον εσώτερο κόσμο και τον συμπαντικό τρόπο θέασης και πρόσληψης  της ζωής  από τον συγγραφέα, τέσσερις δηλαδή συνολικά στίχοι που ο συγγραφέας τους γνωρίζει και μαζί μ’ αυτούς καλύτερα η γραφή του, και ο τρόπος του,  κατανοείται, είναι οι ακόλουθοι: «Κράτησα τη ζωή μου κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας/ανάμεσα στα κίτρινα δέντρα κατά το πλάγιασμα της βροχής/ σε σιωπηλές πλαγιές φορτωμένες με τα φύλλα της οξιάς,/ καμιά φωτιά στην κορυφή τους^. Βραδιάζει».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.