Πορειες ζωης σε μεταβαση

Το προσφυγικό αποτελεί ένα διαχρονικό ζήτημα που εμφανίζεται κατά περιόδους σε διάφορες στιγμές της ιστορίας και σε διαφορετικούς τόπους. Υπό αυτό το πρίσμα, η ετεροχρονία και η ετεροτοπία αποτελούν κεντρικές έννοιες της έκθεσης που εγκαινιάσθηκε στην Αθήνα, πριν από ένα χρόνο, με τίτλο: «Προσφυγικό 1922-2022: Ετεροτοπία και Ετεροχρονία» με συντελεστές τον Καθηγητή Χαράλαμπο Πουλόπουλο, τη γλύπτρια-εικαστική θεραπεύτρια Κλειώ Μακρή και το φωτογράφο Μάριο Λώλο και με την συνεργασία της 2Κ Project από την πόλη μας. Η έκθεση συνεχίζει σήμερα την πορεία της στο Παρίσι με τίτλο: «Πορείες ζωής  σε μετάβαση». Τα εγκαίνια της έκθεσης πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη 23 Μαΐου και η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 15 Ιουνίου 2024 στο Ελληνικό Σπίτι (Fondation Hellenique), στο Παρίσι.

Από τις κατοικίες των προσφύγων του 1922, σε μια πόλη του Πειραιά, τη Νίκαια, ο καθηγητής Χαράλαμπος Πουλόπουλος δημιουργεί αναπαραστάσεις του βιωμένου χώρου, όπου το παρελθόν και το μέλλον, η μνήμη και η φαντασία, το ατομικό και το συλλογικό συνυφαίνονται, αξιοποιώντας τις φωτογραφίες του Μάριου Λώλου και γλυπτά της Κλειούς Μακρή. Η Κλειώ Μακρή αναπαριστά με τα γλυπτά της, πορείες ζωής ανθρώπων που βρίσκονται σε μετάβαση και αποτυπώνει τα βιώματα και τις εμπειρίες τους, καθώς και τις αναζητήσεις τους, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον.

Γλυπτά και φωτογραφίες των αναπαραστάσεων, εκτίθενται σήμερα, σε μια πρωτότυπη, ευαίσθητη και φευγαλέα διάταξη στο Ελληνικό Σπίτι (Fondation Hellenique) στο Παρίσι, δημιουργώντας σκηνές από πορείες ζωής σε μετάβαση. Με αφορμή την περίοδο μετά το 1922 και την εγκατάσταση των προσφύγων από τη Μικρά Ασία στη Νίκαια του Πειραιά, η έκθεση προσπαθεί να αναδείξει τη διαχρονική και πανανθρώπινη όψη του προσφυγικού ζητήματος.

Η έκθεση, αποφεύγει να καταφύγει σε εύκολες λύσεις και συνταγές που διακινούν το επιφανειακό συναίσθημα. Αντίθετα, ενεργοποιεί βαθύτερα συναισθήματα, επικεντρώνεται στη νοσταλγία και τις απώλειες που σχετίζονται με τη μετάβαση και σε ό,τι διακινεί εσωτερικά τον άνθρωπο να αναρωτηθεί για την προσωπική του ιστορία ζωής, μέσα από την ιστορία ζωής των άλλων. Ο απροσδιόριστος χώρος και χρόνος, λειτουργούν ως το σημείο σύνδεσης του παρελθόντος με το παρόν και ως η στιγμή που το κάθε άτομο έρχεται σε επαφή με τα δικά του ασυνείδητα προσωπικά βιώματα.

Χαράλαμπος Πουλόπουλος: «Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε μετάβαση βρίσκονται μεταξύ δύο κόσμων»

Άλλωστε όπως αναφέρει ο Καθηγητής Χαράλαμπος Πουλόπουλος, «οι άνθρωποι φέρουν μαζί τους βιώματα και εμπειρίες των παιδικών τους χρόνων αλλά και τις ιστορίες των προηγούμενων γενεών. Μέσω των οικογενειακών και κοινωνικών, γραπτών και προφορικών αφηγήσεων, διαμορφώνουν τη δική τους αντίληψη για ιστορίες που μπορεί να μην έζησαν οι ίδιοι, αλλά που ασυνείδητα συνδέουν με τη δική τους προσωπική ιστορία και τις καθιστούν μέρος της. Έτσι δημιουργείται μια νέα μνήμη, που αναπόφευκτα μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά και επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται και λειτουργούν στο σήμερα, τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι κατανοούν και αποδίδουν νόημα  στον εαυτό τους και στην ιστορία τους…Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε μετάβαση βρίσκονται μεταξύ δύο κόσμων, ζουν σε μια κατάσταση συνεχούς αμφιθυμίας, ανάμεσα στη νοσταλγία για το παρελθόν και στη φαντασίωση για ένα καλύτερο μέλλον, ανάμεσα στο φόβο και στην ελπίδα, ανάμεσα στην ανάγκη για μια σταθερή ζωή και την ανάμνηση αυτού που απώλεσαν. Η μόνιμη αίσθηση απώλειας εξισορροπείται από την ανάγκη για δημιουργία και για απόκτηση μιας νέας εστίας».

Τα γλυπτά και οι αναπαραστάσεις δίνουν τη δυνατότητα για την αφήγηση μίας ιστορίας που ο καθένας από εμάς μπορεί να αναδημιουργήσει, αποδίδοντας το προσωπικό του νόημα. Η διαλεκτική που αναπτύσσεται μέσω των απεικονίσεων διευκολύνει τη σύνδεση της οπτικής μνήμης με συναισθήματα, σκέψεις, βιώματα και εμπειρίες που επηρεάζονται από τις ευρύτερες ιστορίες της κουλτούρας μέσα στην οποία ζούμε.

Κάθε φωτογραφία του οικισμού σε συνδυασμό με τα γλυπτά, συνιστά μια νέα απεικόνιση  που επιχειρεί να αναδείξει μια ετεροτοπία και μια ετεροχρονία. Αποτελεί ένα ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο, όπου κάθε άτομο μπορεί να αφηγηθεί μία δική του ιστορία, η οποία είναι ψυχικά και πολιτισμικά κατασκευασμένη και συνδέεται με την προσωπική και υπαρξιακή πραγματικότητα, χωρίς να είναι απαραίτητο ο χώρος και ο χρόνος στην οποία τοποθετείται, να ταυτίζονται με την πραγματικότητα. Με αυτά τα εφόδια αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει την εικόνα. Μέσω της νέας απεικόνιση και της αφήγησης, δίνεται η δυνατότητα να αναδειχθεί το προσφυγικό ζήτημα ως διαχρονικό και πανανθρώπινο.

Οι Συντελεστές της Έκθεσης

Η Κλειώ Μακρή είναι γλύπτρια και εικαστική θεραπεύτρια. Γεννήθηκε στη Βουδαπέστη. Σπούδασε στην Ecole National des Beaux Arts, στο Παρίσι, ζωγραφική, ψηφιδωτό, γλυπτική, φρέσκο, ταπισερί και λιθογραφία. Φοίτησε στο Paris V της Σορβόννης στο Τμήμα Τέχνης, Θεραπείας & Ψυχοπαιδαγωγικής. Από το 1998 ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως γλύπτρια και ως εικαστική θεραπεύτρια στη Μονάδα Απεξάρτησης του 18 Άνω. Έχει πραγματοποιήσει πολλές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι ιδρυτικό μέλος και Πρόεδρος του Σωματείου «Μέμος και Ζιζή Μάκρη», αφιερωμένου στην μνήμη των γονιών της, του γλύπτη Μέμου Μακρή και της χαράκτριας Ζιζής Μακρή.

Ο Χαράλαμπος Πουλόπουλος είναι Καθηγητής Κοινωνικής Εργασίας στις Εξαρτήσεις στο Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Εργάστηκε για δέκα χρόνια στη Θράκη και ήταν Καθηγητής (2017-2022) και Αναπληρωτής Καθηγητής (2013-2017) Κοινωνικής Εργασίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας (2019-2022) και Πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης (2018-2019) στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Πριν από την ένταξή του στο Πανεπιστήμιο, είχε μια εκτενή εμπειρία 30 ετών στον τομέα της θεραπείας των εξαρτήσεων. Είναι επίσης ραδιοφωνικός παραγωγός και η εκπομπή του «Μαθήματα Αναπνοής» μεταδίδεται διαδικτυακά από το Beton7 ArtRadio και από το Ράδιο Παρατηρητής στα 94 fm στη Θράκη. Με την προσφυγική κρίση, ο Χαράλαμπος ανέπτυξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ζήτημα αυτό αναλαμβάνοντας σχετικές μελέτες, εκπαιδεύοντας και προσφέροντας εποπτεία σε επαγγελματίες που εργάζονται με πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και ασυνόδευτους ανηλίκους στην Ελλάδα.

Ο Μάριος Λώλος έχει εργαστεί ως φωτορεπόρτερ σε πολλές εφημερίδες και ξένα πρακτορεία και έχει συμμετάσχει σε αποστολές σε Αλβανία, Βοσνία, Κράινα, Κόσοβο, Τουρκία κ.λπ. Αποτυπώνει για περισσότερο από μία δεκαετία φωτογραφικά το προσφυγικό στη Μυτιλήνη, την Ειδομένη, την Αττική και αλλού και έχει κάνει εκθέσεις για αυτό το θέμα. Διετέλεσε Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Φωτορεπόρτερ την περίοδο 2007-2019.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.