Με συνεργασιες και απο τη Θρακη το Μουσειο Ελιας και Λαδιου Πηλιου

Κων/νος Μοράρος «Οι άνθρωποι του Μουσείου έχουν ιδιαίτερη σχέση με τη Θράκη και τους ανθρώπους της»

Μπορεί το Πήλιο να «πέφτει» λίγο μακριά για τους εν Θράκη κατοικούντες, όμως αυτό δεν φαίνεται να τους εμποδίζει να επισκεφθούν το Μουσείο Ελιάς και Λαδιού που ιδρύθηκε και λειτουργεί στο Πήλιο. Η αγάπη και οι δεσμοί άλλωστε των θρακιωτών με την ελιά είναι δεδομένοι. Γι’ αυτούς τους δεσμούς που έχει αναπτύξει το Μουσείο με τη Θράκη, όχι μόνο σε επίπεδο επισκεπτών αλλά και συνεργασιών, όπως, επίσης, και για τη σύλληψη και πραγμάτωση της ιδέας δημιουργίας ενός μουσείου προβιομηχανικής τεχνολογίας από έναν ιδιώτη, τις δράσεις και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που αυτό υλοποιεί, συνομιλήσαμε με τον εκ των συνδημιουργών του Μουσείου Ελιάς και Λαδιού Πηλίου, κ. Κωνσταντίνο Μοράρο.
 
Όπως μας εκμυστηρεύθηκε ο ίδιος η δημιουργία και το ρίσκο της λειτουργίας ενός μουσείου από έναν ιδιώτη σε μια χώρα με ιδιαίτερα πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και πολλά κρατικά μουσεία, δεν είναι εύκολη, όμως το μεράκι και η αγάπη των υπευθύνων του Μουσείου και η ικανοποίηση στα βλέμματα των επισκεπτών είναι τελικά αυτό που δικαιώνει τους κόπους της λειτουργίας του. Όσο για τις σχέσεις που έχει αναπτύξει το Μουσείο με τη Θράκη, ο κ. Μοράρος υπογραμμίζει πως κι ο ίδιος για 7 χρόνια κατοικούσε στη Θράκη, εξ ου και οι συνεργασίες με θρακιώτες καλλιτέχνες όπως ο Γιάννης Βουλτσίδης και ο Γιώργος Φρατζολάς, αλλά και συλλόγους και πολιτιστικά ιδρύματα, όπως το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης.
 
Ο λόγος στον κ. Κωνσταντίνο Μοράρο όμως, σύμβουλο ανάπτυξης της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας με την επωνυμία ΠΗΛΙΟΝ ΟΡΟΣ, που δημιούργησε και το ανωτέρω Μουσείο Αγροτικής – Λαογραφικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ελιάς και Λαδιού, στην Άνω Γατζέα, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στον τομέα της βιομηχανικής αρχαιολογίας της ελιάς στον τόπο μας, και μια δια λέξεων έντυπη περιήγηση σ’ ένα πραγματικά έξοχο Μουσείο… 

«Ήταν οι ελιές και το λάδι που εισέβαλαν ορμητικά και αμετάκλητα στη ζωή μας μέσα από ένα κλειστό για χρόνια “κατώι”» 

ΠτΘ: Πώς προέκυψε η ιδέα για τη δημιουργία του Μουσείου και είναι εύκολο ιδιώτες να αναλαμβάνουν το ρίσκο της δημιουργίας του;
Κ.Μ.:
Το 2005 ανοίγοντας ένα κλειστό για χρόνια «κατώι», σε πηλιορείτικο αρχοντικό οι ελιές και το λάδι εισέβαλαν ορμητικά και αμετάκλητα στην ζωή μας. Είχαμε κληρονομήσει το οίκημα και εξερευνούσαμε στο πατρογονικό σπίτι το κατώι – αποθήκη και παλιό διαλογητήριο – παρασκευαστήριο «ελιών Πηλίου» με τον εξοπλισμό και την πραμάτεια του. Είχαμε τρεις επιλογές «αξιοποίησης» του χώρου: να αδειάσει και να διαμορφωθεί εξαρχής σε ενοικιαζόμενα διαμερίσματα, να μετατραπεί σε ατμοσφαιρικό «σοφιστικέ» εστιατόριο ή να παραμείνει ως έχει, να συντηρηθεί και να γίνει επισκέψιμος για το κοινό. Τελικά προκρίθηκε ομόφωνα η τελευταία επιλογή… Έκτοτε «μπήκε το νερό στο αυλάκι» και δημιουργήθηκε και λειτουργεί το Μουσείο Ελιάς και Λαδιού Πηλίου, που βρίσκεται στην πλατεία του Σιδηροδρομικού Σταθμού (του θρυλικού μουτζούρη) της Άνω Γατζέας στην καρδιά του Ελαιώνα του μεγάλου Αγίου Γεωργίου (Νηλείας). 

«“Kάδες”, “αρκάδες”, “λαδοκάτοικος”, στεφάνια και δόγες…» 

ΠτΘ: Μπορείτε να μας περιγράψετε τους χώρους του Μουσείου Ελιάς και Λαδιού Πηλίου…
Κ.Μ.:
Σε Μουσείο διαμορφώθηκε το δίχωρο «κατώι» του κτίσματος, που κτίστηκε για τις διάφορες αγροτικές εργασίες και λειτούργησε από το 1924 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Διατηρεί τους δύο κύριους χώρους του και τον αυθεντικό εξοπλισμό του, όπως τον πάγκο διαλογής, τις «κάδες» για τις βρώσιμες ελιές, τις «αρκάδες» – κοφίνια για τη μεταφορά του ελαιόκαρπου και τα πιθάρια για την αποθήκευση του λαδιού στο «λαδοκάτοικο» ή «μπουντρούμι» κ.α. Στο εσωτερικό του κτιρίου, ο ένας χώρος αποτελεί το κυρίως Μουσείο και ο μικρότερος, που ήταν χώρος αποθήκευσης λαδιού με τέσσερα πιθάρια εντοιχισμένα, διαμορφώθηκε σε χώρο προβολών με καθίσματα, βιντεοπροβολέα, οθόνη κλπ. Ο χώρος αυτός έχει την κατάλληλη υποδομή (προβολείς και ελεύθερες επιφάνειες) και φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις.
 
Στο Μουσείο εκτίθενται περίπου εκατό αντικείμενα που βρέθηκαν στον χώρο, όπου λειτουργούσε βιοτεχνία διαλογής, επεξεργασίας και παραγωγής ελαιών. Διάφορα εκθέματα υπάρχουν και στον εξωτερικό – αύλειο χώρο, όπως πιθάρια αποθήκευσης λαδιού διαφόρων μεγεθών, στεφάνια και δόγες (τα μακριά ξύλινα κομμάτια που κατασκευάζουν τις κάδες) από κάδες (ξύλινα δοχεία, όπου παρασκευάζονται οι βρώσιμες ελιές) κ.α. Στις αποθήκες του Μουσείου πολυάριθμα άλλα τόσα αντικείμενα περιμένουν να συντηρηθούν και να εκτεθούν.
 

Ο κυρίως χώρος χωρίζεται σε θεματικές ενότητες που έχουν να κάνουν με τη διαδικασία συλλογής, διαλογής επεξεργασίας και εμπορίας ελαιών. Συγκεκριμένα εισερχόμενος ο επισκέπτης ακολουθεί πορεία από τα δεξιά, όπου εκτίθενται εργαλεία καλλιέργειας των ελαιών (σκαλιστήρια, πριόνια, κλαδευτήρια, άξονας που ζεύονταν τα ζώα, γάντζοι, ραντιστήρια κλπ), στη συνέχεια είδη συλλογής, (όπως κοφίνια διαφόρων μεγεθών, σκάλες, τρισκέλια) και βέβαια ο πάγκος διαλογής των ελαιών. Η επόμενη ενότητα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι εκτίθενται είδη και εργαλεία βαρελοποιίας (για την κατασκευή κάδης) και δύο καλοσυντηρημένες κάδες όπου μέσα τοποθετούσαν τις ελιές σε αλατόνερο για να γίνουν οι ξακουστές ελιές Πηλίου (Olives de Volos). Τις κάδες συμπληρώνουν οι σκάλες για το ανέβασμα, οι πασαρέλες για την πρόσβαση και εκτέλεση των απαραίτητων εργασιών (προσθήκη ελιών, νερού και αλατιού, ανάδευση, γραδάρισμα κλπ) και οι αρκάδες για την εξαγωγή των ελιών. Οι δύο κάδες έχουν διαφορετική χωρητικότητα, η μία είναι 7άρα (επτά χιλιάδες οκάδες) και η άλλη 2,5άρα. Στη συνέχεια υπάρχουν εργαλεία που προσομοιάζουν με μεταλλικά χωνιά, τα οποία όμως δεν ήταν για υγρά, αλλά είναι μετρητές του μεγέθους των ελιών! Στο τέλος, στο πλαίσιο της διαδικασίας εμπορίας ελαιών, εκτίθεται συντηρημένος ο πολλαπλασιαστικός ζυγός (πλάστιγγα) με τα βάρη για το ζύγισμα της βρώσιμης ελιάς και του λαδιού.
 
Πρόσφατο απόκτημα είναι δύο χειροκίνητες μηχανές κάθετης διαλογής ελαιών των αρχών του εικοστού αιώνα, δωρεά στην μνήμη Ολυμπίας Χατζηιωάννου.
 
Στην επόμενη γωνία του χώρου, μια κάδη κομμένη σε τομή έχει μετατραπεί σε μια πρωτότυπη βιβλιοθήκη και ο πέριξ χώρος λειτουργεί ως αναγνωστήριο.
 
Στη συνέχεια παρουσιάζεται η διαδικασία παραγωγής του σαπουνιού από το λάδι, και διάφορα είδη οικιακής χρήσεως, των αρχών του περασμένου αιώνα. Υπάρχουν επίσης και διάφορα αντικείμενα (ζυγός, πινακωτές κλπ) από τον ξύλινο φούρνο του Χαρανά που λειτουργούσε μέχρι πρόσφατα απέναντι από το Μουσείο, δωρεά του ζεύγους Dawson, όπως επίσης και ένας μύλος καλαμποκιού, δωρεά της οικογένειας Παπαδόπουλου. Σε κάθε ενότητα υπάρχουν διευκρινιστικοί πίνακες με φωτογραφίες και επεξηγήσεις. 

«Η γνώση είναι πλούτος, όπως ο καθένας μπορεί ή ξέρει, την αξιοποιεί» 

ΠτΘ: Πόσο δύσκολο είναι να λειτουργήσεις ένα Μουσείο εκ του μηδενός;
Κ.Μ.:
Εφόσον κατασκευάστηκε έπρεπε το Μουσείο να λειτουργήσει. Δημιουργήθηκαν κινηματογραφικές ταινίες με θέματα σχετικά με το Μουσείο α. κατασκευή κάδης, β. παρασκευή σαπουνιού, γ. η μετατροπή του χώρου σε Μουσείο και δ. μια διήγηση για τη διαδρομή της ελιάς από το δένδρο στο πιάτο μας. Παράλληλα για να έχει αξία ένα θεματικό Μουσείο μικρής κλίμακας, όπως αυτό της Ελιάς και Λαδιού, έπρεπε να επιτελεί και ένα εκπαιδευτικό ρόλο. Έτσι ανατέθηκε στους μουσειοπαιδαγωγούς Μυρσίνη Πήχου και Νότα Πάντζου, και ετοίμασαν εκπαιδευτικά προγράμματα για διάφορες σχολικές ηλικίες και ενήλικες.
 
Σαββατοκύριακα, τριήμερα πλέον δεν υπάρχουν, μοναδικός προορισμός είναι το Μουσείο στο Πήλιο. Ανεύρεση εθελοντών, που στην αρχή σήμαινε την επιστράτευση φίλων και γνωστών, για να βρεθούν αυτοί που θα κρατήσουν το Μουσείο ανοιχτό τα Σαββατοκύριακα, το Καλοκαίρι που έρχεται και σταθμεύει το τραινάκι του Πηλίου κάθε μέρα. Ποιοι θα υλοποιήσουν τα εκπαιδευτικά προγράμματα, πού θα έπρεπε να είναι παιδαγωγοί ή ιστορικοί, αλλά παράλληλα να έχουν «ψώνιο», μεράκι, χρόνο και όρεξη για δουλειά… και να δεχθούν να εκπαιδευτούν για τον τρόπο εφαρμογής των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων από τις συντάκτριές τους.
 

Στη συνέχεια ήρθαν οι εκδηλώσεις τέχνης, πολιτισμού και ανάπτυξης. Ένα Μουσείο που σέβεται τον εαυτό του, πρέπει να κάνει μουσική συναυλία την Πανσέληνο του Αυγούστου, πρέπει να παρουσιάζει βιβλία, να κάνει εκθέσεις εικαστικών, να εκδίδει ημερολόγια, βιβλία.
 
Το αποτέλεσμα είναι, από τον Μάρτιο του 2008 που εγκαινιάστηκε, να έχει πραγματοποιήσει δεκάδες εκδηλώσεις, να έχει εκδώσει έντυπα, βιβλία, ημερολόγια (κάθε χρόνο από το 2009) να έχει οργανώσει γευσιγνωσία – βαθμολογία ελαιολάδου, να έχει κάνει εκδηλώσεις στην πρωτεύουσα και επαρχιακές πόλεις, να έχει οργανώσει σεμινάρια ποικίλων γνωστικών αντικειμένων, να το έχουν επισκεφτεί, πάνω από εικοσιπέντε χιλιάδες φίλοι και περιηγητές και να έχουν παρακολουθήσει τα εκπαιδευτικά προγράμματα δεκάμισι χιλιάδες μαθητές και ενήλικες (μόνο 3.100 μαθητές από Σεπτέμβριο ’14 μέχρι Μάιο του 2015).
 
Το Μουσείο Ελιάς και Λαδιού Πηλίου δεν είναι σε καθημερινή βάση ανοιχτό, δέχεται όλους τους φίλους και επισκέπτες, αρκεί να προηγηθεί ένα τηλεφώνημα.
 
ΠτΘ: Θωρείτε ότι έχει περάσει στη χώρα μας η αντίληψη ότι η πολιτισμική τεχνογνωσία του παρελθόντος είναι αξιοποιήσιμο “προϊόν”;
Κ.Μ.:
Η μουσειακή παρουσίαση του χώρου εξοικειώνει τον επισκέπτη με τις προβιομηχανικές τεχνολογικές πρακτικές που εξασφάλιζαν άλλοτε στις κοινότητες της περιοχής τις ονομαστές βρώσιμες ελιές και το ευλογημένο λάδι. Η σύγχρονη μουσειακή αντίληψη (βιντεοταινίες και άφθονο διδακτικό – πληροφοριακό υλικό) ξαναζωντανεύει τις διαδικασίες συλλογής, διαλογής και επεξεργασίας του ελαιοκάρπου των παραδοσιακών αγροτικών οικισμών της περιοχής του Πηλίου σε περασμένες εποχές. Η γνώση είναι πλούτος, όπως ο καθένας μπορεί ή ξέρει, την αξιοποιεί. 

«Η επισκεψιμότητα του Μουσείου είναι πολλή μεγάλη και η ανάπτυξή του εντυπωσιακή» 

ΠτΘ: Πώς σας αντιμετώπισαν οι πέριξ αλλά και οι του πολιτισμού στη χώρα;
Κ.Μ.:
Η επισκεψιμότητα του Μουσείου είναι πολλή μεγάλη και η ανάπτυξή του εντυπωσιακή. Με τους «συναδέλφους» στην περιοχή της Μαγνησίας οι σχέσεις είναι άριστες και τώρα ετοιμάζεται ένα δίκτυο θεματικών Μουσείων. Οι κάτοικοι της περιοχής το έχουν αγκαλιάσει και δωρίζουν από τις αποθήκες ή από τις συλλογές τους εκθέματα για το Μουσείο. Οι παρεμβάσεις στην ανάπτυξη, τον πολιτισμό και τον τουρισμό είναι τέτοιες που αποτελούν μοντέλα και παραδείγματα καλών πρακτικών. Οι γνώσεις και η εμπειρία είναι προς διάχυση.
 
ΠτΘ: Οι επισκέπτες του Μουσείου είναι Έλληνες οι περισσότεροι ή ξένοι;
Κ.Μ.:
Οι επισκέπτες του Μουσείου Ελιάς Πηλίου είναι Έλληνες και αλλοδαποί. Οι Έλληνες βασικά είναι οι μαθητές και οι ενήλικες που συμμετέχουν στα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι φιλομαθείς επισκέπτες που έρχονται μόνοι τους, με οικογένειες ή οργανωμένα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και με το τραινάκι του Πηλίου. Οι αλλοδαποί φτάνουν με το παραδοσιακό τραινάκι, που έρχεται περίπου 100 ημέρες τον χρόνο, φτάνουν ομαδικά με τουριστικά γραφεία, υπάρχουν μεμονωμένοι περιπατητές – προσκυνητές του Πηλίου…
 
Λόγω της φύσης και της θέσης του Μουσείου Ελιάς και Λαδιού Πηλίου, τα ενδιαφέροντα των επισκεπτών είναι πολλά. Έτσι και οι ιθύνοντες δημιούργησαν χώρο γευσιγνωσίας ελιάς και ελαιολάδου, κατασκευής πάστας ελιάς και κατασκευή σαπουνιού με ψυχρή μέθοδο μαζί με τους επισκέπτες.
 
Ακόμα πραγματοποιούνται ξεναγήσεις στην περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού, που είναι ένα ταξίδι στο παρελθόν, στις αρχές του 20 αιώνα, ενημερώνονται για την αρχιτεκτονική του Πηλίου, την οικονομική, την κοινωνική ζωή της εποχής, τα ήθη, τα έθιμα, τις παραδόσεις και τη συνέχεια στο σήμερα. Η ύπαρξη του τραίνου οδηγεί και σε άλλα μονοπάτια της ιστορίας των νοοτροπιών.
 
Να αναφερθεί ότι ο καθηγητής Thomas W. Gallant (τελευταίο βιβλίο «Η εμπειρία της αποικιακής κυριαρχίας- Πολιτισμός, ταυτότητα και εξουσία στα Επτάνησα, 1817 – 1864” εκδ. Αλεξάνδρεια, 2014), στο πλαίσιο summer school τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχει εντάξει επίσκεψη – μάθημα στο Μουσείο Ελιάς Πηλίου, για τους Αμερικανούς φοιτητές του. 

«Παρά την κρίση επιμένουμε» 

ΠτΘ: Οι εκδηλώσεις σας έχουν σταθερό κοινό; Το φετινό ημερολόγιο τι θέμα θα έχει;
Κ.Μ.:
Το Μουσείο Ελιάς έχει πολλούς φίλους, καλούς φίλους και όπως έγραφε μια τοπική εφημερίδα, «στις εκδηλώσεις του Μουσείου οι άνθρωποι δεν είναι θεατές, συμμετέχουν». Μέχρι τώρα δεν έχει εντοπιστεί να έχει εχθρούς… Το κοινό των εκδηλώσεων είναι ποικίλο. Εξαρτάται από το θέμα, όπως μια έκθεση ψηφιδωτού, έχει άλλο κοινό από μια έκθεση για το Καζακστάν, ή μια συναυλία από γαλλική fanfare… Υπάρχει μια ομάδα σταθερή και ανάλογα την εκδήλωση υπάρχουν φίλοι που συμμετέχουν για το συγκεκριμένο θέμα.
 

Εμείς συνδιοργανώνουμε τον θεσμό – Φεστιβάλ «Παραμύθια και Μύθοι στου Κενταύρου τη Ράχη», που πραγματοποιείται κάθε χρόνο τα τελευταία 5 έτη. Εκεί το κοινό είναι πιο εξειδικευμένο.
 
Από το 2009 το Μουσείο εκδίδει Ημερολόγιο τοίχου, πάντα με εικαστικά θέματα. Παρά την κρίση επιμένουμε. Μετά το ημερολόγιο του 2015 με έργα του Σωτήρη Σόρογκα, το Ημερολόγιο του 2016, με θέμα «Μυθολογία και Φυτά», φιλοξένησε δεκαεπτά έργα του ζωγράφου Δημήτρη Μοράρου.

«Η βιωσιμότητα μιας δράσης εξαρτάται από το πού έχεις θέσει τον πήχη» 

ΠτΘ: Είναι βιώσιμο το Μουσείο-Εργαστήρι πολιτισμού που στήσατε; Οι πόροι του;
Κ.Μ.:
Το πρώτο που χρειάζεται ο πολιτισμός είναι η όρεξη, το όραμα, το μεράκι, η ευρηματικότητα. Τα χρήματα έρχονται μετά, δεν είναι το πρωτεύων. Το κύριο είναι να έχεις άποψη και ιδέες. Μπορεί να έχεις πόρους και να κάνεις κακογουστιές. Τα τελευταία χρόνια η τριακοπενταετής κομματική λαίλαπα, κατέστρεψε κάθε λαϊκό αυθορμητισμό και δημιουργία. Χρηματοδοτούνταν κάθε πρόταση ημετέρων ανεξαρτήτως αξίας, χωρίς αξιολόγηση και το βασικότερο δεν δημιούργησε βάσεις και υποδομές πολιτιστικής παιδείας, κουλτούρας πολιτισμού. Είμαστε υπέρ του παιδέματος, του ζορίσματος, της δουλειάς για να κερδηθεί κάτι και της δημιουργικότητας. Αυτά σε περιόδους αφθονίας δεν ευδοκιμούν… Η βιωσιμότητα μιας δράσης εξαρτάται από το πού έχεις θέσει τον πήχη.

«Πολλοί φίλοι Θρακιώτες επισκέπτονται τακτικά με τις οικογένειες και τις παρέες τους το Μουσείο Ελιάς» 

ΠτΘ: Το Μουσείο σας επισκέπτονται και αρκετοί καλλιτέχνες και δημιουργοί της Θράκης; Πώς προέκυψε η σχέση;
Κ.Μ.:
Οι άνθρωποι του Μουσείου Ελιάς και Λαδιού Πηλίου έχουν ιδιαίτερη σχέση με την Θράκη και τους ανθρώπους της. Η υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων ξεκίνησε την εκπαιδευτική της καριέρα από το Πομακοχώρι της Ξάνθης Πάχνη. Ο ομιλών έχει ζήσει επτά έτη στη Θράκη.
Με τον θρακιώτη Γιάννη Βουλτσίδη εκδώσαμε το βιβλίο «Ο Καραγκιόζης Μάγειρας στην Αργώ του Ιάσονα», κάναμε παραστάσεις σ’ όλο το Πήλιο για δυο καλοκαίρια και δυο Χειμώνες. Επίσης παρουσίαση του Μουσείου έχει πραγματοποιηθεί στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης στην Ξάνθη.
 
Ακόμα, στο Μουσείο έχει φιλοξενηθεί η παρουσίαση του βιβλίου –cd του Γιώργου Φρατζολά «Με το Αίσωπο εκδρομή», όπου είχαν έρθει μουσικοί από τη Θράκη (Γ. Φρατζολάς, Χ. Ξυλάς, Γ. Γωνιάδης κ.α.) και η τραγουδίστρια Καίτη Κουλιά.
 
Πολλοί φίλοι Θρακιώτες επισκέπτονται τακτικά με τις οικογένειες και τις παρέες τους το Μουσείο Ελιάς και συμμετέχουν ενεργά στις διάφορες εκδηλώσεις του.
 
ΠτΘ: Μουσείο Ελιάς-Γιάννης Βουλτσίδης… Συνεργάτες αείποτε;
Κ.Μ.:
Συνεχίζοντας τη συνεργασία με τον Γιάννη Βουλτσίδη, εκδώσαμε πέρυσι το έργο «Ο Καραγκιόζης μετανάστης», με το οποίο, το περσινό Καλοκαίρι πραγματοποιήσαμε 10 παραστάσεις σ’ όλη τη Θεσσαλία, 10 παραστάσεις στη Θράκη και είκοσι παραστάσεις στην Αττική. Η συνεργασία λοιπόν έχει παρελθόν και μέλλον…

Ιnfo
Μουσείο Ελιάς και Λαδιού Πηλίου, Πλατεία Σιδηροδρομικού Σταθμού, 38500 Άνω Γατζέα Πηλίου, Τηλέφωνο: 24230 22009 E-mail: [email protected], Διαδικτυακές σελίδες: www.pelionoros.gr,
https://el-gr.facebook.com/MouseioEliasPiliou
 
 

google-news Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.