Δημητρης Χριστοπουλος, Αναπλ. Καθηγητης Παντειου Πανεπιστημιου «Στο ζητημα των προσφυγων να λειτουργησουμε μακρια απο ρητορειες ξενοφοβιας και αφελους αγαθοεργιας»
Από τα φλέγοντα ζητήματα των ημερών είναι αυτό της συνεχούς εισροής προσφύγων στην Ελλάδα, κυρίως μέσω των νησιών του Αιγαίου, που συνορεύουν με την Τουρκία. Πολύς λόγος εξάλλου γίνεται σχετικά με τον ορισμό των ανθρώπων αυτών ως «προσφύγων». Ένας από τους εμβριθείς γνώστες του θέματος, καθότι Αναπληρωτής Καθηγητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου και Αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ο κ. Δημήτρης Χριστόπουλος, μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής» και στις Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη και Νατάσσα Βαφειάδου.
Ο κ. Χριστόπουλος διασαφήνισε τον όρο «πρόσφυγας» διαχωρίζοντας τον από τον όρο «μετανάστης», τονίζοντας ότι στην πρώτη κατηγορία εμπίπτουν οι άνθρωποι που εγκαταλείπουν τη χώρα τους επειδή η ζωή τους βρίσκεται σε κίνδυνο. Ειδικότερα, αναφερόμενος στους Σύριους πρόσφυγες, τόνισε ότι προέρχονται κυρίως από τη μεσαία τάξη της Συρίας και επιθυμούν μελλοντικά να επιστρέψουν στη χώρα τους.
Επιπροσθέτως, επεσήμανε ότι το ζήτημα πρέπει να λυθεί με ρεαλιστικό τρόπο, μακριά από «ρητορείες ξενοφοβίας ή αφελούς αγαθοεργίας» και, συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στο υπάρχον σχέδιο, που περιλαμβάνει τρία στάδια, ήτοι την καταγραφή των προσφύγων στα σημεία εισόδου, τη συντεταγμένη μεταφορά τους στην ενδοχώρα και τον καταμερισμό τους, με έναν πιλοτικό τρόπο, μέσα την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τέλος, ο κ. Χριστόπουλος γνωστοποίησε ότι σύντομα πρόκειται να αναρτηθεί στο διαδίκτυο και, συγκεκριμένα, στην ιστοσελίδα «Διαύγεια» το νέο νομοσχέδιο για την ιθαγένεια.
«Είναι διαφορετικό το να είσαι μετανάστης από το να είσαι πρόσφυγας»
ΠτΘ: κ. Χριστόπουλε τι εστί πρόσφυγας, και ποιες είναι οι διαφορές του από τον μετανάστη;
Δ.Χ.: Ο πρόσφυγας είναι αυτός που φεύγει από το σπίτι του επειδή το σπίτι του, κατά κυριολεξία, καίγεται. Είναι αυτός που δεν φεύγει από τη χώρα του απλώς για να βρει δουλειά σε άλλη χώρα αλλά υπό τον φόβο της απειλής για τη ζωή του. Πρόσφυγες ήταν οι Έλληνες που έφυγαν μετά τον Εμφύλιο, οι Έλληνες που έφυγαν από τη Μικρά Ασία και την Ανατολία, οι άνθρωποι που φεύγουν επειδή η χώρα τους έχει καταρρεύσει, οι τετρακόσιοι που χάθηκαν προχθές στα ανοιχτά της Λιβύης γιατί έφυγαν από μια Λιβύη που φλέγεται και οι Σύριοι που έρχονται επί των ημερών μας από την Τουρκία στην Ελλάδα. Είναι διαφορετικό το να είσαι μετανάστης από το να είσαι πρόσφυγας. Βέβαια, η μήτρα των προβλημάτων είναι η ίδια, η φτώχεια, η δυστυχία, η κακομοιριά, ο πόλεμος. Όμως, πρέπει να καταλαβαίνουμε ότι ειδικά αυτόν, του οποίου το σπίτι καίγεται, έχουμε μια αυξημένη νομική και ηθική υποχρέωση να τον προστατεύσουμε. Δεν μπορείς να γυρίσεις τον πρόσφυγα στην πατρίδα του γιατί είναι σαν να τον οδηγείς στο να χάσει τη ζωή του.
Ο άνθρωπος που λέει «δεν με νοιάζει, σε στέλνω πίσω» είναι σαν να συνεργεί στην απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής. Άρα θεωρούμε –και αυτό ευτυχώς το έχει συνομολογημένο όλο το δημοκρατικό τόξο στην Ελλάδα– ότι τον πρόσφυγα θα πρέπει να τον φιλοξενήσεις ή να βρεις τρόπους να διευθετήσεις την παρουσία του στο έδαφός σου ή σε έδαφος άλλου κράτους, στο οποίο δεν διατρέχει κίνδυνο, όσο υπάρχει ο κίνδυνος στη δική του επικράτεια. Αν πάψει ο κίνδυνος, αν πούμε ότι μεθαύριο, με ένα μαγικό ραβδί, η Συρία μεταμορφώνεται σε μια ειρηνική δημοκρατική κοινωνία, στην οποία αυτοί οι άνθρωποι μπορούν να επιστρέψουν, τότε δικαιούμαστε να τους στείλουμε πίσω στην πατρίδα τους. Εξάλλου, οι περισσότεροι από αυτούς θέλουν να επιστρέψουν. Αν δείτε τα πρόσωπα των Συρίων που έρχονται στην Ελλάδα, είναι πολύ διαφορετικά από τα πρόσωπα των απεγνωσμένων Αφγανών, Πακιστανών, Μπαγκλαντεσιανών που κατά καιρούς βλέπουμε να μπαίνουν στη χώρα. Πρόκειται για μεσαία τάξη, η οποία έρχεται με ό,τι απόθεμα έχει προκειμένου να φύγει από τη χώρα της.
«Το σχέδιο για τη λύση του ζητήματος περιλαμβάνει την καταγραφή των ανθρώπων στα σημεία εισόδου, τη συντεταγμένη μεταφορά τους στην ενδοχώρα, και τον καταμερισμό τους με έναν πιλοτικό τρόπο στην Ευρωπαϊκή Ένωση»
ΠτΘ: Αυτό το ζήτημα όμως δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Τι γίνεται με την Ευρώπη, υπάρχει πρόνοια;
Δ.Χ.: Σαφώς και δεν πρόκειται περί ενός ζητήματος αμιγώς ελληνικού. Είναι ένα πανευρωπαϊκό, ακόμα και οικουμενικό ζήτημα. Δεν είναι ελληνικό υπό την έννοια ότι αυτή τη στιγμή η κατεύθυνση είναι προς την Ευρωπαϊκή Ένωση δια της Ελλάδας. Η Ελλάδα είναι η πύλη εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τη νοτιοανατολική πλευρά και ειδικά τα μικρά νησιά του Αιγαίου και η Λέσβος. Η Λέσβος δηλαδή είναι για την Ελλάδα, ό,τι η Ελλάδα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει να λειτουργήσουμε μακριά από ρητορείες ξενοφοβίας και αφελούς αγαθοεργίας. Το να θέλει κάποιος τους πρόσφυγες εδώ αλλά να μην έχει να τους προσφέρει τίποτα είναι μια τρύπα στο νερό. Η απάντηση στην ξενοφοβία και τον ρατσισμό δεν πρέπει να είναι η μορφή ενός λόγου, που κατ’ ουσίαν ενισχύει την ακροδεξιά. Με ευθύνη, ψυχραιμία και συνέπεια πρέπει να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε. Η κυβέρνηση, η αυτοδιοίκηση, η κοινωνία των πολιτών και, φυσικά, οι διεθνείς οργανισμοί, εν προκειμένω η Υπάτη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, η οποία ασχολείται αποκλειστικά και μόνο με τη διευθέτηση των μεγάλων προσφυγικών ροών στον κόσμο.
Αυτό που επιχειρείται αυτή τη στιγμή είναι μια τέτοιου είδους πρωτοβουλία, όπου όλοι μαζί θα μπορέσουμε να βάλουμε κάτω τι επιχειρησιακές δυνατότητες έχουμε σε μια ελληνική δημόσια διοίκηση όπως αυτή που ξέρουμε σήμερα. Μακάρι τα πράγματα να ήταν καλά και να μπορούσαμε να σηκώσουμε ένα πολύ πιο βαρύ επιχειρησιακό πλάνο αλλά αυτή τη στιγμή δεν κομίζω νέα λέγοντάς σας ότι οι δυνατότητες που έχουμε σαν ελληνική δημόσια διοίκηση είναι πολύ περιορισμένες. Σε κάθε περίπτωση, το σχέδιο προβλέπει την καταγραφή των ανθρώπων στα σημεία εισόδου, δηλαδή στα νησιά, τη συντεταγμένη μεταφορά τους στην ενδοχώρα –όχι μόνο στην Αθήνα όμως, γιατί δεν μπορεί το κέντρο της Αθήνας να «σηκώσει» όλον αυτόν τον πληθυσμό και αυτό είναι που ενισχύει την ξενοφοβία, τον ρατσισμό, τη Χρυσή Αυγή και όλον αυτό τον πανικό που δημιουργείται με απολύτως απερίσκεπτο τρόπο στα δελτία ειδήσεων και τις πρωινές εκπομπές– και από εκεί και ύστερα, με την ταυτοποίηση των ανθρώπων και τη δυνατότητα κάποιοι από αυτούς να πάρουν το στάτους του πρόσφυγα, να αρχίσει ο καταμερισμός με έναν πιλοτικό τρόπο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό το σχέδιο έχει αυτά τα τρία στάδια.
Το παλεύουμε, και ο στρατός συνδράμει με υλικό και η ελληνική αστυνομία με τις δυνάμεις της και, μάλιστα, με τη δυνατότητα που έχει να χρησιμοποιεί ευρωπαϊκά κονδύλια για αυτή τη δουλειά. Αλλά, αντιλαμβάνεστε ότι τα πράγματα δεν είναι για αυριανές και άσπρες ή μαύρες λύσεις. Δυστυχώς ή ευτυχώς, έχουμε συνηθίσει ότι τίποτα δεν είναι τόσο απλό. Παλεύουμε για πράγματα, τα οποία σε ένα απλό κράτος, σε μία κανονική δημόσια διοίκηση πιθανότατα να ήταν αυτονόητα. Για εμάς δεν είναι σήμερα.
ΠτΘ: Είναι ένα πρόβλημα διαχείρισης όχι κονδυλίων αλλά ανθρώπων, που είναι δυσκολότερο. Πιστεύετε ότι θα τα καταφέρουμε, δεδομένων και όλων των προβλημάτων που υπάρχουν;
Δ.Χ.: Αυτό είναι το μόνο πλάνο, που εγώ μπορώ να φανταστώ ότι μπορεί να δουλέψει. Δεν σας εγγυώμαι τίποτα, δεν σας λέω ότι έχουμε έναν εύκολο δρόμο μπροστά μας, λέω όμως ότι ας έρθει κάποιος να μου πει ότι έχει ένα πλάνο, το οποίο μπορεί να φέρει καλύτερες λύσεις και είμαι διατεθειμένος να τον ακούσω. Εγώ είμαι αυτής της γραμμής, ενός μεγάλου παλιού θεωρητικού, του Γκράμσι, που αναφέρεται στην απαισιοδοξία της γνώσης ενάντια στην αισιοδοξία της βούλησης. Παλεύουμε γιατί πραγματικά θέλουμε να βρούμε μια λύση.
«Αν δεν αφήσεις ένα μεγάλο κομμάτι του αφομοιωμένου μεταναστευτικού πληθυσμού να γίνει τμήμα του λαού σου, τότε καταδικάζεις μόνιμα τους μετανάστες να είναι αλλοδαποί»
Ετοιμάζεται και θα αναρτηθεί από στιγμή σε στιγμή στην ιστοσελίδα «Διαύγεια» το νομοσχέδιο για την ιθαγένεια. Έχει φύγει από το υπουργείο το νομοσχέδιο που ήταν προς διαβούλευση και πλέον είναι ένα νομοσχέδιο που πάει για ψήφιση. Ένα νομοσχέδιο, που, επιτέλους, αναγνωρίζει στους ανθρώπους, που είναι ριζωμένοι ανάμεσά μας και έχουν μεταφέρει τη ζωή τους εδώ –τα παιδιά τους πηγαίνουν σχολείο με τα δικά μας παιδιά, μπαινοβγαίνουν στα σπίτια μας, είναι σαν κι εμάς και δεν ξέρουν άλλη πατρίδα– την ελληνική ιθαγένεια, για τα παιδάκια τους τουλάχιστον. Αν δεν αφήσεις ένα μεγάλο κομμάτι του ριζωμένου, ενσωματωμένου, αφομοιωμένου μεταναστευτικού πληθυσμού να γίνει τμήμα του λαού σου, τότε καταδικάζεις μόνιμα τους μετανάστες να είναι αλλοδαποί. Δεν είναι μόνο για αυτούς, είναι μια ανάσα για την ίδια την κοινωνική συνοχή της κοινότητάς μας.
Συνέντευξη: Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη [email protected]
Νατάσσα Βαφειάδου [email protected]
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
