Ελενη & Σουζανα Βουγιουκλη «Ο νεος μας δισκος, σπονδη στην παγκοσμια πεντατονια»

Δυο «δικές μας» μαγικές φωνές, την Ελένη και την Σουζάνα Βουγιουκλή είχαν την ευκαιρία να ακούσουν στην εκπομπή «Αλλά τα βράδια» της Νατάσσας Θεοχαρίδου με την συμμετοχή και του Θάνου Βαφειάδη την περασμένη Τρίτη, οι ακροατές του Ράδιο Παρατηρητής 94,00 FM. Oι «νεράιδες της Θράκης», όπως εύστοχα τις έχουν χαρακτηρίσει, με αφορμή την σχετικά πρόσφατη κυκλοφορία του νέου τους δίσκου “To be safe”, του πρώτου δίσκου με δικές τους συνθέσεις, που πρόκειται μάλιστα και για ανεξάρτητη παραγωγή, μίλησαν στο θρακιώτικο κοινό για αυτή τη νέα τους μουσική εργασία, για την δύναμη της τέχνης, την σχέση τους με την Θράκη, τα μελλοντικά τους σχέδια και πολλά ακόμα κι άκρως ενδιαφέροντα!

Χωρίς περισσότερα λόγια, ο λόγος στους ραδιοφωνικούς παραγωγούς και τις καλλιτέχνιδες…

ΠτΘ: Αφορμή για την κουβέντα μας αποτέλεσε η κυκλοφορία της δεύτερης προσωπικής σας δουλειάς με τίτλο “to be safe”, η οποία είναι μια ανεξάρτητη παραγωγή με τραγούδια δικά σας, αλλά και τρία διασκευασμένα παραδοσιακά κομμάτια. Τι σηματοδοτεί αυτή η δουλειά για σας;
Σ.Β.: Κατ’ αρχάς είμαστε πολύ χαρούμενες που βγάλαμε αυτόν το δίσκο, ο οποίος περιλαμβάνει τραγούδια που γράφαμε όλο αυτόν τον καιρό και θέλαμε να τα βγάλουμε αυτή την εποχή. Παρ’ όλες τις δυσκολίες, καταφέραμε να βγει όπως ακριβώς τον είχαμε στο μυαλό μας. Είχαμε μια υπέροχη συνεργασία με τους εξαιρετικούς μουσικούς, Αλέξη Αποστολάκη στα τύμπανα και Χρήστο Τσαπράζη στο κοντραμπάσο, τον Στέφανο Μίσσιο στη φυσαρμόνικα καθώς και με τον Τίτο Καρυωτάκη που υπογράφει την ηχοληψία του δίσκου. Επίσης, με τον πολύ ταλαντούχο γραφίστα, Μιχάλη Κοντοπυράκη, τον Πάρη Καμπάκη στη φωτογραφία αλλά και τον Μιχάλη Κοτσιφάκη στην παραγωγή. Για πρώτη φορά βγάλαμε δικά μας τραγούδια στη δισκογραφία και, όπως ανέφερες, έχουμε και τρεις διασκευές μέσα που είναι παραδοσιακά τραγούδια του κόσμου, όπως το μπλουζ το “Where Did You Sleep Last Night” που είναι πολύ αγαπημένο μας. Θα μπορούσα να πω ότι αυτός ο δίσκος είναι μια σπονδή στην παγκόσμια πεντατονία. Η πεντατονική κλίμακα, είναι μια κλίμακα που καταλαβαίνουν και νιώθουν όλοι οι λαοί και σε αυτήν ανήκουν τα μπλουζ, τα ρεμπέτικα, τα ηπειρώτικα, τα κινέζικα…

ΠτΘ: Αυτός ο συνδυασμός δικών σας τραγουδιών και διασκευών είναι πιο αντιπροσωπευτικός σε αυτό που εσείς θέλετε να καταθέτετε μέσα από ένα δίσκο;
Σ.Β.: Οι διασκευές προέκυψαν επειδή ταίριαξαν στον ήχο. Κατά κάποιο τρόπο δείξαμε και τις αναφορές μας, αλλά το βασικό που δίνουμε σε αυτό το δίσκο είναι οι δικές μας συνθέσεις.

ΠτΘ: Ναι, γιατί υπάρχει διαφοροποίηση με τον πρώτο σας δίσκο…
Σ.Β.: Βέβαια. Ο πρώτος δίσκος είναι παραδοσιακός με ελληνόφωνα και ελληνόφωνα τραγούδια χωριών της Κάτω Ιταλίας, ενώ ο δεύτερος είναι αμιγώς καινούργια τραγούδια έχοντας δώσει εδώ μεγαλύτερη έμφαση στο μπλουζ και στο ρεμπέτικο.

«Η ανεξάρτητη παραγωγή είναι ένα σχολείο»

ΠτΘ: Επίσης να τονίσουμε ότι πρόκειται για μια ανεξάρτητη παραγωγή. Μια διαδικασία επίπονη για εσάς τους καλλιτέχνες, με την έννοια ότι πέρα από το καλλιτεχνικό απαιτητικό κομμάτι, εξίσου απαιτητικό αν όχι και περισσότερο είναι και το κομμάτι της παραγωγής και της διανομής αυτού του δίσκου με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Σ.Β.: Αυτό είναι το πιο δύσκολο για εμάς γιατί είναι κάτι που δεν ξέρουμε. Είχαμε περισσότερο άγχος για το διαδικαστικό κομμάτι, παρά για το καλλιτεχνικό αυτό καθαυτό! Είναι μια εποχή δύσκολη. Δισκογραφικές κλείνουν, έχουμε πέσει σε μια μεταβατική περίοδο. Ο πρώτος δίσκος μας έγινε με δισκογραφική, αλλά τώρα είδαμε πώς εκδίδεται όλο το προϊόν, περάσαμε από τη σύνθεση μέχρι το πώς θα γίνει το εξώφυλλο, πού θα τυπωθεί, κάτι που έχει το ενδιαφέρον του, αλλά νομίζω είναι και αρκετά ψυχοφθόρο. Σίγουρα όμως είναι σχολείο.

«Η τέχνη δεν είναι απλά διασκέδαση, μπορεί να αλλάξει και να επηρεάσει συνειδήσεις, να ανοίξει τους ορίζοντες και τα μυαλά»

ΠτΘ: Ο τίτλος του δεύτερου δίσκου σας είναι λίγο σαρκαστικός και κρύβει μια μικρή ειρωνεία, όπως δηλώσατε πρόσφατα σε συνέντευξή σας. Είναι επίσης ενδεικτικός και της στάσης σας απέναντι στα πράγματα. Το μήνυμα που στέλνεται είναι εμφανές. Η τέχνη σε ποιο βαθμό μπορεί να επηρεάσει και να αλλάξει πράγματα;
Σ.Β.: Είμαστε από τους ρομαντικούς της τέχνης, πιστεύουμε ότι η τέχνη έχει μεγάλη δύναμη και για αυτό σε όλες τις εποχές προσπαθεί η εκάστοτε εξουσία να την χαλιναγωγήσει. Και όταν λέω τέχνη μέσα τοποθετώ και τον πολιτισμό και την παιδεία. Η τέχνη έχει τεράστια δύναμη, ειδικά σε χώρες σαν την Ελλάδα, που χαρακτηρίζονται από τον πολιτισμό και την παιδεία τους, είναι το πιο δυνατό όπλο. Οπότε πιστεύουμε ότι κάνοντας πιστά την τέχνη σου θα πρέπει να έχεις μια ανάλογη στάση ζωής. Η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, έχει τεράστια δύναμη περισσότερο από ό,τι προσπαθούν κάποιοι να περάσουν. Δεν είναι απλά διασκέδαση, αλλά μπορεί να αλλάξει και να επηρεάσει συνειδήσεις, να ανοίξει τους ορίζοντες και τα μυαλά.

«Η δύναμη της Ελλάδας η παιδεία και ο πολιτισμός της»

ΠτΘ: Συμφωνώ απόλυτα όπως το θέτεις. Βέβαια πολλοί περιμένουν από την τέχνη, μέσω μιας δήλωσης ενός καλλιτέχνη π.χ. να βγάλει τον κόσμο στο δρόμο.
Σ.Β.: Ισχύει αυτό. Η τέχνη έχει αμεσότητα. Μια χώρα χτυπιέται ειδικά στον πολιτισμό και στην παιδεία της. Αυτό φυσικά εμπεριέχει και τη γλώσσα. Πιστεύω ότι πρέπει να δίνουμε πολύ περισσότερο βάρος, από ό,τι δίνεται τώρα, στους δύο αυτούς τομείς, την παιδεία και τον πολιτισμό. Αυτή είναι η δύναμη της Ελλάδας.

«Η πεντατονία είναι μια κλίμακα που μπορούν να την νιώσουν όλοι»

ΠτΘ: Σε αυτό το δίσκο που έχετε φτιάξει τώρα κινείστε στους δρόμους των μπλουζ, των ρεμπέτικων, της πεντατονίας, με μυστηριακά Balkan, φωνητικά και διάφορα άλλα. Είναι ένας δίσκος «σπονδή στην παγκόσμια πεντατονία», όπως μας είπες και πριν. Γιατί επιλέξατε αυτό τον άξονα;
Σ.Β.: Μας ενδιαφέρει πολύ και ασχολούμαστε με την τελετουργία σε όλους τους λαούς, με τα τελετουργικά τραγούδια και ψάχνουμε τα καθολικά στοιχεία στις μουσικές των λαών, γιατί όπως υπάρχουν καθολικά στοιχεία στη γλώσσα, υπάρχουν καθολικά στοιχεία και στη μουσική σε όλους τους λαούς. Ένα τέτοιο στοιχείο είναι η πεντατονία, που τους συγκινεί όλους. Για αυτό και στους Έλληνες αρέσουν πολύ τα μπλουζ, ή αν ακούσεις κινέζικα θα δεις ότι είναι σαν τα ηπειρώτικα σε πολύ πιο υψηλή συχνότητα βέβαια. Η πεντατονία είναι μια κλίμακα που μπορούν να καταλάβουν όλοι ανεξαρτήτως του πού μεγάλωσαν, ή του πότε μεγάλωσαν, δηλαδή ανεξαρτήτως χρόνου και τόπου. Είναι τραγούδια που μιλάνε και μας συγκινούν κι εμένα και την Ελένη ιδιαίτερα. Έτσι μας τραβάει αυτός ο δρόμος προς το μπλουζ και το ρεμπέτικο, προς την κατεύθυνση που βγήκαν και τα τραγούδια μας σε αυτόν τον δίσκο. Για αυτό επιλέξαμε αυτό τον άξονα, ήρθε απόλυτα φυσικά.

ΠτΘ: Μένω σε αυτό που είπες, ότι σας συγκινούν…
Σ.Β.: Είναι βασικό κριτήριο αυτό για ό,τι κάνουμε με την Ελένη. Ακόμη και για το ποιο τραγούδι θα διασκευάσουμε, το πρώτο που θα πρέπει να υπάρχει είναι η συγκίνηση. Τα τραγούδια θα πρέπει να μας δημιουργούν συγκίνηση για να μπορέσουμε να τα περάσουμε από το δικό μας φίλτρο και μετέπειτα ίσως να μπορέσουμε να συγκινήσουμε και το κοινό, αλλά πρώτα πρέπει να συγκινούμαστε εμείς οι ίδιες.

«Η άποψή μας είναι οι ενορχηστρώσεις μας να είναι δωρικές»

ΠτΘ: Να συνεχίσουμε πάνω στα του ήχου του δίσκου. Χρησιμοποιείτε πιάνο και κιθάρα, τύμπανα, μπάσο και φυσαρμόνικα για τα κομμάτια σας. Παραμένετε λάτρεις του μινιμαλισμού στην τέχνη σας;
Σ.Β.: Είναι δωρικές οι ενορχηστρώσεις μας και αυτό είναι μια άποψή μας. Και τα μπλουζ και τα ρεμπέτικα είναι δωρικά τραγούδια με αρχή, μέση, τέλος και με αρκετά αυστηρή δομή. Μέσα από το ρυθμό- το μπάσο και τα τύμπανα που προσθέσαμε- υπάρχει αυτή η επαναληπτικότητα που θα θέλαμε, άμα τη εξελίξει, να φθάσει στην έκσταση και στην κάθαρση. Μια αρκετά αυστηρή δομή που επαναλαμβάνεται. Αυτό πραγματευόμαστε και σε αυτό το δίσκο.

«Άρρηκτα συνδεδεμένα τα μαθηματικά με τη μουσική»

ΠτΘ: Αγαπάς ιδιαίτερα τα μαθηματικά, τα έχεις σπουδάσει, ενώ έχεις δηλώσει ότι θέλεις να μελετήσεις και τη συσχέτιση τους με την μουσική…
Σ.Β.: Είναι σχεδόν το ίδιο πράγμα η μουσική με τα μαθηματικά. Πάντα όταν έλυνα κάποιο πρόβλημα ή ένα θέμα αρμονίας για παράδειγμα ήταν σαν να έκανα ακριβώς τις ίδιες κινήσεις στο μυαλό μου. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένες επιστήμες μεταξύ τους. Ίσως έτσι θα έπρεπε να διδάσκονται και στα σχολεία, παράλληλα. Είναι δύο τέχνες-επιστήμες από και για τον άνθρωπο.

«Είμαστε πολύ τυχερές που μεγαλώσαμε σε αυτό τον τόπο»

ΠτΘ: Μεγαλώσατε στην Ξάνθη. Ποια είναι η σχέση σου με αυτή αλλά και την Θράκη γενικότερα;
Σ.Β.: Όσο περνάνε τα χρόνια, και αυτό το λέμε πολλές φορές με την Ελένη, τόσο αισθανόμαστε πιο τυχερές που μεγαλώσαμε σε αυτό τον τόπο, γιατί πραγματικά πήραμε ακούσματα που δύσκολα τα παίρνει άλλος μουσικός σε άλλες περιοχές. Είναι όλο αυτό το πολυπολιτισμικό στοιχείο που ανοίγει τα αυτιά και τους ορίζοντες. Πνευματικά μας έχει στηρίξει πολύ η Θράκη σε αυτό που κάνουμε, και ειδικά η Ξάνθη που μεγαλώσαμε, γιατί είναι και μια πολύ μουσική πόλη, είχε πολλά φεστιβάλ, συναυλίες, είχαμε ωραία ωδεία… Έτσι αυτό το είδος που κάνουμε, για το οποίο πολλές φορές μας έχουν ρωτήσει πώς σκεφθήκαμε να το κάνουμε, ήρθε εντελώς φυσικά. Δεν καθίσαμε κάτω και είπαμε «ας κάνουμε αυτό». Δηλαδή τα μπλουζ, τα ρεμπέτικα που έχουμε και στο δίσκο, μέχρι τα fados, τα ανατολίτικα, ακόμα και τα ινδικά, μας είναι πολύ οικεία και γενικά θεωρούμε ότι ο μουσικός που γεννιέται στην Ελλάδα και ειδικά σε περιοχές κοντά σε σύνορα έχει πολύ περισσότερο ανοιχτούς ορίζοντες και αυτιά. Αρκεί να μπορέσει μετά να το εξελίξει σε ακαδημίες που συνήθως υπάρχουν στο εξωτερικό. Αυτό είναι το κακό.

ΠτΘ: Και σίγουρα ο πολυπολιτισμός δεν είναι κάτι που πρέπει να φοβόμαστε έτσι;
Σ.Β.: Όχι, βέβαια. Πρέπει να αξιοποιείται θετικά.

ΠτΘ: Η μουσική πιστεύω μας έχει δώσει πολλά παραδείγματα για το καλό αυτής της συνύπαρξης…
Σ.Β.: Πάρα πολλά παραδείγματα.

Ελένη Βουγιουκλή «Σε αυτό που κάνουμε η οικογένειά μας έπαιξε σημαντικό ρόλο»

ΠτΘ: Ελένη, να συνεχίσουμε από το σημείο που αφήσαμε την κουβέντα με τη Σουζάνα όσον αφορά στη επιρροή του τόπου στη διαμόρφωση ακόμη και του χαρακτήρα του ατόμου. Θέλω να μιλήσουμε για το κομμάτι της συνεισφοράς που αφορά όχι στον τόπο αλλά στην οικογένεια, εφόσον κατάγεστε από οικογένεια με ιδιαίτερη σχέση με τα γράμματα και την τέχνη, αφού και οι δύο οι γονείς σας είναι καθηγητές πανεπιστημίου, άνθρωποι των γραμμάτων ευρύτερα.
Ε.Β.: Είναι καθηγητές του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και αυτός ήταν ο λόγος που βρεθήκαμε στην Ξάνθη, γιατί η καταγωγή μας είναι από την Μακεδονία, αλλά πλέον όλοι οικογενειακώς θεωρούμαστε Θρακιώτες.

ΠτΘ: Ο πατέρας σου εκτός από καθηγητής είναι και ποιητής. Μάλιστα το 2002 ουσιαστικά είχατε την πρώτη σας συνάντηση στη δισκογραφία.
Ε.Β.: Ναι είχαμε κάνει ένα μικρό cd (σ.σ. «Μελιτότροπο») όπου είχαμε καταγράψει τα μελοποιημένα από το Θωμά Βουγιουκλή ποιήματα και στον πρώτο μας δίσκο έχουμε μάλιστα και ένα δικό του τραγούδι «Τη θρυαλλίδα» το οποίο πήγε και πολύ καλά. Εννοείται ότι η οικογένειά μας σ’ αυτό που κάνουμε έπαιξε το βασικότερο ρόλο. Είναι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, οι οποίοι πέρα από την έμπνευση για τις επιστήμες, μας έδωσαν από τα βρεφικά μας χρόνια την έμπνευση για τις τέχνες. Ακούγαμε πάρα πολλές μουσικές μέσα στο σπίτι, η μητέρα μας έχει μια μεγάλη δισκοθήκη από κλασική μουσική, μουσική από τις παραδόσεις όλων των λαών μέχρι τη metal, οπότε ήμασταν πολύ ανοικτές σε αυτό. Επίσης μας έδωσαν τη δυνατότητα να κάνουμε πολλά ταξίδια και όλα αυτά θεωρώ ότι έπαιξαν το ρόλο τους και διαμόρφωσαν αυτό που κάνουμε.

«Τα μπλουζ και τα ρεμπέτικα έχουν πολλά κοινά στοιχεία»

ΠτΘ: Να γυρίσουμε στα μουσικά. Είπαμε με τη Σουζάνα ότι αναφέρεστε με το δίσκο σας στους δρόμους των μπλουζ, των ρεμπέτικων και της πεντατονίας. Εδώ και πολλά χρόνια γίνεται πολύς λόγος για τις ομοιότητες των μπλουζ και των ρεμπέτικων. Κατ’ αρχάς μοιάζουν πολύ οι συνθήκες που γεννήθηκαν αυτοί οι ήχοι. Η γλώσσα της μουσικής είναι κοινή κατά την γνώμη σου;
Ε.Β.: Βασικά το μπλουζ και το ρεμπέτικο εκτός από το ότι μοιάζουν πολύ μουσικά, μοιάζουν πολύ στις αναφορές τους και χρονολογικά μπορούμε να πούμε ότι δημιουργούνται σαν ρεύματα στην ίδια περίοδο. Έχουν αντίστοιχα κοινές αναφορές, όπως το ρεμπέτικο έχει αναφορές στην παράδοση της Ελλάδας, έτσι και τα μπλουζ έχουν αναφορές στις αφρικανικές παραδόσεις και από εκεί ως ρεύματα ήρθαν και στην Αμερική. Είναι μουσικές ανθρώπων που τότε τους θεωρούσαν του περιθωρίου, μιλούσαν για θέματα που τους απασχολούσαν λόγω της κατάστασης στην οποία βρίσκονταν. Εδώ μπορούμε να πούμε ότι και το fado το πορτογαλέζικο ταιριάζει να μπει σε αυτή την κατηγορία της μουσικής, τραγούδια των λιμανιών, οπότε πιστεύω ότι μοιάζουν πάρα πολύ, αλλά πρωταρχικά μοιάζουν πολύ μουσικά, δηλαδή έχουν πάρα πολλά κοινά στοιχεία. Αυτό που είπε η Σουζάνα πριν για την τελετουργία του ρυθμού και την επαναληπτικότητα, την συναντάμε πάρα πολύ και στο μπλουζ και στο ρεμπέντικο. Την αφήγηση, δηλαδή, της ιστορίας με αυτό τον τρόπο και επίσης τον σπαρακτικό τρόπο ερμηνείας.

«Επιλέγουμε να εκφραζόμαστε μέσα από αυτό που κάνουμε»

ΠτΘ: Μέσα από τα τραγούδια σας σχολιάζετε και τις καταστάσεις. Μεταξύ άλλων ξεχώρισα ένα στίχο που λέει «στο γύψο βάζω το μυαλό μου». Μιλάτε για μια κοινωνία που είναι κλειστή και συντηρητική;
Ε.Β.: «Στο γύψο βάζω το μυαλό μου για να γιάνει και εγώ σου λέω θα καώ σαν πυρομάνι». Εννοείται ότι η έμπνευσή μας έχει ως βάση όλα όσα συμβαίνουν στην κοινωνία μας. Εννοείται ότι ο κάθε καλλιτέχνης παίρνει τις εμπνεύσεις του από αυτό, απλά εμείς επιλέγουμε να εκφραζόμαστε μέσα από αυτό που κάνουμε, μέσα από το τραγούδι, μέσα από την τέχνη μας και να μην δίνουμε περισσότερες διευκρινήσεις. Οπότε, μπορεί ο καθένας να το εξηγήσει όπως θέλει.

ΠτΘ: Αυτό είναι ίσως και το πιο όμορφο, η μαγεία της τέχνης…
Ε.Β.: Σίγουρα! Και είναι ένα εφόδιο ώστε να μπορείς να εκφράζεις αυτά που σκέφτεσαι χωρίς εκπτώσεις και χωρίς περικοπές. Από εκεί και πέρα ο καθένας μπορεί να το νιώσει όπως επιθυμεί, ανάλογα με τα βιώματα και τις σκέψεις που έχει.

ΠτΘ: Έτσι είναι. Σήμερα για παράδειγμα έβλεπα τις εικόνες των προσφύγων από τη Συρία και μου ερχόταν στο μυαλό το “Moje Bukura”.
Ε.Β.: Ναι. Είναι ένα τραγούδι της κάτω Ιταλίας που μιλάει στην ουσία για την προσφυγιά.

«Στη 1 του Νοέμβρη θα δώσουμε συναυλία στο Carnegie Hall της Νέας Υόρκης»

ΠτΘ: Τι μας ετοιμάζετε για το μέλλον; Σε ποια φεστιβάλ θα σας ακούσουμε; Είναι στα σχέδιά σας κάποια επίσκεψη στη Θράκη;
Ε.Β.: Εννοείται ότι στα σχέδιά μας είναι μια επίσκεψη στη Θράκη! Στην Ξάνθη, στην Κομοτηνή, στην Αλεξανδρούπολη σε όλα αυτά τα μέρη που μεγαλώσαμε και αγαπάμε, για να παρουσιάσουμε τον καινούργιο μας δίσκο. Μια από τις βασικές μας συναυλίες είναι στο Carnegie Hall της Νέας Υόρκης, όπου είναι μεγάλη τιμή να παίξουμε, γιατί είναι ένα μέρος ιστορικό στο οποίο έχουν παίξει όλοι οι μεγάλοι μουσικοί του κόσμου και μας δίνεται η ευκαιρία να το κάνουμε σε αυτή τη φάση και το ετοιμάζουμε με τεράστια χαρά. Αυτό θα γίνει στη 1 του Νοέμβρη 2013.
Μέσα στον μήνα, στις 24 Σεπτεμβρίου, θα παρουσιάσουμε το δίσκο μας στις εκδηλώσεις «Παρά θιν΄αλός» στην Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης και μέσα στο Δεκέμβρη ξεκινάμε δυναμικά και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, στην Πάτρα… και φαντάζομαι εκεί κοντά θα έρθουμε και στα μέρη μας, στη Θράκη.

Συνέντευξη – Επιμέλεια: Θάνος Βαφειάδης – Νατάσσα Θεοχαρίδου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.