Αναδεικνυοντας την αξια ενος «παραμελημενου θησαυρου»
Την αποκατάσταση του κύρους και της αξίας των βυζαντινών λογοτεχνικών έργων στις συνειδήσεις των συγχρόνων Ελλήνων και όχι μόνο, επιχείρησε με την εισήγησή της σε εκδήλωση του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής την περασμένη Δευτέρα, η κ. Μαρία Τζιάτζη – Παπαγιάννη, Καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δ.Π.Θ. Η κ. Τζιάτζη καταπιάστηκε με το θέμα της λογοτεχνίας των Βυζαντινών, κάνοντας λόγο για έναν «παραμελημένο θησαυρό», που μένει αναξιοποίητος εξαιτίας της προκατάληψης Ελλήνων και ξένων επιστημόνων, που μελέτησαν τα σχετικά έργα της Βυζαντινής Εποχής.
Μαρία Τζιάτζη – Παπαγιάννη «Λόγω της προκατάληψης, που ξεκίνησε από τη Δύση, η Βυζαντινή λογοτεχνία παραμελήθηκε και στον ελλαδικό χώρο»
«Η αλήθεια είναι ότι λόγω της προκατάληψης, που ξεκίνησε δυστυχώς από τη Δύση, η Βυζαντινή λογοτεχνία παραμελήθηκε και στον ελλαδικό χώρο», υποστήριξε η κ. Τζιάτζη. Δύο είναι κατά την ίδια οι βασικοί λόγοι που προκάλεσαν τη συγκεκριμένη στάση παραμέλησης και περιφρόνησης. Κατά πρώτον, το γεγονός πως η γλώσσα, στην οποία είναι γραμμένα αυτά τα κείμενα δεν είναι η καθαρή αττική διάλεκτος, «οπότε θεωρήθηκαν αυτόματα ως κατώτερα έργα, ως μια θλιβερή περιοχή της λογοτεχνίας». «Έπειτα, πολλοί επιστήμονες», επισήμανε, «λανθασμένα τα συνέδεσαν με θρησκευτικά κείμενα, πιστεύοντας ότι πρόκειται μόνο για θρησκευτικού περιεχομένου κείμενα, οπότε τα απέρριψαν απριόρι, χωρίς να εμβαθύνουν, χωρίς καμία περαιτέρω κριτική».
«Οι νεοέλληνες καταφεύγουμε στους αρχαίους προγόνους, αφήνοντας στην άκρη το Βυζάντιο, σαν κάτι «σκοταδιστικό»
Πέραν των παραπάνω λόγων προκατάληψης, που εντοπίζονται κυρίως στην επιστημονική αντιμετώπιση των έργων, η Καθηγήτρια της Ελληνικής Φιλολογίας παρατήρησε επίσης ότι «έχουμε το άγχος οι νεοέλληνες να καταφεύγουμε στους αρχαίους προγόνους, αφήνοντας στην άκρη το Βυζάντιο, σαν κάτι «σκοταδιστικό», τον Μεσαίωνα, σαν κάτι που δεν έχει να προσφέρει τόσα πολλά, και κατά κάποιον τρόπο αφήνουμε στην άκρη ένα πολύ σημαντικό κομμάτι, τόσο της ιστορίας, όσο και της λογοτεχνίας μας».
«Οι βυζαντινοί συγγραφείς έχουν δώσει το δικό τους στίγμα, τη δική τους ιδιαιτερότητα και την περίτεχνη έκφρασή τους»
Η κ. Τζιάτζη, μιλώντας για την αξία αυτών των έργων, αναγνώρισε ότι ορισμένοι συγγραφείς μιμήθηκαν σε πολλούς κλάδους την αρχαία ελληνική και τη λατινική λογοτεχνία-στην ιστοριογραφία, στην επιστολογραφία και γενικότερα στην ρητορική, στην ποίηση, ακόμα και στα ερωτικά μυθιστορήματα. Ωστόσο, υπογράμμισε πως οι συγγραφείς της Βυζαντινής Περιόδου «έχουν δώσει και έργα, τα οποία δημιουργήθηκαν απευθείας στο Βυζάντιο». Τέτοια είναι η θρησκευτική γραμματεία και η υμνογραφία, που όπως εκτίμησε, «αποτελούν σελίδες της παγκόσμιας λογοτεχνίας, έργα πραγματικά αριστουργηματικά». «Αλλά ακόμα και σε αυτά που αποτέλεσαν προϊόν μίμησης», επισήμανε, «οι βυζαντινοί συγγραφείς έχουν δώσει το δικό τους στίγμα, τη δική τους ιδιαιτερότητα, την περίτεχνη έκφρασή τους και αυτά αξίζει να αναγιγνώσκονται».
«Σε όλες τις περιόδους του Βυζαντίου έχουμε αξιόλογους συγγραφείς, τόσο στον πεζό λόγο, όσο και στην ποίηση»
Κληθείσα να ξεχωρίσει κάποια αξιόλογα δείγματα από συγγραφείς ανά περίοδο της Βυζαντινής Εποχής, καταρχήν υπογράμμισε ότι «σε όλες τις περιόδους του Βυζαντίου έχουμε αξιόλογους συγγραφείς, τόσο στον πεζό λόγο, όσο και στην ποίηση». «Στην πρώιμη εποχή», συνέχισε, «έχουμε τον Αγαθία τον επιγραμματοποιό, που τα επιγράμματά του πραγματικά θα μπορούσε κανείς να τα χαρακτηρίσει ως αραβουργήματα. Έχουμε επίσης τον Προκόπιο τον ιστορικό και μετά, προχωρώντας προς τη μέση περίοδο, έχουμε πάρα πολύ αξιόλογους ιστοριογράφους, όπως τον Μιχαήλ Ψελλό, τον Πολυίστορα. Στην Παλαιολόγια εποχή, η οποία αποτελεί μια εποχή αναγέννησης της κλασικής παιδείας, έχουμε επίσης πάρα πολύ σπουδαία ονόματα, όπως τον Θεόδωρο Μετοχίτη, το Νικηφόρο Γρηγορά και πολλούς, ακόμα και αυτοκράτορες, που ασχολήθηκαν εντατικά με τη Λογοτεχνία, έχοντας δώσει πάρα πολύ αξιόλογα δείγματα».
«Τα βυζαντινά κείμενα να μπουν στα σχολικά εγχειρίδια»
Κλείνοντας, εξέφρασε την ελπίδα τα αξιόλογα αυτά έργα της Βυζαντινής Περιόδου να μπουν στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, ώστε μέσα στα σχολικά εγχειρίδια να διδάσκονται και να γίνουν κτήμα των μαθητών γυμνασίου και λυκείου. «Υπάρχουν τόσο όμορφα κείμενα», εξήγησε, «και με διάφορους βαθμούς δυσκολίας, ανάλογα με τη γλώσσα. Στο Βυζάντιο έχουμε και τα άκρως λόγια κείμενα, τα αρχαΐζοντα, που θυμίζουν τον Θουκυδίδη και τον Πλάτωνα, αλλά έχουμε και κείμενα γραμμένα στην κοινή γλώσσα, που είναι πιο απλά, και κείμενα δημώδη ακόμα. Από όλα αυτά τα γλωσσικά είδη κάποια θα μπορούσαν να μπουν στα σχολικά εγχειρίδια, στις τάξεις του γυμνασίου ή του λυκείου, ανάλογα με το βαθμό δυσκολίας που μπορούν να αντιμετωπίσουν οι εκάστοτε μαθητές».
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
