Εκδηλωση μνημης για τον «αρχαιολογο της Θρακης», Γεωργιο Μπακαλακη

Τη μνήμη ενός ανθρώπου, που συνέδεσε απόλυτα το όνομά του με την αρχαιολογική έρευνα στη Θράκη, τίμησαν την Κυριακή οι μαθητές, οι συνεργάτες του και όσοι είχαν την τύχη να γνωρίσουν τον ίδιο και το αξιοθαύμαστο έργο, που άφησε παρακαταθήκη στις νεότερες γενιές. Πρόκειται για τον αείμνηστο Γεώργιο Μπακαλάκη, πρωτεργάτη μεταξύ άλλων της ανασκαφής της Αρχαίας Στρύμης και με πλουσιότατη δράση στην ευρύτερη περιοχή. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής από την Κυριακή και μέχρι τις 30 Ιουνίου φιλοξενεί περιοδική έκθεση με σπάνια ευρήματά του από την ανασκαφή της Στρύμης. Παράλληλα με την τελετή εγκαινίων της έκθεσης, έγιναν και τα αποκαλυπτήρια της ανάγλυφης στήλης προς τιμήν του Γεώργιου Μπακαλάκη, η οποία θα κοσμεί εφεξής την αυλή του Μουσείου. Τα αποκαλυπτήρια έκανε η κόρη του αείμνηστου αρχαιολόγου, κ. Αλεξάνδρα Μπακαλάκη, μέσα σε κλίμα συγκίνησης και παρουσία αρκετών παλιών μαθητών και συνεργατών του. Ανάμεσά τους ο Χαράλαμπος Μπακιρτζής, Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων, ο κ. Μιχάλης Τιβέριος, Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ο κ. Δημήτρης Μάτσας, προϊστάμενος της ΙΘ’ Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, ο κ. Διαμαντής Τριαντάφυλλος, Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων κ.α. Σε αυτούς ανήκει άλλωστε και η πρωτοβουλία διοργάνωσης της εκδήλωσης μνήμης για το δάσκαλο, συνεργάτη και φίλο Γεώργιο Μπακαλάκη, ενώ αρωγοί στάθηκαν η ΙΘ’ Εφορία Αρχαιοτήτων και η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Πρωτοπόρος στην έρευνα της Θράκης

Ο αείμνηστος Γεώργιος Μπακαλάκης είχε γεννηθεί στη Χηλή, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, το 1906 και πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1991. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και μετεκπαιδεύτηκε στα πανεπιστήμια της Βιέννης, του Μονάχου και στο John Hopkins των ΗΠΑ. Αρχαιολόγος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας από το 1931 και πανεπιστημιακός δάσκαλος την περίοδο 1945-1971, υπήρξε ο πρωτοπόρος στην έρευνα της Θράκης, στην οποία δούλεψε κάτω από δύσκολες συνθήκες. Όταν, για παράδειγμα, έσκαβε στην ερημική χερσόνησο της Μολυβωτής, «οι προμήθειες από την Κομοτηνή γίνονταν μια φορά την εβδομάδα και περιλάμβαναν τα απολύτως απαραίτητα τρόφιμα: ψωμί, τυρί, κανένα ωμό λαχανικό ή φρούτο».

Αμέσως μετά τον διορισμό του στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας στο τέλος του 1933 και στην προσπάθειά του να γνωρίσει τον παρελθόν της Θράκης, από νωρίς «σημάδεψε πως επάνω σε μια χαμηλοχώματη κι ερημική χερσόνησο, ανάμεσα στο Πόρτο Λάγος και τη Μαρώνεια, θα πρέπει να υψωνόταν μια μικρή και απέριττη πόλη». Την περιοχή επισκέφτηκε για πρώτη φορά το 1938 και αρκετές φορές πριν από την έναρξη της ανασκαφής το 1957, διαπιστώνοντας τα χρόνια αυτά πως η μηχανική καλλιέργεια των αγρών είχε αρχίσει να προκαλεί μη αναστρέψιμες για την αρχαία πόλη βλάβες. Μπορούσε να δει κανείς κάθε είδους οικοδομικό υλικό, που προερχόταν από τα σπίτια της ανάμεσα στους σωρούς των λίθων, οι οποίοι υψώνονταν σαν «σκηνές στρατοπέδου» στο ανατολικό μισό της χερσονήσου. Προλογίζοντας το πρώτο του βιβλίο για την περιοχή με τίτλο «Προανασκαφικές έρευνες στη Θράκη», αναφέρεται στην προσπάθεια ταύτισης του αρχαιολογικού χώρου στη χερσόνησο Σ, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει τη Μολυβωτή, με τη Στρύμη, τον τελευταίο προς τα ανατολικά εμπορικό σταθμό των Θασίων, ευελπιστώντας να επιβεβαιώσει την ταύτιση αυτή η αρχαιολογική έρευνα. Η τελευταία πραγματοποιήθηκε σε τρεις λιγοήμερες περιόδους, τα καλοκαίρια από το 1957 ως το 1959, εντός και εκτός των τειχών της πόλης.

Το συγγραφικό έργο του Γ. Μπακαλάκη για τη Θράκη

Ο Γεώργιος Μπακαλάκης απέκτησε διεθνή αναγνώριση χάρη στο συγγραφικό του έργο, που βασίστηκε πρωταρχικά στη γονιμότητα της δουλειάς του στο πεδίο. Η αρχαιολογία, γράφει, «είναι περισσότερο μια θετική και πρακτική δουλειά: ο σίγουρος δρόμος είναι αυτός, που ξεκινά απ’ τα πράγματα». Τοποθέτησε με ρεαλισμό αλλά και με παραγωγικότητα την αρχαιολογική του προσωπικότητα σε μια «έρημη χώρα» και γράφει χαρακτηριστικά αρχίζοντας την δημοσίευση ενός κορυφώματος επιτύμβιας στήλης από τη Μαρώνεια: «Μέχρις ότου ήθελεν παρέλθει το πλήρωμα του χρόνου και αρχίσουν συστηματικαί ανασκαφικαί έρευναι και εις το Βάκχου πέδον, αρχαίον, φίλον, ηδύ Μαρώνης…, αι φροντίδες των ιχνευτών ερευνητών θα περισυλλέγουν και θα μελετούν το αρχαίον υλικόν, το προερχόμενον εκ των εν τη φθινούση Νέα Μαρωνεία, ερειπωμένων πλέον, τέως λαμπρών αρχοντικών». Οι «Προανασκαφικές Έρευνες στη Θράκη» είναι καρπός της ενασχόλησής του με την περιοχή από το 1937 και εντοπίζονται στη Θρακική παραλία, νότια της Κομοτηνής, και στην προσπάθεια να εντοπιστούν οι αρχαίες πόλεις Δίκαια παρ’ Άβδηρα και Στρύμη. Ακόμα, αποτελεί συμβολή στη μελέτη της τοπογραφίας της Χώρας των Κικόνων, από τη Βιστωνίδα ως τον Ίσμαρο. Ακολουθούν οι «Αρχαιολογικές Έρευνες στη Θράκης 1958-1960», εργασίες «αναγνωριστικές» στην περιοχή από τον Ίσμαρο ως τη συμβολή των ποταμών Άρδα και Έβρου. Το 1967 δημοσιεύεται η «Ανασκαφή Στρύμης», ενώ με τη δημοσίευση της «Παραδημής» ο κλασικός αρχαιολόγος επιχειρεί να καλύψει το τότε σημαντικό κενό της προϊστορικής έρευνας στη Θράκη. Παρά τα σημαντικά ευρήματα της ανασκαφής των Σ. Κυριακίδη και Ε.Πελεκίδη, πολύ λίγα πράγματα είχαν δει το φως της δημοσιότητας, ενώ απουσίαζε κάθε αναφορά στη στρωματογραφία. Έτσι, η στρωματογραφική ανασκαφή του Γ. Μπακαλάκη ήταν απαραίτητη πριν την τελική δημοσίευση. Η τελευταία δουλειά του στο πεδίο ήταν το 1977, όταν έσκαψε με τον Δ. Τριαντάφυλλο στην Πλωτινόπολη και το 1985 χρονολογείται η τελευταία επίσκεψή του στη Θράκη, στο πλαίσιο ενός συμποσίου για την ιστορική, αρχαιολογική και λαογραφική έρευνα για τη Θράκη, όπου ανέπτυξε τα «Αρχαιολογικά προβλήματα του νομού Έβρου».

Εκτίθενται για πρώτη φορά τα 28 αργυρά νομίσματα από «σπίτι του θησαυρού» στη Στρύμη

Στην περιοδική έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής εκτίθενται για πρώτη φορά ως ενιαίο σύνολο αντικείμενα, τόσο από τη μόνιμη έκθεση του Μουσείου Κομοτηνής, όσο και από τις αποθήκες του Μουσείου. Αποτελείται από δυο τμήματα, ένα εκ των οποίων αφορά τα ταφικά μνημεία και ένα την πόλη. Επίσης, εκτίθενται για πρώτη φορά τα 28 αργυρά νομίσματα που βρήκε ο Γεώργιος Μπακαλάκης στο λεγόμενο «σπίτι του θησαυρού» στη Στρύμη-ένας θησαυρός νομισμάτων που χρονολογείται στον 5ο π.χ. αιώνα και έχει μεγάλη αρχαιολογική αξία. Τα νομίσματα αυτά φυλάσσονταν μέχρι σήμερα στις αποθήκες του Νομισματικού Μουσείου της Αθήνας. Η έκθεση συνοδεύεται από πλούσιο εποπτικό υλικό στα Ελληνικά και Αγγλικά για τον ανασκαφέα και την ανασκαφή, ενώ στους επισκέπτες θα διανέμεται δωρεάν εικονογραφημένο ενημερωτικό τετράπτυχο στα Ελληνικά με όλη τη σχετική πληροφόρηση.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.