Κιλιμια, καλαποδια και σπανια ντοκουμεντα εκθετει η «Καφειρα» στην Ξανθη

Μια έκθεση με πολλές ιδιαιτερότητες εγκαινιάστηκε το απόγευμα της Παρασκευής στην καπναποθήκη «Π» του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, μία ημέρα πριν από την επίσημη έναρξη των Γιορτών παλιάς Πόλης στα πλαίσια των οποίων εντάσσεται.

Η έκθεση της Κατηφένιας Ζαφειριάδου («Καφείρα») «Δρόμοι της Ανατολής», διοργανώνεται σε συνεργασία με το Κέντρο Πολιτισμού του δήμου Ξάνθης, με την υποστήριξη του κτήματος «Σγουρίδη» και της μεταξουργίας «Τσιακίρη» και χορηγό επικοινωνίας το Δημοτικό Ραδιόφωνο Ξάνθης «Όμορφη Πόλη». Θα διαρκέσει δε ως τις 23 Σεπτεμβρίου (10.00-13.00 και 18.00-21.00). Όσο για τις ιδιαιτερότητές της, τις παραθέτει με ανάγλυφο τρόπο η Καφείρα μέσα από τη μακρά συνομιλία μας λίγες ώρες πριν από τα εγκαίνια.

Ξεκινώντας από τα διαδικαστικά και άρτι αφιχθείσα από τη Θεσσαλονίκη, η κ. Ζαφειριάδου δηλώνει ότι «ήταν και λίγο… κισμέτ να έρθω στην Ξάνθη» και εξηγεί: «Χωρίς να σκεφτώ αυτό το ενδεχόμενο, έφτιαξα ένα έργο που λέγεται “δρόμοι της ανατολής”. Και λέω ότι είναι κισμέτ, γιατί αυτό το έργο –που ουσιαστικά αναπαριστά ένα παζάρι πάνω σε ένα κιλίμι- βρήκε την εστία του στην Ξάνθη. Μια πόλη που συνδέει την ανατολή με τη δύση. Από την άλλη είναι και το όνομά μου, αφού Κατηφένια σημαίνει βελουδένια, από το κατιφέ που είναι το βελούδο. Βγαίνουν δηλαδή κάποια στοιχεία που με συνδέουν μ’ αυτή την πόλη».

Όσο για τα απάρτια του έργου και της έκθεσής της, η Καφείρα λέει: «Βασικό στοιχείο είναι το κιλίμι που αποτελείται από παλιά τσουβάλια. Πρόκειται για παλιά λινοτσούβαλα που δεν είναι καθόλου εύκολο να τα βρεις σήμερα, αφού έχουν αντικατασταθεί από πλαστικά. Τα πήρα από ανθρώπους που μαζεύουν ελιές στην Πελοπόννησο και πάνω τους εκτίθενται διάφορα αυθεντικά αντικείμενα που έχω φέρει από παζάρια της ανατολής». Έχοντας ταξιδέψει πολύ προς τα ανατολικά, η κ. Ζαφειριάδου εκθέτει παντόφλες και καπελάκια από το Αμμάν, σαπούνια από χαμάμ πολλών χωρών, ενώ στην έκθεση καίγεται θυμίαμα από χώρες της ανατολής.

«Η ίδια η Ξάνθη είναι ένας κόμβος μονοπατιών ανατολής και δύσης»

«Η όλη φιλοσοφία της έκθεσης είναι ο ρους, η κίνηση, ο δρόμος και αυτό βγάζει ένα από τα βασικά εκθέματα που είναι το κιλίμι» λέει η κ. Ζαφειριάδου, εξηγώντας: «Αποτυπώνω το παζάρι, που είναι ένας τόπος όπου διασταυρώνονται μονοπάτια. Τα μονοπάτια εκείνων που φέρνουν τα προϊόντα τους από διάφορα μέρη και συναπαντώνται με τα μονοπάτια των περιπατητών. Μέσα από αυτή τη διασταύρωση σχηματίζεται κι ένας μεγάλος διαπολιτισμικός κόμβος, κάτι που κατ’ εξοχήν εκφράζεται στην Ξάνθη. Η ίδια η πόλη είναι ένας κόμβος μονοπατιών ανατολής και δύσης. Σ’ αυτή την πόλη η συναδέλφωση των λαών είναι μια πρακτική και όχι μια διδαχή ή θεωρία… “Αναγκάστηκα” να συνεργαστώ με ανθρώπους άλλης θρησκείας και αυτό πήγε πάρα πολύ καλά. Και πιστεύω ότι η Ξάνθη είναι μια πόλη που πρέπει αν την προβάλλουμε σε όλη την Ελλάδα γι’ αυτή την ιδιαιτερότητά της».

Εκτός από το παζάρι, υπάρχει ως βασικό θέμα και το καλαπόδι, με την Καφείρα να λέει: «Είναι ένα αντικείμενο που παραπέμπει στο πόδι και που είναι επίσης σύμβολο μιας πορείας, αφού μ’ αυτό φτιάχνουμε παπούτσια. Συνδέεται με τα πόδια, την οδό, την πορεία μας και τη ζωή, τόσο ως πρακτική όσο και ως φιλοσοφία. Συνδέει δε και τις διάφορες κουλτούρες ως αντικείμενο που υπάρχει παντού. Είναι κι αυτό ένα διαπολιτισμικό στοιχείο που δείχνει ότι οι βασικές ανάγκες των ανθρώπων είναι ίδιες». Ο επισκέπτης –μεταξύ πολλών άλλων- έχει τη δυνατότητα να δει την πορεία κατασκευής ενός παπουτσιού. Ποιο είναι το ξύλινο καλαπόδι και πώς γινόταν, ποια είναι τα στάδια επεξεργασίας του δέρματος (υπάρχουν και φωτογραφίες) και πώς έφτιαχνε παλιά ο τσαγκάρης το παπούτσι. «Τα καλαπόδια είναι διάσπαρτα και φτιαγμένα με διάφορες θεματικές, καθώς άλλα είναι επενδυμένα με φύλλο χρυσού και στολισμένα με στοιχεία από τον μικρόκοσμο της ζωής, άλλα με κολάζ, άλλα με ήρωες comics, το καθένα είναι κι ένα κοινωνικό σχόλιο και έχει τον προσωπικό του χαρακτήρα» λέει η Καφείρα και συμπληρώνει: «Το καλαπόδι είναι σύμβολο για μένα, καθώς μεταξύ πολλών άλλων θυμίζει κι ένα γοβάκι που είναι σύμβολο ερωτισμού. Είναι αντικείμενο που παραπέμπει σε παραμύθια αλλά το ίδιο έχει και την ομορφιά ενός μικρού γλυπτού. Θυμίζει τα γλυπτά του Henry Moore, έχει πολύ λεπτές γραμμές και είναι πανέμορφο ενώ ταυτόχρονα είναι και χρηστικό, συνδυάζοντας κομψότητα και αντοχή. Δυο αρετές που ήθελα κι εγώ να έχω στη ζωή μου…».

Η μεγαλύτερη ιδιαιτερότητα: τα αντικείμενα δεν πωλούνται!

Η έκθεση αναφέρεται στις πορείες ανθρώπων και πολιτισμών και με άλλους τρόπους, με τη συνομιλήτριά μας να λέει: «Υπάρχει μια μικρή ιστορική αναδρομή στα βασικότερα γεγονότα που σημάδεψαν τη χώρα στις αρχές του 20ου αιώνα, με τους πρόσφυγες, τη μετακίνηση πληθυσμών και στρατιωτών. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι πολύ καλά το ιστορικό γίγνεσθαι, που αποτελείται από προσωπικές πορείες απλών ανθρώπων. Είναι και οι πολιτικοί με τη δική τους πορεία, μα είναι κυρίως όλοι αυτοί οι απλοί άνθρωποι. Αυτό το γίγνεσθαι φαίνεται μέσα από αντίγραφα σπάνιων ντοκουμέντων που δεν είναι προσιτά στο ευρύ κοινό και μου δόθηκαν με ειδική άδεια».

Αξίζει να σημειωθεί ότι εκτίθενται αποφάσεις ιερατικών δικαστηρίων και αντίγραφα των οθωμανικών τίτλων ιδιοκτησίας, στους οποίους ακόμη ανατρέχουν οι δικηγόροι όταν θέλουν να δουν σε ποιον ανήκει ένα ακίνητο των αρχών του περασμένου αιώνα. Υπάρχει ακόμα ένα έγγραφο με το οποίο η Γκεστάπο είχε διατάξει την επίταξη ενός εβραϊκού σπιτιού, καθώς και τα πρώτα συμβόλαια του υποθηκοφυλακείου Θεσσαλονίκης που επίσης δεν είναι προσιτά στο ευρύ κοινό. Και σε όλα αυτά φαίνεται ακριβώς αυτό το γίγνεσθαι που αναφέρει η κ. Ζαφειριάδου…

«Τα έργα δεν πωλούνται γιατί τα φτιάχνω με αντικείμενα που έχουν συναισθηματική αξία για μένα και το καθένα είναι μοναδικό. Είναι μόνο προς έκθεση. Μου ζητάνε όλοι να αγοράσουν αλλά…», μας είπε κάποια στιγμή η Καφείρα, εκπλήσσοντας. Και ξεκαθαρίζοντας μια ειδοποιό λεπτομέρεια, πρόσθεσε: «Δεν είμαι συλλέκτρια, δεν μου αρέσει ο όρος γιατί περιγράφει έναν άνθρωπο που θέλει να κατέχει, αγοράζοντας ουσιαστικά τη δημιουργία άλλων. Εδώ δεν είναι ακριβώς έτσι, απλά δεν αποχωρίζομαι το έργο μου ακόμα. Δεν με θεωρώ συλλέκτρια αλλά δημιουργό. Εκεί που θα μπορούσα να είμαι συλλέκτρια είναι στα παλιά καλαπόδια που τα πετάνε ή τα καίνε στο τζάκι».

Η ίδια σημειώνει ότι «η κάθε έκθεση είναι μια διαδραστική διαδικασία γιατί ναι μεν εκθέτω τον εσωτερικό κόσμο μου, αλλά ταυτόχρονα ο κόσμος που έρχεται τον διευρύνει και τον εμπλουτίζει. Όταν κάνω μια έκθεση είμαι tabula rasa, μια λευκή σελίδα όπου έρχονται όλοι και εγγράφονται νέα πράγματα».

Κλείσαμε τη συνομιλία μας ζητώντας της να εξηγήσει τα του προσωνυμίου Καφείρα: «Επέλεξα το όνομά μου για δύο λόγους» λέει. «Ο ένας είναι ότι ουσιαστικά ταιριάζει με το Κατηφένια Ζαφειριάδου. Ο άλλος είναι η ομώνυμη κόρη του Ωκεανού στη μυθολογία, που ζούσε στα βάθη της θάλασσας αθέατη από τα μάτια των πολλών. Κι αυτό μου αρέσει…».

Η Κατηφένια Ζαφειριάδου

Έχει διδακτορικό στη γλωσσολογία από το τμήμα αγγλικής φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και μεταπτυχιακό στη θεωρητική γλωσσολογία. Τώρα βρίσκεται προ του δεύτερου πτυχίου (στη γαλλική φιλολογία αυτή τη φορά). Δηλώνει λάτρις των ξένων γλωσσών, έχοντας πιστοποιημένη γνώση έξι εξ αυτών.
Δημοσιεύει λογοτεχνικά κείμενα σε διάφορα έντυπα του χώρου («Φιλόλογος», «Εντευκτήριο», «Οδός Πανός») καθώς και σε εφημερίδες («Ελευθεροτυπία»), ενώ έχει εκδώσει (αυτοέκδοση) και μία ποιητική συλλογή στα ελληνικά, αγγλικά και αραβικά με δική της εικονογράφηση. Εργάζεται ως εκπαιδευτικός.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.