Ο νεος Εφορος Αρχαιοτητων, Δημητρης Σκιλαρντι, μιλα στον ΠτΘ «Θα εκανα αλλες επιλογες εαν εργαζομουν στην Θρακη νωριτερα»

Ο νέος Έφορος Αρχαιοτήτων της ΙΘ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Δημήτρης Σκιλάρντι, έχοντας τρεις μήνες στη θέση του, μιλά στον ΠτΘ για όλα τα θέματα που αφορούν το εύρος των αρμοδιοτήτων του στην χωρική ενότητα της Θράκης και καταθέτει τις σκέψεις του, τους προβληματισμούς του, τις προτεραιότητές του αλλά και τις προτάσεις του για την συντήρηση και την ανάδειξη με τον καλύτερο δυνατό τρόπο των αρχαίων μνημείων της περιοχής, ώστε να καταστούν επισκέψιμα στην πλειονότητά τους και να αποτελέσουν προστιθέμενη οικονομική αξία, πέρα από τη δεδομένη πολιτισμική τους συνεισφορά, για τον Θρακικό χώρο.

ΠτΘ: κ. Σκιλάρντι, έχετε μερικούς μήνες πλέον εγκατεστημένος στην Κομοτηνή ως Έφορος της ΙΘ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. Θα ήθελα να μου πείτε ποια είναι η πρώτη εικόνα που έχετε σχηματίσει από την επαφή σας στο χώρο δραστηριοποίησής σας εδώ στην περιοχή της Θράκης;
Δ.Σ.: Κατ’ αρχάς θα πρέπει να πω ότι το περιβάλλον εδώ είναι πολύ ωραίο. Δηλαδή η Θράκη διαθέτει ένα εξαίρετο φυσικό περιβάλλον, εντυπωσιακό και γοητευτικό πολλές φορές, σε μικρές γεωγραφικές αποστάσεις μπορεί κανείς να απολαύσει οροπέδια, κάμπους και αίφνης να βρεθεί σε πανέμορφες παραλίες, ο παράκτιος χώρος είναι πολύ ωραίος, όπως επίσης οι αρχαιολογικοί της χώροι είναι πάμπολλοι. Η Εφορεία στην οποία ασκώ τα καθήκοντά μου είναι τεράστια και έχει πολύ μεγάλο εύρος, σχεδόν μιάμιση φορά όσο είναι η Αττική και δεν περιορίζεται μόνο σε αρχαιολογικούς χώρους που αφορούν κατοικημένες εκτάσεις, θέσεις στην αρχαιότητα, αλλά επίσης και σε πάρα πολλούς τύμβους που εκτείνονται σε πολλές θέσεις του εσωτερικού της περιοχής, πολλές φορές δε μάλιστα εκτείνονται και σε άλλες ειδικές γεωγραφικές θέσεις που βρίσκονται στο βόρειο τμήμα, στο Τρίγωνο του Έβρου. Το παράκτιο μέτωπο βέβαια το οποίο έχει τεράστιο ενδιαφέρον από φυσική άποψη είναι ιδιαίτερα όμορφο πολλές φορές έχει ειδικές θέσεις οι οποίες καλύπτονται από ειδικές συμβάσεις, όπως για παράδειγμα Natura, που αφορούν στο φυσικό περιβάλλον. Σε αυτό το παράκτιο μέτωπο βρίσκονται και πολλές αρχαίες πόλεις οι οποίες αφορούν την παρουσία και την δράση Ελλήνων που έδωσαν και προσέφεραν στην αρχαιότητα όπως περίπου και οι Νεοέλληνες στο 19ο αιώνα, που αφήνοντας τα παράλια της Μικράς Ασίας έτρεξαν να βρουν καταφύγιο στην Μητέρα Ελλάδα διακινδυνεύοντας την ζωή τους και τα υπάρχοντά τους. Κατά τον ίδιο τρόπο στην αρχαία εποχή δημιουργήθηκαν πολλές θέσεις στα Θρακικά παράλια οι οποίες ανήκαν σε Έλληνες Ίωνες της Μικράς Ασίας και αυτό το χαρακτηριστικό βέβαια καθιστά την παρουσία τους ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και γοητευτική. Ανάμεσα σε αυτές τις θέσεις είναι η Μαρώνεια, η Στρύμη, η Δίκαια, τα Άβδηρα επομένως έχουμε να κάνουμε με ένα χώρο ιδιαίτερα μεγάλης επιστημονικής σημασίας.

ΠτΘ: Από άποψη αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, πώς αξιολογείτε τη Θράκη; Σε ποιο επίπεδο βρίσκεται;
Δ.Σ.: Για πολλούς λόγους επιστημονικής σημασίας φαίνεται ότι αξιολογείται στον υπέρτατο βαθμό. Η Θράκη έχει παίξει ιστορικό ρόλο από την αρχαιότητα και μέχρι τα πρόσφατα χρόνια και αυτό υποδηλώνεται ακόμη και από την παρουσία του χώρου της Θράκης μέσα στην Ομηρική ποίηση, αλλά και διαχρονικά η Θράκη έχει δώσει και συνεχίζει να μας προσφέρει πολύ ενδιαφέρουσες γνώσεις για την παρουσία των Ελλήνων από την αρχαιότητα και διαχρονικά μέχρι την εποχή μας. Αυτό είναι που καθιστά επίσης την παρουσία της Θράκης μοναδική είναι το γεγονός ότι μας προσφέρει μια πλειάδα μνημείων τα οποία αντιπροσωπεύουν και την ιστορική ταυτότητα του Ελληνισμού, όχι μόνο για την κλασική αρχαιότητα αλλά και για τους ρωμαϊκούς χρόνους, για την βυζαντινή περίοδο και την εποχή που την ακολουθεί. Υπάρχουν συνεχώς ερείπια και ενδείξεις που μας μιλάνε για την συνεχή κατοίκηση του χώρου και την διηνεκή παρουσία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

ΠτΘ: Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι διαχρονικά η Θράκη κατοικήθηκε σε όλες τις περιόδους από την προϊστορική εποχή. Τα ελληνικά φύλα που υπήρξαν ή τυχόν τα άλλα φύλα που έζησαν εδώ συνδέονται άμεσα με την ελληνική αρχαιότητα;
Δ.Σ.: Βέβαια συνδέονται. Οι Έλληνες που έφθασαν εδώ ήρθαν αμέσως σε επαφή με τα ξένα φύλα. Μιλάμε για την περίοδο των ελληνικών αποικισμών του 8ου και 7ου αιώνα π.χ. Γνωρίζουμε, δηλαδή, ότι οι Έλληνες που έφθασαν εδώ όπως μας λέει η ποίηση του Αρχιλόχου, που ήταν μια ποιητική, καλλιτεχνική μορφή που έζησε στις αρχές του 7ου π.χ. αιώνα και έγραψε εκτεταμένα για τις προσωπικές του εμπειρίες, για τη ζωή του στο χώρο των μαχών, για τη ζωή του στην πόλη, ακόμα και για τα προσωπικά του πάθη αλλά επίσης και για τις αρνητικές του εμπειρίες μέσα στο χώρο του Αιγαίου στο πρώτο μισό του 7ου αιώνα. Εκεί, λοιπόν, μπορούμε να αποκομίσουμε και μια ιδέα για τις προσπάθειες των Ελλήνων να επικοινωνήσουν με τους Θράκες της εποχής αυτής. Και πράγματι βλέπουμε ότι αυτές οι πρώτες επαφές, δεν ήταν πάντοτε καθαρά ειρηνικές, και αυτό είναι βέβαιο γιατί οι Έλληνες φρόντιζαν πηγαίνοντας εκεί και να εγκατασταθούν αλλά ταυτόχρονα και να επικοινωνήσουν με τον ντόπιο πληθυσμό, ο οποίος δεν αποτελούνταν τότε μόνο από Θράκες αλλά από ελληνικά στοιχεία παλαιοτέρων εποχών που προϋπήρχαν από τη Μυκηναϊκή περίοδο. Εν πάση περιπτώσει αυτές οι πρώτες επαφές των Ελλήνων με τα Θρακικά παράλια αντιμετωπίστηκαν με κάποια, αν θέλετε, σθεναρή αντίδραση από τους Θράκες. Σιγά – σιγά όμως έγινε κατανοητό ότι αυτή η άφιξη ήταν βασικά ειρηνική και έτσι επιτεύχθηκε αυτή η ειρηνική συμβίωση.

ΠτΘ: Υπήρξε εξελληνισμός;
Δ.Σ.: Και εξελληνισμός υπήρξε και συμβίωση εκτεταμένη και για αυτό οι Έλληνες της κλασικής εποχής, του Περικλή για παράδειγμα, του 5ου αιώνα π.χ. ήρθαν απόλυτα αφυπνισμένοι για την θετική παρουσία των Θρακών στην καθημερινότητα της ελληνικής πραγματικότητας. Είχαν παιδαγωγούς Θράκες, αστυνόμους Θράκες, είχαν βέβαια επίσης σκλάβους Θράκες οι οποίοι πολλές φορές, όχι εξαιτίας τόσο των Ελλήνων αλλά πολλές φορές εξαιτίας των προστριβών των ξένων φύλων που αντιμάχονταν μεταξύ τους, κατέληγαν ως σκλάβοι, μεταφέρονταν στο κεντρικό Αιγαίο και την Αττική όπου εργάζονταν σε σπίτια Αθηναίων ή επίσης σε σπίτια πλουσίων ευκατάστατων Αθηναίων που είχαν ανάγκη από οικιακή παρουσία και βοήθεια. Η Θρακική παρουσία όπως και η θρησκεία τελικά επηρέασαν πάρα πολύ τον τρόπο της διαβίωσης του 5ου αιώνα π.χ.

ΠτΘ: Αν και δεν μετείχαν στην Αθηναϊκή συμπολιτεία;
Δ.Σ.: Όχι απλά υπήρξε μια συμβίωση. Για να τα καταλάβει κανείς όλα αυτά, να μπορέσει δηλαδή να σταθμίσει και τον τρόπο διαβίωσης και την σύσφιξη αυτών των αγαθών σχέσεων ανάμεσα στα δύο μέρη, αρκεί μια επίσκεψη στη Ζώνη, που είναι μια θαυμάσια περίπτωση αρχαίας ελληνικής πόλης η οποία αποκαλύφθηκε, ανασκάφηκε έχει γίνει γνωστή μέσα από την εργασία του Βαρβίτσα και τώρα πιο πρόσφατα της κ. Τσατσοπούλου η οποία προέβη και στην ανάπλαση του χώρου. Η πόλη έχει αναπλαστεί με ένα τρόπο μοναδικό έτσι ώστε να μας κάνει να πιστεύουμε ότι κάθε μελλοντική προσπάθεια η οποία θα κατατείνει στην ανάπλαση αρχαιολογικών θέσεων εδώ στα Θρακικά παράλια θα πρέπει να γίνει με τον ίδιο τρόπο.

ΠτΘ: Ποια εποχή κατοικήθηκε και άκμασε;
Δ.Σ.: Κυρίως στον 6ο και 5ο αιώνα έχουμε ενδείξεις που μας μιλάνε για έναν περιτοιχισμένο χώρο ο οποίος στο εσωτερικό του περιλαμβάνει οικίες και δρόμους οι οποίοι δεν έχουν ένα καθορισμένο πολεοδομικό σχεδιασμό κανονικότητας αλλά οι δρόμοι οδηγούν προς το κεντρικό σημείο του οικισμού όπου υπάρχει ο ναός του Απόλλωνα. Οι ανασκαφές της κ. Τσατσοπούλου έφεραν στο φως την παρουσία εκατοντάδων θραυσμάτων από αγγεία τα οποία είναι εγχάρακτα με ονόματα και λέξεις Θρακικές οι οποίες ωστόσο έχουν γραφεί με το ελληνικό αλφάβητο.

ΠτΘ: Υπήρχε ιδιαίτερη Θρακική διάλεκτος;
Δ.Σ.: Υπήρχαν διάλεκτοι που χρησιμοποιούνταν σε γεωγραφικές περιοχές. Βέβαια, τα Θρακικά φύλα τα οποία υπήρξαν στην Θράκη κατά την αρχαιότητα ήταν πάμπολλα και ζούσαν διάσπαρτα σε περιοχές όπως η Ροδόπη.

ΠτΘ: Ο γεωγραφικός αρχαίος Θρακικός χώρος συμπίπτει με τα σημερινά γεωγραφικά διοικητικά όρια της Θράκης;
Δ.Σ.: Ήταν διαφορετικά και πιο εκτεταμένα. Όταν μιλάμε για Θράκη εννοούμε ένα χώρο του οποίου η έκταση ήταν πολύ ευρύτερη προς Βορρά. Εμάς μας ενδιαφέρει κυρίως το θαλάσσιο μέτωπο και βέβαια ο χώρος της Ροδόπης, όπου ακόμη έχουμε να λύσουμε πολλά αρχαιολογικά προβλήματα σχετικά με τους οικισμούς τους με τον τρόπο της ταφής τους και τον τρόπο της καθημερινής τους διαβίωσης. Εκ παραλλήλου βέβαια μας ενδιαφέρει και το θέμα της παρουσίας των ελληνικών πόλεων στο παράλιο μέτωπο για το οποίο πρέπει να αφιερώσουμε μεγάλη ζέση γιατί αυτό το παράλιο μέτωπο είναι και μοναδικό και αυτό είναι που χαρακτηρίζει με ιδιαίτερη βαρύτητα τη σημασία της παράκτιας ζώνης προς το Αιγαίο.

Όλα τα μνημεία της Θράκης μάς βοηθούν να αναδείξουμε αυτό που λέμε ως «πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα»

ΠτΘ: Υπάρχουν διάσπαρτα μνημεία της αρχαιότητας όλων των εποχών μέχρι και της ύστερης βυζαντινής περιόδου από τα Άβδηρα μέχρι τον Έβρο. Έχετε κάνει επιτόπια προσωπική αποτύπωση των ευρημάτων και των μνημείων που υπάρχουν ώστε να μπορείτε να πείτε σε ποια κατάσταση βρίσκονται, πώς τα αξιολογείτε και τι παρεμβάσεις σχεδιάζετε ώστε αυτά και να συντηρηθούν και να αναδειχθούν και ασφαλώς να αποτελέσουν βήμα μεγαλύτερου επιστημονικού διαλόγου αλλά και δυνατότητας ενημέρωσης των απλών πολιτών;
Δ.Σ.: Το ερώτημά σας έχει μεγάλο ενδιαφέρον γιατί αφορά γενικότερα την κατάσταση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς σε αυτή την περιοχή. Άλλοι χώροι βρίσκονται σε καλύτερη και άλλοι σε χειρότερη κατάσταση, άλλοι χώροι έχουν αντιμετωπιστεί με ειδικότερο ενδιαφέρον και άλλοι χώροι έχουν αφεθεί περισσότερο στην προοπτική της μελλοντικής τους ανάπλασης και ανάδειξης. Υπάρχει μια ανομοιογένεια και ανομειομέρεια. Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα, εδώ και τρεις μήνες περίπου, προσπάθησα ευθύς εξαρχής να μπορέσω να κάνω μια αποτίμηση για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε παραπέρα. Δεν είναι δυνατόν να ξεκινήσει κανείς την δουλειά του χωρίς να έχει κάνει μια απογραφή των δυναμικών που μας παρέχει η πολιτιστική κληρονομιά, πολύ περισσότερο σήμερα μάλιστα, εποχή που το κάθε τι έχει την σημασία του και στην οποία η πολιτιστική κληρονομιά θα μπορούσε να παίξει ένα πάρα πολύ δυνατό ρόλο στην οικονομική αφύπνιση της περιοχής. Όπως ο γιατρός πρέπει να δει τα συμπτώματα για να μπορέσει από εκεί και πέρα για να επιβάλλει και μια πρακτική θεραπευτική, το ίδιο συμβαίνει και στο δικό μας αρχαιολογικό χώρο πρέπει να δει κανείς τα προβλήματα για να μπορέσει από εκεί και πέρα να προτείνει και κάποιες λύσεις. Ο πολιτιστικός πλούτος της περιοχής είναι τεράστιος. Τα μνημεία είναι όλων των εποχών. Κάποια μνημεία έχουμε μεγάλη πολιτιστική σημασία. Όλα τα μνημεία μάς βοηθούν να αναδείξουμε αυτό που λέμε ως «πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα». Αυτό ενδεχομένως που δεν έχει γίνει σε ικανοποιητικό βαθμό είναι ότι ακόμη αυτά τα μνημεία δεν έχουν αναδειχθεί με τέτοιο τρόπο ακόμη ούτως ώστε να αποτελέσουν μέρος ενός οργανωμένου εγχειρήματος για την προώθηση τουριστικών διαδρομών ανάδειξης και οικονομικής ανάκαμψης της περιοχής μας. Έτσι, λοιπόν, με βάση αυτά και μετά την περιήγησή μου στους αρχαιολογικούς χώρους, έχω ξεκαθαρίσει πια, τι είναι και πώς θα πρέπει αυτά να αντιμετωπιστούν. Εγώ και οι συνάδελφοί μου ήδη προχωράμε στη σύνθεση ενός χάρτη δράσεων που αφορούν τον τουρισμό της περιοχής. Είπαμε, δηλαδή, ότι ενώ μέχρι τώρα η πολιτεία έχει συμβάλλει έστω και με αυτό τον σποραδικό τρόπο στην αντιμετώπιση των διαφόρων θεμάτων της περιοχής μας, τώρα ήρθε η ώρα αυτά να τα συμμαζέψουμε λίγο και να δούμε πώς με ομοιόμορφο τρόπο θα μπορέσουμε να αναδείξουμε μια σειρά μνημείων της περιοχής. Και αυτό θα συμβεί, πρώτον ολοκληρώνοντας κάποιες παρεμβάσεις και δεύτερον προτείνοντας κάποιες ζώνες τουριστικής εκμετάλλευσης οι οποίες θα αποτελέσουν μια δυναμική πάνω στην οποία θα υπάρξει μια ανάκαμψη οικονομικών δυνατοτήτων, εδώ στον Θρακικό χώρο. Όχι ότι θα μπορέσουμε να αποφέρουμε αμέσως οικονομικά οφέλη αλλά όμως στηριζόμενοι στους άξονες που θα προτείνουμε, θα μπορέσει η πολιτεία από κοινού με την περιφέρεια και τους τοπικούς παράγοντες καθώς και τους διάφορους φορείς να κτίσουν ακριβώς πάνω σε αυτούς τους άξονες ούτως ώστε από εκεί και πέρα να δρομολογηθούν ενέργειες για την δημιουργία τουρισμού, που αποτελεί την βαριά βιομηχανία της οικονομίας μας.

ΠτΘ: Από τα λεγόμενά σας αντιλαμβάνομαι ότι η Θράκη σε σχέση με τις άλλες περιοχές της Ελλάδας σε ό,τι αφορά στις αρχαιότητές της, τις έχει εκμεταλλευτεί και τις έχει αναδείξει πολύ λιγότερο…
Δ.Σ.: Αυτό που λέω είναι ότι το βάρος έχει πέσει σε ορισμένες περιοχές ενώ σε κάποιες άλλες δεν έχουν τύχει της ίδιας εύνοιας. Τώρα όμως και με την παρακίνηση του υπουργείου Πολιτισμού και με τις τοποθετήσεις των υπευθύνων του υπουργείου όλοι επιθυμούν να βοηθηθούμε και να δράσουμε.

Αν κινηθούμε με επιδεξιότητα μπορούμε να έχουμε και τις πρώτες οργανωμένες ομάδες τουριστών

ΠτΘ: Πόροι διατίθενται;
Δ.Σ.: Σε αυτή τη φάση η οικονομική κατάσταση χαρακτηρίζεται από στενότητα. Βλέπω όμως ότι υπάρχει μια συσπείρωση από μέρους του προσωπικού της Εφορείας. Όλοι προσπαθούν να βοηθήσουν. Εύχομαι αυτή η οικονομική δυσπραγία να μην συνεχισθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Θα καταβάλλουμε προσπάθεια να το ξεπεράσουμε αυτό και να προχωρήσουμε με την ανάδειξη κάποιων δυναμικών που θα βοηθήσουν τον τόπο. Εμείς αυτό θέλουμε. Αισθανόμαστε ότι αρκετά προσέφερε αυτός ο τόπος προς τα μνημεία, τώρα τα μνημεία θα πρέπει να έχουν μια ανταποδοτικότητα ώστε να βοηθήσουν στην κοινή προσπάθεια που γίνεται εδώ στη Θράκη. Οφείλω να πω ότι το φαινόμενο ενός τουρισμού που είναι τόσο προχωρημένος και αναβαθμισμένος είτε στην Ιταλία είτε στην Τουρκία εμείς δεν το έχουμε ακόμη γνωρίσει στην περιοχή μας. Γι΄ αυτό προτείνοντας ένα αριθμό από τουριστικούς άξονες και εφόσον κατορθώσουμε μετά να κάνουμε καλή, δυναμική και γρήγορη χρήση, γιατί αυτό απαιτείται στους καιρούς μας, νομίζω ότι θα υπάρξουν και κάποια οφέλη τα οποία δεν θα δούμε άμεσα αλλά βεβαίως στα επόμενα δύο –τρία χρόνια. Αν κινηθούμε με επιδεξιότητα μπορούμε να έχουμε και τις πρώτες οργανωμένες ομάδες τουριστών. Για παράδειγμα υπάρχει ένας άξονας που διατρέχει όλο το παράλιο μέτωπο και αποτελείται από τις ιωνικές πόλεις, που ξεκινούν από Ζώνη, Μαρώνεια και προχωρούν προς Δίκαια, Στρύμη και Άβδηρα. Αυτή είναι μια ζώνη. Υπάρχει μια άλλη προς την κατεύθυνση της Εγνατίας Οδού, υπάρχει ακόμη μία που ενώνει αυτόν τον άξονα της Εγνατίας Οδού προς το Τρίγωνο του Έβρου, δηλαδή ξεκινά από Αλεξανδρούπολη και βαίνει προς Διδυμότειχο, μια υπέροχη περιοχή, που βρίσκεται αν θέλετε στο κατώφλι της Κωνσταντινουπόλεως. Τα μνημεία της μας μιλάνε για την Βυζαντινή περίοδο και τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες. Δεν μπορώ να την βγάλω από το χάρτη, ίσα – ίσα που η πολιτιστική της πολυφωνία θα πρέπει να μας κάνει να εκμεταλλευτούμε την μορφή και την σημασία των μνημείων που σώζονται στο Διδυμότειχο. Αυτός ο ίδιος ο άξονας από το Διδυμότειχο και φθάνει στη Δοξιπάρα και μέχρι τα Ελληνο-βουλγαρικά σύνορα
Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουμε να επεκταθούμε και σε αυτή την δυναμική που μας παρέχεται από τα μνημεία που βρίσκονται στον ανατολικό χώρο της περιφέρειας. Επομένως, θα εξαρτηθεί από εδώ και πέρα από το σε ποιο βαθμό θα στηριχθούμε ώστε με λίγα λεφτά να μπορέσουμε να προχωρήσουμε παραπέρα στην ανάδειξη των χαρισμάτων αυτών των αρχαιολογικών ιστορικών θέσεων.

Η «κουλτούρα» η οποία σήμερα μας μαστίζει, δεν είναι κουλτούρα οικονομικής κρίσης, είναι κουλτούρα καλλιέργειας, αξιών και μόρφωσης

ΠτΘ: Υπάρχει μια αίσθηση ότι υπάρχει μια δυσκολία στη συνεργασία της τοπικής κοινωνίας και των αιρετών με τους αρχαιολόγους, γιατί οι αρχαιολόγοι κάνουν μια επιτηδευμένη δουλειά και πολλές φορές ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν δρα ανασταλτικά σε διάφορες συνέργειες. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη;
Δ.Σ.: Ίσως έχετε δίκαιο. Εδώ στην Ελλάδα, στο νεοελληνικό πολιτισμό μας ωθούμαστε από «το πολύ τίποτα έως το πάρα – πάρα πολύ» με αποτέλεσμα πολλές φορές να δημιουργούνται προβλήματα, δηλαδή είτε μένουμε στην απόλυτη αδράνεια είτε ξαφνικά περνάμε στην απόλυτη δράση με καταστροφικές συνέπειες. Πολλές φορές ο σημερινός νεοέλληνας λειτουργεί έχοντας κατά νου τον εαυτό του και όχι το κοινό καλό, και αυτό πρέπει να το λάβουμε υπόψη μας. Πολλές φορές ερχόμαστε σε απόλυτα δύσκολη θέση προσπαθώντας να συμβιβάσουμε πολλά πράγματα. Από τη μια την ανέλιξη της νεοελληνικής οικονομίας και από την άλλη να διατηρήσουμε σε καλή κατάσταση τα μνημεία. Αυτό είναι ένα θέμα το οποίο έχει διαχρονικότητα και εγώ τουλάχιστον είχα εργαστεί στο υπουργείο Πολιτισμού από την περίοδο 1979- 1980 και θυμάμαι ότι και τότε συνεζητείτο τι πρέπει να κάνουμε, αν θα έπρεπε να γίνουν κάποιες υποχωρήσεις ώστε να βοηθήσουμε στην αναθέρμανση της ελληνικής οικονομίας έχοντας προφανώς κατά νου να γίνουν υποχωρήσεις απέναντι στις αρχαιότητες. Τέτοιες υποχωρήσεις έχουν γίνει πάρα πολλές στα τελευταία τριάντα χρόνια με αποτέλεσμα να έχουμε αυτό το λαμπρό παράδειγμα μιας Αθήνας η οποία είναι τελικά ολότελα τσιμεντοποιημένη και μιας Αττικής ολότελα διαλυμένης. Αν κανείς θέλει να δει στην Ευρώπη μια χώρα στην οποία έχει διαλυθεί ουσιαστικά το ιστορικό κύτταρο για να διασπασθεί στην κατάσταση που είναι σήμερα, θα πρέπει να σκύψει στο παράδειγμα της Αττικής και της Αθήνας. Έχουν γίνει υποχωρήσεις εκ μέρους των αρχαιολόγων αλλά από την άλλη μεριά βέβαια πολλές φορές δεν έχουν ούτε εισακουσθεί τα επιστημονικά τους αιτήματα για το τι θα πρέπει να γίνει. Ήταν πάντα η αίσθησή μας ότι εκεί που υπάρχουν ιστορικά κύτταρα, εκεί θα έπρεπε η σύγχρονη δραστηριότητα των νεοελλήνων κατοίκων να μετατεθεί σε γειτονικές θέσεις που είναι καλά δομημένες με ζώνες. Αυτό στην Ελλάδα δεν ήταν το πρότυπό μας αλλά και πόσα άλλα πράγματα δεν έχουν ξεχασθεί; Εμείς γεννήσαμε ένα Αριστοτέλη και ζούμε μέσα σε μια χαώδη ζωή. Γεννήσαμε ένα Ιπποκράτη και τον έχουμε ξεχάσει. Γεννήσαμε φιλοσόφους που έχουν σχέση με την «Ηθική» και την ηθική υπόσταση του ανθρώπου και δεν του αναγνωρίζουμε. Όλα αυτά αποτελούν χαρακτηριστικά της νεοελληνικής εποχής, η δε «κουλτούρα» η οποία σήμερα μας μαστίζει, δεν είναι κουλτούρα οικονομικής κρίσης, είναι κουλτούρα καλλιέργειας, αξιών και μόρφωσης.

Το Μουσείο της Σαμοθράκης πρέπει να ανακαινισθεί

ΠτΘ: Από τη Σαμοθράκη ποια εικόνα έχετε αποκομίσει;
Δ.Σ.: Η Σαμοθράκη έχει ένα δικό της σφρίγος και δυναμική που ξεπερνά αυτή της Θράκης. Άποψή μου είναι ότι εάν προχωρήσουμε και εμείς εδώ στη Θράκη με ένα δόκιμο τρόπο προβολής επιλεγμένων θέσεων όπως προανέφερα θα κατορθώσουμε τελικά να προχωρήσουμε λίγο παραπέρα για να διαδώσουμε το τουριστικό μας μέτωπο. Το υπουργείο Πολιτισμού ενδιαφέρεται και για αυτές τις εργασίες και τώρα αξιολογούνται διάφορα προγράμματα ώστε σύντομα να υπάρξει και μια δυνατότητα ανακαίνισης της Σαμοθράκης, γιατί δεν επιτρέπεται να υπάρχει ένα μουσείο που δεν διαθέτει καλό εσωτερικό φωτισμό, δεν διαθέτει χώρους ικανοποιητικούς ώστε να εκτίθενται τα ευρήματα δεν γίνεται μια επαρκής αναφορά στο μεγάλο εύρημα της Νίκης της Σαμοθράκης. Όλα αυτά νομίζω ότι θα αντιμετωπιστούν με την μελλοντική ανακαίνιση του μουσείου γεγονός που αυτή τη στιγμή μας απασχολεί και υποθέτω ότι θα μας απασχολήσει και τα επόμενα χρόνια.

Το μουσείο Κομοτηνής έχει υποστεί την βάσανο του χρόνου

Θα ήθελα να επισημάνω ότι ανάμεσα σε αυτά που με εξέπληξαν κατά την εδώ άφιξή μου είναι και το γεγονός ότι βρήκα το μουσείο της Κομοτηνής κάπως να υστερεί. Έχει υποστεί το βάσανο του χρόνου, δεν νομίζω ότι μπορεί να αντιπροσωπεύσει σήμερα ένα από τα καλά μουσεία της περιοχής και μάλιστα ως μουσείο πιλοτικό, εισόδου από ανατολικά προς τον ελλαδικό χώρο. Νομίζω ότι κάπως έτσι το είχαμε συλλάβει το 1970 όταν ξεκίνησε αυτή η υπόθεση. Στα ενδιάμεσα ίσως θα έπρεπε να είχαν αναπτυχθεί κάποιες δυναμικές για την περιοδική ανανέωση αυτού του μουσείου. Σήμερα αγωνιζόμαστε για την ανακαίνισή του διευρύνοντας τον χώρο προς τα πίσω προς την πλευρά μας υπαίθριας αυλής και αν συμβεί αυτό θα μπορέσουμε να έχουμε τα γραφεία μας στο πίσω τμήμα ώστε το πρόσθιο τμήμα να αφιερωθεί ολότελα σε αρχαιολογικές συλλογές. Αυτό σημαίνει ότι θα αυτές ανανεωθούν και θα διαμορφωθούν με ένα τρόπο ο οποίος θα είναι πολύ καλύτερος και πολύ πιο ελκυστικός ώστε να παίξουμε και τον εκπαιδευτικό ρόλο που επιβάλλεται. Ταυτόχρονα να μπορέσουμε να αναδείξουμε και κάποιες αρχαιότητες που έχουν έρθει στο φως κατά την διάρκεια των τελευταίων ετών. Αυτή η εργασία έχει ξεκινήσει εδώ και ένα μήνα ούτως ώστε να δρομολογηθεί η διαδικασία παρουσίασης περιοδικών θέσεων οι οποίες θα έχουν ως αντικείμενο αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής μας ξεκινώντας μέσα σε λίγους μήνες με τη Στρύμη και τα αρχαία ευρήματά της. Θα ακολουθήσει η Δίκαια, ενδεχομένως και η Μαρώνεια. Θα αξιολογηθούν τα ευρήματα και με βάση αυτά θα ξεκινήσει η παρουσίαση των ιστορικών θέσεων και όταν ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος θα είμαστε έτοιμοι με αυτό το υλικό να ανακαινίσουμε την έκθεση του Μουσείου που μέχρι σήμερα δεν έχει ανανεωθεί σχεδόν καθόλου.

Εάν στο μέλλον ενδιαφερόμαστε για το θέατρο θα πρέπει να συμβάλλουμε στο να αναδειχθεί η αρχαία πόλη της Μαρώνειας στην ολότητά της

ΠτΘ: Επειδή αναφέρεστε σε αξίες θα ήθελα να σας πω ότι τον τελευταίο χρόνο υπάρχουν ευαισθητοποιημένοι πολίτες, κινήσεις πολιτών που περιδιαβαίνουν τα αρχαία μνημεία και έχουν διαπιστώσει πράγματα καθόλου ευχάριστα και τα καταγγέλλουν και στον τύπο, τονίζοντας ότι υπάρχει εγκατάλειψη, βρωμιά, πιθανώς αρχαιοκαπηλία σε χώρους αφύλακτους, σε χώρους οι οποίοι όπως είπατε αποτελούν εμφατικά στοιχεία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, μια σειρά μνημείων που έχουν αφεθεί στη λήθη. Τι λέτε για αυτό;
Δ.Σ.: Θέλω να πω ότι έχω τρεις μήνες εδώ και καλούμαι να απολογηθώ για το ό,τι συνέβη τα τελευταία τριάντα χρόνια. Εάν εγώ είχα στα χέρια μου την δυνατότητα να εργαστώ εδώ για πολλά χρόνια φυσικά και οι επιλογές μου θα ήταν διαφορετικές από αυτές που παρουσιάζονται σήμερα. Θα ήταν ίσως κατανεμημένες με διαφορετικό τρόπο. Δεν ξέρω και δεν είμαι σε θέση να αναπτύξω κριτική ενάντια σε επιστήμονες ή στο υπουργείο Πολιτισμού γιατί ξέρω πώς ό,τι έγινε, έγινε έχοντας κατά νου την αγάπη που έχουν και προβάλλουν για τον πολιτισμό της Θράκης. Θα έλεγα ότι αυτή η στροφή φέτος εστιάστηκε σε κάποια μνημεία με αποτέλεσμα να παραγκωνισθούν κάποια άλλα. Αναφερθήκατε στο αρχαίο θέατρο Μαρώνειας. Τελευταία έχω ακούσει να μιλούν όλοι κατά κόρον για το θέατρο της Μαρώνειας. Πιστεύω ότι δικαίως ήρθε στην επικαιρότητα από την άλλη όμως όταν μιλάμε για θέατρο Μαρώνειας δεν είναι δυνατόν να ξεχνάμε ότι το θέατρο ανήκει σε μια ευρύτερη Θράκη και μάλιστα σε έναν δομημένο χώρο που θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελέσει ένα μεγάλο κύτταρο τουριστικής προσέλευσης. Αυτό σημαίνει ότι εάν στο μέλλον ενδιαφερόμαστε για το θέατρο θα πρέπει αυτομάτως να συμβάλλουμε έτσι ώστε να αναδειχθεί η αρχαία πόλη της Μαρώνειας στην ολότητά της- όχι ανασκαφικά δεν είναι απαραίτητο- αλλά κάποια επίλεκτα σημεία της. Θα πρέπει να αναδειχθούν όλα σαν μια ομάδα ευρημάτων από την άνω και κάτω πόλη που είναι η αγορά μέχρι και το λιμανάκι της έτσι ώστε ο τουρίστας που θα έρχεται να μπορεί να απολαμβάνει την φυσική ομορφιά και ταυτόχρονα να μπορεί να επισκέπτεται και μια πόλη που γνώρισε άνθιση τον 4ο αιώνα π.χ., τουλάχιστον μέσα από τα αρχιτεκτονικά της κατάλοιπα. Η Μαρώνεια έτυχε να τραβήξει το ενδιαφέρον κάποιων συγκεκριμένων συναδέλφων οι οποίοι με αγάπη επιδόθηκαν σε αυτή την δουλειά, από την εποχή του Πεντάζου και μετά υποθέτω ότι αυτές οι περιοχές ίσως να τράβηξαν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αλλά επίσης μονοπώλησαν και την οικονομική, αν θέλετε, παροχή με αποτέλεσμα να παραμεριστούν άλλες. Υπάρχει στέρηση και νομίζω ότι θα πρέπει να αφιερώσουμε κάποιο χρόνο και ενέργειες έτσι ώστε να μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε την προσπάθειά μας. Εννοώ δηλαδή ότι αν κοιτάξει κανείς το παράκτιο μέτωπο των αρχαίων θέσεων που θα μπορούσαν να γίνουν προσιτές και για χρήση από τους τουριστικούς παράγοντες θα μπορέσουμε ενδεχομένως να έχουμε μια πάρα πολύ καλή εικόνα επισκεψιμότητας και επισκέψεων στην φορά από δύση προς ανατολή. Δηλαδή ο τουρίστας για παράδειγμα που έρχεται από την Κωνσταντινούπολη και ενδιαφέρεται για τις ιωνικές πόλεις, παίρνοντας αυτό σαν υπόθεση, θα μπορεί να πάει στην Μάκρη και από εκεί στην Ζώνη και προς δυσμάς στην Μαρώνεια και από την Μαρώνεια να φθάσει μέχρι τα Άβδηρα. Εάν θέλει γενικότερα να δει την όλη περιοχή, μπορεί εκ παραλλήλου να συνδέσει τις αναζητήσεις του προς τη Σαμοθράκη ή προς δυσμάς πάλι προς Καβάλα. Όπως σε αυτές τις ψηφίδες μας λείπουν η Δίκαια και η Στρύμη, δηλαδή η απουσία από τον χάρτη των αναδειγμένων αρχαιολογικών θέσεων τους, είναι θλιβερή αλλά με κατάλληλους χειρισμούς πιστεύω ότι σύντομα θα μπορέσουμε να αναπληρώσουμε αυτό το κενό. Εξάλλου δεν νοείται δύο θέσεις που βρίσκονται μέσα σε βιότοπους μοναδικής ομορφιάς να είναι αφημένες στην τύχη τους με αυτό τον τρόπο που τις βλέπουμε σήμερα. Έχει ενημερωθεί η πολιτική ηγεσία ήδη από τον πρώτο μήνα της άφιξής μου εδώ, έχει τεθεί το θέμα, υπάρχει πιστεύω η πολιτική βούληση. Αυτό που μπορώ να πω ότι οι συμπολίτες που ενδιαφέρονται και καμιά φορά καταφέρονται κατά της αρχαιολογικής υπηρεσίας, είμαι σίγουρος ότι το κάνουν από αγάπη προς την πολιτιστική κληρονομιά και για αυτό δεν τους κατακρίνω. Πιστεύω ότι οι παρεμβάσεις αυτές μας είναι ιδιαιτέρως χρήσιμες γιατί και εμείς από εκεί και πέρα μπορούμε να εντείνουμε τα αιτήματά μας. Επομένως, όλες αυτές οι δημοσιεύσεις κατά κάποιο τρόπο είναι πολύ χρήσιμες προκειμένου να δουλέψουμε πιο σκληρά, προκειμένου να αναδείξουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά. Στη Στρύμη και στη Δίκαια κατά το παρελθόν αλλά και σήμερα υπήρξαν ιδιώτες που θέλουν να οικειοποιηθούν όλες αυτές τις εκτάσεις, έχουν δημιουργήσει σοβαρά νομικά προβλήματα αλλά πιστεύω ότι η πολιτεία θα σκύψει με αγάπη επάνω τους και θα δώσει τις πρέπουσες λύσεις έχοντας κατά νου τις προτεραιότητες και επίσης το κοινό όφελος που θα προκύψει από την τουριστική ανάδειξη αυτών των θέσεων.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.