Κερδηθηκε το στοιχημα του 3ου Συνεδριου για τον Ορφεα

Κι όμως το κέρδισε το στοίχημα, που είχε θέσει ο υπερνομάρχης κ. Γιώργος Μηνόπουλος, για το 3ο Συνέδριο για τον Ορφέα, που πραγματοποιήθηκε το διήμερο 1 και 2 Οκτωβρίου στην Αλεξανδρούπολη. Το ερωτηματικό, που είχε θέσει πίσω από τον τίτλο του συνεδρίου «Ο Ορφέας στη Θράκη-Μια δική μας υπόθεση», τελικά οδήγησε σε καταφατική απάντηση και μάλιστα με τον πιο ενθουσιώδη τρόπο. Στην έναρξη της Παρασκευής πλήθος κατέκλυσε το χώρο του συνέδριου στο ξενοδοχείο Thraki Pallas, όπου παρουσιάστηκε το ορφικό πνεύμα σε όλες του τις διαστάσεις. Εκτός από τις εκατοντάδες του κόσμου, που παραβρέθηκε στην εκδήλωση, το «παρών» έδωσε βέβαια ο πρωτεργάτης της πρωτοβουλίας, κ. Μηνόπουλος, ως πρόεδρος της Ν.Α.Ρ.Ε., ο νομάρχης Ροδόπης και υποψήφιος περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, κ. Άρης Γιαννακίδης, ο αναπληρωτής νομάρχη Ροδόπης κ. Κώστας Κατσιμίγας, ο υποψήφιος για τη Ροδόπη αντιπεριφερειάρχης, κ. Παύλος Δαμιανίδης, η υποψήφια αντιπεριφερειάρχης για τον Έβρο κ. Γεωργία Νικολάου, η βουλευτής Έβρου κ. Ελένη Τσιαούση και η συνάδελφος της κ. Όλγα Ρεντάρή. Μια ιδιαίτερη παρουσία στο συνέδριο ήταν και αυτή του μητροπολίτη Αλεξανδρούπολης Άνθιμου.

Το πρόγραμμα της πρώτης ημέρας περιελάμβανε την εισαγωγική ενημέρωση από τον κ. Μηνόπουλο, τις προσφωνήσεις, ενώ στη συνέχεια η κ. Μάρω Παπαθανασίου, αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιστορίας των θετικών επιστημών στο τμήμα μαθηματικών ΕΚΠΑ, ανέλαβε να αναλύσει το τρίπτυχο «μύηση-μύστης-μυστήρια» κατά τους ορφικούς ύμνους, προκειμένου να αποκαταστήσει στις συνειδήσεις των συγχρόνων ελλήνων τον παρεξηγημένο όρο «μυστήριο», όταν αυτός αναφέρεται στις αρχαίες τελετές.

«Ευθύνη των Θρακιωτών να γνωρίσουν και να αναδείξουν τον Ορφέα»

Ο κ. Μηνόπουλος ξεκίνησε τονίζοντας ότι «η κλασική ελληνική παιδεία επηρέασε ευεργετικά, όχι μόνο τους λαούς της εποχής εκείνης, όλο το γνωστό κόσμο, σήμερα ολόκληρη την ανθρωπότητα». «Όπως προκύπτει από πολλές αναφορές σε κείμενα μεγάλων ελλήνων συγγραφέων», συνέχισε, «σημαντική ήταν η συμβολή του ορφικού πνεύματος στη δημιουργία αυτής της κλασικής παιδείας». Επισήμανε δε ότι «σχετικά με πρόσφατη μελέτη, αναδεικνύονται και άλλες πτυχές του Ορφέα, πέραν της τέχνης, τόσο όσον αφορά την κοσμογονία και την αστρονομία, όσο και τη φιλοσοφία και τη θεολογία». Στη συνέχεια τόνισε την ευθύνη των Θρακιωτών να γνωρίσουν και να αναδείξουν τον Ορφέα, καθώς όχι μόνο έδρασε στην περιοχή της ευρύτερης Θράκης, αλλά και με ορφική γλώσσα έχουν άμεση προσέγγιση. «Αυτή η ιστορική ευθύνη», τόνισε, «ήταν, που μας οδήγησε στα τρία σχετικά συνέδρια». «Ειδικά αυτό το 3ο συνέδριο», συνέχισε, «είναι μια προσπάθεια συνειδητοποίησης από μεριάς των Θρακιωτών της μεγάλης αυτής μορφής και αναζήτησης του «δέον γενέσθαι» από εδώ και στο εξής».

«Στο συνέδριο μιλάμε για γνώση και για παιδεία, όχι για λατρεία»

Δεν παρέλειψε να καυτηριάσει δε το γεγονός ότι υπήρξαν κάποιες αντιδράσεις προ ημερών για την τελετή αφής της φλόγας για τους παραολυμπιακούς αγώνες, που πραγματοποιήθηκε στην περιοχή. «Μερικοί θεώρησαν ότι αναπαράγουμε ειδωλολατρικές τελετές», παρατήρησε. «Αυτά τα αναφέρω», συνέχισε, «γιατί όταν ξεκίνησα να αναδείξω τον Ορφέα, φοβόμουν μήπως κάποιοι παρανοήσουν και θεωρήσουν ότι κάτι άλλο σκεφτόμαστε». Ξεκαθάρισε λοιπόν, ότι «κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων του συνεδρίου μιλάμε για γνώση και για παιδεία, όχι για λατρεία».

Τελειώνοντας, δε θα μπορούσε να μην αναφερθεί στο ζωγράφο κ. Γιάννη Μητράκα, τη «ζωντανή παράδοση του αρχαιοελληνικού πνεύματος, της βυζαντινής ζωγραφικής και της θρακικής ιστορίας», όπως τον χαρακτήρισε. Ο κ. Μητράκας, ο οποίος έχει ασχοληθεί πολλές φορές με τον Ορφέα, στο τελευταίο του έργο τον απεικονίζει, όχι μόνο ως καλλιτέχνη, όπως κάνουν οι άλλοι, αλλά ως σοφό επιστήμονα, με μια κορώνα στο κεφάλι, που έχει το χρυσό βιβλίο της γνώσης και της σοφίας. Έργα μάλιστα του κ. Μητράκα εκτέθηκαν στο χώρο του συνεδρίου, και εκτός από τον Ορφέα, αναφέρονταν και σε άλλους ήρωες της περιοχής μας, όπως ο Θάμυρης, ο Εύμολπος, ο Λίνος κ.α.

Γιάννης Μητράκας «Το υπουργείο Πολιτισμού αγνοεί τα έργα μου»

Ο ίδιος ο καλλιτέχνης, μιλώντας στον ΠτΘ, δήλωσε ότι ασχολείται με την τέχνη της ζωγραφικής εδώ και πενήντα χρόνια, ενώ τα τελευταία τριάντα χρόνια δουλεύει με τον Ορφέα. Μέσα σε αυτά τα χρόνια δημιούργησε το έργο με τίτλο «Η παγκόσμια συναυλία του Ορφέα», το λεγόμενο Τρίπτυχο». Με παράπονο διαπίστωσε ότι «στο έργο του αυτό για τον Ορφέα πρώτοι ενέσκηψαν οι Βούλγαροι καλλιτέχνες, που ισχυρίστηκαν ότι συγκαταλέγεται μεταξύ των καλυτέρων έργων του κόσμου». «Μετά από 20 χρόνια», συνέχισε, «ένας Έλληνας καθηγητής πανεπιστημίου, που μελέτησε το έργο, τόνισε ότι με αυτό η ελληνική τέχνη ανεβαίνει στις κορυφές της παγκόσμιας τέχνης, ενώ πρόσφατα καθηγήτρια του πανεπιστημίου της Βενετίας, έκρινε ότι ένα τέτοιο έργο δημιουργείται κάθε 20 χρόνια». Μετά ταύτα ο κ. Μητράκας αναρωτήθηκε «πώς ένα τέτοιο έργο η Ελλάδα το αγνοεί, πώς το υπουργείο Πολιτισμού το αγνοεί». «Αυτή είναι η Ελλάδα», παρατήρησε.

Όσον αφορά το έργο, που περιλαμβάνεται στην πρόσκληση του 3ου συνεδρίου για τον Ορφέα, αυτό ολοκληρώθηκε το περασμένο καλοκαίρι. Όπως μας εξήγησε ο κ. Μητράκας, «ο Ορφέας γίνεται πλέον ο παντοκράτορας, ο πάνσοφος και φτάνει στο σημείο του μεγάλου μύστη. Το καπέλο του είναι ουσιαστικά ένας καστρόπυργος, στον οποίο έρχεται όλη η ορφική σοφία, ενώ ταυτόχρονα κρατάει ένα βιβλίο, από το οποίο φεύγει ένα πουλί, που σημαίνει φεύγει η ορφική γνώση για να κατακλύσει όλον τον κόσμο».

Περαιτέρω, δεν παρέλειψε να τονίσει την αναγνώριση που είχαν στην αρχαιότητα οι Θράκες μύστες από άλλες περιοχές του ελλαδικού χώρου και από την Αθήνα. «Στον τομέα αυτό», τόνισε, «μετά από πενήντα χρόνια ανακάλυψα ότι η Θράκη ήταν πολύ πιο μπροστά και από την Αθήνα και από τη Σπάρτη και από όλους. Και αυτό ακριβώς εμένα με συγκλονίζει. Και μέσα από τα φωτεινά μυαλά που είχε η Θράκη, ο Ορφέας ήταν ο πρωτοπόρος».

«Τι κάνουμε σήμερα για τον πολιτισμό;»

Όσον αφορά την ανάγκη για ανάδειξη τέτοιων ιστορικών στοιχείων και δη της μορφής του Ορφέα, ο κ. Μητράκας ήταν καυστικός ως προς τους σύγχρονους Θρακιώτες. «Πολλά από αυτά πρέπει να τα αναδείξουμε», τόνισε, «αλλά δεν πρέπει να κάνουμε τον βλάκα και να λέμε ότι ευθύνεται η Αθήνα, ευθύνεται η Θεσσαλονίκη, ευθύνονται οι άλλοι.» «Εμείς σήμερα τι κάνουμε;», αναρωτήθηκε. Και συνέχισε, «σήμερα το επιστημονικό δυναμικό της Θράκης περισσεύει. Τι κάνουν; Τελείωσε η δουλειά και πάνε στο καφενείο. Πνευματικότητα της Αλεξανδρούπολης μηδέν. Πνευματικότητα Κομοτηνής μηδέν. Ξάνθης μηδέν. Έχουμε ένα Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο πάνω από 30 χρόνια και δεν το έχουμε αξιοποιήσει. Βγαίνουν τόσοι πολλοί επιστήμονες. Τι κάνουν; Που είναι; Καθημερινά έπρεπε να υπάρχει καινούργια βιβλιογραφία, καθημερινά έπρεπε να υπάρχουν νέα δημοσιεύματα. Είναι τρομερό αυτό που συμβαίνει. Φταίνε οι πολιτικοί, φταίει ο ένας, φταίει ο άλλος. Εμείς τι κάνουμε;».

Μητροπολίτης Αλεξανδρούπολης Άνθιμος «Οι Έλληνες αντί να ψάχνουμε αυτά, που μας ενώνουν, ψάχνουμε αυτά, που μας διχάζουν»

Στο σύντομο χαιρετισμό του, ο μητροπολίτης Αλεξανδρούπολης Άνθιμος, σα συνέχεια του προβληματισμού του κ. Μηνόπουλου, για τις αντιδράσεις, που προκλήθηκαν από την τελετή αφής της φλόγας των παραολυμπιακών αγώνων, αναρωτήθηκε αρχικά «γιατί οι Έλληνες, αντί να ψάχνουμε να βρούμε αυτά που μας κάνουν να είμαστε υπερήφανοι και περισσότερο ριζωμένος μέσα στον τόπο μας, ψάχνουμε για πράγματα μόνο και μόνο για να διχαστούμε;». «Δε μπορώ να συμβιβαστώ», συνέχισε, «με τη σκέψη, κατά την οποία αντί να προσπαθούμε να μετέχουμε στην ελληνική παιδεία, να μαλώνουμε και να διαφωνούμε και να προσάπτουμε μομφή σε πολλούς ανθρώπους γύρω μας. Η υπόθεση της αφής της ολυμπιακής φλόγας, εμένα προσωπικά με χαροποίησε πολύ». Εκθέτοντας κι εκείνος περιστατικά αντιδράσεων για την υπόθεση, διαμήνυσε ότι «ακόμη και μόνος μου να μείνω πάνω στη γη, αυτή θα επαναληφτεί στο ναό της Κοσμοσώτηρας με τον ίδιο τρόπο».

«Ο μύθος δεν αποτελεί ψέμα, αλλά κάλυμμα της αλήθειας»

Στη συνέχεια, μιλώντας για τον Ορφέα, παρατήρησε ότι είναι μια ιδανική αφορμή για να μάθουμε περισσότερα, πέρα από όσα ξέρουμε από τη μυθολογία. «Η μυθολογία», παρατήρησε, «είναι ένας πλούτος και είναι σαν τις παραβολές, που έλεγε ο Χριστός. Όταν οι άνθρωποι δεν αντέχουν να ακούν την αλήθεια κατά πρόσωπο, με ξεκάθαρα λόγια, τότε ο μάστορας του λόγου, ο τεχνίτης, τη λέει την αλήθεια με έναν μύθο. Αυτός ο μύθος δεν αποτελεί ένα ψέμα, αλλά το κάλυμμα της αλήθειας». Τέλος, τόνισε ότι «ο Ορφέας είναι τελικά μια υπόθεση δική μας και μπορούμε να τον μελετούμε, να βλέπουμε τι δανειστήκαμε από αυτόν, να απλώνονται οι ρίζες της ψυχής μας βαθύτερα στον τόπο μας, να παίρνουμε δύναμη από κείμενα και από τα γονίδια που καλλιεργούν τα γονίδια αυτά».

Άρης Γιαννακίδης «Ο Ορφέας είναι μια διαχρονικά ζώσα πραγματικότητα»

Ο κ. Γιαννακίδης με τη σειρά του, τόνισε ότι «ο Ορφέας ήταν μια παγκόσμια μορφή, που επηρέασε καταλυτικά τις επιστήμες, την τέχνη, τη μουσική και τη θρησκεία, η οποία ξαναβρίσκεται στον τόπο της. Με το 3ο αυτό συνέδριο, επανατοποθετείται ο Ορφέας στη σύγχρονη ιστορία και κατατάσσεται ανάμεσα στους κορυφαίους». «Ο Θράκας παγκόσμιος Ορφέας της κοσμογονίας», συνέχισε, «αποκαλύπτει και αποκαλύπτεται, τραγουδά για τον τόπο του, περνά από τους δρόμους της πατρίδας του, ταξιδεύει στα ποτάμια της, αγναντεύει το πέλαγος και ονειρεύεται». Έμφαση έδωσε επίσης στη σύνδεση του παρελθόντος με το μέλλον. «Ο Ορφέας», παρατήρησε, «δεν είναι μύθος, είναι διαχρονικά ζώσα πραγματικότητα. Η μουσική του, η θρησκειολογική του κληρονομιά, η επιστημονική του παρακαταθήκη αποτελούν για όλους τους συγχρόνους επιστήμονες έναν ανεξάντλητο θησαυρό γνώσεων». Τέλος, έδωσε και εκείνος τη δική του καταφατική απάντηση στο ερώτημα, αν ο Ορφέας αποτελεί «δική μας υπόθεση», που διαπραγματευόταν το συνέδριο. «Ναι, είναι δική μας υπόθεση», υπογράμμισε, «και θα συνεχίσει και στο μέλλον να είναι, με μύστες όλους εκείνους, που πίστεψαν και ανέδειξαν αυτή τη μορφή».

Μουσική εκδήλωση με ορφικούς ύμνους

Τη σκυτάλη στη συνέχεια έλαβε ο κ. Θανάσης Τρικούπης, που προσέφερε ένα μουσικοχορευτικό υπερθέαμα στους θεατές, παρουσιάζοντας δυο ορφικούς ύμνους, τον «ύμνο Κουρητών» και τον «Κουρητών θυμίαμα λίβανον». Στην προσπάθειά του αυτή συνέβαλε μια πολυμελής ομάδα μουσικών, που συνοδευόταν από εφηβικό χορό. Μια ιδιαίτερη στιγμή για να τη βιώσουν όλοι, μια στιγμή, που δύσκολα θα μπορούσαν να ζήσουν και σε πολλούς προκάλεσε συγκίνηση. Οι πρωταγωνιστές καταχειροκροτήθηκαν με τη λήξη της μουσικής εκδήλωσης και δέχτηκαν τα θερμά συγχαρητήρια όλων, για την δύσκολη αυτή προσπάθεια, όπως την περιέγραψε ο κ. Τρικούπης, την οποία όμως κατάφεραν να φέρουν εις πέρας.

Ομιλίες και συζητήσεις για την προσέγγιση του ορφικού πνεύματος

Μετά το πέρας των εκδηλώσεων της πρώτης ημέρας, παρατέθηκε δεξίωση όπου οι συμμετέχοντας στην εναρκτήρια τελετή είχαν την εύκαιρα να γευθούν εδέσματα από τον πλούσιο μπουφέ και συνάμα να ανταλλάξουν απόψεις και να συζητήσουν για θέματα γύρω από την εκδήλωση. Παράλληλα, αναδεικνύοντας και μια άλλη πτυχή του Ορφέα, τη σχέση του με την αστρονομία, στον εξωτερικό χώρο του ξενοδοχείου είχε στηθεί με τη συνδρομή του Συλλόγου Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Θράκης, ένα τηλεσκόπιο, προκειμένου για την τηλεσκοπική παρατήρηση των άστρων του ουρανού. Δυστυχώς οι καιρικές συνθήκες δεν άφησαν πολλά περιθώρια στους ενδιαφερομένους να απολαύουν αυτήν την εμπειρία, καθώς τα σύννεφα στον ουρανό της περιοχής, περιόριζαν την ορατότητα. Ωστόσο, υπήρξαν και πολλοί που επέμειναν και δεν άφησαν την ευκαιρία να χαθεί.

Δεύτερη ημέρα συνεδρίου

Τη δεύτερη ημέρα του συνεδρίου, το Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου, έλαβαν χώρα ομιλίες και συζητήσεις. Η πρώτη από αυτές είχε τίτλο «από τον Ορφέα στην αστροφυσική των Προσωκρατικών», με συντονιστή τον Ξενοφώντα Μουσά, αναπληρωτή καθηγητή Φυσικής διαστήματος στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τη συζήτηση εξηγήθηκε βάσει ιστορικών πηγών, πως οι ρίζες της επιστήμης πηγαίνουν πίσω χιλιετίες, στον Ορφέα, αλλά και στους πιο σύγχρονους αυτού, τον Πλάτωνα, το Θαλή, τον Αναξίμανδρο κ.α.

Λίγο αργότερα, σειρά είχε η συζήτηση με τίτλο «ο Ορφέας και η ιερά νήσος Σαμοθράκη» με ομιλητή τον κ. Πασχάλη Χριστοδούλου, χημικό μηχανικό. «Η Σαμοθράκη θεωρείτο ιερό νησί για πολλούς αιώνες κατά την αρχαιότητα», παρατήρησε ο κ. Χριστοδούλου, «λόγω των Καβείριων μυστηρίων, που οργάνωναν οι θράκες. Μέγας μύστης των μυστηρίων της Σαμοθράκης και των διονυσιακών μυστηρίων ήταν ο Ορφέας, που τα αναμόρφωσε εντελώς διδάσκοντας την αποχή από φόνους και ανθρωποθυσίες». «Αυτός ο πολιτισμός των μυστηρίων της Σαμοθράκης», κατέληξε, «που παρήγαγε μεταξύ άλλων και το αριστούργημα της Νίκης της Σαμοθράκης, που βρίσκεται σήμερα στο μουσείο του Λούβρου, τοποθετημένο σε περίοπτη θέση, δεν πρέπει να υποτιμάται και να απαξιώνεται».

Στη συνέχεια συζητήθηκε η «συμβολή του ορφικού πνεύματος στη συγκρότηση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού», όπου ο κ. Παναγιώτης Καρακατσάνης, καθηγητής του Παιδαγωγικού τμήματος του Δ.Π.Θ., αναδεικνύοντας την ενσωμάτωση των ορφικών πεποιθήσεων σε μεταγενέστερους του ανά τους αιώνες, τόσο στην αρχαιότητα, όσο και στον χριστιανισμό, κατέληξε συμπεραίνοντας ότι «δε θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι η ιστορική εξέλιξη του πολιτισμού μας αποτελεί μια μακραίωνη ηθοπλαστική, μαθησιακή διαδικασία, κατά την οποία το ορφικό πνεύμα υπήρξε το κατ’ εξοχήν ηθικοκανονιστικό πλαίσιο, στο οποίο κάθε άτομο μιας κοινωνίας εκκαλείτο να αποθεώσει το δυναμικό του είναι, και, απαρνούμενο κάθε ατομική υπερβολή, να καταστεί μεμυημένο της μέλος».

Πλήρες φωτογραφικό υλικό στην ενότητα ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.