Μιλωντας με την αλλη πλευρα του Αιγαιου…

Για ένατη χρονιά φέτος πραγματοποιήθηκε το φεστιβάλ της «Δάφνης» της πρώτης σημαντικής Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης με ρίζες και στις δύο πλευρές του Αιγαίου που ιδρύθηκε για να ενισχύσει τις σχέσεις φιλίας και εμπιστοσύνης ανάμεσα στους λαούς της Ελλάδας και της Τουρκίας. Η διοργάνωση, όπως είναι γνωστόν, είθισται να πραγματοποιείται για δύο ημέρες σε κάποια πόλη της Ελλάδας και στη συνέχεια για άλλες δύο ημέρες σε περιοχή της Τουρκίας. Η φετινή πραγματοποιήθηκε στην Ξάνθη από την πλευρά της Ελλάδας και στον Πρίγκηπο από την πλευρά της Τουρκίας.

Το διήμερο αυτό στην Πρίγκηπο βρέθηκε και ο δημοσιογράφος της εφημερίδας μας Δάμων Δαμιανός που παρακολούθησε τις εργασίες της όλης διοργάνωσης αλλά και βρήκε την ευκαιρία να συνομιλήσει με σημαντικούς ανθρώπους της Τουρκίας, όπως τον Κούρδο σκηνοθέτη Σουτκού Οντέρ Σούραγια αλλά και τον δήμαρχο της Πριγκήπου Μουσταφά Φαρσάκογλου. Δυο ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις με μηνύματα αγάπης, ανθρωπιάς αλλά και ελπίδας για το μέλλον…

Σουτκού Οντέρ Σούραγια, κούρδος σκηνοθέτης

Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική Τουρκία χωρίς λυμένο το Κουρδικό

Ο Σουτκού Οντέρ Σούραγια, κούρδος σκηνοθέτης που γεννήθηκε το 1962 στην Ανατολική Τουρκία, είναι γνωστός στην πατρίδα μας από την ταινία του «NUMBER ZERO» με την οποία κέρδισε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το βραβείο BALKAN FUND. Ο σκηνοθέτης μιλώντας αναφέρθηκε στην φυλάκισή του, στο έργο του αλλά και για τον ρόλο τον πολιτικό που καλείται σήμερα να παίξει η Τουρκία λόγω της γεωστρατηγικής της θέσης…

Η φυλάκισή μου είχε σχέση με την αριστερή μου ταυτότητα

ΠτΘ: Είστε ένας γενναίος άνθρωπος και αυτό δεν είναι κοπλιμέντο, είναι μια διαπίστωση. Πόσο γενναίος πράγματι αισθάνεσαι στην σημερινή Τουρκία;
Σ.Ο-Σ: Είδαμε και χειρότερα. Στο πραξικόπημα της 12ης του Σεπτέμβρη καταδικάσθηκα σε δώδεκα χρόνια φυλάκιση.

ΠτΘ: Πόσα χρόνια από αυτή εκτίσατε;
Σ.Ο-Σ: Περίπου επτά.

ΠτΘ: Μείνατε στη φυλακή δηλαδή περίπου μέχρι το 1987;
Σ.Ο.-Σ: Ακριβώς.

ΠτΘ: Με ποια κριτήρια φυλακισθήκατε;
Σ.Ο-Σ: Την εποχή του πραξικοπήματος δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη κατηγορία για να καταδικασθείς, αν ήσουν σοσιαλιστής.

ΠτΘ: Θέλω να πω ότι δεν είχε σχέση με την καταγωγή σας.
Σ.Ο-Σ: Όχι με την αριστερή μου ταυτότητα.

Ο Χραντ Ντινκ. Ήταν για μένα αδελφός φίλος

ΠτΘ: Πήρατε την πρωτοβουλία πριν λίγες ημέρες να μιλήσετε στην εκδήλωση που έγινε προς τιμή Χραντ Ντινκ. Πόσο ασφαλής αισθανθήκατε που πήρατε αυτή την απόφαση;
Σ.Ο-Σ: Δεν ήταν δική μου πρωτοβουλία αλλά η οικογένεια και οι φίλοι του ζήτησαν από μένα να είμαι ένας από τους ομιλητές και εγώ βεβαίως θεώρησα μεγάλη μου τιμή και το πράξω.

ΠτΘ: Τι αντιπροσώπευε για εσάς;
Σ.Ο-Σ: Αδελφός, φίλος, σοσιαλιστής, τα πάντα.

ΠτΘ: Τι ήταν εκείνο που κατά την γνώμη σας όπλισε το χέρι του δολοφόνου;
Σ.Ο-Σ: Υπάρχει μια ομιλία που έκανε η γυναίκα του υπογραμμίζοντας τότε ότι δημιουργήσατε δολοφόνους από τα παιδιά. Προσωπικά για μένα ο δολοφόνος είναι ο πλέον άσχετος κρίκος της αλυσίδας. Εκείνο που έχει σημασία είναι οι σκοτεινοί και βαθείς μηχανισμοί που αποφάσισαν την εκτέλεση.

ΠτΘ: Αυτοί οι μηχανισμοί σήμερα συνεχίζουν να υπάρχουν;
Σ.Ο-Σ: Βεβαίως συνεχίζουν να υπάρχουν αλλά δεν έχουν την δυνατότητα να έχουν την προτεραία επιθετικότητα.

Η Τουρκία βρίσκεται σε χαοτική κατάσταση

ΠτΘ: Ποια η σημερινή θέση της Τουρκίας σε σχέση με το παρελθόν της; Θέλω να πως τα βήματα που έχει κάνει είναι ικανά προκειμένου να της προσδώσουν τον χαρακτηρισμό μιας σύγχρονης, δημοκρατικής και ευνοούμενης χώρας;
Σ.Ο-Σ: Όχι ακόμα, όμως είμαστε σε πολύ καλύτερη κατάσταση έχουμε κάνει διακοσάρι δρόμο σε αυτό τον τομέα και ταυτόχρονα μπορούμε να συζητάμε αυτά τα πράγματα. Εάν ήθελα να χρησιμοποιήσω μια λέξη θα έλεγα ότι είναι μια χαοτική κατάσταση. Όλες οι πέτρες του παιχνιδιού έχουν φύγει από τη θέση τους, έχουν χάσει την σταθερότητα και του στρατού τους όλου του κατεστημένου και τώρα περιμένουμε πως θα ξανατοποθετηθούν αυτές.

ΠτΘ: Αισιοδοξείτε ότι αυτή η τοποθέτηση φέρνει, καλά μηνύματα, καλά αποτελέσματα;
Σ.Ο-Σ: Η γεωστρατηγική θέση της Τουρκίας είναι μια υπόθεση που περνά πόνους, είναι ετοιμόγεννη κατά κάποιο τρόπο. Στη Μέση Ανατολή και στην Ασία έχει αλλάξει, δεν μπορεί να συνεχίσει την παλιά παραδοσιακή συμμαχία που είχε με το Ισραήλ, το ιμπεριαλιστικό μέτωπο προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την Τουρκία ως κυονόκρανο, που προσπαθεί ν’ ανοίξει την πόρτα. Αυτό που τόσο καιρό πετύχαινε με το Ισραήλ αυτό το ιμπεριαλιστικό μέτωπο αν μπορεί να το πετύχει τώρα μέσω της Τουρκίας η οποία ακόμη μέσα από τη δική της δυναμική δεν μπορεί να λύσει το δικό της βασικό πρόβλημα, το Κουρδικό.

4000 παιδιά Κούρδων σήμερα είναι φυλακισμένα

ΠτΘ: Δημοκρατική Τουρκία χωρίς λυμένο το Κουρδικό μπορεί να υπάρξει;
Σ.Ο-Σ: Δεν μπορεί.

ΠτΘ: Ποια είναι η λύση;
Σ.Ο-Σ: Δεν είναι δυνατόν να ξεχωρίσεις το αν θα πρέπει να δημοκρατικοποιηθεί η Τουρκία για να λύσει το Κουρδικό ή αν θα πρέπει να λυθεί το Κουρδικό για να μπορέσει να δημοκρατικοποιηθεί η Τουρκία.

ΠτΘ: Σε ποια φάση βρίσκεται ο κουρδικός αγώνας;
Σ.Ο-Σ: Κατ’ αρχήν δημιουργήθηκε μια ελπίδα με το άνοιγμα που θέλησε να κάνει η σημερινή κυβέρνηση προς το Κουρδικό, όμως αυτή τη στιγμή οι ελπίδες αποδείχθηκαν φρούδες και βρίσκονται σε απελπιστική κατάσταση.
Σήμερα 4.000 παιδιά βρίσκονται φυλακισμένα

ΠτΘ: Με ποια κατηγορία;
Σ.Ο-Σ: Με την κατηγορία ότι κατά τη διάρκεια διαδήλωσης πέταξαν πέτρες στην αστυνομία.

Είχε έρθει το πλήρωμα του χρόνου για τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας

ΠτΘ: Υπάρχει μια απόφαση στο εσωτερικό πολιτικό σύστημα της Τουρκία. Υπάρχει μια ανάγκη εκδημοκρατισμού και αυτή την ανάγκη μέχρις ενός σημείου την έχει υπηρετήσει μια ισλαμική κυβέρνηση. Πώς το εξηγείτε αυτό;
Σ.Ο-Σ: Πρέπει να βλέπουμε ελλιπή την εικόνα για να πούμε ότι οι ισλαμιστές προωθούν τον εκδημοκρατισμό, επειδή έτσι θέλουν. Φυσικά και η Τουρκία θα έφθανε σε αυτό το σημείο είτε ήταν οι Ισλαμιστές, είτε οποιαδήποτε άλλοι. Είχε έρθει το πλήρωμα του χρόνου για να είναι απαραίτητος ο εκδημοκρατισμός. Έλαχε να είναι αυτή η κυβέρνηση. Η Τουρκία είχε φθάσει σε ένα σημείο που δεν ήταν δυνατόν να διοικηθεί.

Μια φλέβα άγριου φασισμού στην Τουρκία είναι έτομη πάντα να λιντσάρει αυτούς που δεν θέλει

ΠτΘ: Οι μειονότητες σήμερα μέσα στην Τουρκία πόσο άνετα μπορούν να αισθάνονται;
Σ.Ο-Σ: Ποτέ δεν μπορούν να αισθανθούν πλήρως ήρεμα, διότι μια φλέβα άγριου φασισμού είναι πάντοτε έτοιμη να λιντσάρει αυτούς που δεν θέλει να ανεχθεί. Κάποιοι εμφανίζονται ως αριστεροί. Έτσι και τους ξύσεις λιγάκι από κάτω εμφανίζεται ο φασισμός.

Στην Τουρκία η κοινωνική μνήμη οδηγείται σε εξάλειψη

ΠτΘ: Μέσα από το καλλιτεχνικό σας έργο μάλιστα προσφάτων μια ταινία σας βραβεύτηκε και την Ελλάδα. Ποια είναι τα στοιχεία που κυριαρχούν σε αυτό τον τομέα της εργασίας σας και ποια τα νοήματα που θέλετε να δώσετε στην κοινωνία;
Σ.Ο-Σ: Σε ένα πράγμα θέλω να δώσω βήμα προτεραιότητας, η κοινωνική μνήμη στην Τουρκία οδηγείται σε εξάλειψη και εγώ προσπαθώ πρώτα – πρώτα να κρατήσω ζωντανή την μνήμη αυτή, διότι η επίσημη ιστορία κι οι επίσημες αφηγήσεις θα περάσει τα γεγονότα στις νέες γενιές, όπως αυτή θέλει. Η Ελλάδα ζήτησε λογαριασμό, ήρθε πρόσωπο με πρόσωπο με το χουντικό παρελθόν της, και το αποκήρυξε και το δίκασε. Σε μας εδώ φοιτητές των Πανεπιστημίων αναγνωρίζουν τον αρχιπραξικοματία σαν ένα ζωγράφο. Ο Κενάν Εβρέν ζωγραφίζει πάπα, όπως ο Χίτλερ. Γι’ αυτό εγώ προσπαθώ συνεχώς να αφυπνίσω και να θυμίσω και αυτό προσπαθώ να το κάνω με μπλακ χιούμορ.

ΠτΘ: Ποιο ήταν το στοιχείο που κυριάρχησε στους Έλληνες για την βράβευση της ταινίας σας;
Σ.Ο-Σ: Στην ταινία μου, επέλεξα το θέμα της ηλιθιότητας της δικτατορίας ή την δικτατορία της ηλιθιότητας και ο ελληνικός λαός δεν είναι καθόλου ξένος με αυτό το θέμα. Όλοι οι δικτάτορες του κόσμου έχουν δύο ιδιότητες, όλοι είναι ηλίθιοι και όλοι είναι αιματοβαμμένοι.

ΠτΘ: Πού προβλήθηκε η ταινία και από πού βραβεύτηκε;
Σ.Ο-Σ. Στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και το βραβείο κοινού και μετά από αυτό προβλήθηκε και σε αίθουσες.

Στην καθημερινή ζωή πολλά τα κοινά Ελλήνων και Τούρκων

ΠτΘ: Η εμπειρία σας από την όσμωση με την Ελλάδα;
Σ.Ο-Σ: Παρατήρησα ότι στην καθημερινή ζωή συμπίπτουνε σε πάρα πολλά σημεία. Σε όποια σημεία της ταινίας γέλασε ο Τούρκος θεατής γέλασε και ο Έλληνας και σε όποια σημεία έκλαιγε ο Τούρκος, έκλαιγε και ο Έλληνας. Μετά από αυτό έχω κερδίσει δικαίωμα στήριξης του νέου μου σεναρίου γιατί έγινε και διαγωνισμός νέου σεναρίου και το δικό μου το σενάριο της νέας μου ταινίας κέρδισε το δικαίωμα στήριξης και πήρα οικονομική στήριξη για τη νέα ταινία που ετοιμάζω. Αυτή την στιγμή έχω στην τσέπη μου 10.000 ευρώ του ελληνικού λαού και θεωρώ καθήκον μου να τελειώσω μία ώρα αρχύτερα αυτή την ταινία και θα σας την προσφέρω να την παρακολουθήσετε.

ΠτΘ: Ποιο θα είναι το σενάριο της;
Σ.Ο-Σ: Πάνω στην επανάσταση, η πραγματική ιστορία ενός Ανατολίτη χωριάτη οποίος έστησε το αυθαίρετο του πάνω στο τείχος του Βερολίνου.

ΠτΘ: Ποια είναι τα πρότυπα πάνω στα οποία βάδισε προκειμένου να χτίσει την σκηνοθετική του καριέρα;
Σ.Ο-Σ: Εγώ είμαι από την πιάτσα ο, τι αισθάνομαι αληθινό και δικό μου με εκείνο ξεκινώ. Δεν πήγα να μορφωθώ για το πώς θα γίνω σκηνοθέτης.

ΠτΘ: Πόσες ταινίες έχει κάνει μέχρι τώρα;
Σ.Ο-Σ: Τρεις και σε τέσσερις ταινίες έπαιξα ως ηθοποιός. Έχω γράψει τα σενάρια τριών ταινιών.

ΠτΘ: Η ελληνική κοινωνία το 1980 γνώρισε τις ταινίες του Γιλμάζ Νκιουνέι και από εκεί γνώρισε το πρόσωπο της Τουρκίας.
Σ.Ο-Σ: Είμαι μαθητής του και είμαι σύντροφος στην πολιτική που ακολουθεί όπως είμαι και μαθητές του Αγγελόπουλου.

ΠτΘ: Σας ευχαριστώ πολύ.
Σ.Ο-Σ: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μουσταφά Φαρσάκογλου, δήμαρχος Πριγκήπου,

• «Δεν μπορούμε να ξαναφέρουμε το παρελθόν, αλλά μπορούμε μαζί να κτίσουμε το μέλλον»

Μια εξαιρετική φιλοξενία από πλευράς του Δήμου της Πριγκήπου περίμενε τους συμμετέχοντες στην ελληνική αποστολή. Ο δήμαρχος της Πριγκήπου έκανε ό,τι ήταν δυνατόν για να περάσουν καλύτερα τα μέλη της. Τυχαία την ημέρα παραμονής στο νησί ανακοινώθηκε και από το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων η απόφασή του για το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου. Ο κ. Φαρσάκογλου χαιρέτισε την απόφαση και τόνισε ότι θα έπρεπε να λυθεί εδώ και χρόνια και μάλιστα από την κεντρική εξουσία, ενώ όπως είπε μπορεί το παρελθόν να μην μπορεί να γυρίσει πίσω αλλά Έλληνες και Τούρκοι μπορούν να χτίσουν το μέλλον…

«Το πρόβλημα του Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου έπρεπε να λυθεί εδώ και χρόνια»

ΠτΘ: κ. Φαρσάκογλου συνέπεσε με την παρουσία μας εδώ να βγει και η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου. Ποια είναι τα συναισθήματα που σας διακατέχουν μετά από αυτή την απόφαση;
Μ.Φ.: Ήδη ξέραμε ότι η απόφαση θα είναι περίπου αυτή και κανονικά θα έπρεπε το πρόβλημα αυτό να λυθεί, χρόνια πριν. Μεταξύ του 1992 και 2001 όταν ήμουν έπαρχος σε αυτό τον τόπο, πολλούς κρατικούς λειτουργούς, υψηλά ιστάμενους και πρωθυπουργούς, οι οποίοι έρχονταν στο νησί, τους πήγαινα εκεί για να το δουν από κοντά, τους υπεδείκνυα ότι θα έπρεπε να βρεθεί λύση, τονίζοντας την ανάγκη εξεύρεσης λύσης, από την κεντρική εξουσία και όχι από την τοπική. Εμείς, βλέπουμε αυτό το κτίριο σαν πολιτιστική κληρονομιά, όχι μόνο των ανθρώπων που ζουν σε αυτό το νησί, όχι μόνο της ρωμέικης κοινότητας, της ρωμιοσύνης, αλλά ολόκληρης της ανθρωπότητας, διότι πρόκειται για ένα εξαιρετικό έργο. Θα ήταν πολύ καλύτερα να είχε λυθεί αυτό το πρόβλημα χωρίς να φθάσει στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το ότι βρήκε εκεί τη λύση του προσωπικά πιστεύω ότι είναι ένα κέρδος. Πιστεύω ότι η απόφαση αυτή θα ανοίξει το κτίριο αυτό, για να αξιοποιηθεί, κτίριο το οποίο, αποτελεί μια πανανθρώπινη πολιτιστική κληρονομιά. Αυτό το περιμένουν όλοι οι νησιώτες σήμερα.

«Οι Ρωμιοί εδώ, αποτελούσαν μια πολύ ωραία ψηφίδα αυτού του ψηφιδωτού»

ΠτΘ: Στους νησιώτες περιλαμβάνονται και πολλοί Ρωμιοί οι οποίοι έχουν την καταγωγή τους από εδώ, ωστόσο σήμερα δεν ζουν εδώ. Πώς θα αντιμετωπίζατε το ενδεχόμενο να έρχονται πιο συχνά ή και κάποιοι από αυτούς να εγκατασταθούν στο νησί σας;
Μ.Φ.: Θα με χαροποιούσε πάρα πολύ αυτό και όχι μόνο εμένα αλλά όλους τους νησιώτες, διότι πολλές φορές που συζητώ μαζί τους ακούω να εκφράζουν την λύπη τους για το ότι έχουν φύγει οι Ρωμιοί από εδώ, οι οποίοι αποτελούσαν μια πολύ ωραία ψηφίδα αυτού του ψηφιδωτού. Δεν πρέπει να υπάρχει καμία δύναμη στον κόσμο που να απαγορεύει τους ανθρώπους να ζήσουν εκεί που γεννήθηκαν, εκεί που βρίσκονται οι ρίζες τους. Πιστεύω ότι και στα θεμέλια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκεται αυτό. Βεβαίως πιθανότατα δεν υπάρχει τρόπος να ξαναφέρουμε το παρελθόν στο σήμερα αλλά θα μπορέσουμε μαζί ίσως να κτίσουμε το μέλλον. Εκείνο που μας χαροποιεί πάρα πολύ στο νησί είναι ότι υπάρχει η δυνατότητα άνθρωποι από διαφορετικές κουλτούρες, να ζουν όλοι μαζί αρμονικά.

ΠτΘ: Πιστεύετε κ. Δήμαρχε ότι οι πληγές του παρελθόντος κλείνουν, αναφέρομαι και στην ιστορία του Ορφανοτροφείου αλλά και σε αυτά που είπαμε για τον πολυπολιτισμό, χωρίς να υπάρχουν νικητές και ηττημένοι σε αυτή την υπόθεση;
Μ.Φ.: Όλοι ξέρουν ότι αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει λύση σε όλα αυτά τα οποία συνέβησαν. Πιστεύω όμως ότι θα μπορέσουμε με μία συνεργασία, στο μέλλον, να βρούμε λύσεις στα προβλήματα που υπάρχουν, στα προβλήματα που βιώνουμε ακόμα.

«Δεν έχω πρόβλημα επικοινωνίας με τον Πατριάρχη»

ΠτΘ: Θα μπορούσατε ακόμα να δείτε και τον Πατριάρχη προκειμένου να δείτε τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσατε να βοηθήσετε ως αυτοδιοίκηση για την αξιοποίηση του Ορφανοτροφείου της Πριγκήπου;
Μ.Φ.: Πολλές φορές συζητήσαμε το θέμα με τον Πατριάρχη, βεβαίως υπήρχε το βασικό πρόβλημα της κυριότητος του κτιρίου, το οποίο δεν επέτρεπε να γίνει μια συζήτηση επί του θέματος, που θα είχε αποτέλεσμα. Τώρα, που έχει λυθεί αυτό το θέμα, εμείς ως τοπική αυτοδιοίκηση είμαστε έτοιμοι να δούμε τι χρειάζεται και να βοηθήσουμε με κάθε δυνατό μέσο. Την Παναγιότητά του την γνώρισα πριν από δεκάξι χρόνια, έχουμε κάνει πολλές φορές συζήτηση, τον επισκέπτομαι και καμιά φορά μας επισκέπτεται και εκείνος. Δεν έχουμε πρόβλημα επικοινωνίας. Πιστεύω ότι και μετά την επίλυση του προβλήματος των βακουφίων, που θεωρώ ότι επίκειται, πάρα πολλοί νησιώτες που έχουν εδώ κτήματα ή διαμερίσματα, θα αποφασίσουν, αν όχι να επιστρέψουν άπαξ και δια παντός, να έρχονται εδώ έστω και για λίγες ημέρες.

ΠτΘ: Σας ευχαριστούμε πολύ.
Μ.Φ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.