Η αρχαιολογικη ερευνα στη Θρακη την τελευταια πενταετια
Παρουσίαση του αρχαιολογικού έργου στην περιοχή της Θράκης την τελευταία πενταετία από την Εφορεία Προϊστορικών και Αρχαιολογικών Αρχαιοτήτων πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των «Ελευθερίων», την Δευτέρα το απόγευμα στο Θρακικό Ωδείο Κομοτηνής, κατά τη διάρκεια της οποίας ο δήμαρχος Κομοτηνής κ. Δημήτρης Κοτσάκης τίμησε τους αρχαιολόγους για το έργο τους για την ανάδειξη του αρχαιολογικού πλούτου της περιοχής.
Λίγο πριν την εκδήλωση ο κ. Δημήτρης Μάτσας, αρχαιολόγος, προϊστάμενος της ΙΘ΄ Εφορίας Προϊστορικών και Αρχαιολογικών Αρχαιοτήτων, μιλώντας για την εκδήλωση, ανέφερε ότι πρόκειται για «παρουσίαση του έργου που έχει γίνει στην περιοχή μας από την Εφορεία Αρχαιοτήτων της Θράκης, που εποπτεύει αρχαιολογικά τις προϊστορικές και κλασικές αρχαιότητες στους νομούς Ροδόπης και Έβρου και περιλαμβάνει εργασίες ανάδειξης και προβολής αρχαιολογικών χώρων, περιλαμβάνει αρχαιολογική έρευνα σε νέες αρχαιολογικές θέσεις, επιφανειακή και ανασκαφική, περιλαμβάνει νέες προσεγγίσεις σε παλιές ανασκαφές και τέλος επίσης παρουσιάζει αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία απετέλεσαν αντικείμενο αρχαιοκαπηλικής δραστηριότητας την τελευταία πενταετία. Ένα κομμάτι επίσης είναι η δημιουργία μουσειακών χώρων. Ένας χώρος θα δημιουργηθεί στη Μικρή Δοξιπάρα του νομού Έβρου που σχετίζεται με την ανασκαφή στον ομώνυμο τύμβο από τον κ. Τριαντάφυλλο και επίσης το δεύτερο αφορά στην αποκατάσταση και επανάχρηση του αρχοντικού Ταβανιώτη στη Μαρώνεια που θα αποτελέσει ένα μουσείο διαχρονικό της περιοχής και θα ανοίξει σύντομα για το κοινό».
Και στους δύο νομούς τα τελευταία χρόνια εντοπίζεται μεγάλη αρχαιολογική δραστηριότητα. «Θα μπορούσαμε απλά να πούμε ότι η αρχαιολογική δραστηριότητα είναι μοιρασμένη και στους δύο νομούς. Όσον αφορά στα καινούργια ευρήματα υπάρχουν σε όλες τις θέσεις που μελετούμε και ερευνούμε, δεν υπήρχαν νέες αρχαιολογικές ανασκαφές γιατί το βάρος έχει δοθεί στην ανάδειξη, συντήρηση και προβολή των ήδη ανασκαμμένων θέσεων ώστε να γίνουν πιο προσιτές στο ευρύ κοινό, το οποίο καλείται να τις επισκεφτεί και να τις εντάξει στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής μας».
Από εδώ και στο εξής, όπως ενημέρωσε ο κ. Μάτσας, το ενδιαφέρον της Εφορείας εστιάζεται κυρίως στην συνέχιση της συντήρησης των ήδη ανασκαμμένων αρχαιοτήτων, στα μουσεία Κομοτηνής και Σαμοθράκης και στην καταγραφή των αρχαιολογικών ευρημάτων, τα οποία βρίσκονται στις αποθήκες της εφορείας όπως και στη συστηματική καταγραφή και προστασία των αρχαιολογικών χώρων της περιοχής μας. «Η οικονομική κρίση επηρεάζει το έργο της Εφορείας, αλλά και του υπουργείου Πολιτισμού», τόνισε ο κ. Μάτσας, αναφέροντας ότι «τα χρήματα είναι περιορισμένα και αυτό αυξάνει τις υποχρεώσεις τις δικές μας να κάνουμε πιο σωστή διαχείριση και πιο σωστή χρήση των χρημάτων από ό,τι στο παρελθόν. Είναι γνωστό ότι τα πράγματα έχουν δυσκολέψει για όλους μας και στο μερίδιο που αναλογεί έχουν δυσκολέψει και στον πολιτισμό».
Οι περιλήψεις των ανακοινώσεων
Δ. Τριαντάφυλλος, Ο τύμβος της Μικρής Δοξιπάρας-Ζώνης
Την τελευταία δεκαετία του 1ου αι. μ.Χ. κατασκευάστηκε στη θέση Πλούτος, ανάμεσα στα σημερινά χωριά Μικρή Δοξιπάρα, Χελιδόνα και Ζώνη, ένας από τους μεγαλύτερους τύμβους της Θράκης, στον οποίο ενταφιάστηκαν διαδοχικά (90-120 μ.Χ.) τα μέλη μιας πλούσιας οικογένειας γαιοκτημόνων. Με την ανασκαφή ήρθαν στο φως τέσσερις ταφές-καύσεις, πέντε άμαξες με δυο άλογα η κάθε μια, δυο ταφές βοηθητικών αλόγων, δυο λάκκοι-εστίες και δυο επιτάφιοι βωμοί προσφορών. Μετά την ολοκλήρωση της καύσης τοποθετήθηκαν στους λάκκους πολλά αντικείμενα, όπως χάλκινα, γυάλινα και πήλινα αγγεία, χάλκινοι λυχνοστάτες και λυχνάρια, χάλκινες στλεγγίδες, χάλκινα φανάρια, σιδερένια καθίσματα (δίφροι), σιδερένιες αιχμές ακοντίων, χάλκινα εξαρτήματα ξύλινων κιβωτιδίων, κοσμήματα από χρυσό, κεχριμπάρι και ημιπολύτιμους λίθους. Η μελέτη προστασίας και ανάδειξης των ευρημάτων προβλέπει την ανακατασκευή του τύμβου, για να καλυφθεί ο εκθεσιακός χώρος που πρόκειται να κατασκευαστεί στην ίδια θέση. Ο επισκέπτης θα βλέπει στο έδαφος τα αντίγραφα των καύσεων και των αμαξών, ενώ τα πρωτότυπα θα εκτίθενται μέσα σε ειδικές προθήκες. Θα ενημερώνεται επίσης με πλούσιο εποπτικό υλικό για την οικονομική, κοινωνική και θρησκευτική ζωή των κατοίκων της περιοχής, για τα ταφικά έθιμα και την καύση των νεκρών, για την παρουσία του αλόγου στον χώρο της αρχαίας Θράκης, για την τεχνολογική εξέλιξη και χρήση της άμαξας από τα προϊστορικά ως τα νεότερα χρόνια.
Ν. Κοκκοτάκη, Μια Μικρασιατικού τύπου Σαρκοφάγος στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής
•Το χρονικό μιας κατάσχεσης και μια πρώτη παρουσίαση
Θα παρουσιαστεί το εντυπωσιακό σύνολο των είκοσι τριών (23) τμημάτων της μαρμάρινης κιονωτής σαρκοφάγου του Ηρακλή, που κατασχέθηκε από χέρια αρχαιοκαπήλων και φυλάσσεται τώρα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κομοτηνής.
Πρόκειται για Μικρασιατικού τύπου σαρκοφάγο με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά το μνημειακό μέγεθος, τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και την πλούσια διακόσμηση.
Ανήκει στην κατηγορία των λεγόμενων «αρχιτεκτονικών ή κιονωτών» σαρκοφάγων και συγκεκριμένα στην πλέον γνωστή ομάδα, εκείνη των εργαστηρίων του Δοκιμείου της Φρυγίας.
Στις τρεις πλευρές αναπαριστά σκηνές από τον μυθολογικό κύκλο του Ηρακλή, ενώ στην τέταρτη μια πεπλοφόρο μορφή και δυο γενειοφόρους εκατέρωθεν πόρτας. Όλες οι μορφές προβάλλονται σε ναϊκό οικοδόμημα με πλούσια διακοσμημένη ανωδομή, ενώ οι παραστάσεις διαχωρίζονται με στρεπτούς κιονίσκους.
Δ. Μάτσας, Αρχοντικό Ταβανιώτη
Το αποκαταστημένο αρχοντικό Ταβανιώτη στον παραδοσιακό πυρήνα του οικισμού της Μαρώνειας φιλοξενεί έκθεση αρχαιοτήτων και εποπτικό υλικό με θέμα τη διαχρονική πολιτιστική εξέλιξη της Μαρώνειας και της περιοχής της από την απώτερη προϊστορία μέχρι τις αρχές του 20ου αι. Η έκθεση, η οποία θ’ ανοίξει σύντομα για το κοινό, βρίσκεται στο ισόγειο και τον όροφο του κτιρίου καθώς και σε έναν ειδικά διαμορφωμένο ημιυπαίθριο χώρο. Ο επισκέπτης θα έχει τη δυνατότητα να δει αντικείμενα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή και την οργάνωση της κοινωνίας με τους θεσμούς, την ιδεολογία και τη θρησκεία. Παράλληλα, θα μπορεί να βιώσει ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής του τέλους του 19ου αι., η αποκατάσταση του οποίου στην αρχική του μορφή έγινε με ιδιαίτερο σεβασμό και με χρήση παραδοσιακών υλικών.
Χ. Καραδήμα, Εργασίες προβολής των μνημείων του αρχαιολογικού χώρου Μαρώνειας
• Σημερινή κατάσταση και μελλοντική προοπτική
Οι αρχαιολογικές εργασίες που έγιναν τα τελευταία χρόνια στη Μαρώνεια περιέλαβαν κατά κύριο λόγο την αποκατάσταση-αναστήλωση του θεάτρου, την ανασκαφή και ανάπλαση της περιοχής της ρωμαϊκής αγοράς και του προπύλου στον Άγιο Χαράλαμπο και σε μικρότερη κλίμακα την ανάδειξη των αρχαίων οχυρώσεων του Ισμάρου, την Ακρόπολη της Εργάνης, τον Άγιο Γεώργιο και Άγιο Αθανάσιο, όπου έγιναν τοπογραφικές εργασίες, αποτυπώσεις και διευθετήσεις διαδρομών επίσκεψης. Ωστόσο, ο χώρος έχει ανάγκη κάποιες περαιτέρω επεμβάσεις ώστε να αποκτήσει στο μέλλον μια προοπτική οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου. Προέχει η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του θεάτρου, η συνέχιση της έρευνας και της συντήρησης του αρχαίου ιερού του Διονύσου και η δημιουργία αρχαιολογικού περιπάτου με τη σύνδεση των δυο γειτονικών μνημείων. Μια δεύτερη οργανωμένη επισκέψιμη νησίδα μπορεί να δημιουργηθεί στον Άγιο Χαράλαμπο με την ολοκλήρωση της έρευνας των ρωμαϊκών μνημείων, αφού απομακρυνθούν οι δρόμοι που τα χωρίζουν και τη σύνδεση των τελευταίων με τη γειτονική παλαιοχριστιανική βασιλική, δίνοντας στον επισκέπτη τη δυνατότητα να αποκομίζει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την αρχαία, ρωμαϊκή και βυζαντινή Μαρώνεια.
Α. Τσόκα, Αρχαία Στρύμη: εικόνες του χθες και του σήμερα
Στο ΒΑ τμήμα της Χερσονήσου της Μολυβωτής, είκοσι πέντε περίπου χιλιόμετρα νότια της Κομοτηνής, βρίσκονται τα λείψανα ενός αρχαίου οικισμού. Η ταύτισή του με τη Στρύμη, τον τελευταίο προς τα ανατολικά εμπορικό σταθμό της Θάσου στη Θρακική παραλία, οφείλεται στον καθηγητή Γ. Μπακαλάκη.
Η ίδρυσή της τοποθετείται χρονικά τον 7ο αι. π.Χ., ενώ η καταστροφή της, στα μέσα του 4ου αι. π.Χ., αποδίδεται στους Μαρωνίτες με τη βοήθεια του Φιλίππου Β΄.
Η μικρή αυτή εγκατάσταση, που ήταν οργανωμένη σύμφωνα με τις αρχές ενός πρώιμου Ιπποδάμειου συστήματος, προστατευόταν από οχυρωματικό περίβολο, και διέθετε ένα σύστημα υδροδότησης που αποτελείται από υπόγειες στοές, φρεάτια και πηγάδια.
Έξω από τα τείχη εκτείνονται τα νεκροταφεία της πόλης με μεμονωμένες ταφές, ταφικά μνημεία και ταφικούς τύμβους πλούσια κτερισμένους.
Μ. Τασακλάκη, Δίκαια παρ’ βδερα: μια νέα ματιά στα παλιά ευρήματα
Η Δίκαια παρ’ βδερα, όπως αναγράφεται στους φορολογικούς καταλόγους της Αθηναϊκής Συμμαχίας, για πρώτη φορά μνημονεύεται από τον Ηρόδοτο ως «πόλις λληνίς» που βρίσκεται ανάμεσα στη Μαρώνεια και τα Άβδηρα, κοντά στη λίμνη Βιστωνίδα. Κατά καιρούς είχε τοποθετηθεί από ερευνητές σε διάφορες θέσεις στην περιοχή της λίμνης. Επικρατέστερη όμως θεωρήθηκε η άποψη του καθηγητή κ. Γεωργίου Μπακαλάκη, ο οποίος ταύτισε τον αρχαιολογικό χώρο στη θέση Κατσαμάκια 2 χλμ. βόρεια του Φαναρίου του Ν. Ροδόπης με τη Δίκαια. Κατά τη διάρκεια των ανασκαφικών ερευνών αποκαλύφθηκαν θεμέλια οικιών, δάπεδο στρωμένο με κονίαμα και ίσως τμήμα του οχυρωματικού περιβόλου της πόλεως. Η έρευνα, που συνεχίστηκε και στη θέση Νταούτ Μπουνάρ κοντά στο στόμιο της λίμνης, επιβεβαίωσε τις υποψίες για την ύπαρξη του νεκροταφείου της πόλης στη θέση αυτή.
Ν. Ευστρατίου, Αρχαιολογικές έρευνες στην πεδιάδα της Ροδόπης
Το Αρχαιολογικό Ερευνητικό Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στην πεδιάδα της Ροδόπης που βρίσκεται σε εξέλιξη τα τελευταία χρόνια υπό τη διεύθυνση του Ν. Ευστρατίου, Καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας, έχει στόχο την τεκμηρίωση της οργανωμένης ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή αυτή της Θράκης από τα χρόνια της πρώιμης προϊστορίας ενώ παράλληλα έχει συμβάλει στην ανασύνθεση των περιβαλλοντικών και γεωφυσικών παραμέτρων του θρακιώτικου τοπίου. Η διεπιστημονική αυτή προσέγγιση μέσα από τη χρήση εξελιγμένων αρχαιολογικών μεθόδων και τεχνικών έχει ήδη τεκμηριώσει την πρώτη ανθρώπινη παρουσία στο χώρο στην Παλαιολιθική εποχή και αναζητά τα πρώτα γεωργοκτηνοτροφικά χωριά που ιδρύθηκαν στην περιοχή στα Νεολιθικά χρόνια.
Κ. Καλλιντζή, Άνθρωπος και αρχαιολογικό περιβάλλον: Σχέση και αλληλεπίδραση στα Άβδηρα κατά την τελευταία πενταετία
Ο άνθρωπος με την εργασία και άλλες ενέργειές του επεμβαίνει στο αρχαιολογικό περιβάλλον, και αυτό με τη σειρά του επιδρά στην ιδιωτική ζωή, την οικονομία, το πολιτιστικό επίπεδο και γενικά στις ποικίλες δραστηριότητες των μεμονωμένων ατόμων και του οικισμού που γειτνιάζει με έναν αρχαιολογικό χώρο.
Οι αμφίδρομες αυτές σχέσεις, θετικές και αρνητικές, είναι δύσκολο να εξεταστούν μεμονωμένα. Το αρχαιολογικό περιβάλλον είναι ζωντανός οργανισμός και η συμπεριφορά του προς τον ανθρώπινο παράγοντα αντικατοπτρίζει στην πραγματικότητα τον τρόπο με τον οποίον το αντιμετωπίζει ο άνθρωπος.
Στην ανακοίνωσή μας θα γνωρίσουμε μερικές από τις σχέσεις αυτές χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τον αρχαιολογικό χώρο των Αβδήρων και παρακολουθώντας παράλληλα τις δραστηριότητες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας σε αυτόν την τελευταία πενταετία.
Μ. Χρυσάφη, Κτιριακό συγκρότημα του 4ου αι. μ.Χ. στην ύπαιθρο των Αβδήρων
Στην περιοχή Μόλος, 2 χλμ. προς τα βορειοανατολικά της ρωμαϊκής πόλης των Αβδήρων, ανασκάφτηκαν κτίσματα της Ύστερης Αρχαιότητας που αποδόθηκαν σε αγροτική κατοικία.
Πρόκειται για τρία κτήρια εκ των οποίων τα δυο διαθέτουν τρικλίνια και το ένα είναι μονόχωρο. Από τα ελάχιστα κινητά αντικείμενα αναφέρουμε μαρμάρινο θυμιατήριο με αναθηματική επιγραφή στον Δία Ύψιστο και γυάλινα κύπελλα. Η κεραμική στην πλειονότητά της αποτελείται από αγγεία καθημερινής χρήσης. Ο αριθμός των νομισμάτων είναι εξαιρετικά περιορισμένος.
Η μορφή των τρικλινίων, η εκτεταμένη χρήση των υαλοπινάκων και τα ευρήματα τοποθετούν την κατασκευή και χρήση του συγκροτήματος στο τέλος του 4ου μέχρι τον 6ο αι. μ.Χ.
Κ. Χατζηπροκοπίου, Το προϊόν μιας παράνομης δραστηριότητας στον αρχαιολογικό χώρο Αβδήρων
• Σκέψεις και προβληματισμοί
Τον Ιούνιο του 2007, κατά τη διενέργεια δοκιμαστικών τομών στον βόρειο περίβολο των αρχαίων Αβδήρων, υπήρξε ένα αναπάντεχο εύρημα: Ανάμεσα στους πεσμένους λίθους του αρχαίου τείχους, σε δύο γειτονικά σημεία, βρέθηκαν λευκές πλαστικές σακούλες που περιείχαν νομίσματα και πολλά άλλα ετερόκλητα αρχαία αντικείμενα.
Γίνεται αμέσως προφανές ότι το παραπάνω εύρημα είναι προϊόν κάποιας παράνομης δραστηριότητας. Ο άγνωστος δράστης περισυνέλλεγε για αρκετό ίσως καιρό από τον αρχαιολογικό χώρο αρχαία αντικείμενα και νομίσματα, τα οποία τοποθετούσε στις σακούλες και στη συνέχεια απέκρυπτε ανάμεσα στις πέτρες.
Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι η σύντομη παρουσίαση του περιεχομένου της απόκρυψης και με αφορμή το γεγονός αυτό μια γενικότερη διατύπωση σκέψεων και προβληματισμών πάνω στο πολύ σοβαρό και πάντα επίκαιρο θέμα της αρχαιοκαπηλίας.
Π. Τσατσοπούλου, Αρχαία Ζώνη. Ενα παράδειγμα ανάδειξης και αξιοποίησης αρχαιολογικού χώρου
H αρχαία Ζώνη είναι ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Θράκης. Σήμερα έχουμε την εικόνα μιας πόλης με καθαρά αστικό χαρακτήρα, με τείχος να την περιβάλλει, με κατοικίες, δρόμους, εργαστήρια και δημόσια κτίρια.
Ο αρχαιολογικός χώρος είναι περιφραγμένος, ηλεκτροφωτισμένος στο σύνολό του, φυλασσόμενος και επισκέψιμος. Υπάρχουν εργαστήρια συντήρησης, αποθήκες και στην είσοδο φυλάκιο – εκδοτήριο εισιτηρίων – πωλητήριο.
Διαθέτει επίσης χώρους εξυπηρέτησης κοινού αλλά και ατόμων με αναπηρία ενώ ένα δίκτυο ξύλινων διαδρόμων συνολικού μήκους 800 μέτρων με ενημερωτικές πινακίδες διευκολύνει την πρόσβαση και περιήγηση σε άτομα με κινητικά προβλήματα και αναπηρικά αμαξίδια. Πραγματοποιούνται ακόμη εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές Δ΄ Δημοτικού, Α΄ Γυμνασίου και Νηπιαγωγείου.
Ο αρχαιολογικός χώρος αποτελεί επίσης το σημείο αναφοράς ενός αρχαιολογικού πάρκου με διαδρομές προς σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της περιοχής με κυρίαρχη την Αρχαία Εγνατία Οδό. Τοποθετήθηκαν δίγλωσσες ενημερωτικές πινακίδες με κείμενα και χάρτες που πληροφορούν τον επισκέπτη για την ιστορία και τη διαδρομή του αρχαίου αυτού δρόμου. Επίσης πληθώρα πινακίδων κατεύθυνσης διευκολύνουν τον επισκέπτη – περιπατητή που χωρίς να χάνεται μπορεί να απολαύσει μια ευχάριστη διαδρομή επάνω στο αρχαίο οδόστρωμα.
Μ. Κουτσουμανής, Ο ταφικός τύμβος στη Θυρέα του Έβρου
• Το χρονικό της έρευνας και οι πρώτες μας σκέψεις
Ο ταφικός τύμβος Θυρέας βρίσκεται στο 8ο χιλιόμετρο του εθνικού δρόμου Διδυμοτείχου – Ορεστιάδας ανάμεσα στα χωριά Θυρέα και Ασημένιο. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους τύμβους του βορείου Έβρου με διάμετρο 47,5 μ. και ύψος 10 μ.
H ανασκαφή του άρχισε στις 16 Ιουλίου του 2007 και σταμάτησε στις 2 Νοεμβρίου. Συνεχίστηκε και το καλοκαίρι του 2008 χωρίς, ωστόσο, να έχει ολοκληρωθεί ακόμη.
Στο ΝΔ όριο του τύμβου αποκαλύφθηκε λίθινος περίβολος με εναγισμούς γύρω του και γυναικεία καύση στο εσωτερικό του. (Καύση Α).
ΒΔ της καύσης Α εντοπίστηκε και δεύτερος περίβολος με εναγισμούς κι εδώ στο εξωτερικό του και με ανδρική καύση στο εσωτερικό του. (Καύση Β).
Οι καύσεις περιείχαν πήλινα, σιδερένια, χάλκινα, γυάλινα και χρυσά αντικείμενα που χρονολογούνται στον 1ο αι. μ.Χ.
Στο δυτικό όριο του τύμβου αποκαλύφθηκε ο σκελετός ενός αλόγου και διάφορα εξαρτήματα της ιπποσκευής του. Δίπλα στο άλογο βρέθηκαν χάλκινα και σιδερένια αντικείμενα.
Λίγο νοτιότερα εντοπίστηκαν 29 λάκκοι με προϊστορική κεραμική και εργαλεία. Πιθανότατα προϋπήρχε προϊστορικός οικισμός επάνω στον οποίον κατασκευάστηκε ο τύμβος. Ο οικισμός χρονολογείται στη νεότερη νεολιθική περίοδο (5η χιλιετία π.Χ.).
Η έρευνα του τύμβου δεν έχει ολοκληρωθεί• χρειάζεται να συνεχιστεί και κάτω από το επίπεδο που εδραζόταν το ανατολικό τμήμα του.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
