Μ. Συκακης: «Η επομενη δεκαετια θα κατοχυρωνει επαγγελματικα τους μουσικους στην εκπαιδευση»

Η μουσική εξημερώνει τα ήθη, ηρεμεί την ψυχή, είναι όμως κι ένα πεδίο επιστημονικής έρευνας, προσωπικής έκφρασης, δημιουργικής ενασχόλησης. Στο Ωδείο του Μενέλαου Συκάκη, στα 11 χρόνια λειτουργίας του, οι μαθητές έχουν το πεδίο, τις υποδομές και τους κατάλληλους δασκάλους για ν’ ανιχνεύσουν τις μουσικές τους δεξιότητες, αλλά και προτιμήσεις, και ταυτόχρονα να εμβαθύνουν στην ιστορία και το συμβολισμό της μουσικής.
Για όσους δε η μουσική είναι χώρος γοητευτικός για εργασιακή απασχόληση, το πτυχίο του Ωδείου τους ανοίγει τις πόρτες στην εκπαίδευση, τη διαφήμιση, την παραγωγή διαφημιστικών. Ο κ. Μενέλαος Συκάκης όμως είναι ο πλέον κατάλληλος για μια μουσική διαδρομή.

ΠτΘ: Οι μαθητές του Ωδείου σας, κ. Συκάκη, απλά εκτελούν κομμάτια ή δημιουργούν και δικές τους συνθέσεις;
Μ.Σ.: Πολλά παιδιά γράφουν δική τους μουσική, η οποία βρίσκεται ακόμη σε αρχέγονα στάδια. Αυτά τα κομμάτια τους αφήνουμε να τα διαλέγουν μόνοι τους, με την καθοδήγηση των καθηγητών, αλλά χωρίς την παρέμβασή τους. Κάποια στιγμή θα διοργανώσουμε μια συναυλία του μοντέρνου τμήματος, όπου τα παιδιά θα παρουσιάσουν αποκλειστικά δικές τους δημιουργίες. Απλά, επειδή είναι ακόμη σε στάδιο που δεν έχουν τόσο αυξημένο το μουσικό κριτήριο, όπως επίσης δεν είναι τελειοποιημένες και οι γνώσεις τους, τους δίνουμε το χρόνο να το κάνουν μόνα τους. Πρέπει να μάθουν να λειτουργούν σαν μονάδα, να κάνουν τις δικές τους ενορχηστρώσεις, να μάθουν να σέβονται ο ένας τον άλλον στις ανησυχίες τους και να δημιουργήσουν τα δικά τους κομμάτια.
Από τις πρώτες εγγραφές που άκουσα, εξεπλάγην. Δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε από συνθέσεις γνωστών καλλιτεχνών. Οι γνώσεις τους τελειοποιούνται σιγά – σιγά και το βασικό είναι ότι έχουν αναπτύξει το κριτήριο του μουσικού.

ΠτΘ: Για ποιες ηλικίες παιδιών πρόκειται;
Μ.Σ.: Συνήθως είναι παιδιά του Λυκείου. Προσπάθειες γίνονται και από παιδιά του Γυμνασίου, αλλά είναι πολύ πιο χαμηλές.

ΠτΘ: Από τα όσα περιγράψατε, γίνεται αντιληπτό ότι τα παιδιά μέσα από τη μουσική εξοικειώνονται με την έννοια της ομάδας. Ένα δεύτερο έχει να κάνει με το ότι όσα αγαπάει ένα παιδί βρίσκει το χρόνο να τα προσεγγίσει.
Μ.Σ.: Ζούμε σε μια εποχή όπου τα παιδιά έχουν κλειστεί στον εαυτό τους. Από το Γυμνάσιο αρχίζει η εντατικοποίηση, η οποία κορυφώνεται στο Λύκειο. Από την πλευρά μας, προσπαθούμε να βγάλουμε τα παιδιά από αυτή την απομόνωση, εδώ και μια τριετία και πλέον αποδίδει καρπούς. Τα παιδιά χρειάζεται να φύγουν από την εξατομίκευση και να γίνουν πιο κοινωνικά, πιο «πειθαρχημένα» σε ό,τι αφορά το σέβομαι την συνλειτουργία μου με κάποιον άλλον. Ευτυχώς, η ορχήστρα λειτουργεί κάπως έτσι. Ο καθένας έχει το μέρος του στη μουσική, σέβεται το μέρος του άλλου μουσικού και τον βοηθάει, κρατώντας το tempo, για να αποδώσει καλύτερα.

ΠτΘ: Είναι κύκλοι επομένως που κινούνται αρμονικά στο πεδίο της μουσικής, χωρίς να τέμνονται ή να παραβιάζει ο ένας το χώρο του άλλου.
Μ.Σ.: Ακριβώς κι έχοντας επιπλέον κοινό στόχο το μουσικό κομμάτι, το οποίο, όσο καλύτερο είναι, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιβράβευση απ’ τους θεατές.

ΠτΘ: Άνθρωποι όμως που ασχολούνται με τη μουσική, ειδικά όταν δημιουργούν, ακολουθούν ένα μοναχικό μονοπάτι.
Μ.Σ.: Η σύνθεση αποτελεί μια δουλειά ατομική. Ο καθένας γράφει μόνος του αυτό που τον εκφράζει. Από κει και ύστερα, πριν εκτεθεί ένα κομμάτι, υπάρχει η ενορχήστρωση, όπου πρέπει να συνυπάρξουν κάποιοι μουσικοί που παίζουν διάφορα όργανα. Κάποιος γράφει τη βασική γραμμή και από κει και πέρα όλοι τον βοηθούν –στην ηλικία των εφήβων και των νέων -, δηλαδή γράφουν μαζί μουσική, συνήθως ροκ και heavy metal.

ΠτΘ: Άρα τα παιδιά ασχολούνται με τα κλασικά και τα νέα ρεύματα της μουσικής. Είναι ανοιχτό το ωδείο σας και σ’ αυτές τις προτάσεις;
Μ.Σ.: Σαφώς. Εδώ και 10 χρόνια έχουμε κάνει ένα σαφή διαχωρισμό των κλασικών και των μοντέρνων σπουδών. Υπάρχει τμήμα κλασικών, όπως και μοντέρνων, σπουδών για όλα τα όργανα. Μέσα από αυτό το χώρο έχουν παρουσιαστεί αυτές ακριβώς οι καινοτομίες: Κάποια παιδιά μαθαίνουν να παίζουν καλά ηλεκτρική κιθάρα και να γράφουν ροκ μουσική. Κάτι ανάλογο γίνεται στον κλασικό χώρο, με τη διαφορά ότι οι απαιτήσεις είναι πολύ μεγαλύτερες, γιατί για να παρουσιαστεί ένα κλασικό κομμάτι απαιτείται μια ολόκληρη φιλοσοφία και πάρα πολύ ωριμότητα, την οποία δεν έχουν οι ηλικίες 16-20 ετών. Σ’ αυτό συντελεί το ότι δεν έχουν τα ανάλογα ακούσματα, ειδικά σε μία πόλη όπως η Κομοτηνή.

ΠτΘ: Στην απόδοση ενός κλασικού κομματιού ο στόχος είναι η αρτιότητα;
Μ.Σ.: Χωρίς να είμαστε αυστηροί, είμαστε απαιτητικοί. Αυτό που ζητάμε από τα παιδιά είναι αυτό που θα παρουσιαστεί να τους εκφράζει, να είναι άρτια και σωστά αποδιδόμενο. Δεν κοιτάζουμε εάν είναι καλό ή κακό στο άκουσμα. Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί, για παράδειγμα, σε σχέση με το Μανόλη Καλομοίρη που έγραψε ελληνικά κλασικά έργα ότι τον ενοχλεί το άκουσμα.
Όταν λοιπόν ένα παιδί ακολουθήσει κάποια τεχνοτροπία πάνω στους ισχύοντες κανόνες και νόμους της μουσικής είναι αποδεκτό σαν κλασικό άκουσμα. Βέβαια, αυτό το πετυχαίνουν μαθητές που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, στην Ανωτέρα, στο δίπλωμα, εκεί που αρχίζουν να ωριμάζουν.
Η ωρίμανση είναι πιο εύκολη στη ροκ γιατί είναι περισσότερα τα ακούσματα.

ΠτΘ: Και το πάθος.
Μ.Σ.: Και το πάθος. Εκφράζουν την επαναστατικότητά τους μέσα από τη ροκ μουσική οι σημερινοί νέοι, όπως και η δικιά μας γενιά. Η ροκ είναι μία ζωντανή, υπάρχουσα μουσική.

ΠτΘ: Υπάρχουν γονείς που προσπαθούν να αποτρέψουν τα παιδιά τους όταν αυτά επιλέγουν το μπάσο, την ηλεκτρική κιθάρα, τα τύμπανα κι όχι το πιάνο ή το βιολί; Αποδέχονται την ενέργεια και το ταλέντο όταν εκφράζεται έξω από το χώρο της κλασικής μουσικής;
Μ.Σ.: Ο αριθμός των γονιών που αντιδρούν λιγοστεύει όσο περνάει ο καιρός, γιατί αντιλαμβάνονται ότι τα παιδιά τους είναι ικανοποιημένα, μαθαίνουν, εκτονώνονται…
Στην αρχή υπήρξαν γονείς που επέμεναν να μάθει το παιδί τους κλασική κιθάρα, ενώ εκείνο προτιμούσε την ηλεκτρική. Τους εξηγήσαμε ότι οι σπουδές είναι διαφορετικές.
Με τον καιρό ξεπεράστηκαν αυτές οι τριβές και προς αυτή την κατεύθυνση βοήθησαν και οι διάφορες εκδηλώσεις, στις οποίες συμμετείχαν με επιτυχία.

ΠτΘ: κ. Συκάκη, έχετε καταρτίσει ένα ολοκληρωμένο και καλά οργανωμένο πρόγραμμα για την περίοδο 2002-2003. Ποιοι ήταν οι στόχοι σας;
Μ.Σ.: Το πρόγραμμα είναι πλούσιο και δεν αφορά μόνο μουσικές εκδηλώσεις αυτές καθ’ αυτές. Φέτος, επιχειρούμε να καταδείξουμε ότι η μουσική δεν είναι αυτό που παίζουμε και ακούμε. Είναι μία ολόκληρη επιστήμη, που έχει τους μελετητές της, τις αναλύσεις των έργων, την ιστορία της.
Μέσα από τις εκδηλώσεις προσπαθούμε να καταδείξουμε αυτό ακριβώς το γεγονός, γι’ αυτό και κάποιες περιλαμβάνουν αναλύσεις μουσικών έργων, εθνομουσικολογικά θέματα σχετικά με τη μουσική κάποιων λαών, όπως είναι οι Ίνκας, οι Ινδιάνοι, οι Ινδοί οι οποίοι έχουν πλούσιο πολιτισμό. Υπάρχει ανάλυση της μοντέρνας μουσικής μέσα από την ιστορία της, γίνεται η προσέγγιση της επιρροής της τεχνολογίας στο χώρο της μουσικής, όπως και παραστάσεις. Στο τέλος Μαΐου διοργανώνεται μία μουσική παράσταση, «Το παιδί και τα μάγια». Το προγραμματίσαμε για τις 31 Μαΐου, με στόχο καιρού επιτρέποντος να λάβει χώρα στην αυλή του ωδείου, γιατί είναι ένα ατμοσφαιρικό δρώμενο. Οι εκδηλώσεις αυτές δεν απαιτούν το κοινό να έχει γνώσεις μουσικής.
Κατευθυνόμαστε στο να γίνουν και αναλύσεις πάνω στην όπερα, γιατί πρόκειται για χώρους εξαιρετικούς, που όμως δεν είναι γνωστοί στο ευρύ κοινό της μουσικής.

ΠτΘ: Πώς αντιμετωπίζουν τα μικρά παιδιά τον κόσμο της μουσικής που ανοίγεται μέσα από εκδηλώσεις που αγκαλιάζουν από τη σύγχρονη τεχνολογία μέχρι τα μεγάλα ονόματα της μουσικής, όπως είναι ο Μάλερ, ο Μότσαρτ, ο Ραχμάνινοβ, ο Μπαχ; Δέχονται αυτή την πρόκληση;
Μ.Σ.: Σε μικρές ηλικίες όχι. Αρχίζουν να τη δέχονται μετά τα 13-14, όταν αρχίζουν να αποκτούν μουσικό ένστικτο και μουσικό κριτήριο. Βλέπουμε την πρόοδο, την αντίληψη των παιδιών και την αποδοχή των έργων που μελετούν. Όταν συνειδητοποιούν τι ακούν, γίνεται αντιληπτό ότι όχι μόνο μαθαίνουν να ακούν, αλλά έχουν και το συναίσθημα της εκτέλεσης.

ΠτΘ: Προλάβατε την επόμενη ερώτηση. Ο μαθητής χρειάζεται να καταλαβαίνει σε όλο του το εύρος αυτό που παίζει, το κοινωνικό ή πολιτικό μήνυμα που υπάρχει σε ένα κομμάτι, το ιστορικό πλαίσιο;
Μ.Σ.: Στην πρώτη εκδήλωση που κάναμε «Μουσική και Πολιτική», αναφέρθηκε ότι πολλά έργα έχουν γραφτεί κατ’ εντολήν των πολιτικών. Υπήρξαν τα έργα της Γαλλικής Επανάστασης, ή τα έργα που γράφτηκαν κατά παραγγελία του Χίτλερ και των ναζιστών.
Στο Ωδείο υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών, βάση των όσων ορίζει το υπουργείο. Όταν δίνουμε ένα συνθέτη στην αρχή, για παράδειγμα τον Τσαϊκόφσκι, γίνεται η παρουσίασή του σαν βιβλιογραφία, σαν ψυχή, σαν έκφραση. Όταν περάσουμε σε ένα επίπεδο ανώτατων σπουδών, πριν από το έργο του κάθε συνθέτη αναλύεται ο λόγος για τον οποίο ο συνθέτης έγραψε αυτό το έργο. Στο Ωδείο λειτουργεί δανειστική δισκοθήκη. Στόχος είναι τα παιδιά να ακούσουν τα έργα, την έκφραση με την οποία πιστεύουν κάποιοι ότι γράφτηκε αυτό το έργο. Από κει και πέρα, παροτρύνονται να έχουν τη δική τους προσωπική έκφραση στο κομμάτι, γεγονός επίσης πολύ σημαντικό, πάντα όμως με τη γνώση του πώς έγιναν όλα αυτά.

ΠτΘ: Πώς αντιδρούν τα παιδιά του Ωδείου όταν παρακολουθούν τις εκδηλώσεις;
Μ.Σ.: Σίγουρα δημιουργείται κίνητρο. Στόχος είναι να κατανοήσουν τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς ότι όλα τα όργανα είναι πολύ σημαντικής αξίας κι έχει σημασία να παιχτούν σωστά. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα πρόβλημα στην πόλη: έχουμε περίπου 1000 μαθητές στα πιάνα και 50 στο βιολί. Για να γίνει μία ορχήστρα σε μία πόλη χρειάζονται 50 βιολιά κι ένα πιάνο. Πολλοί όμως δε θέλουν να καταλάβουν ότι από τη στιγμή που θα εμπλακεί το παιδί σε κάποιες καταστάσεις κι εφόσον έχει το ταλέντο ν’ ασχοληθεί με το βιολί, πρέπει να το κάνει. Οι ανάγκες θα καλυφθούν σε μία πόλη εάν υπάρξει σωστή κατεύθυνση. Τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν και κάποια άλλα μουσικά όργανα, όπως είναι το βιολοντσέλο, το μπάσο, το κοντραμπάσο που δίνει ρυθμό σε μία ορχήστρα.
Χρειάζεται οι γονείς να εμπιστευτούν τους ανθρώπους που ασχολούνται με τη μουσική εκπαίδευση.

ΠτΘ: Έχουν τη δυνατότητα οι μαθητές ν’ ανιχνεύσουν κάποια μουσικά όργανα και στη συνέχεια να επιλέξουν;
Μ.Σ.: Βεβαίως, όταν έρχεται κάποιος που δεν έχει κατασταλάξει ή ένα μικρό παιδί που δεν ξέρει, τους περνάμε από κάποιο όργανο. Στα πολύ μικρά παιδιά, είναι καλό, όταν δεν έχουν αποφασίσει, να ξεκινούν με πιάνο ή αρμόνιο, ένα όργανο δηλαδή με συγκεκριμένη θέση της νότας.

ΠτΘ: Τι γίνεται όταν ένα παιδί αγαπάει ένα μουσικό όργανο αλλά εμφανίζει δεξιότητες σε κάποιο άλλο;
Μ.Σ.: Εκεί κυριαρχεί η άποψη του παιδιού και των γονέων, γιατί ένα παιδί που δε θέλει να μάθει μουσικό όργανο δεν το μαθαίνει ποτέ. Είναι ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε.

Πεδία εφαρμογής του πτυχίου

ΠτΘ: Ολοκληρώνοντας ένα κύκλο σπουδών στο ωδείο σας τι μπορεί να κάνει ένας μαθητής σας, σε επαγγελματικό επίπεδο;
Μ.Σ.: Αυτή τη στιγμή ισχύει το βασιλικό διάταγμα του ’52, το οποίο διέπει τα της μουσικής παιδείας κι αναγνωρίζει μόνο τις κλασικές σπουδές και τις θεωρητικές. Τα κλασικά όργανα αναγνωρίζονται μέσω του υπουργείου Πολιτισμού. Απαιτούνται σπουδές συγκεκριμένης χρονικής διάρκειας και στο τέλος τους λαμβάνεται ένα πτυχίο αναγνωρισμένο από το κράτος. Το πτυχίο που λαμβάνει από μας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν αποδεικτικό σπουδών σε οποιοδήποτε χώρο. Αξίζει ν’ αναφέρουμε ότι τα παραδοσιακά όργανα δεν είναι αναγνωρισμένα από το υπουργείο. Η κλασική κιθάρα αναγνωρίστηκε πριν από μία δεκαετία.

ΠτΘ: Για μία χώρα που μπορεί να εξάγει λαϊκό πολιτισμό είναι παράλογο να μην αναγνωρίζονται τα παραδοσιακά όργανα.
Μ.Σ.: Ανεπισήμως τα αναγνωρίζει, όχι όμως κι επισήμως. Το πτυχίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε σχολείο ή μουσικό εκπαιδευτήριο στην Ελλάδα, στα μουσικά σχολεία, μέσω του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ, αλλά και μέσα από τη διαδικασία πρόσληψης αναπληρωτών και ωρομισθίων. Υπάρχουν και οι μουσικοί που παίζουν σε διάφορους χώρους. Σε λίγα χρόνια θα χρειάζεται πτυχίο ή αποδεικτικό σπουδών για να παίξει κάποιος σε νυχτερινό μαγαζί. Το επιδιώκει εδώ και δύο χρόνια ο Σύλλογος Μουσικών. Υπάρχει η δυνατότητα να συνεργαστούν σε μουσικές παραγωγές, να σχηματίσουν γκρουπ και να κάνουν συναυλίες.
Υπάρχει και ο χώρος της διαφήμισης με εγγραφή στο studio, με παραγωγή μηνυμάτων, η μουσική επένδυση έργων. Το ΔΗΠΕΘΕ Κομοτηνής επίσης προσλαμβάνει μουσικούς σε παραγωγές του.

ΠτΘ: Έχετε μαθητές που σας εξηγούν εξ αρχής ότι τους ενδιαφέρει η επαγγελματική τους αποκατάσταση;
Μ.Σ.: Βέβαια. Υπάρχει το Τμήμα Μουσικολογίας για παιδιά που θέλουν να σπουδάσουν. Η επόμενη δεκαετία θα κατοχυρώνει τους μουσικούς επαγγελματικά στο χώρο της εκπαίδευσης. Σταδιακά, τα Μουσικά Σχολεία θα στελεχώνονται από αποφοίτους του Τμήματος Μουσικολογίας.

ΠτΘ: κ. Συκάκη, σας ευχαριστώ πολύ.
Μ.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

31 Μαΐου
«Το παιδί και τα μάγια», «Φεγγαρίσιο Πιερρότο»
απαντώντας! (M.Ravel/ A.Schoenberg). Μουσική επιμέλεια- παρουσίαση με την καθηγήτρια του Ωδείου κ. Κοψαλίδου Ευαγγελία στο χώρο του Ωδείου στις 6.00 μ.μ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.