«Για μενα το «παιγνιδι εμπεριεχει ηδονη»

Μία άλλη Αίγυπτος ξετυλίγεται μέσα από το λόγο του Πασχάλη Αγγελίδη. Λόγο που σπάει στερεότυπα που ως δυτικοί έχουμε στο μυαλό μας και μία Αίγυπτος που σιγά- σιγά εξελίσσεται και προσπαθεί να διατηρήσει το παλιό αλλά και να μυηθεί στο σύγχρονο. Όπως ο ίδιος λέει «είναι μία μεγάλη ευκαιρία να δεις την Αίγυπτο πίσω από το τζάμι του τουρισμού, όπως και αρμόζει και στην Ελλάδα».
Άρτι αφιχθείς από την Αίγυπτο όπου εξέθεσε στη Μουσική Βιβλιοθήκη της Όπερας του Καΐρου ο Πασχάλης Αγγελίδης με γλαφυρότητα μιλά για τον αραβικό κόσμο, για την επικοινωνία των πολιτισμών και επιβεβαιώνει τον τίτλο της έκθεσής του «Παράλληλοι πολιτισμοί».
Ας τον ακούσουμε…

ΠτΘ: κ. Αγγελίδη ήταν η πρώτη σας επαφή με τον αραβικό κόσμο;
Π.Α.: Σε προσωπικό επίπεδο όχι. Ήταν η πρώτη επαφή σε καλλιτεχνικό επίπεδο. Δεν γνώριζα τι σημαίνει Αίγυπτος στο χώρο της σύγχρονης τέχνης, όπως πιστεύω ότι δεν γνωρίζει ένα μεγάλο ποσοστό Ελλήνων. Υπάρχει μία άλλη Αίγυπτος, όχι μόνο αυτή των Πυραμίδων και της Σφίγγας, με κουλτούρα, με δημιουργία τέχνης και ισλαμικής σύγχρονης τέχνης, βέβαια στο επίπεδο που κάθε κουλτούρα επιτρέπει την εξέλιξη και μέχρι το σημείο που την επιτρέπει. Υπάρχει ένα άλλο Κάιρο, διότι Αίγυπτος είναι το Κάιρο, όπως και Ελλάδα είναι η Αθήνα.

ΠτΘ: κ. Αγγελίδη, στο μυαλό μας Αίγυπτος σημαίνει πυραμίδες και Φαραώ και από την άλλη, για λόγους ευκολίας, την συγκαταλέγουμε στον ισλαμικό κόσμο…
Π.Α.: Ανήκει στον ισλαμικό κόσμο, αλλά είναι πολυπολιτισμική κοινωνία με τον ισλαμικό κόσμο να πλειοψηφεί.

ΠτΘ: Αυτό που μας περιγράψατε με σημαίνουσες λέξεις είναι ότι διαγνώσατε πως ό,τι συμβαίνει σε έναν πολιτισμένο χώρο, στο Δυτικό κόσμο, εγκυμονείται ή συμβαίνει και στην Αίγυπτο…
Π.Α.: Φυσικά με τις ανάλογες καθυστερήσεις, διότι δεν είναι έτοιμη η πολιτική εξουσία να βοηθήσει και να αποδεχθεί αυτό που συμβαίνει στην Ευρώπη, στην Αμερική ή στην Άπω Ανατολή. Η πολιτική ηγεσία η οποία ελέγχει ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας δεν είναι έτοιμη να αποδεχθεί το καινούργιο και γι’ αυτό υπάρχουν καθυστερήσεις. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ελλάδα. Παλιότερα χρειάζονταν πενήντα χρόνια για να ΄ρθει κάτι καινούργιο, το λέγαμε σαν ανέκδοτο, σήμερα θέλει δέκα. Το ίδιο συμβαίνει και στην Αίγυπτο. Θέλει, για παράδειγμα, είκοσι χρόνια για να προπαγανδισθεί μία καινούργια ιδέα και να επιβληθεί στον κόσμο.

ΠτΘ: Η έκθεσή σας πραγματοποιήθηκε στη Μουσική Βιβλιοθήκη της Όπερας του Καΐρου. Στην Ελλάδα ευτυχώς ο κ. Λαμπράκης μας ευεργέτησε από κοινού με τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, κι αποκτήσαμε ένα μέγαρο, όχι όμως κι όπερα. Όταν λέμε Όπερα στην Αίγυπτο τι εννοούμε;
Π.Α.: Είναι ένας χώρος στο Jiamalek, νησί μέσα στο Νείλο. Μπορούμε να πούμε ότι είναι μια από τις πολύ εύπορες περιοχές του Καΐρου, όπου βέβαια είναι εγκαταστημένες και οι πρεσβείες αλλά και τα σχολεία τέχνης. Μιλάμε για σχολεία τέχνης, για κολέγια τέχνης, εκ των οποίων βέβαια τα περισσότερα είναι δημόσια.

ΠτΘ: Δηλαδή η αποικιοκρατία συνεχίζεται στην Αίγυπτο;
Π.Α.: Όχι, απλά έχουν το δικαίωμα να έχουν σχολεία.

ΠτΘ: Υπάρχουν Άγγλοι στην Αίγυπτο;
Π.Α.: Υπάρχουν βέβαια, αλλά και Γάλλοι και Έλληνες. Μην ξεχνάμε ότι στο Κάιρο στην πρώτη φάση οι αποικιοκράτες ήταν οι Γάλλοι οι οποίοι δημιούργησαν κι όλο το κεντρικό Κάιρο. Το κεντρικό Κάιρο είναι δημιούργημα αρχιτεκτονικό των Γάλλων. Οι Γάλλοι άφησαν πολλά, εν αντιθέσει με τους Άγγλους. Είναι περισσότερο εμφανής στην αρχιτεκτονική η γαλλική κουλτούρα.

ΠτΘ: Για να επανέλθουμε στην προηγούμενη ερώτηση, Όπερα τι σημαίνει;
Π.Α.: Ένα μεγάλο πάρκο, το οποίο έχει έκταση μέχρι και εφτά φορές μεγαλύτερη από το κέντρο της Κομοτηνής. Για να το διασχίσεις με άνεση είναι απαραίτητο το αυτοκίνητο. Στο πάρκο υπάρχει το κεντρικό κτήριο της Όπερας με πολλές αίθουσες. Παράλληλα φιλοξενείται γκαλερί, μουσική βιβλιοθήκη, ένα άλλο τεράστιο κτίριο, όπου κι εκεί υπάρχει γκαλερί και χώροι μουσικών παραστάσεων. Απέναντι υπάρχει το Art Hall Palace, όπου γίνονται οι μεγάλες ομαδικές εκθέσεις. Την ίδια περίοδο που εξέθετα εγώ, και μάλιστα την ίδια μέρα, εγκαινιάζονταν η πέμπτη Trienalle Χαρακτικής Μεσογείου, όπου συμμετείχαν γύρω στις πενήντα χώρες. Στον ίδιο χώρο μέσα σ’ αυτό το μεγάλο πάρκο, υπάρχει και το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Καΐρου. Χρειάστηκε πέντε ώρες να το περιηγηθώ – χωρίς βέβαια να μπορέσω να απολαύσω όλα τα έργα – όπου υπάρχουν εκδόσεις όλων των καλλιτεχνών, από τον 19ο αιώνα μέχρι και οι τελευταίοι καλλιτέχνες, με πολύ μοντέρνα, σύγχρονη δουλειά, σε σημείο που έμεινα έκθαμβος κι εύχομαι να μπορώ να «κλέψω» κάποιες τεχνικές. Στον ίδιο χώρο υπάρχουν κι άλλες τέσσερις γκαλερί που λειτουργούν με ιδιωτικά κριτήρια, ένα πολύ ωραίο καφέ, ένα πολύ ωραίο εστιατόριο με πολύ καλές τιμές για του νέους και τους φοιτητές, γιατί ο χώρος σφύζει από ζωή νέων. Κάθε μέρα γίνονται συναυλίες κλασικής μουσικής και ταυτόχρονα συναυλίες με παραδοσιακά όργανα ισλαμικής μουσικής. Γενικά πολλές καλλιτεχνικές εκδηλώσεις.

ΠτΘ: Πρόκειται για κρατικό δημιούργημα;
Π.Α.: Ναι, είναι κρατικό, έχει διευθυντή, υποδιευθυντή για κάθε πτέρυγα, κάθε κομμάτι της Όπερας, όπως το μουσικό. Το διδακτικό έχει άλλο διευθυντή, άλλος διευθυντής υπάρχει για την γκαλερί, υπάρχει προσωπικό το οποίο έρχεται και σε βοηθάει, σε ό,τι χρειάζεται το στήσιμο, με τόση μεγάλη ευγένεια που έμεινα κατάπληκτος. Στο κοινό υπάρχουν άνθρωποι από όλες τις ομάδες που κατοικούν στο Κάιρο. Εδώ φυσικά πρέπει να ξεχωρίσουμε το κοινό, δηλαδή το κοινό που ενδιαφέρεται για την κουλτούρα. Διότι δεν ενδιαφέρονται και τα 17 εκατομμύρια ανθρώπων που κατοικούν στο Κάιρο!

ΠτΘ: κ. Αγγελίδη μάς περιγράψατε παραστατικά δομές και υποδομές του Καΐρου οι οποίες είναι κρατικές κι από την άλλη το ενδιαφέρον είναι ότι, όπως τα περιγράψατε, βγαίνει το συμπέρασμα ότι αυτές σφύζουν από ζωή. Ως δυτικός και με τα ερεθίσματα του δυτικού ήταν έκπληξη για σας αυτό; Διότι συχνά βλέπουμε αυτές τις χώρες και με ένα αίσθημα συμπόνιας θα έλεγα…
Π.Α.: Τώρα όχι. Την πρώτη φορά που πήγα στο Κάιρο πήγα όπως όλοι οι τουρίστες. Βέβαια υπήρχε η έκπληξη με το κυκλοφοριακό, είναι ζογκλέρ οι άνθρωποι, είναι οι καλύτεροι οδηγοί του κόσμου για μένα. Χωρίς πολλά ατυχήματα, αλλά μιλάμε για μια άλλη αίσθηση όταν πρωτοπηγαίνει κάποιος στο Κάιρο. Βέβαια σιγά-σιγά προσαρμόζεσαι, προσπαθείς να δεις το εξωτικό. Το εξωτικό είναι παραμύθι. Όλοι οι άνθρωποι τρέχουν για τη ζωή τους. Ζουν σε ένα άλλο περιβάλλον, πολύ διαφορετικό από το δικό μας. Ίσως πηγαίνουμε πολλές φορές και αφ΄ υψηλού σ’ αυτές τις χώρες κάτι που είναι ένα μεγάλο λάθος τελικά, γιατί είναι τρομεροί άνθρωποι, φιλόξενοι με μεγάλη καρδιά.

ΠτΘ: Την κουβαλάνε την ιστορία τους οι Αιγύπτιοι;
Π.Α.: Οι Αιγύπτιοι είναι πολυπολιτισμικοί, όπως είναι και οι Έλληνες. Απλώς αυτοί άργησαν, μετά το ’40 δημιούργησαν το κράτος τους. Έχουν βέβαια μια βαθειά αίσθηση της εθνικής τους συνείδησης. Το έχουν καταφέρει σε μεγάλο βαθμό, αλλά να μην ξεχνάμε ότι σε μεγάλο βαθμό η Αίγυπτος αραβοκρατείται. Η πλειοψηφία είναι Άραβες, που ελέγχουν και την πολιτική εξουσία. Υπάρχουν και οι Κόπτες που είναι μια μεγάλη μερίδα, οι πρώτοι χριστιανοί, οι οποίοι λένε, ότι προέρχονται από τους αρχαίους Αιγυπτίους. Αυτοί βέβαια ελέγχουν το μεγαλύτερο οικονομικό μέρος της Αιγύπτου. Αυτοί συμπορεύονται. Οι άλλοι λαοί που υπάρχουν, οι ευρωπαίοι, όσοι έμειναν, οι Άγγλοι, οι Γάλλοι, οι Έλληνες, είναι ό,τι έμεινε από παλιά μετά τον Νάσερ με τις δημεύσεις που έγιναν, που δεν ήταν καθαρές δημεύσεις, ήταν ένα τρικ που συνεχίζει να παίρνει διαστάσεις ως σήμερα. Είναι πάρα πολύ φθηνά τα ενοίκια, γι’ αυτό υπάρχει και παραμέληση της παλιάς οικοδομής στην Αίγυπτο. Δηλαδή έχει μείνει το ενοικιοστάσιο στην εποχή του ’56. Πληρώνουν το ίδιο ποσό, δηλαδή ούτε ο ιδιοκτήτης έχει κέρδος, επειδή δεν παίρνει χρήματα από το ενοικιοστάσιο του ’56, ουσιαστικά, είναι ευτελές το ποσό, είναι σαν να μην παίρνει τίποτα, σαν να δίνει το σπίτι δωρεάν. Και ο ίδιος ο ενοικιαστής δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτήν την περιουσία κι έτσι γίνεται ένα αλαλούμ. Ωστόσο προχωράνε. Ιδιαίτερα αξίζει να αναφέρουμε ότι στο υπουργείο Πολιτισμού ο υπουργός είναι ζωγράφος και ο υφυπουργός είναι ζωγράφος επίσης! Ο υπουργός είναι για δεκαοκτώ χρόνια στο λειτούργημα και είναι καλλιτέχνες και οι δύο, και μάλιστα αξιόλογοι καλλιτέχνες.

ΠτΘ: Καλλιτέχνες; Αυτό είναι καινοφανές, ειδικά για την ελληνική πολιτική παράδοση…
Π.Α.: Ήρθαν και στην έκθεσή μου και με κάλεσαν σε εκθέσεις καλλιτεχνών γλυπτικής και ζωγραφικής, όπου παραβρεθήκαμε μαζί και παρακολούθησα όλα τα γεγονότα γύρω από την τέχνη. Παραξενευόμαστε όμως όταν λέμε ότι μέσα στο ισλαμικό Κάιρο, εκεί δηλαδή που δεν πηγαίνουν οι τουρίστες, εκεί αναστηλώνουν τα παλιά παλάτια και τα μεγάλα κτίρια κάποιων προυχόντων της εποχής του 15ου, 16ου αιώνα. Πέφτουν πολλά χρήματα, αλλά θέλουν πολλά χρόνια για να τελειώσουν, ωστόσο μέσα σ’ αυτούς τους χώρους διοργανώνουν εκθέσεις, μουσικές παραγωγές και άλλες εκδηλώσεις.
Ξαφνικά εκεί που βλέπεις το μελίσσι αυτού του κόσμου κάθε μέρα να τρέχει να βγάλει το μεροκάματο, να σου πουλάει από λεμόνια μέχρι το ο,τιδήποτε, ξαφνικά όλα αυτά σταματάνε, κλείνει ο χώρος αυτός, έρχονται οι επίσημοι, έρχονται οι προσκεκλημένοι, είναι υποχρεωμένοι να περάσουν μέσα από αυτόν τον κόσμο που βγάζει το μεροκάματό του και να τους δει και να έρθει σε επαφή. Θέλει δε θέλει έρχεται σε επαφή. Εμένα μου άρεσε αυτή η πολιτική γι’ αυτό δέχτηκα μια πρόταση που μου έγινε, του χρόνου το Μάρτη να κάνω μια έκθεση σε ένα τέτοιο κτίριο, δίπλα στο ισλαμικό πανεπιστήμιο που είναι ένα από τα μεγαλύτερα, δίπλα στο Alazar, που είναι μέσα στη λαϊκή συνοικία στην αγορά του Καΐρου, όπου είναι η παλιά περιοχή που ήταν τα κάστρα του Καΐρου. Είδα το κτίριο κι έμεινα κατενθουσιασμένος. Το κτίριο αυτό θα μου το παραχωρήσουν για μια έκθεση δική μου που θα διαρκέσει περίπου ένα μήνα και θα έχει ταυτόχρονα και μουσική επένδυση. Σχεδιάζουμε ωστόσο και διάφορα άλλα πράγματα μαζί με τον Γιάννη Μελαχρινούλη, που είναι η ψυχή της πρεσβείας μας εκεί και του πολιτισμού.

ΠτΘ: Κατ’ αρχήν είναι ενδιαφέρον και αυτό που καταθέτετε στο τραπέζι, το ζήτημα ότι ο υπουργός πολιτισμού είναι ζωγράφος, πράγμα που δεν τολμούμε ακόμη να το διανοηθούμε εδώ, μια και η μόνη που είχε σχέση με τον πολιτισμό εδώ ήταν η Μελίνα. Το δεύτερο είναι ότι υπάρχει ενδιαφέρον για τη συντήρηση των μνημείων της Αιγύπτου…
Π.Α.: Μιλάμε για τεράστια έκταση. Όλα τα κάστρα που οικοδομούνταν από τους διάφορους μουσουλμάνους,- γιατί υπήρξαν διάφορες φυλές και γι’ αυτό υπήρξαν και συγκρούσεις,- συντηρούνται, όχι μόνο τα τζαμιά αλλά και τα τείχη και τα αφήνουν μέσα την αγορά. Δεν διώχνουν τους ανθρώπους που πουλάνε υφάσματα ή διατηρούν εργαστήριο μεταλλοτεχνίας, για παράδειγμα. Αυτούς τους χώρους δεν τους αποστειρώνουν. Επισκευάζουν τα κτίρια και η επισκευή αυτή κοστίζει πολλά. Ευτυχώς τους βοηθά και η Unesco και μετά ξαναμπαίνουν οι ίδιοι οι έμποροι μέσα. Δεν τους βγάζουν για να δημιουργήσουν μπαρ και παμπ.

ΠτΘ: κ. Αγγελίδη, ανήκετε στη δυτική κουλτούρα. Βάζατε ερωτηματικό για το πώς οι αραβογενείς Αιγύπτιοι θα σας αποδεχθούν;
Π.Α.: Έβαζα ερωτηματικά. Το αραβικό κοινό με αποδέχθηκε με πολλή αγάπη. Είχα δεδομένη την επίσκεψη στην έκθεση κάποιων Ελλήνων ή Ευρωπαίων καθώς και την παρουσία της Πρεσβείας. Η έκπληξή μου ήταν ότι από την ημέρα που κατέβηκαν τα κιβώτια με τα έργα μου και άρχισα να τα βγάζω, έβλεπα τα κορίτσια του ωδείου – σημειωτέον ότι είναι πολλές οι γυναίκες που μαθαίνουν εκεί μουσική – τα οποία είχαν το θάρρος να έρθουν να δουν τα έργα, ρωτούσαν το φύλακα ποιος είναι ο καλλιτέχνης και έρχονταν και μου έδιναν συγχαρητήρια! Στην έκθεση είχα πολλούς Αιγύπτιους καλλιτέχνες. Η Αίγυπτος έχει πολλούς καλλιτέχνες που έχουν στέκι το ελληνικό καφενείο, γιατί είναι μέσα στο κέντρο, κοντά στην γκαλερί.

ΠτΘ: Το γυμνό κυριαρχεί στην τέχνη σας. Το στερεότυπο που έχουμε εμείς είναι ότι οι ισλαμοθρεμμένοι δεν αγαπούν την έκθεση του γυμνού σώματος, όπως δεν αγαπούν και το σκίτσο. Θυμάστε τι έγινε με τα σκίτσα του Μωάμεθ…
Π.Α.: Αυτό πρέπει να το σεβαστούμε. Όπως αντιδρούμε εμείς όταν κάποιος καλλιτέχνης απεικονίσει το Χριστό με σύμβολα που δεν τα δέχονται οι πιστοί, έτσι και αυτοί. Πάντα θα υπάρχουν ακρότητες και πάντα εκ του ασφαλούς, γιατί εκ του ασφαλούς έγινε ό,τι έγινε στη Δύση και το εκμεταλλεύτηκαν κάποιοι άλλοι. Απαγορεύεται από το Κοράνι η απεικόνιση του Προφήτη. Είναι υπέρ της απεικόνισης απλά υπάρχουν όρια τα οποία, κατά την άποψή μου, προέρχονται από το εσωτερικό της κοινωνίας ή αυτών που διαχειρίζονται την κοινωνία. Δεν υπήρξε καμία αντίδραση. Νομίζω ότι και εδώ θα αντιδράσουμε όταν δούμε προκλητικό γυμνό που προσβάλλει τα ήθη κάποιων ανθρώπων. Σαν καλλιτέχνης μπορεί να λέω ότι όλα είναι αποδεκτά, αλλά μπορώ να ξεχωρίσω σε μία εικόνα πολύ εύκολα αν αυτή η πρόκληση γίνεται για δημοσιότητα ή πράγματι υπάρχει μία κριτική στην κοινωνία, στην πραγματικότητα ή στο πολιτικό γίγνεσθαι. Όταν υπάρχει στο έργο κριτική στην πολιτική πραγματικότητα τότε αυτό το έργο δεν είναι πρόκληση. Ο καλλιτέχνης που δημιουργεί έργο που κριτικάρει δεν είναι ποτέ προκλητικό προς την κοινωνία και τα ήθη της. Σέβεται ο καλλιτέχνης τα ήθη της κοινωνίας, βρίσκει πάντα τους δρόμους για να μπορέσει να κάνει την κριτική του. Υπάρχουν καλλιτέχνες που δημιουργούν προκλήσεις για το image τους και για το οικονομικό τους μέλλον. Αυτά πουλάνε. Ζούμε σε καπιταλιστική κοινωνία. Δεν μπορώ εγώ να συγκρίνω τον Ντανταϊσμό του 1919, που απλά είχε πολιτική κριτική βάση, με αυτά που γίνονται σήμερα χάριν της δημοσιότητας της τηλεόρασης, του τύπου, για να μπορέσεις να πουλήσεις και να κάνεις καλό λογαριασμό στην τράπεζα. Είναι τελείως διαφορετικά πράγματα.

ΠτΘ: Πώς αποδέχθηκαν το γυμνό στα έργα σας στην Αίγυπτο;
Π.Α.: Δεν τα είδαν ως αισθησιακά γυμνά. Είδαν την τεχνική μου, κατάλαβαν ότι δεν παρουσιάζω ένα γυμνό, αλλά γυμνό με μια κρίση επάνω σε αυτό που κάνω. Πρώτον αποφεύγω τη σάρκα. Και αυτό το αντιλήφθηκαν. Δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα ακόμα και από απλούς ανθρώπους. Κάποιοι οδηγοί διπλωματών πήραν άδεια από τους προϊσταμένους τους και έφεραν ακόμα και τις γυναίκες τους.

ΠτΘ: Το έργο σας αντιμετωπίστηκε με πολλή αγάπη στην Αίγυπτο. Έγινε κατανοητό…
Π.Α.: Και εμείς είμαστε κατανοητοί. Είμαστε Ίωνες, Γιουνάν, έχουμε συγγένεια πολιτισμική με τους Αιγύπτιους. Σε μία συνέντευξη τύπου μού ζήτησαν τον τίτλο της έκθεσης, ο οποίος ήταν «Παράλληλοι πολιτισμοί» και αναφέρθηκα στον Αιγυπτιακό πολιτισμό, ο οποίος είναι ο δεύτερος πολιτισμός, ο πρώτος ήταν των Σουμερίων, ο τρίτος ο ελληνικός και ο τέταρτος ο ιωνικός. Εξεπλάγησαν οι παρόντες πώς είναι δυνατόν ο τρίτος να είναι ο ελληνικός. Αυτοί βέβαια επιμένουν – και καλά κάνουν – ότι ο πρώτος ήταν ο Αιγυπτιακός. Απλώς τους εξήγησα ότι στον πρώτο ελληνικό πολιτισμό μπορούμε να δούμε τη σύνδεση Ελλάδας και Αιγύπτου μέσα από την ελληνική μυθολογία και στο τέλος βλέπουμε την ανάπτυξη του ελληνικού πολιτισμού, που έγινε ουσιαστικά από τους Ίωνες και επικράτησε στην Ιωνία λόγω της οικονομίας της περιοχής που είναι η Μεσοποταμία, δηλαδή το σημερινό Ιράκ. Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Στην Αίγυπτο είμαστε γνωστοί ως Γιουνάν, λόγω του πολιτισμού των Ιώνων επειδή υπήρχε μεγάλη οικονομική και πολιτιστική δύναμη πριν την ρωμαϊκή αυτοκρατορία στην Ιωνία.

ΠτΘ: Η Αίγυπτος στη συνείδηση του Έλληνα σημαίνει Καβάφης. Υπάρχει ακόμη στην Αίγυπτο;
Π.Α.: Δε νομίζω. Θα μπορούσε να σημαίνει και Ιόλας…

ΠτΘ: Χρησιμοποιείτε απαγορευμένες λέξεις…
Π.Α.: Να εξηγήσουμε ότι στην Αίγυπτο οι Έλληνες είχαν μεγάλη οικονομική δύναμη και όπου υπάρχει αυτή αναπτύσσεται και η κουλτούρα στη δεύτερη και τρίτη γενιά. Τα παιδιά των εμπόρων και επιχειρηματιών που δραστηριοποιήθηκαν στην Αίγυπτο και ειδικά με τον καπνό, και γι΄ αυτό υπάρχουν και τα ανάλογα κληροδοτήματα σε περιοχές όπως η Κομοτηνή, σπούδαζαν τα παιδιά τους στα καλύτερα σχολεία, κυρίως γαλλικά. Αυτοί οι άνθρωποι ασχολήθηκαν με το λόγο, το χορό, τις τέχνες. Ξεχνάμε να μιλήσουμε για το ζωγράφο Λίτσα που είναι Αιγυπτιώτης. Ξεχνάμε τον Παρθένη, τον Λάμπρου και πολλούς άλλους. Το κυρίαρχο ήταν ότι και οι καλλιτέχνες που δρούσαν στην Ελλάδα αναγκαζόταν και πήγαιναν στην Αίγυπτο γιατί εκεί υπήρχε η οικονομία και η κουλτούρα, εν αντιθέσει με την Ελλάδα, τουλάχιστον μέχρι το 1940. Η άλλη Ελλάδα ήταν στο Κάιρο και στην Αλεξάνδρεια, διότι εκεί ήταν η οικονομία, η οποία σίγουρα φέρνει σε ένα επίπεδο και την ανάπτυξη της κουλτούρας. Αυτό δεν το έχουμε καλλιεργήσει. Ποτέ κανένας δεν αξιώθηκε να μιλήσει για τον Καβάφη στα αραβικά. Και το έκανε ο Γιάννης ο Μελαχρινούδης, τρίτης γενιάς Έλληνας, ακόλουθος πολιτισμού της Πρεσβείας, που μιλά άπταιστα τα Αιγυπτιακά, το τόλμησε και προσφάτως εξέδωσε βιβλίο στα Αραβικά για τον Καβάφη, για να μάθουν οι Άραβες τι εστί Καβάφης και σιγά –σιγά προσπαθεί να εκδώσει και άλλους Έλληνες στην αραβική γλώσσα. Και η πρόταση που μου έγινε να γίνει η έκθεση στο Ισλαμικό Πάρκο εξυπηρετεί αυτόν το σκοπό. Καλή η όπερα, η κοσμική όπερα, η δυτικότροπη, αλλά μεγαλύτερη αξία έχει να παρουσιάσουμε την τέχνη μέσα στο Ισλαμικό Πάρκο, μέσα σε μία μεγάλη δύναμη της κουλτούρας τους.

ΠτΘ: Ο τελευταίος που ενδιαφέρθηκε για τον αραβικό πολιτισμό και για το διάλογο του αιγυπτιακού πολιτισμού με τον ελληνικό ήταν ο Κωστής Μοσκώφ, ο οποίος στηρίχθηκε και από τη Μελίνα και το Υπουργείο Εξωτερικών. Σήμερα υπάρχει η ίδια πρόνοια στήριξης;
Π.Α.: Όχι. Προσπαθούν οι άνθρωποι αυτοί. Ο Γιάννης ο Μελαχρινούδης επειδή είναι γέννημα θρέμμα της Αιγύπτου και βοηθά και τον ελληνικό σύλλογο και ασχολείται με την νεολαία στην οποία κάνει και μαθήματα ελληνικής και αραβικής γλώσσας κάνει πολλή δουλειά, τρέχει για τις εκδόσεις των Ελλήνων συγγραφέων και ποιητών, αγνώστων γι’ αυτούς γνωστών σε μας, αλλά προσπαθεί με πενιχρά οικονομικά μέσα. Κάποιες χορηγίες από επιχειρηματίες και κάποια μικρή βοήθεια έχει από το ελληνικό κράτος, το οποίο τουλάχιστον για τον πολιτισμό, εκτός αν πρόκειται για ημέτερους καλλιτέχνες, όπως έκανε και στο παρελθόν. Εμείς εκθέτουμε με τις δικές μας δυνάμεις. Όπου πηγαίνω είναι δικά μου τα έξοδα. Δεν αντέχω το αλισβερίσι να παρακαλώ πολιτικούς για ένα τέτοιο έργο που για μένα δεν έχει οικονομικό κέρδος. Θα μπορούσα να πουλήσω περισσότερα έργα στην Ελλάδα. Απλά για μένα το παιχνίδι έχει ηδονή. Να ταξιδεύεις, να συνδιαλέγεσαι με άλλους ανθρώπους, να χαίρεσαι όταν άνθρωποι άλλης κουλτούρας σου μιλούν με μία ιδιαίτερη γλύκα και ξέρεις ότι δεν θα έχεις κέρδος από αυτούς.

ΠτΘ:κ. Αγγελίδη σας ευχαριστούμε πολύ.
Π.Α.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Τ.Β.- Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.