«Σημερα ο ανθρωπος ειναι βυθισμενος σε εναν αυτισμο, σε μια φοβερη μοναξια»

Ο Γιώργος Κιμούλης συναντά και πάλι στην σκηνή τον… Μάκβεθ, ύστερα από δώδεκα χρόνια. Ο ηθοποιός σκηνοθετεί και υποδύεται τον σαιξπηρικό ήρωα έχοντας μαζί του τη νέα συνάδελφό του Λουκία Μιχαλοπούλου. Με το Σύγχρονο Θέατρο της Αθήνας επισκέφτηκε ήδη τη Θράκη, υπό τον διπλό ρόλο του σκηνοθέτη και του πρωταγωνιστή.
«Σίγουρα ο ρόλος του αμφιταλαντευόμενου βασιλιά που καταδυναστεύεται από τους φόβους και την αδίστακτη σύζυγό του αποτελεί πρόκληση» δηλώνει ο Γιώργος Κιμούλης και λίγο πριν βγει στην σκηνή κάνει λόγο για μια επιστροφή σε ένα έργο που έχει πολλά να πει…
«Ο Μάκβεθ του Σαίξπηρ μιλάει για την προσπάθεια του ανθρώπου να συναντήσει το μεγάλο, να υπερβεί τον εαυτό του χρησιμοποιώντας οποιαδήποτε μέσα, οποιοδήποτε τρόπο, προσπαθώντας την ίδια στιγμή να ξεπεράσει το συναίσθημα που τον διακατέχει, που είναι ο φόβος», δηλώνει και εξηγεί: «Αν τον δούμε προσεχτικά, θα συναντήσουμε τον άνθρωπο σήμερα».

Δώδεκα χρόνια μετά υποδύεστε πάλι τον συγκεκριμένο σεξπηρικό ήρωα. Πώς οδηγηθήκατε σ’ αυτήν την επιλογή; Τι κάνει έναν ηθοποιό να επανέρχεται σε ρόλους και έργα;
Τα κλασικά έργα είναι σαν να έχουν γραφτεί, τη στιγμή που παρουσιάζονται. Επίσης, αυτό που ανακαλύπτεις σ’ αυτά τα έργα είναι η διαφορά και η αλλαγή του ίδιου σου του εαυτού. Εγώ πάντα στα κλασικά έργα που έχω παίξει, αν μου το επιτρέπει η ηλικία, μετά από δέκα χρόνια, επανέρχομαι. Το ίδιο έχω κάνει με τον Άμλετ, με τον Οιδίποδα Τύραννο. Σ αυτή την χώρα αυτό δεν συνηθίζεται, ίσως, μόνο ο Αλέξης ο Μινωτής να το έχει κάνει, αλλά ήταν δάσκαλός μου και αυτό τουλάχιστον προσπάθησε και μου το πέρασε.

Το έργο αυτό του Σαίξπηρ τι το κάνει διαχρονικό;
Έχει πολλά να πει, είναι έργα που σαν να έχουν γραφτεί την στιγμή που παρουσιάζονται. Ο Μάκβεθ του Σαίξπηρ μιλάει για την προσπάθεια του ανθρώπου να συναντήσει το μεγάλο, να υπερβεί τον εαυτό του χρησιμοποιώντας οποιαδήποτε μέσα, οποιοδήποτε τρόπο, προσπαθώντας την ίδια στιγμή να ξεπεράσει το συναίσθημα που τον διακατέχει, που είναι ο φόβος. Αν τον δούμε προσεχτικά, θα συναντήσουμε τον άνθρωπο σήμερα.

Έχει στοιχεία του καιρού μας ο βασιλιάς που καταδυναστεύεται από τους φόβους του;
Σήμερα ο άνθρωπος βυθισμένος σε έναν αυτισμό, σε μια φοβερή μοναξιά ουσιαστικά βάζει κάποιους στόχους, προσπαθεί να τους πλησιάσει αδιαφορώντας για ό,τι συμβαίνει γύρω του. Αδιαφορώντας για το ποιους θα πληγώσει. Κι όταν λέμε ότι ο Μάκβεθ πατάει επί πτωμάτων και ο σύγχρονος άνθρωπος επίσης πατάει επί πτωμάτων, μπορεί να μην σκοτώνει πραγματικά, αλλά μπορεί να σκοτώνει ανθρώπους γύρω του ψυχικά, πνευματικά. Ζούμε σε μια εποχή ακραίου αυτισμού, την ίδια στιγμή δε που το συναίσθημα του σύγχρονου ανθρώπου, το βασικό και πλέον μόνιμο συναίσθημά του, είναι ο φόβος. Είμαστε τρομοκρατημένοι, την ίδια στιγμή μόνοι και προσπαθούμε να συναντήσουμε το μεγάλο, όπως το καθορίζει ο καθένας, πάλι μόνοι μας. Περιγράφει με ένα καταπληκτικό τρόπο ο Σαίξπηρ τον σύγχρονο άνθρωπο, τον άνθρωπο του 2007. Πώς λοιπόν να μην ακουμπάς και να μην παρουσιάζεις το καίριο;

Ο διττός ρόλος, σκηνοθέτης – ερμηνευτής, πόσο δεσμευτικός είναι; Αναρωτιέμαι ποιος ελέγχει ποιον;
Στην τέχνη και στο θέατρο αυτός που βαθμολογεί και ελέγχει είναι πάντα το κοινό, ούτε καν ο κριτικός. Γιατί ο κριτικός δεν έχει κάτι να φανταστεί, ο κριτικός υποστηρίζει το παρελθόν. Ο καλλιτέχνης εκ των πραγμάτων συνομιλεί στο τώρα, βλέποντας τον μέλλοντα χρόνο, το ίδιο κάνει ο θεατής με τη φαντασία του. Βλέπει μια παράσταση στο τώρα και φαντάζεται το μέλλον.

Αυτός είναι ο στόχος της τέχνης;
Η τέχνη, αν έχει ένα σκοπό, αν έχει ένα στόχο, είναι να υπενθυμίζει στους ανθρώπους αυτά που οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει. Αυτή είναι και η αλήθειά της. Από εκεί άλλωστε βγαίνει και η λέξη αλήθεια, από το στερητικό Α και τη λέξη λήθη. Αλήθεια είναι αυτό που δεν αφήνει να ξεχαστεί, να βυθιστεί στη λήθη.

Και το θέατρο τι είναι τελικά, απόδειξη ότι η ζωή δεν αρκεί;
Το θέατρο είναι το πώς πρέπει να είναι οι άνθρωποι. Ακόμη κι αν βλέπεις τα κακά παραδείγματα. Ξέρετε στη ζωή μας δεν βιώνουμε την πραγματικότητα, μέσα σ’ αυτή την ταχύτητα δεν μπορούμε να την δούμε την πραγματικότητα, σε ένα έργο το τέχνης το οποίο καδράρει με ένα τρόπο, αν θέλετε, μεγεθυντικού φακού τα πράγματα εκεί αντιλαμβανόμαστε ποια είναι η πραγματικότητα. Δεν είναι τυχαίο το ότι η τέχνη, δεν γεννήθηκε για να αντιγράψει τη ζωή, αλλά η τέχνη γεννήθηκε για να την αντιγράψει η ζωή.

Κι αυτό το «μπες» – «βγες» από τον εαυτό σου για να γίνεις κάποιος «άλλος» ελλοχεύει κινδύνους, ρίσκο, γοητεία;
Όλοι μας έχουμε μέσα μας όλες τις συμπεριφορές των ανθρώπων, γι’ αυτό και τις αναγνωρίζουμε. Αναγνωρίζουμε μια συμπεριφορά ενός ανθρώπου με το μυαλό μας, άρα την έχουμε μέσα μας. Το ότι μπορεί να μην την τοποθετούμε σε πρώτο επίπεδο είναι γιατί δεν μας βολεύει, είτε γιατί μας το απαγορεύουν οι συνθήκες, γιατί μας το απαγορεύουν κάποιοι άνθρωποι. Πάντως όλες τις συμπεριφορές που αναγνωρίζουμε τις έχουμε μέσα μας. Γιατί με το μυαλό μας αναγνωρίζουμε. Κατ’ επέκταση ο άνθρωπος είναι μια σειρά μασκών, συμπεριφορών. Μ’ αυτή την έννοια η μιμητική, η υποκριτική, η έννοια της μίμησης, δεν βγαίνει από το Μάγια το σανσκριτικό που σημαίνει απάτη, βγαίνει από το μέμνησω, από την μνήμη, μιμούμαι σημαίνει δείχνω τοποθετώ, φέρνω στην επιφάνεια, αυτό που θυμάμαι. Εκεί δεν υπάρχει κίνδυνος, αντιθέτως ουσιαστικά αναγνωρίζεις τον ίδιο σου τον εαυτό, ακόμα κι αν αυτός ο εαυτός είναι ξεχασμένος από εσένα.

Η Λουκία Μιχαλοπούλου στο ρόλο της Λαίδης Μάκβεθ…
Είστε «δύσκολος» και «απαιτητικός» απέναντι στους νέους λένε…
Δεν αποκλείεται να είναι αλήθεια με την έννοια ότι είμαι απαιτητικός με τον εαυτό μου πρώτα και μετά με τους άλλους. Ξέρετε η υποκριτική, αλλά γενικά και ο άνθρωπος είναι δύναμη. Η σύγχρονη κοινωνία με την τεχνολογία της και με τον υπερκαταναλωτισμό της, έχει αρχίσει να αδυνατίζει αυτή την δύναμη. Γι’ αυτό και βλέπουμε συμπεριφορές του τύπου: Όχι έλα να αλλάξουμε τον κόσμο, αλλά έλα να προσαρμοστούμε σ’ αυτόν. Αυτός είναι κοινωνικός θάνατος, η προσπάθεια να θέλουμε να προσαρμοστούμε σε έναν κόσμο, επειδή τον θεωρούμε δεδομένο γιατί αυτός φαίνεται ή φαντάζει πολύ δυνατός και μας έχει κάνει να φοβόμαστε την οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής.

Βλέπετε να γίνονται πράγματα κατ΄ επίφαση; Χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο; Συμβαίνει σε πολλούς άλλους χώρους ξέρετε…
Η κοινωνία, ο κοινωνικός ιστός ένας είναι. Την ίδια στιγμή που έχει μέσα της σ΄ αυτό το σύνολο όλες τις διαφορές. Αλλά υπάρχει το ενιαίο, υπάρχει το σύνολο. Ναι, σαφώς βλέπω να γίνονται πράγματα κατ΄ επίφαση.

Πότε μια παράσταση κρίνεται πετυχημένη από εσάς;
Το μόνο που μπορώ να ξέρω είναι κατά πόσο αυτό το οποίο φαντάστηκα, αυτό το οποίο διάβασα είναι συνεπές, μ΄ αυτό το οποίο γίνεται. Αυτό ουσιαστικά μόνο μπορώ να πω.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.