Γεμισαν τα ματια φως και παλικαρι

«Όταν σ’ είδα γέμισαν τα μάτια μου παλικάρι κι είπα: χαρά στον άνθρωπο που ΄χει τέτοιον οχτρό» αφηγείται ο παιδικός φίλος του Καπετάν Μιχάλη, Νουρή Μπέης, όταν συναντά το «αδερφοχτό» του πλέον Καπετάνιο επί σκηνής. Κι ο Νίκος Βερλέκης ως Καπετάν Μιχάλης ανταποκρίθηκε πλήρως στην αντρειοσύνη του θρυλικού καπετάνιου του Καζαντζάκη, που το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης αποφάσισε να τιμήσει φέτος ανεβάζοντας το συγκεκριμένο έργο. Και των θεατών τα μάτια γέμισαν παλικαριά το βράδυ του Σαββάτου στη Μαρώνεια και παρακολούθησαν επίσης μια πολύ ενδιαφέρουσα σκηνοθετική άποψη του Γιάννη Βόγλη, σε ένα έργο που ο ίδιος γνώριζε καλά εκ των έσω, μια και είχε ενσαρκώσει το ρόλο του Καπετάν Μιχάλη παλαιότερα, αλλά και μεγάλωσε με τον Καζαντζάκη, έχοντας στο προσκέφαλό του την «Ασκητική», όπως δήλωσε.

Επίσημη πρώτη παρουσία πολιτικών

Το τοπίο ήταν επιβλητικό καθώς σουρούπωνε στο παλιό νταμάρι της Μαρώνειας, με τη θέα να σου κόβει την ανάσα από ψηλά, πέρα μακριά η Σαμοθράκη και η Θάσος, κάτω τα φώτα της παραλίας και πάνω από το λιτό κι επιβλητικό σκηνικό του Μεγάλου Κάστρου το μισό φεγγάρι του Ιουλίου.
Άπαντες παρόντες στην επίσημη πρώτη για το νέο θέατρο στο Λατομείο Χελιδονόπετρας, στην επίσημη πρώτη για το δήμο Μαρώνειας, που τόλμησε και υλοποίησε ένα όνειρο και ανάγκη των πολιτών ολόκληρης της Ροδόπης για μια μοναδική θερινή στέγη πολιτισμού. Παρόντες οι πολιτικοί του τόπου μας, τους οποίους κάλεσε στη σκηνή ο ηθοποιός Γιάννης Βόγλης αφού, πριν αρχίσει η παράσταση έκανε μια εισαγωγή για τα θέατρα – νταμάρια ανά την Ελλάδα και την ένταξη της Μαρώνειας στον κύκλο αυτό του πολιτισμού της χώρας. Μας θύμισε δε τον πρωτεργάτη της κίνησης αυτής, Μίνω Βολανάκη, που το 1981 ζωντάνεψε τα νταμάρια της Εργάνης και το 1982 αξιοποίησε τα παλιά ορυχεία της Αττικής και διοργάνωσε τις «Γιορτές των Βράχων», σε μια προσπάθεια αποκέντρωσης του θεάτρου, της μουσικής και του χορού. Στον κατάλογο με τα λιγοστά μοναδικά τέτοιου είδους θέατρα προστίθεται και το Νταμάρι στη Χελιδονόπετρα Μαρώνειας, μαζί με τα δύο Θέατρα Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» και «Άννα Συνοδινού» στο Βύρωνα Αττικής, το Θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη, το Νταμάρι Βριλησσίων στην Αττική, το Θέατρο Ρεματιάς στο Χαλάνδρι Αττικής, το Θέατρο Γης στο Νταμάρι Τριανδρίας στη Θεσσαλονίκη. Ο ηθοποιός δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην παγκόσμια λάμψη του έργου και της προσωπικότητας του Νίκου Καζαντζάκη ακόμη και 50 χρόνια μετά το θάνατό του.
Η σκυτάλη από την επιβλητική παρουσία και φωνή του Γιάννη Βόγλη πέρασε στο δήμαρχο Μαρώνειας, Χρήστο Παπανικολάου, ο οποίος τόνισε για άλλη μια φορά ότι η σύλληψη και η υλοποίηση του μεγαλόπνοου έργου διήρκεσαν περίπου τρεις μήνες και το έργο ολοκληρώθηκε σε λιγότερο από 20 μέρες, δίνοντας το λόγο στον βουλευτή και υφΕΞ Ευριπίδη Στυλιανίδη. Όλοι συμφώνησαν ότι η Μαρώνεια μπαίνει σε τροχιά πολιτισμού, ενός πολιτισμού που της αξίζει μια και χρόνια έκρυβε μέσα της την πρώτη ύλη κι ήρθε ο καιρός να την αναδείξει.

Η παράσταση

Η παράσταση ξεκίνησε εντυπωσιακά, με τους προβολείς να φωτίζουν μόνο τους δύο μουσικούς επί σκηνής, τον Νίκο Τουρνάκη (κρατούσε κι έναν μικρό ρόλο) και τον Ανδρέα Αρβανίτη, που ερμήνευαν ζωντανά την μουσική επένδυση του έργου – παλιά ριζίτικα διασκευασμένα για τις ανάγκες της παράστασης τραγούδια – που ανήκει στον Βασίλη Σκουλά και τον Λουδοβίκο των Ανωγείων.
Η γενικότερη πάντως φιλοσοφία της παράστασης δεν στέκεται στο ηθογραφικό στοιχείο και μόνο, αλλά διεισδύει βαθύτερα, αφού η ματιά και η αντίληψη του σκηνοθέτη Γιάννη Βόγλη κινούνται στα επίπεδα μιας σύγχρονης τραγωδίας. Στα ίδια επίπεδα δεν κινήθηκε άλλωστε κι ο Καζαντζάκης, όταν έπλαθε τους χαρακτήρες του ως υπερφυσικά ιδανικούς, σαν άλλος Σοφοκλής σε αρχαία τραγωδία; Εκεί, στα ψηλά πατώματα της ζωής, το έργο παραμένει σαφώς επίκαιρο, μια και οι έννοιες, αλλά και οι πανανθρώπινες αξίες που πραγματεύεται, όπως της ελευθερίας, των ανθρωπίνων σχέσεων, της τιμής, του χρέους προς τη γενιά, του χρέους προς την πατρίδα ή της αυτοθυσίας εξακολουθούν να ζουν και σήμερα. Το πιστεύω του Καζαντζάκη, μέσα από τη ρήση του Ιδομενέα «θα πεθάνω λεύτερος, γιατί σε όλη μου τη ζωή πολέμησα για τη λευτεριά!» γίνεται έργο του Καπετάν Μιχάλη.
Το διασκευασμένο θεατρικό κείμενο είναι του Κωστή Κολώτα, παρουσιάζει εύστοχα το αντίθετο των χαρακτήρων Καπετάν Μιχάλη και Νουρή Μπέη, κοινωνεί απόλυτα τις διαχρονικές του ιδέες από το Νίτσε ως τον ελληνοκεντρικό πατριωτισμό, βάζει μπροστά στο θεατή τη γυναίκα όπως την είδε ο Καζαντζάκης κι όπως την ήθελε, συναθλήτρια μεν αλλά με προδιαγεγραμμένο ρόλο στην κοινωνία. Ωστόσο, κατά κοινή ομολογία σε κάποια σημεία έκανε «κοιλιά», όπως λέμε, αλλά γι’ αυτό ίσως τελικά ευθύνεται η αδύναμη ερμηνεία των ηθοποιών που ερμήνευαν του δευτερεύοντες ρόλους, αναμιμνήσκοντας απλώς τα λόγια τους κι όχι ερμηνεύοντας το ρόλο τους πάντα.
Η Μαριάννα Πολυχρονίδη, στο ρόλο της μοιραίας Εμινέ, ήταν μια ευχάριστη έκπληξη. Τραγούδησε επί σκηνής ένα υπέροχο τραγούδι του Λουυδοβίκου των Ανωγείων και ήταν καταπληκτική. Η Εμινέ – Μαριάννα εμφανίζεται λίγο, ωστόσο ο ρόλος της ως της Κερκέζας συζύγου του Νουρή Μπέη κυριαρχεί και διατρέχει το έργο, ακόμη κι όταν δεν είναι στη σκηνή, μια και αυτή είναι που ως ένα σημείο καθορίζει τις εξελίξεις.
Έκπληξη και ο ρόλος της Εφεντίνας ερμηνευμένος από τον Γιάννη Καλατζόπουλο, όπως και του Ιδομενέα και φυσικά του Καπετάν Σήφακα που υποδύεται ο Γιάννης Βόγλης. Αδύναμος ο Πολυξίγκης, αλλά γενικά πρόκειται για αξιολογότατη προσπάθεια, και δη από τον επιβλητικό σε παρουσιαστικό κι ερμηνεία Νίκο Βερλέκη στο ρόλο του Καπετάν Μιχάλη, αν αναλογιστεί κανείς ότι το ρόλο ερμήνευσαν παλαιότερα οι θρυλικοί Μάνος Κατράκης και Γιάννης Βόγλης.
Εκπληκτικό το κλείσιμο της παράστασης με όλους τους ηθοποιούς επί σκηνής να ξεκινούν για άλλη μια φορά – μετά την κάθαρση με την αυτοκτονία του Νουρή Μπέη, το θάνατο της Εμινέ και την αποκατάσταση της ηθικής τάξης – τον αγώνα για τη λευτεριά, εθνική και ηθική.

Α.Χ.

Νίκος Βερλέκης: «Το Νταμάρι της Μαρώνειας είναι ένα θέατρο που θα ζηλέψουν πολλοί»

Ηπειρώτης στην καταγωγή ο Νίκος Βερλέκης υποδύθηκε ωστόσο επάξια τον απόλυτο Κρητικό. Για το θέμα της αντρειάς του Νίκου Καζαντζάκη στο έργο μιας συγκεκριμένης εποχής και για τη θέση της γυναίκας κάνει λόγο στην Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη, επισημαίνοντας ότι «ούτως ή άλλως η εποχή κατά την οποία γράφτηκε το έργο έχει παρέλθει και οι καιροί σήμερα είναι άλλοι, ωστόσο οι δυνάμεις που απορρέουν από τον Καπετάν Μιχάλη πάντα υπάρχουν και οι αξίες επίσης». «Ο κόσμος ανταποκρίνεται εκπληκτικά στο έργο του Καζαντζάκη, πράγμα που σημαίνει ότι ο μεγάλος αυτός συγγραφέας δεν είναι πια δύσκολος και είναι και φοβερά σύγχρονος» σημείωσε ο ηθοποιός, κάνοντας παράλληλα έναν εγχρονισμό εύστοχο και απαραίτητο: ότι ο Καζαντζάκης είναι πολύ μακριά από το γυαλί, εννοώντας τη σημερινή τηλεοπτική πραγματικότητα.
«Είναι ένα θέατρο που θα το ζηλέψουν πάρα πολλοί» τόνισε ο Νίκος Βερλέκης μιλώντας για το θέατρο στο Λατομείο Χελιδονόπετρας της Μαρώνειας, επικεντρώνοντας το σχόλιό του στο γεγονός ότι η Ροδόπη ούτως ή άλλως βρίσκεται γεωγραφικά πολύ μακριά από το κέντρο κι αυτό είναι που κάνει την προσπάθεια ακόμη πιο αξιόλογη. «Χαίρομαι πολύ που είμαστε εμείς αυτοί που εγκαινιάσαμε αυτό το θέατρο και δεχθήκαμε την ανταπόκριση του κόσμου» κατέληξε.

Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.