«Φωτογραφικα μονοπατια»

Συνεχίζεται στη Λέσχη Κομοτηναίων η έκθεση φωτογραφίας «Φωτογραφικά μονοπάτια» που διοργανώνουν ο Σύλλογος «Αθηνίων» σε συνεργασία με την Διευρυμένη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης – Έβρου. Στην έκθεση, η οποία ολοκληρώνεται στις 25 Μάη, εκθέτουν φωτογραφίες τους ο Σίμος Μαργαρίτης, ο Πέτρος Κοτζαμπάσης, ο Δημήτης Σταθάκης και ο Σπύρος Σαραντίδης.
Στην εκπομπή Βομβιστές Δυτικών Προαστίων του Ράδιο Παρατηρητής και στη δημοσιογράφο Μαρία Αμπατζή με αφορμή την έκθεση μίλησαν ο Σίμος Μαργαρίτης και ο Πέτρος Κοτζαμπάσης για την έκθεση αλλά γενικότερα και για τη φιλοσοφία της τέχνης της φωτογραφίας.

ΠτΘ: Γνωριζόσασταν οι δυο σας από πριν ή έτυχε να γνωριστείτε μέσω του Συλλόγου «Αθηνίων»;
Π.Κ.: Όχι, είμαι πιστεύω το νεαρότερο μέλος του Συλλόγου και δεν γνώριζα καν το σύλλογο. Είχα γνωριστεί με έναν άλλο συνάδελφο, το Δημήτρη Σταθάκη μέσω Ίντερνετ, επειδή εκθέτουμε κι εκεί φωτογραφίες.

ΠτΘ: κ. Κοτζαμπάση από αυτούς που συμμετέχουν στην έκθεση έχετε την παλιότερη σχέση με τη φωτογραφία.
Π.Κ.: Ξεκίνησα από το 1985. Έχω μεγάλη εμπειρία, ασχολούμαι πολλά χρόνια και συνεχώς ψάχνω να πάω παρακάτω. Γι αυτό κάναμε και την έκθεση.

ΠτΘ: Το κόστος της φωτογραφίας είναι ένας μεγάλος παράγοντας για να ασχοληθεί κάποιος με αυτή…
Π.Κ.: Βεβαίως. Σήμερα όμως έχει μειωθεί το κόστος της φωτογραφίας . Με την ψηφιακή μορφή που έχει η φωτογραφία είναι πολύ μικρότερο. Δεν χρειάζεται η αγορά φιλμ, που ήταν ένα μεγάλο κόστος, ή η εκτύπωση όλα γίνονται μέσω κομπιούτερ. Βέβαια χρειάζεται ένα κομπιούτερ…
Σ.Μ.: Χρειάζονται πιο εξειδικευμένες γνώσεις. Το αντίστοιχο ήταν και με το φιλμ όταν έπρεπε να τραβήξεις ασπρόμαυρη φωτογραφία έπρεπε να ακολουθήσεις μία διαδικασία.

ΠτΘ: Στη λεγόμενη καλλιτεχνική ο φακός είναι επίσης που παίζει σημαντικό ρόλο.
Σ.Μ.: Σίγουρα, το θέμα της τεχνικής είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι με την ψηφιακή φωτογραφία ίσως δεν έχει φθάσει ακόμη σ’ αυτά τα επίπεδα, αν και σε ορισμένα μοντέλα μπορεί να έχει ξεπεράσει την ποιότητα του αναλογικού μέσου του φιλμ αλλά έχεις τη δυνατότητα να πειραματιστείς περισσότερο. Δηλαδή όταν χρησιμοποιείς φιλμ, λαμβάνοντας υπόψη και το κόστος, δεν μπορούσες να πειραματιστείς. Για να πεις ότι τραβάς καλή φωτογραφία, ένα θέμα συγκεκριμένο πρέπει να το φωτογραφήσεις από πολλές μεριές, ώστε να έχεις πολλές απόψεις, πράγμα που δεν μπορείς να το κάνεις εύκολα. Τώρα με την ψηφιακή μηχανή είναι πολύ πιο εύκολο να πειραματιστείς και να βρεις τη σωστή πόζα.
Π.Κ.: Βέβαια η ψηφιακή μηχανή είναι πιο φλύαρη από την αναλογική γιατί κάνεις πολλές άχρηστες λήψεις.

ΠτΘ: Παλιότερα ένας φωτογράφος τραβούσε με φιλμ σε μέτρο δεν έπαιρνε τα γνωστά συνήθως τα συμβατικά, το έκοβε ανάλογα με τις απαιτήσεις της φωτογράφησης και ήταν πιο φθηνό το κόστος, ειδικά αν εμφάνιζε κι εκτύπωνε ο ίδιος.
Σ.Μ.: Τουλάχιστον στην επαρχία δεν είχες πρόσβαση σε μαγαζιά με φθηνά υλικά, σε μεταχειρισμένο υλικό και ήταν δύσκολο να ασχοληθείς. Πέρα από αυτό η φωτογραφία στην Ελλάδα ήταν πανάκριβη μέχρι πριν λίγα χρόνια. Όταν είχε 32% φόρο στα υλικά ήταν απλησίαστη.

ΠτΘ: Μετρούσες τις στάσεις και σκεφτόσουν περισσότερο τι θα τραβήξεις, ενώ τώρα έχεις την άνεση να επαναλάβεις φωτογραφίες και μετά να επιλέξεις.
Π.Κ.: Ίσως είναι και ένας λόγος που η φωτογραφία είναι παρεξηγημένη και πολλοί δεν την θεωρούν τέχνη, γιατί θεωρούν ότι είναι εύκολη κι ότι ο καθένας μπορεί να πάρει μια φωτογραφική μηχανή και την ίδια στιγμή θα μπορεί να βγάλει μια φωτογραφία, ν’ απεικονίσει κάτι που θα είναι τέλειο, θα είναι όμορφο και θα μπορεί να το δει. Βέβαια αυτό δεν είναι ακριβώς φωτογραφία είναι πολλοί άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο στη φωτογραφία και γι’ αυτό πολλοί δεν τη θεωρούν σαν τέχνη.

ΠτΘ: Υπάρχουν όμως καλλιτέχνες παγκοσμίως που δείχνουν ότι η φωτογραφία όντως είναι τέχνη, όχι με την έννοια της επεξεργασίας αλλά από την άποψη της σύλληψης του θέματος.
Π..Κ.: Αυτό είναι φυσικά φωτογραφία. Είναι η ματιά και περνά μέσα από το μυαλό. Και δεν είναι μόνο η ματιά, είναι η στιγμή της λήψης. Να τονίσω ότι για να είναι μια φωτογραφία καλή δεν εξαρτάται από τη δυσκολία που χρειάζεται για να βγει, ούτε είναι θέμα το πόσο μακριά πρέπει να πας για να τη βγάλεις. Το θέμα μπορεί να είναι το παραμικρό που συμβαίνει δίπλα μας και να είναι μια μεγάλη φωτογραφία.

ΠτΘ: Η Κομοτηνή έχει μεγάλο ενδιαφέρον για πολλούς γιατί έχει τη διαπολιτισμική συνύπαρξη την οποία εμείς τη λέμε πολλές φορές σαν καραμέλα αλλά για τον καλλιτέχνη συνιστά πρόκληση…
Π.Κ.: Αυτό είναι το πιο όμορφο. Αυτό δίνει ομορφιά στην Κομοτηνή αλλά δυστυχώς δεν την καταλαβαίνουμε. Την έχουμε συνηθίσει. Έζησα δέκα χρόνια στην Αθήνα και μετά ξαναγύρισα στην πόλη και κατανοώ πως άνθρωποι που έρχονται από άλλες πόλεις εντυπωσιάζονται από το χρώμα της, κάτι που εμείς δεν το πολυεκτιμούμε.

ΠτΘ: Ο φωτογράφος είναι ένας καλλιτέχνης που θέλει να κάνει έκθεση; Πολλοί καλλιτέχνες δεν αποφασίζουν να εκτεθούν.
Σ.Μ.: Ο καλλιτέχνης θέλει να κάνει εκθέσεις και πιστεύω πως πρέπει. Όσον αφορά στη συγκεκριμένη έκθεση πρότεινα την ιδέα και την είδαν θετικά τα παιδιά.
Π.Κ.: Εκθέσεις χρειάζεται να γίνονται γιατί γίνεται γνωστός ο καλλιτέχνης αλλά και παρουσιάζεται η συγκεκριμένη μορφή τέχνης στον υπόλοιπο κόσμο. Εκθέσεις βέβαια σαν φωτογράφοι κάνουμε και μέσω Ίντερνετ, ηλεκτρονικά, και ίσως και να τις βλέπει περισσότερος κόσμος τις φωτογραφίες μ’ αυτό το μέσο. Υπάρχει, όμως, μία διαφορά μεταξύ της ψηφιακής φωτογραφίας και της τυπωμένης στο χαρτί που είναι σαφώς καλύτερη σαν αποτέλεσμα.

ΠτΘ: Γι’ αυτό όταν πας να αγοράσεις μία ανατύπωση φωτογραφίας την ακριβοπληρώνεις, γιατί την πληρώνεις σαν ένα έργο τέχνης, είναι διαφορετικό, σημαίνει ότι σέβεσαι την διαδικασία και τον καλλιτέχνη…
Σ.Μ.: Μη ξεχνάμε ότι στην έκθεση υπάρχει και η διαπροσωπική επαφή. Έρχεται αυτός που θέλει να τη δει και συζητάμε.
Π.Κ.: Και μάλιστα η επαφή είναι αμφίδρομη. Και παίρνει ο εκθέτης και δέχεται ερεθίσματα από τον κόσμο που έρχεται να δει το έργο του. Βέβαια η φωτογραφία είναι πλέον διαδεδομένη, ανά πάσα στιγμή μπορούμε να βγάλουμε μια φωτογραφία, υπάρχουν πλέον και τα κινητά που βγάζουν και φαντάζομαι όλοι ότι φωτογραφίζουν.

ΠτΘ: Αυτές όμως οι φωτογραφίες είναι περισσότερο οικογενειακές ή αιχμαλωτίζουν στιγμές.
Π.Κ.: Το μεγαλύτερο ποσοστό του κόσμου πιστεύω ότι δεν έχει υπόψη του κάποιο άλλο είδος φωτογραφίας εκτός από αυτό κι αυτό είναι το κακό με τη φωτογραφία.
Σ.Μ: Και μ’ ένα κινητό θα μπορούσες, αν είσαι γνώστης, να τραβήξεις μια καλή φωτογραφία. Δεν παίζει ρόλο το μέσο, απλά το σωστό μέσο, μία σωστή μηχανή σε διευκολύνει στη δουλειά σου.
Π.Κ.: Με τη φωτογραφία το μέσο είναι πάρα πολύ εύκολο. Με το που παίρνει ένας μια φωτογραφική μηχανή μπορεί να βγάλει μία τέλεια φωτογραφία, ενώ αν πάρεις ένα βιολί δεν μπορείς να βγάλεις ήχο θέλει μία εκπαίδευση δύο ετών για να μπορέσεις να βγάλεις τον πρώτο ήχο και δημιουργείται το εξής φαινόμενο. Μπορεί να ασχολούνται πολλοί με τη φωτογραφία αλλά πάρα πολλοί είμαστε και απαίδευτοι με αυτή. Θέλει ένα μεγαλύτερο ψάξιμο και γι’ αυτό γίνονται και οι εκθέσεις γιατί μέσα από αυτές βλέπεις κάτι που δεν το είχες δει μέχρι τώρα.

ΠτΘ: Ποια είναι τα θέματα που επιλέγετε;
Π.Κ.: Κάνω ασπρόμαυρη φωτογραφία και τα θέματα αφορούν στην καθημερινότητα, όμως μέσα από μια ματιά ιδιαίτερη. Είναι κάποια παιχνίδια του φωτός, σκιές, δεν θα τα έλεγα περιγραφικά, δεν είναι αυτό που λέμε ένα τοπίο, είναι κάτι άλλο. Μπορούμε να πούμε ότι είναι αφαιρετικά.
Σ.Μ.: Ο Πέτρος περισσότερο δουλεύει και με τη φόρμα. Όσον αφορά στα έργα μου περισσότερο έχουν να κάνουν με το νερό, με τη θάλασσα. Μου αρέσει η θάλασσα και όταν ζωγραφίζω προτιμώ αυτά τα θέματα. Οι φωτογραφίες είναι έγχρωμες και θα έλεγα ότι δουλεύω με φόρμα. Βασικά, προσωπικά τελευταία ασχολήθηκα με τη φωτογραφία γιατί βασικά ζωγράφιζα. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούσα τη φωτογραφία σαν επικουρική της ζωγραφικής. Με τα παιδιά πήρα το έναυσμα για να εκθέσω τις φωτογραφίες μου.

ΠτΘ: Η φωτογραφία είναι αρκετά ακριβό χόμπι. Πώς ξεκίνησες;
Π.Κ.: Ασχολούμαι όπως είπα από το 1985. Έχω αλλάξει πολλές φωτογραφικές μηχανές. Το κόστος εξαρτάται ανάλογα με το είδος της φωτογραφίας που θέλεις να κάνεις. Μπορεί κάποιος να ξεκινήσει με πιο φθηνή μηχανή και απλό φακό και αναλόγως πώς θα εξελιχθεί και τι αντικείμενο επιλέξει να ασχοληθεί μπορεί να ανανεώσει τον εξοπλισμό του, που αυτό γίνεται συνήθως κάθε δύο χρόνια γιατί μας ανανεώνει και σαν φωτογράφους. Η τεχνολογία εξελίσσεται.
Σ.Μ.: Ειδικά με τα ψηφιακά μέσα απαξιώνονται συνεχώς…
Π.Κ.: Και με τα αναλογικά συνέβαινε αυτό απλώς όταν κάποιος θέλει να ασχοληθεί πολύ σοβαρά χρειάζεται να αγοράσει καλή ψηφιακή μηχανή που να έχει φακό αποσπώμενο από μπροστά. Είναι γνωστό ότι όταν επιλέξει να αγοράσει μια φωτογραφική μηχανή μιας εταιρείας γίνεται μετά δέσμιος αυτής της εταιρείας γιατί χρειάζεται να πάρει κάποιους φακούς κι όταν θα χρειασθεί να αγοράσει τη μηχανή πάλι θα αποταθεί σε αυτήν, γιατί θα έχει τους φακούς και έτσι γίνεσαι δέσμιος… Οπότε ξεκινάς με μια εταιρεία και την έχεις όλη σου τη ζωή.

ΠτΘ: κ. Κοτζαμπάση, αναφέρατε ότι πολλοί δεν θεωρούν την φωτογραφία τέχνη…
Π.Κ.: Πολλοί είναι αυτοί που δεν θεωρούν την φωτογραφία τέχνη και την ξεχωρίζουμε, λέμε καλλιτεχνική φωτογραφία, ενώ ποτέ δεν λέμε καλλιτεχνική ζωγραφική, καλλιτεχνική ποίηση. Είναι παρεξηγημένη η φωτογραφία, γιατί είναι ένα καινούργιο μέσο έκφρασης, είναι συνήθως χρηστικός ο τρόπος που αναφερόμαστε στην φωτογραφία και αυτό γιατί η ιστορία της είναι πάρα πολύ μικρή. Έχει ξεκινήσει το 1830 και είναι πολύ μικρή σε σχέση με τις άλλες μορφές τέχνης. Σαν μέσο έκφρασης, επειδή παρομοιάζεται με τη ζωγραφική, συνήθως λέγεται ότι μια φωτογραφία είναι ωραία σαν ζωγραφιά. Θα ήθελα όμως να πω ότι η φωτογραφία δεν μοιάζει με τη ζωγραφική, δεν είναι συγγενείς. Αν θέλαμε να πούμε με ποια μορφή τέχνης είναι συγγενείς θα έλεγα με την ποίηση γιατί και εκεί όπως και στη φωτογραφία έχουμε έτοιμα στοιχεία, τις λέξεις, τα οποία τα βάζουμε σε μία σειρά και βγάζουμε ένα ποίημα το ίδιο γίνεται και με τη φωτογραφία. Έχουμε τα στοιχεία που υπάρχουν κάθε μέρα δίπλα μας, απλώς πρέπει να τα δούμε να τα ξεχωρίσουμε, να τα βάλουμε σε μία σειρά και να βγάλουμε το αποτέλεσμα που είναι η φωτογραφία. Η φωτογραφία δηλαδή είναι σαν ένα μωσαϊκό που υπάρχει μπροστά μας, απλά πρέπει να το ξεχωρίσουμε από το όλο σύνολο. Δηλαδή όταν κάνουμε ένα κάδρο εκείνο που κοιτάμε είναι τι θα βγάλουμε έξω από αυτά που υπάρχουν μπροστά στο οπτικό μας πεδίο και όχι τι πρέπει να χωρέσουμε μέσα. Ως συνήθως είναι αφαιρετική η φωτογραφία.

ΠτΘ: Πολλοί λένε ότι η φωτογραφία είναι η τέχνη του ανολοκλήρωτου, με την έννοια ότι όταν κάνεις ένα πίνακα βάζεις μια πινελιά σε ένα σημείο και ξέρεις ότι εκείνο οριοθετεί το τέλος του πίνακα στο θέμα που έχεις επιλέξει, ενώ η φωτογραφία σε αφήνει να φανταστείς τι υπάρχει δεξιά και αριστερά…
Π.Κ.: Αυτό που λένε φωτογραφία δρόμου, οι όροι είναι αδόκιμοι απλά τους χρησιμοποιούμε για να συνεννοούμαστε μεταξύ μας, στιγμιότυπα δηλαδή της καθημερινότητας. Επειδή περιμένεις να συμβεί κάτι μπροστά στα μάτια σου ποτέ δεν συμβαίνει ακριβώς αυτό που θες, πάντα είσαι στο πλησίον, πάντα είσαι ανικανοποίητος γι’ αυτό που γίνεται.

ΠτΘ: Πάντα όμως συμβαίνει μπροστά σου τη στιγμή που δεν το περιμένεις…
Π.Κ: Γι’ αυτό πρέπει να είσαι πάντα έτοιμος και εξοπλισμένος. Έχω πάντα μαζί μου τη μηχανή.
Σ.Μ.: Ο Πέτρος δουλεύει πολύ με το δρόμο. Εγώ συνήθως έχω μαζί μου τη μηχανή…
Π.Κ.: Εγώ κυνηγώ το καθημερινό στιγμιότυπο που σίγουρα μπροστά μας συμβαίνουν εκατομμύρια στιγμιότυπα, αλλά δεν έχουμε τα μάτια να τα ξεχωρίσουμε. Η φωτογραφία θέλει καθαρό μυαλό και προπόνηση. Χρειάζεται, βέβαια, να βλέπεις φωτογραφίες μεγάλων φωτογράφων που υπήρξαν στο παρελθόν ή σύγχρονους χρειάζεται όμως να εκπαιδεύεσαι καθημερινά να βλέπεις και άλλα πράγματα να διαβάζεις και να μελετάς.

ΠτΘ: Έχετε αγαπημένους φωτογράφους;
Π.Κ.: Αγαπημένοι μου είναι ο Κερτέζ, ο Μπιλ Μπραντ, ο Μπρεσόν που είναι και ο πιο γνωστός, είναι πάρα πολλοί μεγάλοι φωτογράφοι που για μένα είναι πρότυπα.
Σ.Μ.: Μου αρέσει ο Μπρεσόν γιατί έχει την αποφασιστική στιγμή.

ΠτΘ: Είναι τυχαίο;
Π.Κ.: Όταν μια φωτογραφία είναι καλή δεν έχει σημασία όταν σου γεννά μια ένταση.
Π.Κ.: Πάντα υπάρχει η αποφασιστική στιγμή. Για κλάσματα δευτερολέπτου μπορεί να χάσεις μια φωτογραφία η οποία είναι εντελώς διαφορετική από ό,τι πριν από αυτή τη στιγμή.
Π.Κ.: Ακόμη κι αν είναι στημένη, δεν αλλάζει την αξία της. Όταν η φωτογραφία είναι καλή, είναι αδιάφορο αν είναι στημένη ή όχι. Υπάρχουν μεγάλοι καλλιτέχνες, όπως ο Μπιλ Μπραντ που ανέφερα, ο οποίος σκηνοθετούσε τις φωτογραφίες του, παρόλα αυτά όμως είναι πολύ αξιόλογες. Πολλοί λένε ότι και ο Μπρεσόν έχει σκηνοθετημένες φωτογραφίες. Δεν είναι κακό και δεν μειώνει την αξία.

ΠτΘ: Πηγαίνετε σε εκθέσεις φωτογραφίας;
Π.Κ.: Συνεχώς. Ήμουν τρεις ημέρες στη Θεσσαλονίκη τώρα γίνεται η δεύτερη Foto Bienalle, ήταν η παλιά «Φωτοσυγκυρία», έχω λάβει μέρος στην προηγούμενη σε μια έκθεση τα παρακολουθώ και θέλω να είμαι κοντά στα πράγματα. Είναι σημαντικό για εμάς που η Θεσσαλονίκη έχει το φωτογραφικό μουσείο και οργανώνονται εκεί εκθέσεις μεγάλων φωτογράφων και είναι μια ενημέρωση για μένα.

ΠτΘ: κ. Μαργαρίτη, κ. Κοτζαμπάση, σας ευχαριστούμε πολύ.
Σ.Μ.-Π.Κ.: Κι εμείς ευχαριστούμε.

Α.Π.
 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.