«Οδηγος στο δρομο του ανθρωπου πρεπει να ειναι η αγαπη»

ΠτΘ: Είναι η πρώτη φορά που επισκέπτεστε την περιοχή μας;

Ε.Ι.: Δυστυχώς για πρώτη φορά επισκέπτομαι την Κομοτηνή και τη χώρα σας. Μέχρι σήμερα επισκέφτηκα 120 χώρες περίπου, αλλά δεν μου δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να την επισκεφτώ. Με αφορμή την παρουσίαση των ποιημάτων μου την επισκέπτομαι. Εξάλλου δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όλος ο κόσμος θαυμάζει τον ελληνικό πολιτισμό και αυτό είναι αποδεκτό παγκοσμίως.

Επιτρέψτε μου όμως σε αυτό το σημείο να προσθέσω ότι ναι μεν με τη μεσολάβηση του Αχμέτ Χασάν έρχομαι στην περιοχή σας, αλλά σε αυτό έχει συμβάλει κατά πολύ η κ. Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδου, γεγονός που για μένα αποτέλεσε έκπληξη και για αυτό το λόγο την ευχαριστώ πολύ.

«Οδηγοί μου ο Λόρκα

και ο Ναζίμ Χικμέτ»

ΠτΘ: Στο ποιητικό σας έργο φαίνεται ότι έχετε επηρεασθεί από δύο μεγάλους ποιητές, τον Λόρκα και τον Χικμέτ. Ποιοι ποιητές σας έχουν επηρεάσει;

Ε.Ι.: Εύστοχη η διαπίστωσή σας και τέτοια ερώτηση μου απευθύνεται για πρώτη φορά. Είμαι 45 ετών και εδώ και 33 χρόνια ασχολούμαι με την ποίηση. Σε 24 χώρες έχουν δημοσιευτεί και μεταφραστεί 147 βιβλία μου. Ομολογώ ότι κάθε φορά που παίρνω την πένα για να γράψω ένα ποίημα οι πρώτοι που μου έρχονται στο μυαλό είναι ο Λόρκα και ο Ναζίμ Χικμέτ. Τόσο στην Ισπανία όσο και στη Γαλλία έχουν δημοσιευτεί εννέα έργα μου σχετικά με το Λόρκα. Εξάλλου θα διαπιστώσετε διαβάζοντας τα ποιήματά μου ότι διακατέχονται από το πνεύμα των δύο αυτών μεγάλων ποιητών. Όπως οι μέλισσες πάνε στα λουλούδια και απορροφούν τη γύρη, έτσι και εμείς οι ποιητές αντλούμε τη δύναμη και τη σκέψη μας από τους μεγάλους ποιητές, όπως οι δύο προαναφερθέντες.

ΠτΘ: Και οι δύο, και ο Λόρκα και ο Χικμέτ, χαρακτηρίζονται επαναστατικοί ποιητές. Γιατί σας έχουν επηρεάσει;

Ε.Ι.: Πρέπει να ομολογήσουμε ότι οι προσπάθειες, τόσο του Λόρκα όσο και του Ναζίμ Χικμέτ, συνέτειναν στην αλλαγή του κόσμου, επωμίσθηκαν αυτό το βάρος της αλλαγής του κόσμου. Ο θεός, όπως γνωρίζετε, σε όλους του θνητούς χαρίζει και από μια αρετή. Και εγώ από τα νεανικά μου χρόνια -πολύ νεαρός έγινα καθηγητής, είδα να δημοσιεύονται σε πολλές χώρες τα ποιήματά μου όπως και τα άλλα βιβλία μου, έχω πάρει πολλά βραβεία εκτός από το Νόμπελ- διακατεχόμουν, θα πρέπει να ομολογήσω, από το πνεύμα των φιλοδοξιών. Όταν ήμουν δευτεροετής φοιτητής στο Πανεπιστήμιο θεωρούσα ότι μετά από την αποφοίτησή μου θα ήμουν υποψήφιος για Νόμπελ. Είχα αυτή τη φιλοδοξία. Είμαι απόφοιτος του Πολυτεχνείου και όπως είναι γνωστό την πρώτη εφεύρεση στον τομέα μας την είχε κάνει ο Βελσκάγιεφ στα 22 του χρόνια. Αυτό το είχα διαβάσει όταν ήμουν 19 ετών και σκεφτόμουν και έθεσα ως σκοπό στον εαυτό μου ότι και εγώ σε τρία χρόνια θα είχα την αποκλειστική μου εφεύρεση. Σκόπευα αυτό να γίνει στα 22 μου, αλλά έφτασα στο ευχάριστο αυτό σημείο στα 21 μου και ήδη είχα μια δική μου εφεύρεση. Είμαι μηχανικός μηχανολόγος αεροπλάνων. Ο νεαρότερος καθηγητής του τομέα όχι μόνο στην Σοβιετική Ένωση, αλλά και παγκοσμίως ήταν κάποιος 31 ετών. Έτσι έθεσα ως στόχο στον εαυτό μου να σπάσω το ρεκόρ αυτό και να γίνω καθηγητής στα 30 χρόνια μου. Στα 23 μου χρόνια ήμουν αναπληρωτής καθηγητής και στα 27 μου τακτικός καθηγητής και το χάρισμα που μου έδωσε ο θεός όλοι με παρότρυναν να έχω πρωτιές σε όποιον τομέα κι να είναι αυτός. Ήταν οδηγοί μου και λάμπρυναν πάντοτε το δρόμο που έκανα τόσο ο Λόρκα όσο και ο Ναζίμ Χικμέτ. Από εδώ πηγάζει η αδυναμία μου προς το Λόρκα και το Ναζίμ Χικμέτ.

«Ο κόσμος θα

απελευθερωθεί

μέσω της αγάπης»

ΠτΘ: Τα ποιήματά σας μεταφέρουν και επαναστατικότητα και ερωτισμό. Τελικά πώς θα χαρακτηρίζατε τον εαυτό σας, επαναστατικό ή ερωτικό ποιητή;

Ε.Ι.: Πολύ εύστοχη η ερώτησή σας και σας ευχαριστώ. Πρώτα απʼ όλα οδηγός ενός ανθρώπου πρέπει να είναι η αγάπη. Εάν δεν διακατέχεσαι από αγάπη δεν μπορείς να προχωρήσεις και να προοδεύσεις σε κανένα τομέα. Πρώτα απʼ όλα με επηρέασε η αγάπη. Το θεμέλιο του κόσμου είναι η αγάπη και είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο κόσμος θα απελευθερωθεί μόνο χάρη της αγάπης. Όλες οι ζυμώσεις που κάνω στον εαυτό μου πριν τις διαβάσει το κοινό έχουν βάση την αγάπη. Τρέφω αισθήματα αγάπης προς όλες τις χώρες προς όλο τον κόσμο. Σήμερα στη γη κατοικούν έξι δισεκατομμύρια άνθρωποι και σε όλους αυτούς τους ανθρώπους τρέφω χωρίς καμία διάκριση αισθήματα αγάπης και αυτό για μένα είναι μια ωθητική δύναμη.

ΠτΘ: Οι ποιητές μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο;

Ε.Ι.: Κατά την άποψή μου, αν ποτέ αλλάξει ο κόσμος, θα τον αλλάξουν οι ποιητές γιατί προσωπικά πιστεύω ότι μεγαλύτερη δύναμη από τον λόγο δεν υπάρχει. Για παράδειγμα, ως επιστήμονας έχω υπογράψει 37 πολύτιμα έργα. Η πατέντα ανήκει σε μένα και η χώρα μου χάρη σε μένα παίρνει το σήμα κατατεθέν αυτών των έργων μου. Ομολογουμένως αποκομίζουμε και οικονομικά οφέλη. Είμαι 45 ετών και πριν από δεκαπέντε χρόνια, όταν ήμουν 30 χρονών, πίστευα ακράδαντα ότι όσες επιστημονικές εφευρέσεις κι αν πραγματοποιηθούν ανά τον κόσμο, δεν θα μπορέσουν να αλλάξουν τον κόσμο. Αυτό το έθεσα και ως σκοπό στον εαυτό μου και το πίστεψα. Αποκλείεται οι εφευρέσεις είτε στον μηχανολογικό τομέα ή σε οποιοδήποτε τομέα θα αλλάξουν τον κόσμο. Είμαι, όπως είπα, μηχανικός μηχανολόγος όποια νέα εφεύρεση και καλύτερη να κάνω σχετικά με τις μηχανές δεν θα κατορθώσω με τίποτα να αλλάξω τον κόσμο. Εάν όμως πέντε ποιήματα καλά συγγράψει κάποιος, αυτά, αν μετατραπούν σε κινητήρια δύναμη, νομίζω ότι είναι σε θέση να αλλάξουν τον κόσμο.

«Θα ήθελα όλοι οι

ιθύνοντες να είναι ποιητές»

ΠτΘ: Είστε και διπλωμάτης. Ποια μπορεί να είναι η σχέση μεταξύ ποίησης και διπλωματίας;

Ε.Ι.: Πολλοί συνάδελφοι το ομολογούν. Η διπλωματία για μένα ήταν μια επανάσταση, μια ιδιαιτερότητα για τον εαυτό μου και αυτό κάθε τόσο το αναφέρουν οι φίλοι και συνάδελφοί μου. Ίσως σας φανεί παράξενο αλλά θα κάνω την εξής διαπίστωση. Θα ήθελα όλοι οι αρχηγοί των κρατών, όλοί οι πρωθυπουργοί, όλοι οι κυβερνώντες, όλοι οι υπουργοί, όλοι οι νομάρχες, όλοι οι ιθύνοντες να είναι ποιητές να γνωρίζουν ποίηση. Όσο παράξενο κι αν σας φαίνεται αυτό είναι το πιστεύω μου και ήταν πάντα οδηγός μου. Έχω προσωπικές φιλικές σχέσεις με είκοσι αρχηγούς κρατών και με πάρα πολλούς υπουργούς διαφόρων χωρών, αυτούς βέβαια αν τους αριθμήσουμε θα φθάσουμε στον αριθμό χίλια, με όσους από αυτούς που προανέφερα συναναστρεφόμουν μιλούσαμε δύο λεπτά για το επάγγελμά μου, πέντε λεπτά για την καριέρα μου και για τα άλλα διπλωματικά αλλά μισή ώρα η συζήτηση αφορούσε στην ποίηση και τη φιλολογία. Όσες επιστημονικές εφευρέσεις κι αν κατορθώσουμε, όλες αυτές οι εφευρέσεις μπορούν να ενώσουν ένα μόνο τμήμα των ανθρώπων, αλλά δεν μπορούν να ενώσουν τα έξι δισεκατομμύρια ανθρώπων του πλανήτη. Για παράδειγμα, μια εφεύρεση του μηχανολογικού τομέα μπορεί να ενοποιήσει μια ομάδα ανθρώπων και σε οποιοδήποτε άλλο τομέα μπορεί η μάζα να είναι λίγο μεγαλύτερη, όμως η ποίηση μπορεί να ενώσει όλους τους ανθρώπους και τα έξι δισεκατομμύρια.

ΠτΘ: Έχετε επισκεφθεί 120 χώρες και γνωρίσατε πολλές χώρες. Να υποθέσουμε ότι το Παρίσι σας εντυπωσίασε περισσότερο;

Ε.Ι.: Πολύ δύσκολη ερώτηση. Πρώτα – πρώτα να ομολογήσω ότι η πόλη που με εντυπωσίασε και με επηρέασε είναι η γενέτειρά μου αλλά εάν πάρουμε μια – μια όλες τις πόλεις και τις χαρακτηρίζαμε ως ποιήματα θα μπορούσα να πω ότι το Παρίσι θα ήταν ένα από τα καλύτερα ποιήματα. Ένας Αζερμπαϊτζανός έχει γράψει ένα βιβλίο για μένα και στο εξώφυλλο του βιβλίου με έχει μπροστά στον πύργο του Άιφελ. Όσες πόλεις επισκέφτηκα ανά τον κόσμο φωτογραφήθηκα βέβαια σε αυτές τις πόλεις. Ο συγγραφέας επέλεξε να βάλει την φωτογραφία μπροστά στον πύργο του Άιφελ.

ΠτΘ: Σας ευχαριστούμε πολύ.

Ε.Ι.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Υ.Γ: Ευχαριστίες πολλές προς τον κ. Αμπτουραχήμ Σουμπασιλάρ που βοήθησε στην μετάφραση της συνομιλίας μας. Να σημειώσουμε ότι στον ίδιο οφείλεται και η μετάφραση του βιογραφικού του συγγραφέα στην έκδοση.

Ελτσίν Ισγκεντερζάντε

Η ζωή και το έργο του

Γεννήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1964, στην πόλη Σούσα της περιοχής Καραμπάγ του Αζερμπαϊτζάν. Τέλειωσε τη μέση εκπαίδευση, αποσπώντας για τις αποδόσεις του Χρυσό Μετάλλιο. Ως φοιτητής πραγματοποίησε δύο επιστημονικές εφευρέσεις. Το 1986 αποφοίτησε με άριστα απΆ τη Σχολή Μηχανικών του Πολυτεχνείου του Αζερμπαϊτζάν.

Είναι καθηγητής με διδακτορικό τεχνικών επιστημών. Συμμετείχε σε 50 και πλέον διεθνή επιστημονικά συνέδρια, συμπόσια και διασκέψεις, και τιμήθηκε με πρώτα βραβεία τόσο στην ΕΣΣΔ όσο και σε διεθνείς ολυμπιακούς αγώνες.

Είναι μέλος στη Διεθνή Ακαδημία Οικολογικής Ενέργειας (2000), στην Ακαδημία Επιστημών Νέας Υόρκης (2002), στη Διεθνή Ακαδημία Καυκάσιων Λαών (2003), στη Διεθνή Ακαδημία Επιστημονικών Ερευνών του Κόσμου των Τουρκόγλωσσων Εθνών (2004), στην Ακαδημία Φυσικών Επιστημών Ρωσίας (2004), στη Διεθνή Ακαδημία Προσωπικού (2005), στην Ευρωπαϊκή Ακαδημία Πολιτισμού (2006), και μόνιμο ακαδημαϊκό μέλος στην Ακαδημία Tebriz (Ταυρίδας) (2006).

Είναι μέλος της Ένωσης Συγγραφέων του Αζερμπαϊτζάν, της Ένωσης Δημοσιογράφων του Αζερμπαϊτζάν, της Ένωσης Συγγραφέων της Ουκρανίας, της Ένωσης Συγγραφέων του Κιργιζιστάν, της Ένωσης Συγγραφέων της Ρωσίας, της Ένωσης Συγγραφέων της Βουλγαρίας, της Ένωσης Τούρκων Συγγραφέων Κοσσυφοπεδίου, της Ένωσης Συγγραφέων της Ρουμανίας, της ILESAM (Ένωσης Κατόχων Έργων Τέχνης) της Τουρκίας και του Συνδικάτου Συγγραφέων της Τουρκίας.

Τον Μάρτιο του 2009 τιμήθηκε με το βραβείο λογοτεχνίας από το Διεθνές Ίδρυμα Λογοτεχνίας Cengiz AYTMATOV στην πόλη Gaziantep της Τουρκίας κι ακόμη με πλήθος άλλων βραβείων.

Είναι συγγραφέας περισσότερων από 120 επιστημονικών έργων, 36 εφευρέσεων, 13 μονογραφιών και εκπαιδευτικών βιβλίων, καθώς και 64 λογοτεχνικών και επιστημονικών βιβλίων. Επίσης, έχει μεταφράσει και εκδώσει στην Αζερμπαϊτζανοτουρκική γλώσσα 55 βιβλία ξένων συγγραφέων. Έχει αναλάβει την επιμέλεια έκδοσης περισσότερων από 200 λογοτεχνικών και επιστημονικών βιβλίων. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί και εκδοθεί στις γλώσσες των χωρών της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών (δηλαδή στα κράτη της πρώην ΕΣΣΔ), καθώς επίσης στην αγγλική, γερμανική, γαλλική, αραβική, βουλγαρική, σερβική, αλβανική, περσική, ρουμάνικη και σε άλλες γλώσσες του κόσμου.

ΤΟ ΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΤΟΥ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΕΠΑΙΤH

Αντικρίζει

Πέτρινα μούτρα,

Τουλάχιστον,

Χίλιες φορές,

Καθημερινά,

Με τα μάτια

Που έχουν μυρίσει

Τον θάνατο.

Με την παλάμη μπροστά

Από τον εαυτό του

Και από την μηλιά του,

Ζαλίζεται,

Ίσως,

Από υπερηφάνεια

Και πείνα.

Και αυτός είναι

Του Θεού πλάσμα.

Τον γέννησε μάνα.

Είναι άνθρωπος.

Κάποτε μοιράστηκε,

Την ίδια πόλη με μας.

Τώρα ζητιανεύει,

Δίχως πατρίδα

Και καταφύγιο.

Στη σκέψη του μόνον

Ο αγώνας της ζωής.

(Μετάφραση Χασάν Αχμέτ)

ΣΕ ΜΕΝΑ

Έτσι απλά ζω

Βρίζουν εμένα και τα σπουργίτια

Και το χέρι που άπλωσα για τον καημένο

Γυρίζει και με χτυπά.

Έτσι το έγραψε ο ποιητής

Εγώ ο ζουρλός, παράξενος ποιητής

Πού είναι το δίκαιο και η ζυγαριά;

Οι ζυγαριές λυγίζουν για μένα.

Οι σκονισμένοι δρόμοι πού πηγαίνουν

Η θλίψη σκεπάζει την ψυχή μου

Οι άνθρωποι πυροβολούν

Και στον ουρανό ο άγγελος γελά με μένα.

(Μετάφραση Χακάν Μουμίν)

ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

ΤΗΣ ΒΡΟΧΗΣ

Τα σύννεφα πάλι χλιαρές βροχές

φέρνουν στη ζωή μου.

Ο άγγελος της αγάπης σου

παρακολουθεί τη ζωή μου.

Κοιτάει ένα άσπρο δωμάτιο,

το πράσινο στους κάκτους του παράθυρου.

Μη μου λες τίποτα,

χαμογέλα ελαφρά και σιώπα…

σε τα άστρα να κατεβούν

από την φούστα της νύχτας.

Μόνο εσένα ζήτησα εγώ

απΆ της αγάπης τον άγγελο…

(Μετάφραση Εμρέ Αχμέτ)

ΠΡΟΣΤΑΞΑ ΤΑ

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΟΥ

ΝΑ ΠΕΤΑΞΟΥΝ ΣΕ

ΧΩΡΕΣ ΞΕΝΕΣ

Αυτή την άνοιξη κουράστηκα απ΄ την αγάπη

Με κάψανε της κερασιάς τα άνθη.

Τη νύχτα τούτη πραγματικότητα κι όνειρα μπλεχτήκαν στΆ όνειρό μου.

Κουράστηκα, κουράστηκα

από τις ψεύτικες τις προσευχές,

δακρύβρεχτα καμώματα από απατεώνες ποιητές

τάχατε στη θέα του λουλουδιού xaribulbul!

Κάθε πρωί που η αυγή χαράζει στο παράθυρό μου,

προστάζω τα ποιήματά μου να πετάξουν σε ξένες χώρες.

Τα ποιήματα δεν έχουν επιστρέψει.

Άναψα κερί ανάμεσα στα αζούρ κεντήματα.

Κι οι μαύροι άνεμοι φυσήξαν

Μα το κερί δε σβήστηκε.

Τα δάκρυα, το αίμα κάποιου,

χύθηκαν

Με το χώμα που φιλώ ζυμώθηκαν,

Αγιασμένο χώμα.

Περίμενε αγάπη μου, μη φεύγεις!

Σίγουρα θα με γνωρίσεις.

Δεν είμαι ήρωας μάρτυρας

Είμαι αυτόπτης μάρτυρας,

Θεέ μου, συγχώρα με.

Το ποίημά μου μυρίζει λουλούδι

Το στόμα μου μυρίζει αίμα!!!

Αίμα!!!

Αίμα!!!

Αίμα!!!