Με επικεντρο τους μεταναστες και τη μεταναστευση

Ολοκληρώθηκαν πριν λίγες ημέρες στο Τρίγωνο του Έβρου οι εκδηλώσεις «Ξενιτεμένο μου πουλί» που έχουν ως επίκεντρο τον μετανάστη και το μεταναστευτικό πρόβλημα. Ο εμπνευστής και ψυχή των εκδηλώσεων εκδότης του περιοδικού «Βορέας» Σταύρος Παπαθανάκης σήμερα στον ΠτΘ προβαίνει σε έναν απολογισμό αυτών των εκδηλώσεων που κύριο χαρακτηριστικό τους είναι ότι ξεφεύγουν από τα στενά πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων και δημιουργούν συνθήκες παρουσίας αλλά και καταγραφής της πορείας σημαντικών ανθρώπων της περιοχής, αγνώστων στους περισσότερους, αλλά θέτουν και τα θεμέλια της καταγραφής των κοινών εμπειριών των ανθρώπων από όλα τα μέρη της γης.

ΠτΘ: Οι εκδηλώσεις «Ξενιτεμένο μου πουλί» ολοκληρώθηκαν κ. Παπαθανάκη. Θα ήθελα ξεκινώντας να κάνετε μια αποτίμησή τους.

Σ.Π.: Για τις καλύτερες εκδηλώσεις στην ιστορία του Τριγώνου κάνουν λόγο όσοι παρευρέθηκαν σε αυτές. Αυτό από μόνο του λέει πολλά και μας δείχνει το δρόμο για να βαδίσουμε στο μέλλον.

Οι εκδηλώσεις θα μπορούσαν να γίνουν σε οποιοδήποτε σημείο της ελληνικής περιφέρειας που επλήγη τον τελευταίο αιώνα από τα αλλεπάλληλα κύματα μετανάστευσης είτε για λόγους πολιτικούς είτε για λόγους κοινωνικούς και οικονομικούς. Βεβαίως σημαντικότερη είναι η εντύπωση που άφησαν στους κατοίκους της περιοχής και θα πρέπει να πω ότι είχαμε σημαντική στήριξη από αυτούς, που με την παρουσία τους έδειξαν και πέρσι και φέτος ότι θέλουν αυτό το θεσμό, θέλουν να τον στηρίξουν, θέλουν την συνέχειά του και πολύ περισσότερο τον αισθάνονται ως ένα παράθυρο στον υπόλοιπο κόσμο. Είναι μια ευκαιρία ο κόσμος της περιοχής να εισπράττει και να παίρνει μηνύματα για την ίδια του την περιοχή. Οι κρίσεις απʼ έξω ήταν θετικές και κολακευτικές και έχει και αυτό τη δική του σημασία εφόσον δείχνει το πώς βλέπουν τις εκδηλώσεις που γίνονται σε μια περιοχή άνθρωποι που είναι έξω από αυτήν. Αυτό είναι και ένα στοιχείο του προσανατολισμού που έχουν αυτές οι εκδηλώσεις, της δυναμικής και της προοπτικής τους.

Είχαμε πει από την αρχή ότι στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε εκδηλώσεις που θα αφορούν στο φαινόμενο της μετανάστευσης και τους μετανάστες, που θα μιλάνε για τις συνθήκες μετανάστευσης και την οδύσσεια των μεταναστών και θα είναι ένας θεσμός υπερτοπικής εμβέλειας και σημασίας. Θεωρώ ότι αν πέρσι μιλούσαμε για τη γένεση του θεσμού φέτος μιλάμε για την εδραίωσή του. Νομίζω ότι του χρόνου τα πράγματα θα είναι καλύτερα»

ΠτΘ: Είθισται, κ. Παπαθανάκη, οι περισσότερες πολιτιστικές εκδηλώσεις να έχουν επίκεντρο το σουβλάκι και το χορό. Όπως όλα δείχνουν όμως αυτό δεν αρκεί…

Σ.Π.: Βεβαίως και τα σουβλάκια και το γλέντι είναι στοιχείο των λαϊκών πανηγυριών και αυτή την παράδοση ούτως ή άλλως στο Σπήλαιο που είναι και η καρδιά των εκδηλώσεων την αξιοποιούμε. Άλλωστε στο Σπήλαιο κάθε 22 Αυγούστου γινόταν ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια όχι μόνο του Τριγώνου, αλλά όλου του Βόρειου Έβρου και θα έλεγα και όλου του Έβρου. Παλιότερα το πανηγύρι κρατούσε τρεις ημέρες πριν και τρεις ημέρες μετά και υπήρχε μια εβδομάδα κινητικότητας και για το συγκεκριμένο χωριό και για την περιοχή όταν τότε τα χωριά ήταν γεμάτα από πληθυσμό.

Το θέμα είναι όμως όταν θέλουμε να δημιουργήσουμε θεσμούς αυτοί θα πρέπει να ακουμπάνε σε συναισθήματα, βιώματα τα οποία μπορεί να είναι κοινά και σε άλλους λαούς και θα μπορούν να αγγίζουν τις εμπειρίες πολιτών σε διάφορα σημεία του πλανήτη».

ΠτΘ: Επίκεντρο των εκδηλώσεών σας κάτι βεβαίως που δηλώνει και η ονομασία των εκδηλώσεων οι μετανάστες και το μεταναστευτικό ζήτημα. Πιστεύετε ότι θα πρέπει να το προσεγγίζουμε ως ζήτημα διαχρονικό;

Σ.Π.: Το φαινόμενο της μετανάστευσης και οι μετακινήσεις πληθυσμών είναι στοιχείο του παγκόσμιου πολιτισμού. Χωρίς τις μετακινήσεις πληθυσμών δεν θα μπορούσαμε να μιλάμε για αυτόν. Είναι ένα τεράστιο θέμα που έχει διαχρονικότητα γιατί και στο μέλλον θα έχουμε πολλές μετακινήσεις πληθυσμών και είναι ένα ζήτημα το οποίο πρέπει να προσεγγίσουμε και να ετοιμαζόμαστε για τέτοιες εκπλήξεις. Όσο το θέμα εξομαλύνεται πολλά πράγματα θα αλλάζουν και θα διαφοροποιούνται στην περιοχή. Άρα υπό αυτή την έννοια θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε και για νέες πρωτόγνωρες κοινωνικές πολιτιστικές και οικονομικές συνθήκες στην ευρύτερη περιοχή.

ΠτΘ: Τι σημειολογεί η περιοχή του Τριγώνου;

Σ.Π.: Η σημειολογία της περιοχής του Τριγώνου έχει και αυτή τη σημασία της. Βλέποντας το χάρτη ένα κομμάτι της Ελλάδας στο τριεθνές σημείο συνάντησης Βουλγαρίας Τουρκίας Ελλάδας δίνει το στοιχείο της παγκόσμιας κλίμακας. γιατί η μετανάστευση έχει και την τοπική και την παγκόσμια κλίμακά της. Και αυτό το δώσαμε και το υποστηρίξαμε και φέτος με την επιλογή μιας μουσικής μπάντας από τη Βαυαρία για να δούμε πώς αξιοποιούν σε μια χώρα, όπως η Γερμανία και το κρατίδιο της Βαυαρίας και η πρωτεύουσα του το Μόναχο, -με το οποίό μας συνδέουν δεσμοί καθώς στο σταθμό του όπως μας τραγούδησε ο Στράτος Διονυσίου σε στίχους του Άκη Πάνου έφθανε το Ακρόπολις Εξπρές μια ταυτόχρονη τραυματική αλλά και ελπιδοφόρα εμπειρία για πολλές εκατοντάδες Έλληνες μετανάστες. Αποτελεί μια «τουριστική βιομηχανία» για την πρωτεύουσα της Βαυαρίας και βεβαίως για τη Γερμανία.Το στοιχείο της παγκόσμιας κλίμακας μετανάστευσης θα ενταχθεί στον προγραμματισμό των εκδηλώσεων και ήδη προς αυτή την κατεύθυνση υπάρχουν αρκετές σκέψεις για την παρουσία συγκεκριμένων διανοητών από την Ευρώπη και όχι μόνο είμαστε ήδη από τώρα σε επικοινωνία ώστε το 2010 να έχουμε πολύ συγκεκριμένες αναφορές γύρω από αυτό το θέμα.

ΠτΘ: Στις εκδηλώσεις γενικότερα αξιοποιείται και παρουσιάζεται και τους εσωτερικούς μετανάστες για τους οποίους ιδιαίτερα πολλά δεν είναι γνωστά. Αυτό αποτελεί στόχο για σας;

Σ.Π.: Αυτό που κάνουμε διαρκώς μέσα από τον Βορέα, γιατί και οι εκδηλώσεις δεν προέκυψαν τυχαία, υπάρχει μια διαδρομή και μέσα σε αυτή την διαδρομή έχει διαμορφωθεί ένα δίκτυο και ένα πλέγμα σχέσεων και καταστάσεων το οποίο και αναδεικνύουμε. Ο Βορέας δίνει πολύ χώρο στους ανθρώπους της διασποράς και γενικά σε ό,τι έχει σχέση με το ανθρώπινο δυναμικό της Θράκης. Το τελευταίο τεύχος αφορούσε σε ένα πολύ μεγάλο Θρακιώτη τον φαρμακοβιομήχανο Δημήτρη Πεταφράγκα που αυτή τη στιγμή είναι στην κορυφή της πρωτοπορίας του ελληνικού φαρμάκου, ιδρυτής της πρώτης καθαρά ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας της ΕΛΠΕΝ. Αναδεικνύουμε και χαιρόμαστε για τους συμπατριώτες μας, για το ρόλο που παίζουν στους τομείς της οικονομίας, της πολιτικής, των γραμμάτων και του πολιτισμού. Σε αυτή την περίπτωση ανήκει και η Αποστολία Παπαδαμάκη που μας αποκάλυψε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, επειδή δεν ήταν δυνατόν να παραβρεθεί στην εκδήλωση και εξασφαλίσαμε την παρουσία της με μία συνέντευξη, ότι οφείλει την ενασχόλησή της στο σύγχρονο χορό στην γυναίκα του αείμνηστου Αλέξανδρου Συμεωνίδη, Ντόρα Τσάτσου, η οποία είχε τεράστια συμβολή στο σύγχρονο χορό. Αυτό ήταν μια αποκάλυψη της βραδιάς και μάλιστα τη θέση της Ντόρας Τσάτσου την ανέλαβε η κ. Παπαδαμάκη, η οποία είναι σήμερα Πρόεδρος της Κρατικής Σχολής Ορχηστρικής Τέχνης. Βλέπουμε πως η συνωμοσία του σύμπαντος παίρνει ανθρώπους και τους βάζει σε ένα σχέδιο ζωής με κοινά ορόσημα. Το καταπληκτικό επίσης σε αυτή την εκδήλωση έτσι όπως μας τα περιέγραψε η Αποστολία Παπαδαμάκη είναι ότι με αφορμή μια παράσταση που αφορούσε στα Ελευσίνεια Μυστήρια στην Νέα Υόρκη γνωρίστηκε με τον Εβρίτη μουσικοσυνθέτη Γιώργο Μπουντουβή πριν από δέκα χρόνια. Εκεί συναντήθηκαν για πρώτη φορά και κατάλαβαν ότι έχουν σχέση με τον Έβρο, με την Αλεξανδρούπολη, με το Τρίγωνο και μάλιστα με το Σπήλαιο. Μέχρι τότε δεν γνώριζε τίποτα ο ένας για τον άλλο. Είναι συγκλονιστικό δυο νέοι δημιουργοί να ανακαλύπτουν την κοινή ρίζα τους με αφορμή μια παράσταση στο εξωτερικό. Στην εκδήλωση αυτή θα πρέπει να πούμε ότι ομιλητής ήταν ο Κομοτηναίος παθολογοανατόμος κ. Φιλιππίδης, ο οποίος ήταν εξαιρετικός στην τοποθέτησή του.

ΠτΘ: Υπάρχει πιστεύετε ακόμη μεγάλο αναξιοποίητο υλικό;

Σ.Π.: Δεν μπορούμε εκ των πραγμάτων σε μία διοργάνωση ή και σε πολλές διοργανώσεις να τους χωρέσουμε όλους. Βεβαίως αυτό έχει την αξία του και σημαίνει ότι πρέπει να γίνουν πάρα πολλές διοργανώσεις για να προβάλλουμε αυτό το καταπληκτικό ανθρώπινο δυναμικό που αποτελεί μια τεράστια δυνατότητα για τον τόπο. Χαιρόμαστε που μοιραζόμαστε αυτό το συναίσθημα με τους συμπατριώτες μας που μαθαίνουν, γνωρίζουν για την παρουσία αυτών των ανθρώπων. Μέσα από τις εκδηλώσεις είχαμε την ευκαιρία να δούμε όλες τις συναρπαστικές διαδρομές του καθενός αλλά και ιστορικών γεγονότων όπως η εκδήλωση για τον Μπαζίλ Ζαχάροφ που αναφέρεται στη Θράκη του 1922. Ο Μπαζίλ Ζαχάροφ έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην φυσική, στην λογοτεχνική ύπαρξη της Τερέζας της ηρωίδας του ομώνυμου έργου του Φρέντυ Γερμανού ο έρωτας της οποίας με τον Έρνεστ Χεμινγουέι τον φέρνει εκείνη την εποχή στη Θράκη και έτσι περνά η Θράκη και η μακάβρια πορεία του Θρακικού προσφυγικού Ελληνισμού στην παγκόσμια λογοτεχνία μέσα από τις ανταποκρίσεις του.

ΠτΘ: Εν κατακλείδι, ποια είναι η αξία όλων αυτών των εκδηλώσεων;

Σ.Π.:Σε μια μικρή κλίμακα μπορούμε να δούμε μέσα από τις συναρπαστικές διαδρομές ανθρώπων μπορούν να συναντώνται τόποι, διαφορετικοί πολιτισμοί, ιστορικές και προσωπικές εμπειρίες. Θεωρώ ότι όλα αυτά είναι άκρως συναρπαστικά και γοητευτικά και μας ενθαρρύνουν να επιμείνουμε σε αυτή την προσπάθεια. Αξίζει η προσπάθεια και όχι μόνο η συγκεκριμένη περιοχή αλλά για τη Θράκη αξίζουν πολλά περισσότερα. Πολύ δε αυτό περισσότερο ισχύει για την περιοχή του Τριγώνου μια περιοχή φαινόμενο της εγκατάλειψης της πληθυσμιακής και δημογραφικής κατάρρευσης και νομίζω ότι με αυτό τον τρόπο δείχνουμε έναν επιδεικτικό έμπρακτο δρόμο για το πώς μπορούν εκδηλώσεις να προσλάβουν άλλες διαστάσεις να αποκτάνε μια άλλη δυναμική ένας άλλο προσανατολισμό και σε βάθος χρόνου να αποτελέσουν ενδεχόμενα και ένα πόλο κοινωνικής και οικονομικής αναδιάταξης για τη συγκεκριμένη περιοχή.

ΠτΘ: κ. Παπαθανάκη σας ευχαριστούμε πολύ.

Σ.Π.; Κι εγώ σας ευχαριστώ και θα ήθελα να τονίσω ότι η παρουσία του «Παρατηρητή της Θράκης» ως χορηγού επικοινωνίας άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις στους παραβρισκόμενους.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.