Η Αλεξανδρεια ζωντανευει στους κηπους του Ιμαρετ

Ο Βρετανός συγγραφας Λόρενς Ντάρελ (1912-1990) και το περίφημο «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο» του, όλες οι αισθήσεις, οι παραισθήσεις και οι «θερμοκρασίες» της Αλεξάνδρειας, η συναρπαστική ανθρωπογεωγραφία της μυθικής αιγυπτιακής πόλης, θα ζωντανέψουν στην Καβάλα, στο περίφημο μνημείο ισλαμικής αρχιτεκτονικής Ιμαρέτ, που ένα αόρατο νήμα ενώνει και σήμερα με την Αίγυπτο.

Το πολυτελές σήμερα διατηρητέο ξενοδοχείο, ιεροδιδασκαλείο στην εποχή του ιδρυτή του Μεχμέτ Αλή (1769-1849), είναι ιδιοκτησία της αιγυπτιακής κυβέρνησης.

Επί αιγυπτιακού, λοιπόν, εδάφους πρόκειται να στηθεί για μόνο δυο ημέρες, στις 30 και 31 Αυγούστου, η… ριψοκίνδυνη παράσταση-installation της Αντζελας Μπρούσκου «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο-Κλέα» (στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων και Καβάλας), που θα φέρει στη… σκηνή, στα υποστύλια, τους κήπους και τα μπαλκόνια του Ιμαρέτ το κορυφαίο ίσως έργο του Βρετανού συγγραφέα. Πρόκειται για άθλο συμπύκνωσης να αποδοθούν στον περιορισμένο θεατρικό χώρο-χρόνο οι εικόνες, τα αισθήματα και τα πρόσωπα της καταιγιστικής τετραλογίας.

Πρόζα για την

πρωτεύουσα της Καρδιάς

Ενα είδος «ποιητικής πρόζας για μια από τις μεγάλες πρωτεύουσες της Καρδιάς, την πρωτεύουσα της Μνήμης, που περιέχει μια σειρά από ζωντανά πορτρέτα γυναικών της Αλεξάνδρειας, σίγουρα τις πιο αξιαγάπητες και έμπειρες γυναίκες στον κόσμο», όπως έγραφε στον Χένρι Μίλερ για το «Κουαρτέτο» του ο ίδιος ο Ντάρελ. «Η Αλεξάνδρεια έρχεται δεύτερη στον κόσμο αμέσως μετά το Χόλιγουντ σε ωραίες γυναίκες. Ασύγκριτα ομορφότερες από τις Αθηναίες και τις Παριζιάνες (…) και μ’ ένα ταμπεραμέντο εκρηκτικό», συμπλήρωνε.

Δεν αρνείται η σκηνοθέτιδα τον υψηλό βαθμό δυσκολίας της μεταφοράς στη σκηνή τεσσάρων βιβλίων. «Με έχει βοηθήσει όμως η σχέση μου με το θέατρο, κείμενα με τα οποία ασχολούμαι: σύγχρονοι, περιεκτικοί, παραληρηματικοί μονόλογοι, όπως για παράδειγμα της Σάρας Κέιν και ο μονόλογος “Jacky” της Γέλινεκ, που πρόκειται να ανεβάσω το φθινόπωρο», τονίζει. «Αλλωστε στοιχεία παραληρηματικά υπάρχουν και στην παράσταση. Το κείμενο του Ντάρελ αντιμετωπίζεται σαν ένα Χορικό».

Τις «εκρηκτικού ταμπεραμέντου» Αλεξανδρινές γυναίκες, τη ζωγράφο Κλέα (δανείζει το όνομά της στον τέταρτο τόμο της τετραλογίας) υποδύεται η Ολια Λαζαρίδου, ενώ την αινιγματική Εβραία Ιουστίνη (τίτλος του πρώτου τόμου) θα ενσαρκώσει η Παρθενόπη Μπουζούρη. Εμφανίζονται όμως και «απόηχοι» της χορεύτριας Μελίσα, του ντόπιου Κόπτη τραπεζίτη Νεσίμ, αλλά κι ο Ιρλανδός αφηγητής του «Κουαρτέτου»- Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης.

Η περίφημη παραλιακή Κορνίς, με τους φοίνικες, η οδός Λέψιους, όπου στο νούμερο 10, πάνω από ένα μπορντέλο, έζησε ο Καβάφης τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του, η οδός Σερίφ Πασά -η Bond Street της Αλεξάνδρειας-, το τέμενος Αταρίν, η οδός Τατουίγκ στην «αραβική συνοικία», το ξενοδοχείο «Σέσιλ», οι επαύλεις με τις μπουκαμβίλιες, οι δεξιώσεις με τα κρυστάλλινα ποτήρια, όλα, κυρίως οι απαστράπτουσες αισθήσεις ενός τρυφηλού, πολυτελούς ευρωπαϊκού βίου με εσάνς Ανατολής, όπως τον αναβίωσε η μνήμη του Ντάρελ, ζωντανεύουν στην παράσταση της Μπρούσκου.

Οσοι ήρωες κι αν παρελαύνουν απ’ τις σελίδες του «Κουαρτέτου» και πρόκειται να «περάσουν» απ’ την παράσταση του Ιμαρέτ στο τέλος του Αυγούστου, θα βρίσκονται στη σκιά του αδιαφιλονίκητου πρωταγωνιστή: της Αλεξάνδρειας. Της πόλης του Καβάφη «με τις πέντε φυλές και τις πέντε γλώσσες», «το καταφύγιο των καλλιτεχνών, των ποιητών και των λογίων απ’ όλη τη Μεσόγειο», που, όπως έγραφε ο Ντάρελ, «διατηρεί όλη της τη μεφιστοφελική γοητεία». «Η Αλεξάνδρεια, πριγκίπισσα και πόρνη. Βασιλική πολιτεία και anus mundi. Δεν θα άλλαζε ποτέ εφόσον οι φυλές συνέχιζαν να βράζουν όπως ο μούστος στο βαρέλι», διαβάζουμε στην «Κλέα».

Η πόλη κινεί τα πρόσωπα

«Η Αλεξάνδρεια στο “Κουαρτέτο” είναι ένα σκηνικό, ένα θέατρο. Αν τα πρόσωπα δεν βρίσκονταν στην πόλη αυτή δεν θα γίνονταν ποτέ όσα συνέβησαν. Η πόλη τούς κινεί», υποστηρίζει η Μπρούσκου. «Οι σχέσεις των ηρώων δεν είναι όμως πραγματικές, ανήκουν στο φαντασιακό. Ολο το έργο του Ντάρελ είναι μια φαντασίωση. Μια ψευδαίσθηση, μια κατασκευή που στο τέλος… γκρεμίζεται. Η πραγματικότητα συντρίβει τελικά τους ήρωες. Παρ’ όλο που υπάρχει αυτή η… ανώμαλη και σκληρή προσέγγιση, επεδίωξα να επιβιώνει στην παράσταση μια ατμόσφαιρα γοητείας, διατηρώντας πάντα το δικαίωμα στο σχόλιο. Υπάρχει δηλαδή και μία απόσταση. Δεν ταυτίζονται τα πρόσωπα».

Το Ιμαρέτ χρησιμοποιείται σαν ένα… κομμάτι της Αλεξάνδρειας και της Αιγύπτου. «Υπάρχει και η ιδέα της καβαφικής Αλεξάνδρειας. Ούτως ή άλλως έχει κάτι μαγικό ο χώρος αυτός, κάτι το… αλεξανδρινό», προσθέτει η Μπρούσκου. «Η παράσταση θα τον αξιοποιεί σαν μια κινούμενη installation».

Στην Αλεξάνδρεια των δυνατών αισθήσεων ο έρωτας δίνει και παίρνει. «Ολοι ερωτεύονται ο ένας τον άλλο. Υπάρχουν έρωτες και τόσο δυνατά πάθη, που μοιάζει να παρακολουθείς ταινία ασπρόμαυρη, όπως η “Καζαμπλάνκα”. Εχει ένα στοιχείο εξωτικό το “Κουαρτέτο”, είναι όμως και λίγο παραμύθι. Κι όλοι θέλουν να ζήσουν μια υπέρβαση. Αυτό σήμερα μόνο με την τέχνη μπορούμε να το έχουμε, γιατί οι μεγάλοι έρωτες, τα μεγάλα πάθη έχουν εξασθενήσει μέσα στην πεζότητα».

Η σκηνοθέτιδα, μετά τους… εκμαυλιστικούς αλεξανδρινούς «χυμούς» που γεύτηκε στο «Κουαρτέτο», έχει μεγάλη επιθυμία να επισκεφθεί την Αλεξάνδρεια. «Ποτέ δεν τα κατάφερα να ταξιδέψω στην πόλη του Καβάφη. Παρ’ όλο που είναι τόσο δυνατός ο μύθος της από ταινίες, τραγούδια, βιβλία και ποιήματα, την ανακάλυψα απ’ τον Ντάρελ», αποκαλύπτει. Κι εύχεται να συμβεί το ίδιο ακριβώς στον θεατή με την παράστασή της.

Ιωάννα Κλεφτογιάννη, «Ελευθεροτυπία»

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.