Ο συγγραφεας Αντωνης Σιμιτζης ξανα στην Κομοτηνη

Η επερχόμενη άνοιξη, παρόλο που μας δυσκολεύει με τόσες βροχές και τόσο κρύο, να πιστέψουμε ότι ήρθε, μας επιφυλάσσει αρκετές χαρές. Μια απ’ αυτές εκτός από τη μεγάλη και πολυαναμενόμενη του Πάσχα είναι η συνάντησή μας την Πέμπτη, που μας έρχεται με τον φίλο και αγαπημένο Αμαλιαδίτη συγγραφέα, Αντώνη Σιμιτζή, που μας συνέστησε για πρώτη φορά ενταύθα η Αλεξανδρουπολίτισσα μεν, αλλά Αμαλιαδίτισσα σήμερα, συνεργάτης μας Ελένη Σκάβδη. Η πρώτη συνάντησή μας μαζί του είχε γίνει στην αίθουσα του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κομοτηνής με ομιλήτρια την Ελένη Σκάβδη και τα παιδιά του Λογοτεχνικού Τμήματος της Κοινότητας Νέων, που είχαν παρουσιάσει το σύνολο του έργου του.

Αντώνης Σιμιτζής – Νίκος Λαγκαδινός, ευθύς αμέσως…

Αντώνης Σιμιτζής, «Τα ΜΜΕ είναι το γράσο της εποχής μας»

Τι είναι το μυθιστόρημά σου «Φύλαξέ μου τις παλιές φωτογραφίες»;

Μιλάει για το άμεσο συναρπαστικό παρελθόν μας, που η συνέχειά του είμαστε εμείς σήμερα. Μιλάει για ένα πολυσύνθετο και ολοζώντανο γίγνεσθαι, με δυνατούς και ρωμαλέους άντρες, γεμάτους μυαλό και θάρρος, και υπέροχες γυναίκες σε ομορφιά, ευφυία και θηλυκότητα! Ήτανε μια κοινωνία φορτισμένη από επαναστατικές ιδέες και οράματα, που δεν της έλειπε το παραμικρό για να γίνει σπουδαία, εκτός από το χρήμα και τη γενναιότητα αυτών που την κυβερνούσανε, και που αποδείχτηκαν στο διάβα του χρόνου μικρόψυχοι και τυχάρπαστοι, εντελώς ανίκανοι να δουν, να συγκινηθούν και να αξιοποιήσουνε αυτή τη δύναμη! Ήταν ένας κόσμος που, αντί να φτιάξει τον τόπο του, σκορπίστηκε σε άλλους τόπους, σε όλους τους τόπους της γης, για να φτιάξει εκείνους, κάτω από άγνωστους νόμους και ξένα «πιστεύω». Ένας λαός που γύρισε πίσω μετά από σαράντα χρόνια, για να βρει μια έρημη χώρα, που δεν έχει μείνει τίποτα από τα παλιά, μα που δεν του προσφέρει και τίποτα καινούργιο, μεγάλο ή ιδιοφυές, όπως ήταν τότε που αυτός την πλημμύριζε με τα πάθη του, τις ιδέες και το δικό του πολιτισμό. Στο μυθιστόρημα ανασταίνεται με ολοζώντανους ήρωες, εκείνη η συνταραχτική εποχή, που μπροστά της η σημερινή κιτρινίζει από ανερμάτιστη βιαιότητα και άσκοπο χρυσάφι!

<> Τι είναι βιβλίο;

Για την ποίηση και τη λογοτεχνία, το μέσο έκφρασης μιας τέχνης. Για τη φιλοσοφία, η σανίδα σωτηρίας, να μιλήσεις για τις καυτές, τις βασανιστικές, τις λυσσασμένες σκέψεις που σε κατατρώνε.

Η λογοτεχνία;

Ύστερα από πολλά χρόνια περιπλάνησης στο λόγο και την αφήγηση, τη δημιουργία και ανασκευή κοσμοθεωριών, κατάλαβα πως η λογοτεχνία δεν είναι παρά μόνο η ιστόρηση παραμυθιών. Το ευρύ κοινό στο οποίο απευθύνεσαι, δεν τραβάει πράγματα πιο σοβαρά, ούτε καν συνταραχτικά από άποψη περιγραφής σκηνών. Το ευρύ κοινό, οι χιλιάδες τους οποίους απευθύνεσαι, με την ποίηση και τη λογοτεχνία, και άσχετα με τη φήμη που μπορεί να επιτύχεις, αντέχεις το απλό σχεδόν αυτό που λέγεται παραλογοτεχνία, το πριν από αυτήν – ούτε καν το ώριμο. Και μην παρασυρόμαστε αν –π.χ.- οι ξένοι δήθεν διαβάζουν… Διαβάζουν είτε αστυνομικά, που εγώ δεν καταδέχτηκα να τα πιάσω στα χέρια μου μετά τα είκοσι, είτε ερωτικές ιστορίες σε στιλ ρομάντσου. Αν οι μεγάλοι λογοτέχνες έγιναν παγκόσμια σύμβολα, έγιναν από το μικρό ποσοστό των ανθρώπων που όντως διαβάζουν, στοχάζονται, προβληματίζονται και προχωρούν. Έχω την οικτρή εντύπωση πως μιλάμε πάλι για ένα μικρό πλήθος, μέσα στο οποίο είμαστε – έστω – κι εμείς, και που – πλανώμενοι – νομίζουμε πως εκπροσωπεί όλο τον κόσμο! Ποιον κόσμο; Μπορώ να σου παραθέσω αμέτρητα παραδείγματα βαρβαρότητας πάνω σ’ αυτό.

Τι ιδέα έχεις για την εποχή μας;

Πιστεύω ότι θα μπορούσαμε να περνάμε όλοι καλύτερα, κι αυτό είναι το παράπονό μου. Χιλιάδες άνθρωποι που θα ήσαν καλοί και ήσυχοι, έχουν μετατραπεί σε παράνομους, ανήθικους κ.λπ., λόγω μιας ανόητης προπαγάνδας πλουτισμού και μιας ανεγκέφαλης εξουσίας. Μπορείς να μου κατονομάσεις κυβερνήτες-διανοητές, σε παγκόσμια κλίμακα μιλάω, και πόσους; Δεν τους βλέπεις όταν «συνέρχονται» τι λένε και τι αποφασίζουν; Δεν το βλέπεις όταν συνεδριάζουν, τι ψηφίζουν; Έχω διαρκώς μια μόνιμη κατάπληξη: κοιτάζω τα αεροπλάνα που σηκώνονται και προπαντός που προσγειώνονται σώα και λέω πώς είναι δυνατόν, αυτοί οι ίδιοι οι άνθρωποι που κάνουν αυτά τα θαύματα, να είναι παραέξω τιποτένιοι; Να μην καταλαβαίνουν από πόνο, αδικία, από ειρήνη, από υπαρξιακή αγωνία: Μυστήριο! Μυστήριο…

Μπορεί η εποχή μας να αξιοποιηθεί λογοτεχνικά;

Πιθανόν ως μέσο προπαγάνδας, ως εκμάθηση της γλώσσας, ως πρώτη δόση επικοινωνίας, ως εισαγωγή στην τέχνη του θεάτρου, του κινηματογράφου, επιτέλους ως δρόμος για τη σκέψη! Μα πρέπει πρώτα να γίνει κερδοφόρα…

Τα ΜΜΕ και η κοινωνία του σήμερα

Μήπως τα ΜΜΕ μας κλέβουν το χρόνο και ισοπεδώνουν τη σκέψη μας;

Τα ΜΜΕ είναι το γράσο της εποχής μας. Αν εξαιρέσουμε τις εφημερίδες και περισσότερο κάποιου είδους περιοδικά, όλα τα άλλα είναι σκουπίδια. Σκουπίδια που κάνουν πλούσιους αυτούς που τα διακονούν, και ευτυχισμένους αυτούς που τους ακολουθούν… Φυσικά τα ΜΜΕ μας κλέβουν το χρόνο και ισοπεδώνουν τη σκέψη, πάνω απ’ όλα της μάζας. Θα μπορούσαν να είναι μια καταπληκτική – και καθόλου πληκτική – πηγή χαράς, γνώσης, πληροφόρησης, μάθησης και σοφίας. Γιατί την εικόνα – και ειδικότερα τη ζωντανή – την παρακολουθείς δυσκολότερα και την αφομοιώνει φυσιολογικότερα ο άνθρωπος. Αλλά αντί αυτής της θετικής πορείας, παρακολουθεί ο κόσμος ανηλεώς μια διδασκαλία φόνων, ατιμιών, ηλίθιων ιστοριών, μηδενικής έμπνευσης και απάτης… Είναι να τρελαίνεσαι. Και γιατί αυτό; Γιατί, πρώτο και κύριο, εκείνοι που κοντρολάρουν την παραγωγή τους, είναι διαπιστωμένα, κατώτερης διάνοιας. Και φυσικά, όπου υπάρξει κάποιος άνθρωπος με μυαλό ή άποψη θετική γι’ αυτόν τον κόσμο, καταστρέφεται οικονομικά και παύει να υπάρχει.

Πώς βλέπεις τη σχέση πολιτικής και ΜΜΕ;

Η πολιτική και οι πολιτικοί υποχωρούν στην κατάντια των ΜΜΕ, για να επιβιώσουν, χωρίς να θέλω να πω ότι οι πολιτικοί καταλαβαίνουν πάντα τι κάνουν ή ότι έχουν άλλη άποψη για τον κόσμο. Τα λόγια τους, τα «πιστεύω», ο τυχοδιωκτισμός ή απλώς ο επαγγελματισμός τους, πολλές φορές είναι σύμφωνος μ’ αυτό που συμβαίνει. Και για να κάνουμε μια παρένθεση, για αποφυγή παρεξηγήσεων. Α) Αυτοί είμαστε κι αυτά κάνουμε. Β) Είναι καλύτερη (και μοναδική) η Δημοκρατία από οποιοδήποτε άλλο πολιτικό σύστημα. Γ) Οι πολιτικοί και η εξουσία, είναι η πιο καλή και η πιο ολοκληρωμένη διακυβέρνηση μιας χώρας, από οποιουσδήποτε άλλους, όπως οι στρατιωτικοί, οι κληρικοί, ακόμη και οι τεχνοκράτες. Τους πολιτικούς τους καταργείς χωρίς αιματοχυσία. Για όλους τους άλλους απαιτείται αιματηρή επανάσταση. Όσο για τους τεχνοκράτες, πας κατευθείαν στην καταστροφή του πλανήτη, χωρίς να το πάρεις είδηση. Μιλάμε για μονοδιάστατα πνεύματα. Ούτε φυσικά και οι φιλόσοφοι μόνοι δεν κατάφεραν να κυβερνήσουν καλά τις χώρες τους, όπως μας δίδαξε η ιστορία. Το μόνο, λοιπόν, που σώζει πάντα είναι η πολυφωνία, δηλαδή, η δημοκρατία, που πάντως και εξάπαντος, θα πρέπει να κλείνει και να εξαφανίζει τους οχετούς, όποιοι και αν είναι. Τα ΜΜΕ σήμερα είναι ο κακός μας σύμβουλος, χωρίς να ξεχνάμε ένα μικρό ποσοστό από αυτά που τέρπουν, διαφωτίζουν και μορφώνουν.

Παίζει κάποιο ρόλο σήμερα η ιδεολογία και οι πολιτικές αρχές;

Πάντα έπαιζαν ρόλο οι ιδεολογίες αλλά σήμερα οι πολιτικοί δεν έχουν ούτε ιδεολογίες ούτε αρχές. Οι αρχές επιβάλλονται από το αχαλίνωτο κεφάλαιο, που ξέρουμε πια τις ακριβώς γυρεύει. Και οι ιδεολογίες εκφράζονται σήμερα ή από μεμονωμένους ανθρώπους ή από μικρά κινήματα ή κόμματα. Εγώ δεν πιστεύω πως τα μεγάλα κόμματα έχουν ιδεολογία που αφορά π.χ. το σύνολο και τούτο επειδή αυτό έρχεται κατάφωρα σε αντίθεση με τη μεγάλη εξουσία. Γίνεται απλώς μια φραστική προσέγγιση της αλήθειας, ενώ η πραγματικότητα είναι άλλη.

Ποιος είναι εκείνος που κρίνει αν ένα βιβλίο πληροί τις προϋποθέσεις της σωστής, ποιοτικής λογοτεχνίας;

Κανονικά, το κοινό. Αν δεν έχει παραπλανηθεί από τους παρουσιαστές, την ψευδοκριτική, την πληρωμένη είδηση και διαφήμιση, τα κυκλώματα (αυτή τη μάστιγα του σιναφιού και του συνδικάτου).

Δηλαδή, η κριτική ως θεσμός υφίσταται σήμερα;

Έχω γράψει εδώ και δεκαπέντε χρόνια στους Έρωτες στην ομίχλη, πως η κριτική αυτοκτόνησε από πολύ καιρό. Αυτός ο καταπληκτικός θεσμός (η κριτική της τέχνης) δεν υπάρχει πια. Αποτιμήθηκε σε χρήμα και αξιώματα και αυτοχειριάστηκε.

Τελικά, πώς θα γραφτεί η ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας όταν αυτοί που θα την γράψουν είναι προκατειλημμένοι;

Δεν θα γραφτεί τώρα. Σε εκατό χρόνια, όταν δεν θα υπάρχει κανένας από τους σημερινούς υφάλους. Τότε κάποιος ερευνητής, μελετητής, επαγγελματίας ή στοχαστής θα δουλέψει γι’ αυτό το θέμα. Η νεοελληνική λογοτεχνία διαφεντεύεται από παντοδύναμα μαμούνια. Ποιος να ξεπεράσει τον εαυτό του, και τι αποτίμηση να κάνει; […]

Διαβάζουν οι έλληνες;

Έχουμε χιλιάδες τίτλους βιβλίων που κυκλοφορούν καθημερινά. Τι σηματοδοτεί αυτό για την κοινωνία μας; Σημαίνει ότι έχει πνευματικότητα;

Η κοινωνία μας δεν έχει πνευματικότητα, αυτό είναι πια ξεκάθαρο. Όσοι όμως έχουν κάποιο λόγο να τρέχουν στα βιβλιοπωλεία για να ανατρέχουν σε κάποιο βιβλίο, στην εποχή μας μπορούν να το κάνουν με εμψυχωτική ευκολία. Αυτό το βρίσκω ευλογία, παρότι χρειάζεται πολύ ψάξιμο για να αποφύγεις τη σαβούρα.

Δηλαδή, διαβάζουν οι Έλληνες;

Όχι, ούτε οι Έλληνες ούτε οι άλλοι λαοί διαβάζουν. Το να αγοράζεις αστυνομικά ή ρομαντικές ερωτικές σάλτσες, δεν είναι για μένα «διάβασμα». Φοβάμαι πως η μεγάλη κατανάλωση σταματά εκεί. Αν διαβάζουν περισσότερα βιβλία οι Άγγλοι ή οι Γάλλοι ή οι Αμερικανοί, σε τι είναι πιο έξυπνοι ή καλύτεροι από μάς; Στο Α.Ε.Π. τους; Αφού με την ίδια μανία καταστρέφουν τον πλανήτη ή βασανίζουν ανθρώπους, αρκεί να τους δώσεις την άδεια. Μιλάμε για πρωτογονισμό! Για μια αφοπλιστική βαρβαρότητα που δεν με αφήνει να κοιμηθώ και μάλιστα όταν σκέφτομαι ότι αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι έφτιαξαν την εκπληκτική ανθρώπινη γλώσσα!

Οι πολιτικοί μας διαβάζουν; Έχουν πνευματικότητα ή είναι μονάχα… τεχνοκράτες;

Οι πολιτικοί δεν διαβάζουν γιατί δεν τους χρειάζεται. Δεν τους ρώτησε κανείς για κάτι σχετικό, ώστε να τους εξαναγκάσει. Τεχνοκράτες ή όχι τρέχουν πίσω από τα γεγονότα που αυτοί δημιουργούν, προσπαθώντας να διασώσουν το επάγγελμά τους, του πολιτικού. Τώρα, είναι βέβαιο, ότι δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα και αν βρεθείς μέσα στη δίνη του πολιτικού κόσμου, που πρέπει ταυτόχρονα να μιλάς αλλά και να μη λες τίποτα γιατί θα έχεις συνέπειες ή να κάνεις και ταυτόχρονα να μην κάνεις, γιατί θίγονται συμφέροντα άλλα… Δεν ξέρω τι να πω. Είναι μια συντριπτική ρουτίνα. Μια λαμπρή αιχμαλωσία, ένα παντοδύναμο τίποτα, μια θριαμβευτική κατρακύλα, μια ζητωκραυγαζόμενη αυτοκτονία. ΟΙ πολιτικοί που ενδιαφέρονται περισσότερο για τον εαυτό τους παρά για το σύνολο, θα έπρεπε να πηγαίνουν σπίτι τους. Μα δεν υπάρχει τρόπος να γίνει αυτό κι αυτή είναι η πραγματικότητα.

Πες κάτι που δεν σε ρώτησα και ό,τι να ’ναι!

Μερικά λόγια για το τι πιστεύω πως είναι τελικά ο άνθρωπος. Ένα πλάσμα όπως όλα τα άλλα, με την ίδια καταγωγή και την ίδια μοίρα, αν δεν καταφέρει αυτό το ίδιο, να έχει διαφορετικότερη τύχη. Είναι πιθανόν να αυτοκαταστραφούμε και ο μόνος που μπορεί να μας σώσει από την καταστροφή και την εξαφάνιση είναι το μυαλό μας. Δεν έχω εμπιστοσύνη σε κανέναν, όσα σχολεία και αν έχει βγάλει, μιας και οι παραλείψεις του συχνά φτάνουν στα όρια της μεταφυσικής! Ο άνθρωπος είναι σπουδαίο ον σε σύγκριση με τα άλλα όντα, όσον αφορά το μυαλό του. Όσον αφορά όμως αυτό το κοινό μυαλό, σε σύγκριση με τους μεγάλους διανοητές, τους μεγάλους ερευνητές, αυτούς που ψάχνουν και πάσχουν για το είναι του κόσμου, δεν είναι τίποτα! Κάποτε πίστευα πως φταίνε οι άλλοι – κάποιοι – που το σύνολο παραμένει πίσω. Τώρα είμαι πεισμένος πως δεν είναι δυνατόν να γίνεσαι 30 και 40 ετών, και να παραμένεις 12 και να φταίνε μόνον οι άλλοι!… Και είναι τέτοιοι όλοι οι Ευρωπαίοι, οι Αμερικανοί, οι λοιποί. Άρα, πρέπει να περιμένουμε τον αιώνα μιας ακόμη βιολογικής εξέλιξης; Η ανθρωπότητα σήμερα είναι μπλεγμένη θανάσιμα με τα ανόητα προσωπικά λάθη του καθενός μας. Λοιπόν, η τύχη μας μοιάζει με ένα αναπόφευκτο διαζύγιο (που ξέρουμε τις συνέπειές του), αλλά δεν μπορεί να μην γίνει) με έναν επικείμενο πόλεμο, μια αναπόφευκτη καταστροφική επανάσταση, όπως αυτή κι αν γίνει. Πιστεύω ότι δεν υπάρχει τρόπος ανάσχεσης. Δηλαδή, θα έρθει στη γη μια τρομερή και παρατεταμένη καταστροφή, όχι από μετεωρίτη ή το Θεό, αλλά από πυρηνική π.χ. διαρροή, από την εξάπλωση ασθενειών, από την έλλειψη τροφής, από γενική διαστροφή των ειδών, από κάτι. Και αφού απλωθεί παντού, ένας τρομακτικός θάνατος, που θα μας αποδεκατίσει – τα θύματα σε δισεκατομμύρια – θα σταματήσει αυτός ο ανόητος πολιτισμός μας, ο παιδαριώδης, ο τυχαίος, ο χωρίς σκοπό και στόχο.

Νίκος Λαγκαδινός, «Εξόρμηση», 29/06/1997

Κείμενα- Επιμέλεια: Τ.Β.

Βιογραφικό σημείωμα Αντώνη Σιμιτζή

Ο Αντώνης Σιμιτζής γεννήθηκε στην Αμαλιάδα και έκανε ανώτατες σπουδές στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο του Πειραιά. Πρωτοεμφανίστηκε στη Λογοτεχνία με τη νουβέλα «Ο γέρος». Έγραψε «Τα διηγήματα της απαλάμης», «Του νυχιού» και «Ανάλυση». Τα φιλοσοφικά Δοκίμια «Μηδενισμός» και «Ποιοι είμαστε». Τα μυθιστορήματα «Ο καπιταλιστής», «Κυνηγοί κεφαλών», «Γη και εραστές», «Έρωτες στην ομίχλη», «Φύλαξέ μου τις παλιές φωτογραφίες», «Αν αγαπάς», «Ο Θεός αγαπάει τις γυναίκες». Μετέφρασε επίσης στην καθομιλουμένη την «Πάπισσα Ιωάννα» του Εμμ. Ροΐδη.

Τα τρέχοντα βιβλία του είναι το μυθιστόρημα «Οι δρόμοι της οργής», το διήγημα «Οι σταρ» και ένας τόμος θεατρικών με τίτλο «Άμεσο θέατρο». Σήμερα, από τις εκδόσεις «Φλώρος», έχουν επανακυκλοφορήσει: «Η πάπισσα Ιωάννα», «Ο καπιταλιστής» και «Φύλαξέ μου τις παλιές φωτογραφίες».

Πολλά έργα του παίχθηκαν σε θεατρικές σκηνές της Αθήνας και της επαρχίας, στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση ως σίριαλ ή τηλεταινίες. Πεζά του έχουν μπει σε ανθολογίες, και ως συγγραφέας έχει βραβευθεί με Α΄ και Β΄ βραβεία.

Βιβλία του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις: Καστανιώτης, Λιβάνης, Γκοβόστης, Βιβλιοπανόραμα, Άγκυρα, Μπαρτζουλιάνος και Φλώρος.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.