Μουσειο Καπνου Καβαλας

Βαθιές οι μνήμες του καπνού που άφησαν οι καπνεργάτες στην Καβάλα, στην καπνούπολη όπως ονομάζεται, που λόγω της γειτνίασής της με περιοχές όπου καλλιεργείτο η εξαιρετική ποικιλία καπνού «μπασμάς», του κλίματός της αλλά και του φυσικού λιμανιού της που είχε τη δυνατότητα εξυπηρέτησης μεγάλων εμπορικών πλοίων, συγκέντρωνε στα μέσα του 19ουαιώνα την εμπορική εκμετάλλευση των καπνών της Βαλκανικής.

Ήταν μια πόλη τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου ζούσαν Έλληνες, Οθωμανοί, Εβραίοι. Η ανάπτυξη του καπνεμπορίου φέρνει εμπορικούς οίκους της Ευρώπης που επιθυμούν να εξασφαλίσουν τα πολυπόθητα καπνά, ακόμα και Προξενεία ευρωπαϊκών χωρών για την παρακολούθηση της παραγωγής και την εξασφάλιση των καπνών για τη χώρα τους.

Η μεγάλη οικονομική ανάπτυξη προκαλεί συνταρακτικές αλλαγές στην κοινωνία της Καβάλας, δημιουργώντας μια κοσμοπολίτικη αστική τάξη που συναλλάσσεται εμπορικά με την Ευρώπη. Η συσσώρευση εργατικού πληθυσμού από την ύπαιθρο και μετά την απελευθέρωση από την Τουρκία και Βουλγαρία διαμορφώνει ένα πολυπολιτισμικό ρωμαλέο συνδικαλιστικό κίνημα που σημαδεύει ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο.

Όλη αυτή η ιστορία αναβιώνει εδώ και λίγα χρόνια στο Μουσείο Καπνού Καβάλας ένα μοναδικό μουσείο θεματικό, το οποίο περιλαμβάνει αντικείμενα κι αρχειακό υλικό για την καλλιέργεια και την παραγωγή του καπνού, την αγροτική κι εμπορική επεξεργασία του, τα βιομηχανικά καπνικά προϊόντα.

Η μοναδικότητα του Μουσείου Καπνού εντοπίζεται όχι μόνο στο ότι περιλαμβάνει κι εκθέτει την εμπορική επεξεργασία των ανατολικών καπνών αλλά και στο ότι αποτελεί ένα μουσείο που αναδεικνύει την κοινωνική ιστορία της Καβάλας κι ευρύτερα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Ψυχή του Μουσείου ο Γιάννης Βύζικας που σήμερα μας δίνει μια εικόνα της όλης φιλοσοφίας του…

Η δημιουργία του Μουσείου

Το 1996 ο κ. Βύζικας προεδρεύων του Μουσείου, εκπροσωπώντας τον Δήμαρχο Καβάλας, διοργάνωσε την έκθεση «Καβάλα, Καπνούπολη του χθες» κατά τη διάρκεια της οποίας συγκεντρώθηκε και το πρώτο υλικό. Μέσα από αυτή την προσπάθεια έγινε γνωστό το πλούσιο υλικό και από εκεί και πέρα ξεκίνησε η συλλογή του. Το 2000 ως δημοτικός σύμβουλος ο κ. Βύζικας κατέθεσε την πρόταση για τη δημιουργία του Μουσείου Καπνού μέσα στο πλαίσιο του λαογραφικού Μουσείου διότι δεν υπήρχε χώρος όπως και δεν υπήρχε το νομικό πλαίσιο διότι ο τότε περιφερειάρχης κ. Παπαδόπουλος το απέρριψε. Τελικά λίγα χρόνια μετά το 2003 το όνειρο γίνεται πραγματικότητα και έτσι σήμερα προσωρινά στεγάζεται στο κτίριο του Πρώην Εθνικού Οργανισμού Καπνού και συγκεκριμένα ο εκθεσιακός του χώρος.

«Το 1973 ο δήμος αγόρασε μια καπναποθήκη στην πλατεία του Καπνεργάτη όπου και μας την παραχώρησε για να στεγάσουμε το Μουσείο. Δυστυχώς όμως μια πυρκαγιά ανέβαλε τα σχέδιά μας», τονίζει ο κ. Βύζικας

«Το μουσείο έχει θεματικές ενότητες, γιατί ο καπνός δεν αναφέρονταν μόνο στο χωράφι αλλά είχε δουλειά και στο σπίτι και στο καπνομάγαζο. Έπαιξε μη ξεχνάμε σημαντικό ρόλο στην ομαλή αποκατάσταση των προσφύγων και οι οικονομικές και πολιτικές του παρελθόντος στηρίζονταν στον καπνό. Σε αυτό φιλοξενούνται αρχεία πρέπει όμως να πω ότι είναι μια δουλειά χρονοβόρα, η οποία πρέπει να ταξινομηθεί και να συντηρηθεί, αλλά πιστεύω ότι φιλοξενούμε όλη την ιστορία του ελληνικού καπνού. Υπάρχουν τα αρχεία της Ομοσπονδίας Καπνεμπόρων Ελλάδας, το Αρχείο του Οίκου Εξαγωγής Καπνού Αθηνών Πειραιώς, Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης. Πιστεύω ότι πολύ σύντομα όλο το αρχειακό μας υλικό θα μπορέσουμε να το παρουσιάσουμε στους μελετητές. Υπάρχει βάση δεδομένων και υπάρχει ειδικό επιστημονικό προσωπικό που ασχολείται με αυτή τη δουλειά. Μέχρι στιγμής έχουμε φθάσει στην ταξινόμηση 36000 εγγράφων. Αυτά τα έγγραφα βρέθηκαν από την Ομοσπονδία Καπνεμπορικών Σωματείων. Η κάθε εταιρεία είχε τη δική της ιστορία αλλά την ιστορία την γράφουν οι καπνεμπορικοί σύλλογοι και οι Ομοσπονδίες.

Οι καπνεργάτες ήταν οργανωμένοι στην Καβάλα. Η πρώτη απεργία καπνεργατών έγινε στην πόλη μας επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1879 στην οποία συμμετείχαν τρεις χιλιάδες καπνεργάτες Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι. Τα Σωματεία τότε ήταν ανοιχτά συμμετείχαν όλοι και έβγαιναν με απλή αναλογική οι διοικήσεις τους και μάλιστα τα ίδια σωματεία απαγόρευσαν την εργασία σε παιδιά κάτω των δώδεκα ετών.

Η μοναδικότητα του Μουσείου πρέπει να τονίσω είναι η σχεδίαση στρατηγικού σχεδιασμού μάρκετινγκ. Είμαστε το μοναδικό μουσείο στην Ευρώπη που έχει τέτοιο σχεδιασμό.

Πέρα από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που σήμερα καταγράφεται σε πάνω από 7000 φωτογραφίες θα δει κανείς μηχανήματα από την κλασική περίοδο μέχρι την πρώτη μηχανική τόγα. Όλα αυτά τα μηχανήματα εκτίθενται για να αποδειχθεί και η συνεργασία του καπνά με τον μαραγκό και στο σιδερά. Ο κόσμος δεν έκανε χωρίς λόγο απεργίες τότε υπήρχαν προβλήματα ανεργίας, συνθηκών εργασίας. Υπάρχουν ακόμη έγγραφα του Οθωμανικού Μονοπωλίου Regie, καταστατικά σωματείων, έγγραφα τραπεζών, καπνικοί χάρτες και σχεδιαγράμματα, έπιπλα καπνεμπόρων».

Η έκθεση της συλλογής αναπτύσσεται στις ενότητες καλλιέργεια του καπνού, χωρική επεξεργασία του καπνού, κλασική επεξεργασία του καπνού, τα εκθεσιακά δείγματα καπνού, το καπνεμπόριο, με αναφορά στις καπνεμπορικές οικογένειες της Καβάλας και τις δραστηριότητες του Καπνεμπορικού Συλλόγου Καβάλας, οι καπνεργάτες, ο συνδικαλισμός, το καπνεργατικό κίνημα και η ιστορία της πόλης μέσα από αυτό, η καπνοβιομηχανία.

Βιωματική παρουσίαση καπνού

Λειτουργία του Μουσείου

Το Μουσείο λειτουργεί από τη Δευτέρα έως και το Σάββατο 09:00-14:00.

Για επίσκεψη εκτός του ωραρίου λειτουργίας επικοινωνείτε με το Μουσείο ακόμη και την Κυριακή. «Απευθυνόμαστε μέχρι τώρα κυρίως σε τουρίστες. Ουσιαστικά το μουσείο λειτουργεί δύο χρόνια και σε αυτό το χρονικό διάστημα έχει γίνει μουσείο αναφοράς της πόλης»

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.