«Δρομοι της Θαλασσας»

«Δρόμοι της θάλασσας» ονομάζονται οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στην Αθήνα με διοργανωτή την Εταιρεία «Ανάπλους». Ένα μουσικό ταξίδι στη Μεσόγειο που το σχεδιάζουν δεξιοτέχνες νέοι μουσικοί από την Ελλάδα, την Κύπρο και τη διασπορά, το Ιράν και την Σουηδία. Μεταξύ αυτών οι «Λαλητάδες της Θράκης και ο Σολ Χασάν», οι «Κοντραμπάντο» από την Καβάλα. Ο χώρος διεξαγωγής των εκδηλώσεων είναι το «Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων – Συλλογή Φοίβου Ανωγειανάκη» στην Πλάκα.

Η εταιρεία «Ανάπλους» τυπικά ξεκίνησε τη λειτουργία της το Δεκέμβρη του 2005 επί της ουσίας όμως ο σχεδιασμός ξεκίνησε τον Ιούνη του 2005, αποτελεί δε κατά βάση μια συνέχεια της προσωπικής επαγγελματικής πορείας, τα τελευταία δεκαεφτά χρόνια, της Βασιλείας Κατσάνη.

Με την κ. Κατσάνη, υπεύθυνη σχεδιασμού της εταιρείας «Ανάπλους» συζητά σήμερα ο ΠτΘ. Για την εταιρεία, τη φιλοσοφία των διοργανώσεων αλλά και για την οικουμενικότητα της μουσικής…

ΠτΘ: κ. Κατσάνη, ερμηνευτικά η λέξη ανάπλους αφορά στον πλου ενάντια στο ρεύμα του ποταμού. Τι είναι τελικά ο «Ανάπλους» και ποιοι οι στόχοι του;

Β.Κ: Ο «Ανάπλους» είναι ένα γραφείο παραγωγής στο χώρο του πολιτισμού και στον ευρύτερο χώρο της παιδείας. Ασχολείται με την παραγωγή δράσεων, το σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων τα οποία σχετίζονται με την ανάδειξη στοιχείων του ελληνικού πολιτισμού και της παιδείας έτσι όπως παρουσιάζονται σήμερα. Οι χώροι με τους οποίους ασχολείται από πλευράς πολιτισμού είναι η μουσική, το θέατρο, αλλά και οι ερευνητικές προσπάθειες σ’ αυτούς τους τομείς που αφορούν στις ιδιωτικές συλλογές αντικειμένων της νεώτερης ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, που, συνήθως, παραχωρούνται με σκοπούς και εκθέσεως και γνωριμίας με το κοινό αλλά και εκπαιδευτικούς, δηλαδή να τους προσεγγίσουν μαθητές μέσα από τα σχολεία ή να πάρουν στοιχεία μέσα από προγράμματα ή μέσα από τη χρήση διαπρακτικών μέσων. Αυτοί λοιπόν είναι οι βασικοί χώροι που αφορούν στον ελληνικό πολιτισμό, όπως αυτός δημιουργείται σήμερα, είτε στον ελλαδικό γεωγραφικό χώρο, είτε στο παγκόσμιο προσκήνιο, μέσα από Έλληνες της διασποράς ή και μη ελληνικής καταγωγής ανθρώπους. Ταυτοχρόνως ένας άλλος στόχος είναι να συνδυαστούν αυτά τα στοιχεία με προγράμματα παιδαγωγικού χαρακτήρα, ούτως ώστε μέσα από διαδικασίες μάθησης να διαδίδονται στις νεότερες γενιές.

ΠτΘ: Αυτό σημαίνει ότι συνεργάζεστε και με σχολεία;

Β.Κ: Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει προοπτική συνεργασίας και με σχολεία. Ήδη έχει γίνει ένα άνοιγμα, ήδη υπάρχουν κάποιες πολύ μικρής εμβέλειας συνεργασίες και ευελπιστούμε ότι θα υπάρξουν και μεγαλύτερες

ΠτΘ: «Δρόμοι της θάλασσας» ονομάζονται οι εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται τώρα στην Αθήνα. Ποια είναι η φιλοσοφία τους;

Β.Κ: Το αρχικό σκεπτικό ήταν και εξακολουθεί βέβαια να είναι η ανάδειξη της ελληνικής σύγχρονης δημιουργίας, όπως την συναντούμε είτε στην Ελλάδα, είτε στον ελληνισμό της διασποράς, όπως πράττεται από νέα, και σε ηλικία, σύνολα και ερμηνευτές, τα οποία δεν είναι ευρέως γνωστά ακόμη, μελετούν όμως συστηματικά, έχουν υπόβαθρο γνωσιακό, έχουν την επιθυμία να διαδώσουν αυτό που κάνουν, βρίσκονται κάποια από αυτά, αρκετά μάλιστα στη δισκογραφία, έχουν μόνιμη σύνθεση μελών και στοιχεία σημαντικά να δώσουν στους ακροατές. Αυτό ήταν το βασικό σκεπτικό και έτσι ξεκίνησαν οι «Δρόμοι της θάλασσας». Από εκεί και πέρα τέθηκε μία θεματική, διότι θεωρούμε σημαντικό να υπάρχουν θεματικές σε όλες τις δράσεις στο χώρο του πολιτισμού που γίνονται σήμερα. Ένας στόχος άλλος ήταν η γνωριμία του κοινού με το χώρο που θα φιλοξενούσε τις συναυλίες και στη συγκεκριμένη περίπτωση με το Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων στην Πλάκα, η ανάδειξη των συλλογών του Μουσείου και η με ένα εναλλακτικό τρόπο πρόταση προσέγγισης των συλλογών του Μουσείου από τους ακροατές. Δηλαδή δεν πάμε σ’ ένα μουσείο μόνο για να δούμε τις συλλογές του, αλλά μέσα από τις συναυλίες, στην ουσία μέσα από τη φύση των τμημάτων της συλλογής του μουσείου, των οργάνων δηλαδή από τους σύγχρονους δημιουργούς, εμείς προσεγγίζουμε και το χώρο του μουσείου όπου εκτίθενται όργανα ή άλλα αντικείμενα που σχετίζονται με τη μουσική από παλιότερες εποχές.

ΠτΘ: Πόσο μόχθο και ευαισθησία χρειάζονται τέτοιου είδους παντρέματα;

Β.Κ: Αυτό είναι μία ερώτηση που καλύτερα απ’ όλους μπορεί να απαντήσει το ακροατήριο και οι θεατές που έρχονται οι οποίοι μέχρι σήμερα καταθέτουν σχόλια θετικότατα, έχουν εκφρασθεί με τρόπο θετικό για το σκεπτικό, για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται τα διάφορα είδη ελληνικής μουσικής μέσα σε ένα μουσειακό χώρο, ζήτησαν άνθρωποι που μέχρι σήμερα δεν είχαν επισκεφθεί το μουσείο, να το επισκεφθούν και μάλιστα δίνεται η δυνατότητα λίγο πριν την έναρξη των συναυλιών να επισκέπτονται το μουσείο, έχουν δείξει ενδιαφέρον για τις συλλογές του και ταυτοχρόνως εκείνο στο οποίο αρέσκονται είναι η δυνατότητα που δίνεται στο τέλος των συναυλιών να παραμένουν στο χώρο και να μιλούν ή με τους μουσικούς ή με τους καλλιτέχνες.

ΠτΘ: Οι συγκεκριμένες εκδηλώσεις τι θέμα έχουν;

Β.Κ.: Η θεματική τους συσχετίζεται με τη θάλασσα και με τους διαύλους επικοινωνίας που μας ανοίγει εκείνη μ’ όλο τον κόσμο.

ΠτΘ: Η θάλασσα είναι δηλαδή ένας κοινός δρόμος για όλους μας;

Β.Κ: Η θάλασσα είναι ένας δρόμος επικοινωνίας. Αυτό είναι το μήνυμα. Είναι ένας δρόμος που διευκολύνει τις ανταλλαγές των εμπειριών και της γνώσης, ένας δρόμος που μπορεί να προάγει τον πολιτισμό και τη μετακίνηση στοιχείων μέσω των φορέων της, που είναι πάντοτε οι άνθρωποι, από τη μία μεριά στην άλλη, μπορεί ταυτοχρόνως να δυσκολέψει τη διαδρομή αλλά και να γεμίσει με καινούργιες εμπειρίες τους ταξιδιώτες. Εν τέλει στην ουσία είναι το μέσον εκείνο που σχετίζεται με την «Ιθάκη» του Καβάφη, που είναι και η Ιθάκη που ζει ο καθένας μας πάντοτε.

ΠτΘ: Στις συγκεκριμένες εκδηλώσεις συμμετέχουν σχήματα από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Σουηδία, την Αρμενία. Πώς λειτουργεί η μουσική μέσα από αυτά τα συγκροτήματα ώστε να συγκερασθούν οι πολιτιστικές εκφράσεις που υπάρχουν σε διαφορετικές χώρες;

Β.Κ: Η μουσική ούτως ή άλλως και η ίδια όπως και η θάλασσα, είναι ένας δρόμος επικοινωνίας. Είναι μία γλώσσα παγκόσμια. Μπορεί να μη γνωρίζουμε τη γλώσσα, εννοώ με τους όρους, με τις λέξεις ενός άλλου λαού, αλλά μπορούμε παίζοντας ένα μουσικό όργανο να εκφράσουμε συναισθήματα, να εκφράσουμε ιδέες, να περάσουμε μηνύματα. Άρα είναι κρίκος συνεκτικός. Το δεύτερο λόγω των ταξιδιών στα οποία ανέκαθεν βρίσκονταν στοιχεία της μουσικής, και βρίσκονται και σήμερα, υπάρχουν ισχυροί μουσικοί δρόμοι που συνδέουν τους λαούς, ιδιαίτερα τους λαούς που βρίσκονται στη μεσογειακή λεκάνη αλλά και στις χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου. Επομένως αυτό το οποίο αναδεικνύεται μέσα από αυτές τις συμπράξεις, τις συναντήσεις μουσικών, είναι ουσιαστικά αφενός η μουσική συνέχεια ανά τους αιώνες, αφετέρου η συνεκτική αυτή δύναμη που έχει η μουσική και τέλος τα κοινά στοιχεία και πώς αυτά έχουν αφομοιωθεί από διαφορετικής κουλτούρας λαούς και πώς αυτά εκφράζονται σήμερα και μέσα και από τις αμιγώς εθνικές δημιουργίες αλλά και μέσα από τις «πολυεθνικές συμπράξεις».

ΠτΘ: Σήμερα είθισται οι διασκεδάζοντες να λικνίζονται και να ξημεροβραδιάζονται με αμφιβόλου ποιότητας μουσική σε διάφορα καλλιτεχνικά κέντρα. Εσείς ως εταιρία επιμένετε στην παραδοσιακή μουσική…

Β.Κ: Επιμένουμε όχι μόνο σ’ αυτό που ονομάζουμε παραδοσιακή μουσική, δηλαδή την μουσική για παράδειγμα, στην Ελλάδα των τελών του 19ου ή του 20ου αιώνα. Επιμένουμε στη σύγχρονη μουσική δημιουργία. Αν αυτή σχετίζεται περισσότερο με το χώρο της παραδοσιακής, είτε της λεγόμενης έντεχνης, ή της κλασικής ελληνικής μουσικής, ή της σύγχρονης αυτό προσπαθούμε να το αναδείξουμε. Δεν είναι μόνο το κομμάτι της παραδοσιακής. Σίγουρα η παραδοσιακή ιδιαίτερα στο χώρο της Ελλάδας, αλλά και σε κάποιους άλλους λαούς στον ευρύτερο ευρωμεσογειακό χώρο κατέχει μία πάρα πολύ σημαντική θέση, γιατί είναι λειτουργική και σήμερα. Όμως δεν περιοριζόμαστε μόνο σε αυτό. Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ να αναδείξουμε, πώς αυτό το κομμάτι που στηρίζεται πάνω στους δρόμους της παραδοσιακής μουσικής εμφανίζεται σήμερα, πώς δηλαδή το φέρουν οι καλλιτέχνες οι σημερινοί, πώς το ερμηνεύουν, πώς το βλέπουν με άλλα στοιχεία, και πώς είναι οι ίδιοι οι νέοι δημιουργοί διατηρώντας αυτή την πολιτισμική συνέχεια.

ΠτΘ: Κρίνοντας από την αποδοχή του κόσμου οι νέοι ανταποκρίνονται;

Β.Κ: Το καλό με τις συγκεκριμένες συναυλίες είναι ότι έχουμε νεαρής ηλικίας κοινό. Ένα άλλο πολύ σημαντικό είναι, – του οποίου η σημασία είναι ιδιαίτερη αν δει κάποιος ότι ένα πολύ μεγάλο μέρος αυτής της σειράς των συναυλιών γίνεται στην Αθήνα σε μία περίοδο που ο πολύς ο κόσμος λείπει εκτός Αθηνών, – η παρουσία ξένων τουριστών, η παρουσία πολλών μη ελληνικής καταγωγής ακροατών. Αυτό ήταν ένα όνειρο, μέσα από μία τέτοια σειρά συναυλιών να μπορούμε να προσεγγίσουμε και το μη ελληνικής κοινό που βρίσκεται αυτή την περίοδο στην Αθήνα.

ΠτΘ: Χθες το πρόγραμμα περιελάμβανε την παρουσίαση των «Λαλητάδων της Θράκης». Είστε ευχαριστημένη;

Β.Κ: «Οι Λαλητάδες της Θράκης» είχαν μια πολύ ωραία παρουσία και από πλευράς καλλιτεχνικής αλλά και από πλευράς σκηνικής παρουσίας. Τα σχόλια ήταν θετικότατα. Υπήρξε κόσμος που από μέρες ζητούσε να έρθει να τους ακούσει και αυτό το ξέρουμε από τα τηλεφωνήματα που είχαμε λάβει. Μπορώ να πω ότι η παρουσία τους επί σκηνής, – πρόκειται για προσωπική άποψη, – θύμιζε σε κάποια σύντομα χρονικά διαστήματα την παρουσία μιας ορχήστρας δωματίου επί σκηνής. Δηλαδή ξέφευγε ο τρόπος και το ύφος της ερμηνείας από αυτό που είμαστε συνηθισμένοι να βλέπουμε και να ακούμε στις γιορτές, όπου ακούμε αυτή τη μουσική, ή στα γλέντια, και αποτελούσε πια μία μουσική την οποία κάποιος μπορεί να έρθει να την ακούσει, να μάθει πράγματα μέσα απ’ αυτήν, να γνωρίσει στοιχεία νέα, να προβληματισθεί, να ονειρευτεί, κάτι που το θεωρώ πολύ σημαντικό. Θεωρώ ότι ήταν μία επιτυχία της συγκεκριμένης συναυλίας ότι έδωσε ένα άλλο στίγμα στον ακροατή. Ενώ σκεφτόμασταν ότι υπήρχε περίπτωση, και λόγω της μουσικής παράδοσης της περιοχής που συνδέεται πολύ στενά και με το χορό, ο κόσμος να θέλει να χορέψει εν τούτοις κανείς δε σηκώθηκε. Από μία μεριά αν το δούμε αυτό, γιατί υπάρχουν οι δύο όψεις του νομίσματος, είναι εντυπωσιακό. Σημαίνει ότι τον συμμετέχοντα τον καθήλωσε η ίδια η ακρόαση της μουσικής. Άρα αυτό μίλησε.

Οι “Λαλητάδες” κάνουν πολύ καλή δουλειά, είναι συστηματικοί. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι σε μία από τις ακριτικές περιοχές της χώρας μας μπορούν αυτοί οι άνθρωποι και βρίσκονται και μελετούν, όσο μπορούν, και διατηρούν και διαδίδουν και δημιουργούν πάνω σε αυτή την παράδοση. Αυτό το οποίο τονίσαμε ήταν να δοθούν επί πλέον κίνητρα για να μένουν αυτοί οι άνθρωποι στις περιοχές τους και να μπορούν να δημιουργούν εκεί.

ΠτΘ: κ. Κατσάνη είναι σημαντικό να δίνετε την ευκαιρία σε αυτούς τους ανθρώπους να παρουσιάζουν τη δουλειά τους στο κέντρο…

Β.Κ: Χαιρόμαστε που το θεωρείτε αυτό ευκαιρία και ευχόμαστε να δοθούν και άλλες παρόμοιες ευκαιρίες, γιατί η περιφέρεια έχει να δώσει πολλά στο κέντρο και το κέντρο πρέπει να διατηρεί μια καλή σχέση επικοινωνίας και συνεργασίας με την περιφέρεια.

ΠτΘ:κ. Κατσάνη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Β.Κ: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.