«Η βαση μου ειναι τα κρητικα τραγουδια»

Στα μονοπάτια του αυτοδίδακτου λυράρη και τραγουδιστή από τους πλέον κορυφαίους της κρητικής μουσικής, του Χαράλαμπου Γαργανουράκη ταξιδεύει σήμερα ο ΠτΘ.

Τον συναντήσαμε στη Συκορράχη, όπου συμμετείχε στα πλαίσια των εκδηλώσεων με αφορμή τον εορτασμό του Προφήτη Ηλία. Μας μίλησε για την πορεία του, για τις επιλογές του, για το κρητικό τραγούδι. Έτσι απλά… Όπως μόνο μία λεβέντικη κρητική ψυχή μπορεί…

ΠτΘ: κ. Γαργανουράκη για δεύτερη χρονιά συμμετέχετε στις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στη Συκορράχη. Μιλώντας προηγουμένως είπατε ότι θα ξανάρθετε. Τι είναι αυτό που σας έλκει στη συγκεκριμένη περιοχή;

Χ.Γ.: Η πρώτη μου επίσκεψη στην περιοχή έγινε πέρυσι, στα πλαίσια θα έλεγα του φεστιβάλ παραδοσιακής μουσικής που πραγματοποιείται εδώ. Ήρθα και μάλλον περάσαμε καλά για να με ξανακαλέσουν και φέτος. Πιστεύω ότι και του χρόνου θα έρθω. Γνώμη μου όμως είναι ότι πρέπει να συμμετέχουν στις συγκεκριμένες εκδηλώσεις και άλλοι, να γνωρίσει η περιοχή και άλλους καλλιτέχνες άξιους, οι οποίοι ίσως να είναι και καλύτεροι από εμένα. Ο τόπος μ’ αρέσει, έχω κάνει φίλους και σκέφτομαι να έρθω και το χειμώνα για βόλτα. Να πάρω τη γυναίκα μου, να κάτσουμε τρεις ημέρες, να περάσουμε καλά, να πιούμε τις ρακές μας, να κάνουμε παρέα, να παίξουμε τη λύρα μας, να πούμε και τα τραγουδάκια μας και να περάσουμε όμορφα.

ΠτΘ: Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μόνο παραδοσιακά κρητικά τραγούδια ή θα ακουστούν και τραγούδια που έχετε πει συνεργαζόμενος με το Μαρκόπουλο;

Χ.Γ: Η συνεργασία με το Μαρκόπουλο, η οποία ξεκίνησε το 1973, συνεχίζεται και προχθές δώσαμε συναυλία στο Ηράκλειο. Οπουδήποτε συμμετέχω είναι αδύνατο να παίξω μόνο κρητικά τραγούδια. Βέβαια, με κρητικά ξεκίνησα την καριέρα μου, είναι τα τραγούδια που με αρέσουν και δεν τ’ αλλάζω με τίποτα, αλλά δεν μπορώ να παραγνωρίσω ότι έχω κάνει και μία δεύτερη καριέρα με τα τραγούδια του Γιάννη Μαρκόπουλου. Έχω συμμετοχή σε πολλούς δίσκους, έχω πει τραγούδια, για τα οποία μπορώ να πω ότι ήμουν τυχερός που μου τα εμπιστεύθηκε ο Γιάννης ο Μαρκόπουλος. Δεν μπορείς αυτά τα τραγούδια να πας κάπου και να μη τα πεις. Δεν μπορείς να μη τραγουδήσεις το «Κρήτη μου όμορφο νησί» το οποίο είναι γενικό τραγούδι αλλά και ένας ύμνος για την Κρήτη, ή το «Προσκυνώ τη χάρη σου λαέ μου», ή το «Λόγια και τα χρόνια τα χαμένα» ή το «Ζαβαρακατρανέμια». Είναι αδύνατο να μη τα πεις, είναι αδύνατο να ξεφύγεις από αυτά, γιατί είναι και τραγούδια που έχουν περάσει στον κόσμο και έχουν γράψει τη δική τους ιστορία μια εποχή, εξακολουθούν όμως ν’ αρέσουν και να συναρπάζουν τον κόσμο ακόμα και τώρα, και ίσως περισσότερο και από τα καινούργια.

ΠτΘ: Πώς αισθάνεστε που συναρπάζουν ακόμα τη νεολαία αυτά τα τραγούδια;

Χ.Γ: Θεωρώ ότι τα λέει όλα το γεγονός ότι είναι τραγούδια τα οποία παρόλο που έχουν γραφεί από το 1973, όπως αυτά που περιλαμβάνονται στο δίσκο « Θητεία» ή και ορισμένα άλλα, όπως το «Ζαβαρακατρανέμια» που είναι παλαιότερα, ακούγονται ακόμη. Είναι τραγούδια διαχρονικά, δεν είναι μιας χρήσεως, όπως ίσως είναι σήμερα τα περισσότερα, βέβαια στο πνεύμα των εταιρειών. Είναι τραγούδια που πέρασαν στον κόσμο από γενιά σε γενιά και μάλιστα θα καθοδηγήσουν και θα εμπνεύσουν και άλλες γενιές

ΠτΘ: Σήμερα κ. Γαργανουράκη βρίσκεστε στη Συκορράχη μία περιοχή πολύ μακριά από την Κρήτη. Γενικότερα η περιοχή δεν έχει καμία σχέση με το νησί σας. Πώς αποδέχεται το κρητικό τραγούδι;

Χ.Γ: Θα σας μιλήσω για την περσινή μου εμπειρία. Πέρσι λοιπόν περάσαμε πολύ καλά. Είχε πολλές παρέες που είναι Κρήτες από Κομοτηνή, από Αλεξανδρούπολη. Από την άλλη ορισμένα κρητικά τραγούδια έχουν περάσει στον κόσμο και αρέσουν. Θέλω να πιστεύω ότι τα κρητικά είναι ευκολότερα τραγούδια από τα Ηπειρώτικα, τα οποία είναι πιο βαριά και αν δεν είσαι Ηπειρώτης δεν τα καταλαβαίνεις, ή τα ποντιακά που η φρασεολογία τους είναι δυσκολότερη από τη δικιά μας. Δηλαδή, αν τραγουδήσεις «Ερωτόκριτο», ή το τραγούδι «Αγρίμια κι Αγριμάκια μου» αρέσει και στον υπόλοιπο κόσμο. Δεν δυσανασχετεί με τα κρητικά. Ακόμη η όλη εκδήλωση περιστοιχίζεται και από χορευτικά και από τη στιγμή που είναι ένα φεστιβάλ παραδοσιακής μουσικής θεωρώ αυτονόητο να συμπεριλαμβάνονται και τα κρητικά τραγούδια

ΠτΘ: κ. Γαργανουράκη εδώ και χρόνια εγκαταλείψατε την Αθήνα, αφήνοντας πίσω σας μία πετυχημένη καριέρα και μένετε μόνιμα στην Κρήτη. Αυτή η αποκέντρωση δεν έβλαψε την καριέρα σας;

ΧΓ: Η απόφαση ήταν συνειδητή. Ήταν προγραμματισμένη από τότε που έφυγα από την Κρήτη. Είπα ότι θα γυρίσω και αυτό έκανα. Έτσι το 1993 έφυγα από την Αθήνα όπου έμεινα περίπου δεκαεννέα χρόνια. Πιστεύω ότι αυτά τα χρόνια ήταν αρκετά. Δεν είμαι λαϊκός τραγουδιστής που θα τραγουδήσει σε ένα λαϊκό κέντρο Έχω πει ένα ορισμένο είδος έντεχνου τραγουδιού, αυτά του Μαρκόπουλου και μόνο, και τα κρητικά τραγούδια τα οποία είναι η βάση μου. Νομίζω ότι έκανα καλή επιλογή που έφυγα. Προτιμώ που είμαι στην Κρήτη και έρχομαι εδώ, και πάω Κοζάνη και σε διάφορα μέρη της Ελλάδος. Κάνω και κάποια ταξίδια στο εξωτερικό. Το προτιμώ αυτό παρά να πάω σε ένα μαγαζί στο οποίο θα πρέπει να ακολουθήσω ένα πρόγραμμα που δεν με αντιπροσωπεύει.

ΠτΘ: Τι θεωρείτε κρητική μουσική παράδοση;

ΓΓ: Η κρητική μουσική είναι ζωντανή όπως και η παράδοση. Ανανεώνεται η κρητική μουσική, γιατί κάθε χρόνο κυκλοφορούν πάνω από τριάντα δίσκοι. Βέβαια όλοι δεν είναι καλοί. Είναι όμως μία πηγή ανανέωσης και ίσως από αυτά τα τριακόσια περίπου τραγούδια θα μείνουν και μερικά στην παράδοση. Και αυτό είναι καλό. Ίσως κανένα άλλο διαμέρισμα να μην έχει αυτή τη ζωντάνια, αυτή την πηγή ανανέωσης, που έχει η κρητική μουσική. Θα πρέπει όμως να πούμε ότι αιτία όλων αυτών είναι η κρητική μαντινάδα. Δεν υπάρχει μέρα στην Κρήτη που να μην βγουν πεντακόσιες, χίλιες μαντινάδες. Αυτό, το οποίο αποτελεί μοναδικό παγκόσμιο φαινόμενο, είναι πηγή ανανέωσης και σε εμπνέει να γράψεις μουσική η οποία για αυτό το λόγο κρατείται ζωντανή και ανανεώνεται καθημερινώς και δεν θα πεθάνει ποτέ. Υπάρχουν στην Κρήτη πεντακόσια συγκροτήματα που παίζουν παραδοσιακή μουσική. Σε κανένα γεωγραφικό διαμέρισμα δεν συμβαίνει αυτό. Και η μαντινάδα είναι που κρατά ζωντανή και ανανεώνει τη μουσική. Υπάρχει δηλαδή πυρήνας ανανέωσης.

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι οι νέοι στην Κρήτη προσεγγίζουν την παράδοση; Υπάρχουν χιλιάδες παιδιά που παίζουν λύρα ,τραγουδάνε…

Χ.Γ.: Δεν μπορώ να πω ότι ακολουθούν την παράδοση ακριβώς. Έχουν μια δική τους άποψη για τη μουσική για το πώς θα πρέπει να παίζεται μελλοντικά και αυτό ίσως είναι η αιτία που ξεφεύγουν κάπως από την παραδοσιακή γραμμή, που είναι αυστηρή για ορισμένα πράγματα.

Δεν υπάρχει η προσέγγιση που υπήρχε στη δική μου γενιά, για να μη πάω περισσότερο πίσω. Θα έλεγα ότι προσεγγίζει περισσότερο μουσικούς της πόλης και το πνεύμα των συναυλιών με την καλή έννοια. Γιατί σήμερα κάνουν συναυλίες οι οποίες έχουν άλλο ρυθμό, ένα άλλο πεδίο, τελείως διαφορετικό από αυτό της παράδοσης. Μπορείς να κάνεις συναυλίες με κρητικά τραγούδια αλλά είναι μια άλλη δουλειά. Ξεφεύγεις από το παραδοσιακό. Δεν εγκρίνω όλες τις ενέργειες των νεώτερων, αλλά υπάρχουν τόσοι πολλοί που κάποιοι θα ακολουθήσουν την παραδοσιακή μουσική. Γνωρίζω περίπου δέκα παιδιά νέα που πιστεύω ότι θα κρατήσουν την κρητική παραδοσιακή μουσική σε υψηλά επίπεδα και δεν θα την ξεφτιλίσουν. Γιατί το να κάνεις και το καραγκιόζη εν ονόματι της ακροαματικότητας και για να αρέσεις αυτό νομίζω ότι δεν είναι ό,τι καλύτερο. Υπάρχουν όμως και σοβαρά παιδιά που σέβονται την παράδοση.

ΠτΘ: κ. Γαργανουράκη ο Υπουργός Δημόσιας Τάξης ψήφισε τον αφοπλισμό της Κρήτης. Ποια είναι η δική σας άποψη;

Χ.Γ.: Είναι σωστή η κίνηση και μακάρι να έχει επιτυχία. Είναι βέβαια δύσκολο μέχρι και αδύνατο. Δύσκολα θα σβήσει αυτή η συνήθεια. Είναι χρόνων βιώματα και έθιμα, τα οποία δεν τα εγκρίνω πάντα. Σε ένα γάμο παλιά άμα σιμώναμε στο σπίτι της νύφης επαίζαμε δυο μπαλωθιές για να ακούσουνε ότι πάμε και έριχναν και αυτοί άλλες δυο, τρεις. Ε τώρα άμα αρχίσει ένας και παίζει παίζουνε πέντε χιλιάδες και δέκα χιλιάδες από την άλλη μπάντα και καταλαβαίνετε τι γίνεται. Ο ζόρος είναι πότε θα αρχίσει ένας. Άμα αρχίσουν, δεν σταματάνε. Είναι δύσκολο και μακάρι να σταματήσουν. Την κίνηση την εγκρίνω, αλλά επειδή ξέρω τον Κρητικό, και την ιδιοσυγκρασία του, και τον τρόπο που σκέφτεται είναι αδύνατο να σταματήσουν.

ΠτΘ: Δημιουργείτε μαντινάδες;

Χ.Γ.: Βεβαίως. Έχω κάνει πάνω από δέκα δίσκους με δικά μου τραγούδια παραδοσιακά και οι περισσότερες μαντινάδες είναι δικές μου. Μόνο στους δικούς μου δίσκους γράφω μαντινάδες. Δεν μπορώ να πω ότι κάνω παραγωγή για να δίνω και δανεικές, αλλά τις περισσότερες μαντινάδες τις φαντάζομαι και όταν μπορώ να βγάνω, τις βγάνω.

ΠτΘ: Ποια είναι η άποψή σας για τα βραβεία «Αρίων»;

Χ.Γ.:Έχω πρόσφατη εμπειρία με τα «Κλασσικά 2». Με κάλεσαν και μου έδωσαν το πρώτο βραβείο. Δεν μπορώ να πω ότι είναι κάτι ιδιαίτερο για μένα. Εγώ αυτό το κάνω από τα δέκα μου χρόνια και κοντεύω τα εξήντα. Δεν θα με αλλάξουν τα βραβεία. Απλά είναι μια αναγνώριση. Όσον αφορά στα βραβεία «Αρίων» που αναφέρονται στα παραδοσιακά είναι υποβαθμισμένα, αλλά κάτι είναι και για τον καλλιτέχνη να του δώσεις ένα βραβεία. Για μένα δεν είναι κάτι ιδιαίτερο.

ΠτΘ: Πώς βλέπετε την αναγέννηση του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης;

Χ.Γ.: Καλή κίνηση, αλλά θα την υποστηρίξουν οι συνθέτες να γράψουν καλά τραγούδια και οι τραγουδιστές να πάρουν μέρος και βέβαια όλο το φάσμα της ελληνικής μουσικής και όχι μόνο ένα είδος; Αν το κάνουν και εγώ θα συμμετέχω. Θα μου πεις ποιος είναι εγώ; Πράμα δεν είμαι, αλλά εντάξει.

ΠτΘ: Έχετε όμως βάλει και εσείς ένα λιθαράκι σε αυτό που λένε μουσική παράδοση..

Χ.Γ.: Εντάξει… Και για την πλάκα μου μπορεί να γράψω ένα παραδοσιακό τραγούδι και να το στείλω στο Φεστιβάλ.

ΠτΘ: Σας ευχαριστούμε πολύ κ. Γαργανουράκη.

Χ.Γ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.