“Μπαυρον εναντιον Ελγιν” του Πανου Τριγαζη

Λόρδος Βύρων:

Ο φιλέλληλας, ο ρομαντικός, ο επαναστάτης, ο ποιητής…

Παρουσίαση του βιβλίου του Πάνου Τριγάζη με τίτλο “Μπάυρον εναντίον Ελγιν”, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Ταξιδευτής”, έγινε τελευταία στο δήμο Πύργου με διοργανωτή φορέα τον «Σύνδεσμο για τον Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό».

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν και μίλησαν για το βιβλίο του Πάνου Τριγάζη, η αρχαιολόγος Ξένια Αραπογιάννη, ο συνθέτης Ηλίας Ανδριόπουλος και ο γνωστός μας επικοινωνιολόγος καθηγητής Ηλίας Νικολακόπουλος. Στην εκδήλωση, την οποία συντόνισε η εκδότρια και συγγραφέας Ελένη Σκάβδη, ήταν παρών και ο συγγραφέας του βιβλίου Πάνος Τριγάζης

Κύριο μήνυμα του βιβλίου η επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, που από την πρώτη επίσκεψή του στην Αθήνα (1809-11) ο Λόρδος Βύρων είχε υποστηρίξει, αλλά και η ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Το βιβλίο υποστηρίζει επίσης την “Έκκληση για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα” που διακινεί ο Σύνδεσμος “Μπάυρον” του οποίου ο Πάνος Τριγάζης είναι γενικός γραμματέας.

Το βιβλίο “Μπάυρον εναντίον Έλγιν” προλογίζει ο Ζυλ Ντασσέν και συμμετέχουν σ’ αυτό με κείμενά τους δύο Βρετανοί, ο πρόεδρος της Βρετανικής Επιτροπής για την Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα Graham Binns και ο πρόεδρος του Ιδρύματος Μπέρτραντ Ράσσελ, Ken Coates. Επίσης, οι διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί και βυρωνιστές Αικατερίνη Δούκα – Καμπίτογλου, Ελένη Καρασαββίδου, Θόδωρος Καρζής, Ευγενία Κεφαλληναίου, Χριστίνα Ντόκου, Μάριος-Βύρων Ραϊζης, Πέπη Ρηγοπούλου.

Μεταφέρουμε σήμερα δια χειρός Ελένης Σκάβδη «σπαράγματα», όπως η ίδια τα ονομάζει,. από τις προσεγγίσεις των εισηγητών της εκδήλωσης, όπως αυτές φιλοξενήθηκαν στην εφημερίδα της , το «Ελεύθερο Βήμα» της Ηλείας, μια και το θέμα της επιστροφής των μαρμάρων οφείλει, ιδιαίτερα τούτες τις ημέρες που οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι στο φόρτε τους, αλλά και διαρκώς, να μας απασχολεί. Μαζί με το θέμα της επιστροφής, όσον αφορά στα ημέτερα, της Νίκης της Σαμοθράκης, όπως από πέρυσι σωστά ετέθη το ζήτημα.

Εκτός των άλλων ο Λόρδος Βύρων δεν υπήρξε ποτέ τυχαία περίπτωση. Μεγάλος ποιητής αλλά κυρίως επαναστάτης, είναι ωραίο που η μορφή του έγινε στην επαναστατημένη Ελλάδα του 1821 θρύλος…

Στο βιβλίο «Μπάυρον εναντίον Ελγιν» όμως…

Πάνος Τριγάζης:

“Ο Μπάυρον, ένας Τσε Γκεβάρα της εποχής του…”

Ο Μπάυρον γεννήθηκε το 1788 (ένα χρόνο πριν τη Γαλλική Επανάσταση), κληρονόμησε τον τίτλο του Λόρδου το 1798 και το 1809 μπήκε στη Βουλή των Λόρδων, αφού ενηλικιώθηκε. Από τότε ως το θάνατό του στο Μεσολόγγι (18-4-1824) μεσολάβησαν μόλις 15 χρόνια που στη διάρκειά τους ο Μπάυρον μεγαλούργησε ποιητικά, αλλά και πολιτικά επιτέλεσε σπουδαίο έργο, δρώντας το μεγαλύτερο διάστημα στο εξωτερικό.

Δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί ο φιλελληνισμός του Λόρδου Βύρωνα, όπως έχει επιχειρηθεί από κάποιους, τους οποίους η ιστορική έρευνα δεν δικαιώνει. Ο Μπάυρον υπήρξε γνήσιος φιλέλληνας όχι μόνο επειδή θαύμαζε την κλασική Ελλάδα, αλλά και διότι ο αγώνας των Ελλήνων ήταν έκφραση των γενικότερων αντιλήψεων και ιδεών του.

Ακόμα και η επίθεση του Μπάυρον στον Έλγιν, μέσα από τα ποιήματα “Τσάϊλντ Χάρολντ” και “Κατάρα της Αθηνάς”, ήταν έκφραση γενικότερων θεωρήσεων. Ο Έλγιν ήταν εκπρόσωπος της αυτοκρατορίας, ο Μπάυρον πολέμιός της. Για παράδειγμα, στην “Κατάρα της Αθηνάς” καταγγέλλεται ο Έλγιν για τη βέβηλη πράξη του “ν΄ αποσπάσει ό,τι Γότθος, Τούρκος, χρόνος είχε αφήσει”, αλλά υπάρχει και ένα γενικότερο μήνυμα κατά της τυραννίας: “Στην Ανατολή για κοίτα όπου Γάγγη σκούρα φάτσα, στραπατσάρισμα θα κάνει την τυραννική σου φάτσα”.

Πριν πάει στο Μεσολόγγι, ο Λόρδος Βύρων, είχε αναπτύξει πλούσια δράση μέσα από το επαναστατικό κίνημα των Ιταλών Καρμπονάρων. Είχε υποστηρίξει τους Ινδούς, τους Ινδιάνους του Περού και, γενικότερα, τους Λατινοαμερικάνους.

Σύμφωνα μ’ έναν από τους κορυφαίους βιογράφους του, τον Γάλλο ακαδημαϊκό Αντρέ Μωρουά, ο Μπάυρον “φανταζόταν κιόλας τον εαυτό του αρχηγό ενός στρατεύματος και προστάτη των αδικημένων σ΄ όλο τον κόσμο”, όταν θα απελευθερωνόταν η Ελλάδα.

Δίκαια, λοιπόν, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας “Τσε Γκεβάρα” της εποχής του.

Η διαχρονικότητα των μηνυμάτων του Μπάυρον ώθησε το Σύνδεσμο Μπάυρον για το Φιλελληνισμό και τον Πολιτισμό να προτείνει την ιδέα να οριστεί η επέτειος του θανάτου του ως “Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης”. Η καθιέρωση της ημέρας αυτής μπορεί να αποτελέσει κίνητρο για ένα σύγχρονο φιλελληνικό κίνημα με την ενεργοποίηση και του απόδημου ελληνισμού. Ένα κίνημα που θα αναπτυχθεί όχι με βάση εθνοκεντρικές και εθνικιστικές αντιλήψεις, αλλά στη βάση οικουμενικών αξιών…

Ηλίας Νικολακόπουλος:

Το “μανιφέστο” του Βύρωνα



Ανάγνωση του πολιτικού μανιφέστου το έκανε με την παρέμβασή του ο Ηλίας Νικολακόπουλος μεταφέροντας στο κοινό μια ξεχωριστή πτυχή της φυσιογνωμίας του άγνωστη εν πολλοίς στην Ελλάδα. Πρόκειται για την πρώτη του ομιλία στη Βουλή των Λόρδων (27-2-1812), όπου υπήρξε καταπέλτης εναντίον νομοσχεδίου (το οποίο μόνο αυτός καταψήφισε), που προέβλεπε θανατική ποινή για τους εξεγερμένους κλωστοϋφαντουργούς του Νότιγχαμ (τους “Λουδίτες”), οι οποίοι κατέστρεφαν τις μηχανές που τους οδηγούσαν στη μαζική ανεργία και εξαθλίωση.

“Αυτοί οι άνθρωποι -είχε πει ο Μπάυρον- ποτέ δεν κατέστρεψαν τους αργαλειούς τους μέχρι την εποχή που αυτοί έγιναν άχρηστοι και χειρότερα μάλιστα από άχρηστοι.

Μέχρι την εποχή που αυτοί έγιναν κυριολεκτικά εμπόδιο στους κόπους τους για να αποκτήσουν το καθημερινό τους ψωμί.

Αυτοί οι άνθρωποι ήταν έτοιμοι να σκάψουν αλλά το φτυάρι βρισκόταν σε άλλα χέρια…

Τα ίδια τους τα μέσα για να ζήσουν τους είχαν αφαιρεθεί. Όλες οι άλλες δουλειές είχαν ήδη δοθεί αλλού και οι υπερβολές τους, όσο και να τις αποδοκιμάζει ή να τις καταδικάζει κανείς, δεν θα έπρεπε να μας προκαλούν έκπληξη…”

Βάζοντας κατά μέρος την προφανή αδικία και τις ανεπάρκειες αυτού του νομοσχεδίου, άραγε δεν υπάρχουν αρκετές ποινές θανάτου στους νόμους μας;

Δεν υπάρχει αρκετό αίμα στον ποινικό μας κώδικα, τόσο ώστε να χρειάζεται να χυθεί κι’ άλλο για ν’ ανέβει στον ουρανό και να μαρτυρήσει εναντίον σας; Πώς θα πραγματοποιήσετε αυτό το νομοσχέδιο;

Μπορείτε να δεσμεύσετε μια ολόκληρη χώρα και να τη ρίξετε στις δικές της φυλακές;

Θα στήσετε αγχόνες σε κάθε αγρό και θα κρεμάσετε τους ανθρώπους σαν σκιάχτρα;

Ή θα προχωρήσετε, όπως πρέπει να προχωρήσετε, εάν πραγματοποιήσετε αυτό το μέτρο στον αποδεκατισμό των ανθρώπων; Θα βάλετε τη χώρα σε στρατιωτικό νόμο;»

Ηλίας Ανδριόπουλος,

Η 19η Απριλίου να καθιερωθεί ως «Ημέρα Φιλελληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης»

Ο Πάνος ο Τριγάζης, μέσα από το έξοχο βιβλίο του, αναφέρεται σε δυο πρόσωπα εκ διαμέτρου αντίθετα μεταξύ τους.

Από την μία μας γνωρίζει ένα οικουμενικό οραματιστή-ποιητή και διανοητή, με ευγενικά αισθήματα για τους αδύναμους, τους αδικημένους και τους καταπιεσμένους της εποχής του, τον Λόρδο Μπάυρον, και από την άλλη μας γνωρίζει έναν σκληρό άνθρωπο, πρεσβευτή της Αγγλίας στην Κωνσταντινούπολη, τον λόρδο Ελγιν, ο οποίος αφού εξασφάλισε την άδεια του Σουλτάνου, κατέβηκε στην Αθήνα και αφαίρεσε από τον Παρθενώνα αγάλματα και γλυπτά, ανυπέρβλητης τέχνης και ομορφιάς.

Η Ελλάδα ρημαγμένη τότε και υπό τον τουρκικό ζυγό, δεν μπορούσε να αντιδράσει και να προστατεύσει τους θησαυρούς της τέχνης, που το ένδοξο παρελθόν της είχε κληρονομήσει.

Εχουμε, δηλαδή, δυο πρόσωπα εκ διαμέτρου αντίθετα. Μια εξαιρετική περίπτωση Φιλέλληνα και μία αδίστακτη περίπτωση άρπαγα και τυχοδιώκτη.

Στο Λονδίνο, ο Ελγιν, ένα μεγάλο μέρος των γλυπτών, το πούλησε στην Αγγλική κυβέρνηση, άλλα κράτησε για τον εαυτό του και άλλα δώρισε στους φίλους του.

Ομως η ιστορία και ο χρόνος, αποδίδοντας δικαιοσύνη, κατατάσσει τον κάθε άνθρωπο στη θέση που του αξίζει. Τον Μπάυρον, ως ένα σπουδαίο ποιητή και ρομαντικό ριζοσπάστη, που δεν τον άφησαν αδιάφορο οι αγώνες των ξένων λαών να αποτινάξουν τον ζυγό της σκλαβιάς τους, και που συμπαραστάθηκε ενεργά στις κοινωνικές διεκδικήσεις των πρώτων δεκαετιών του δέκατου όγδοου αιώνα στην Αγγλία, και ειδικά στην ιδιαίτερη πατρίδα του, στον Νότιγχαμ, στα πρώτα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης.

Τον δε Ελγιν, τον έχει γκρεμίσει, στα τάρταρα της ανυποληψίας σαν έναν κοινό κλέφτη. Από τα πρώτα χρόνια της κλοπής, άρχισαν οι φωνές των καθαρών συνειδήσεων ανά την Ευρώπη, αλλά και στην Αγγλία, να υψώνουν φωνή διαμαρτυρίας και να ζητούν να επιστραφούν τα γλυπτά του Παρθενώνα, στο φυσικό τους χώρο.

Είναι ένα θέμα μεγάλης εθνικής σημασίας για ολόκληρο τον κόσμο. Πιστεύω ότι σε αυτά τα λεπτά θέματα, που είναι έξω από «μπίζνες» και χρηματιστήρια, οι άνθρωποι πρέπει να αγγίζονται και να συνεννοούνται σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο.

Τα αγάλματα για μας τους Ελληνες, είναι μια προέκταση των προσωπικών μας πραγμάτων. Μας αφορούν.

«Και δέκα χιλιάδες τάλαρα να σας δώσουν, να μην καταδεχτείτε να βγουν από την πατρίδα μας. Γι’ αυτά πολεμήσαμε» λέει ο Μακρυγιάννης.

Ακρως διαφωτιστικά και έξοχα τα άρθρα όλων των εκλεκτών προσωπικοτήτων, που κοσμούν το βιβλίο του Πάνου Τριγάζη.

Σκιαγραφώντας την προσωπικότητα του Μπάυρον ο Τριγάζης, αναδεικνύει ένα άλλο μεγάλο θέμα, όπως σωστά επισημαίνει και κάποια εκλεκτή κειμενογράφος του βιβλίου.

Τον ρομαντικό φιλελληνισμό της Ευρώπης, τον 18ο και 19ο αιώνα. Είναι ένα ανοιχτό κεφάλαιο της νεοελληνικής μας ιστορίας που πρέπει κάποτε να μας απασχολήσει. Η χώρα μας χρωστά πολλά σε αυτούς τους θαυμάσιους ανθρώπους, οι οποίοι επηρεασμένοι από την κλασσική ελληνική παιδεία, προσέφεραν τα μέγιστα στον αγώνα της απελευθέρωσης, αλλά και στην ανασυγκρότηση του ελληνικού κράτους. Κάποιους αναφέρει στο βιβλίο του ο Τριγάζης, είναι όμως πολλοί. Μου έρχεται στο νου η εξαιρετική μορφή του Εϋνάρδου, που διέθεσε όλη σχεδόν την περιουσία του στον αγώνα και εν συνεχεία θεμελίωσε οικονομικά το πρώτο ελληνικό σύστημα, την Εθνική Τράπεζα κλπ.

Ας βρεθεί μία ημερομηνία να τιμά η χώρα μας όλα αυτά τα φωτεινά μυαλά και τις ευγενικές ψυχές, ίσως 19 Απριλίου ημέρα θανάτου του Λόρδου Μπάυρον, που το προτείνει και ο Πάνος Τριγάζης στο βιβλίο του.

Είναι μία οφειλόμενη τιμή, που την αξίζουν.

Ξένη Αραπογιάννη:

Μπάυρον εναντίον Έλγιν ή η ποίηση κατά των βανδαλισμών

Ο λόρδος Βύρων, ο μεγάλος ποιητής γνωστός σε όλους μας κυρίως για τα φιλελληνικά του αισθήματα, και πολύ λιγότερο ή και καθόλου για τη μαχητική στάση του απέναντι στον συμπατριώτη του άρπαγα των μαρμάρων του Παρθενώνα λόρδου Ελγιν, αποτελεί το θέμα του βιβλίου του Πάνου Τριγάζη.

Στο περιεκτικό και εμπεριστατωμένο βιβλίο, που περιλαμβάνει άρθρα και άλλων καταξιωμένων συγγραφέων που έχουν εντρυφήσει στην προσωπικότητα του λόρδου Βύρωνα, εκτός από τα βιογραφικά του στοιχεία, αποκτά κανείς μια σφαιρική εικόνα της συναρπαστικής προσωπικότητας του πνευματικού αυτού ανθρώπου καθώς και του ρόλου τον οποίο διαδραμάτισε στα σοβαρά πολιτικά και πολιτιστικά τεκταινόμενα της εποχής του, ενώ παράλληλα γίνεται αντιληπτό το μέγεθος της τόλμης και του ανεξάρτητου πνεύματός του, όταν εναντιώνεται στο ισχυρό κατεστημένο της πατρίδος του, που αποδέχθηκε και συγκάλυψε το ανοσιούργημα του Ελγιν.

Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι ο Βύρων, ένας ρομαντικός ποιητής, εκφράζει την άποψή του για τον Ελγιν όχι από την άποψη του καλλιτέχνη ή του τεχνοκριτικού αλλά ως πολιτικός που αγανακτεί «για την απάθεια με την οποία μια πολιτισμένη χώρα μπορούσε να οικειοποιηθεί τους θησαυρούς ενός ανήμπορου λαού» όπως χαρακτηριστικά γράφει η κ. Αικατερίνη Δούκα-Καμπίτογλου, στο άρθρο της «Ρομαντικός Φιλελληνισμός στην Αγγλία του 19ου αι. Ποίηση και πολιτική», που περιλαμβάνεται σ’ αυτό το βιβλίο. Τον Βύρωνα δεν τον ενδιαφέρει η τέχνη των γλυπτών αλλά αυτή η ίδια η πράξη βανδαλισμού εκ μέρους του Ελγιν και της χώρας του.

Στο ίδιο βιβλίο η κ. Ελένη Καρασαββίδου στο άρθρο της: «ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ» γράφει για τον Βύρωνα ότι υπήρξε: «Ειλικρινής, ζωντανό παράδειγμα της τέχνης του, πρότυπο και μιμητής των ηρώων του, κατέκτησε όχι μόνο την ποιητική, αλλά και την ηθική αθανασία».

Μια ενέργεια παρόμοια με αυτή του Ελγιν, η οποία συγκλόνισε και τότε τον πνευματικό κόσμο της Ευρώπης, έγινε περίπου την ίδια εποχή, σε ένα μνημείο που βρίσκεται πολύ κοντά μας: στο ναό του Επικουρίου Απόλλωνος Βασσών.

Δεν είχε ακόμη ξεχαστεί η βέβηλη πράξη του Ελγιν, ο οποίος το 1801-3 απογύμνωσε συστηματικά τον Παρθενώνα από τα γλυπτά του προκαλώντας του ταυτόχρονα μεγάλη καταστροφή, όταν περίπου δέκα χρόνια αργότερα, μια ομάδα «αρχαιοφίλων», τους οποίους ο Dinsmoor εύστοχα αποκάλεσε «διεθνή ένωση συλλεκτών αρχαιοτήτων» προέβησαν σε μια ίσου μεγέθους βάρβαρη ενέργεια με τη διαρπαγή των ανάγλυφων πλακών της ζωφόρου του ναού του Επικουρίου Απόλλωνα Βασσών.

Το ρεύμα του φιλελληνισμού, το οποίο άρχισε στο τέλος του 18ου και κορυφώθηκε στις αρχές του 19ου αι., ακολουθήθηκε από το ενδιαφέρον των χωρών της Δ. Ευρώπης για τα έργα της ελληνικής τέχνης και τη δημιουργία συλλογών.

Τον Αύγουστο του 1811 μια ομάδα αρχαιοφίλων ερευνητών και επιστημόνων, αποτελούμενη από τους H. von Hallerstein, Cockerell, Foster, Stackelberg και Linckh, επισκέπτονται το ναό του Επικουρίου Απόλλωνος και ανακαλύπτουν κάτω από το σωρό των πεσμένων αρχιτεκτονικών μελών μια δυσδιάκριτη πλάκα ανάγλυφης ζωφόρου που επρόκειτο να προδιαγράψει το μέλλον ολόκληρου σχεδόν του γλυπτού διακόσμου του ναού και να σημάνει την έναρξης μιας από τις σημαντικότερες φάσεις στη νεότερη ιστορία του μνημείου.

Η προαναφερθείσα ομάδα εξασφάλισε άδεια ανασκαφικής έρευνας από τον Βελή-Πασά, διοικητή της Πελοποννήσου με τη μεσολάβηση του ζωγράφου Gropius, που υπήρξε και πρώτος υποπρόξενος της Αυστρίας.

Η εκτεταμένη «ανασκαφή», που υπήρξε κυρίως μεταφορά των πεσμένων αρχιτεκτονικών μελών προκειμένου να αποκαλυφθούν τα τμήματα της ζωφόρου, άρχισε τον Ιούλιο του 1812 και πήραν μέρος σ’ αυτήν περί τα 100 ζευγάρια εργατικά χέρια. Μετά από εντατική εργασία έξι εβδομάδων ήλθαν στο φως τα τμήματα της ανάγλυφης ζωφόρου.

Ο Βελή-Πασάς παραιτήθηκε των απαιτήσεών του επί των ευρημάτων, έναντι χαμηλής αποζημίωσης. Χρειάστηκε όπως φαίνεται να δοθεί επίσης κάποια αποζημίωση προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανοχή ων προκρίτων των γύρω χωριών, ώστε οι είκοσι τρεις πλάκες της ιωνικής ζωφόρου και μέρος άλλων ευρημάτων να μεταφερθούν στα παράλια του Ιονίου και ακολούθως στη Ζάκυνθο.

Την 1η Μαΐου 1814 η ζωφόρος αγοράστηκε σε δημοπρασία για λογαριασμό του Αγγλου αντιβασιλέα, για να καταλήξει στο Λονδίνο, στο Βρετανικό Μουσείο το φθινόπωρο του 1815, όπου και παραμένει ως σήμερα ξεχασμένη σ’ ένα σκοτεινό πατάρι που σπάνια είναι επισκέψιμο…

Το μόνο θετικό στην όλη ιστορία είναι ότι η ομάδα των ερευνητών παρήγαγε ένα σημαντικότατο επιστημονικό έργο, όπως η αρχιτεκτονική μελέτη του ναού με αξιόπιστες μετρήσεις και σχέδια της υπάρχουσας κατάστασης, μελέτη και σχεδίαση διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών και ένταξή τους στο κτίριο καθώς και σχέδια τεκμηριωμένης γραφικής αποκατάστασης του μνημείου.

Η μελέτη του ναού συμπληρώθηκε το 1829 κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης από το γαλλικό επιστημονικό και καλλιτεχνικό επιτελείο το γνωστό ως «Expedition scientifique de Moree», που συνόδευε τα γαλλικά στρατεύματα υπό τον στρατηγό Maison.

Η διαρπαγή των ανάγλυφων πλακών της ζωοφόρου του ναού του Επικουρίου Απόλλωνα, δεν είναι τόσο γνωστή όσο αυτή του Παρθενώνος, ίσως λόγω της μεγάλης απόστασης του σχεδόν άγνωστου τότε μνημείου από την Αθήνα και λόγω της επιστημοσύνης με την οποία συγκαλύφθηκε το γεγονός αυτό.

Ομως οι πνευματικοί άνθρωποι της Δύσης είχαν ξεσηκωθεί γι’ αυτή την πράξη βανδαλισμού που τη θεώρησαν ανάλογη με αυτή του Ελγιν.

Το γεγονός αυτό φαίνεται ότι δεν απασχόλησε τον λόρδο Βύρωνα, είτε επειδή δεν υπέπεσε στην αντίληψή του είπε επειδή το θεώρησε ως ήσσονος σημασίας μπροστά στον βανδαλισμό του Ελγιν.

Όμως τα δυο θαυμάσια ποιήματά του: «Το προσκύνημα του Τσάϊλντ Χάρολντ» και «Η κατάρα της Αθηνάς» αν και αναφέρονται στην αρπαγή των μαρμάρων του Παρθενώνα καλύπτουν θα έλεγα με μοναδικό τρόπο και το γεγονός της διαρπαγής της ανάγλυφης ζωφόρου του ναού του Επικουρίου Απόλλωνος Βασσών.

«Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χαρολντ» αλλά και «Η κατάρα της Αθηνάς» μπορεί να τελικά ν’ αφορούν σ’ όλες τις διαρπαγές αρχαιοτήτων από τον ελληνικό χώρο. Αρκεί να προχωρούμε στη συνείδηση του χώρου και κατά συνέπεια και στη συνείδηση της ιστορίας του. Είναι μεγάλο το κέρδος απ’ αυτήν την υπόθεση. Γι’ αυτό και πολλά οφείλουμε στο συγγραφέα Πάνο Τριγάζη και στο πόνημά του «Μπάιρον εναντίον Ελγιν» ή, όπως κάποιος θα μπορούσε να πει, στην υπενθύμισή του ότι η ποίηση ήταν κάποτε όπλο. Όπλο στον αγώνα ενάντια σε κάθε αδικία.

Ελένη Σκάβδη,

«Ελεύθερο Βήμα» της Ηλείας

Επιμέλεια: Τ.Β.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.