«Ο Αριστοφανης ηταν μια γοητευτικη προκληση»

Την αριστοφανική κωμωδία Εκκλησιάζουσες παρουσίασε χθες το βράδυ στο Καλοκαιρινό Θέατρο της πόλης μας το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης. Η μετάφραση ήταν του Μίνω Βολανάκη και τη σκηνοθεσία επιμελήθηκαν η Νανά Νικολάου και ο Βασίκης Μυριανθόπουλος. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Πραξαγόρας η Μάρθα Καραγιάννη, στο ρόλο του Βλέπυρου ο Τάσος Χαλκιάς.

Κύριο θέμα του έργου η μεταβίβαση της εξουσίας από τους άντρες στις γυναίκες. Η θεσμική τάξη ανατρέπεται καθώς οι νεοφερμένες στην πολιτική σκηνή κομίζουν τον ενθουσιασμό της νεότητάς τους. Οι άντρες απαλλαγμένοι από την ιστορική τους ευθύνη απολαμβάνουν τα οφέλη του ερωτισμού ενώ οι γυναίκες εορτάζουν την έξοδό τους από το σπίτι εξευτελίζοντας τους άνδρες και καταλήγοντας στο σύστημα της κοινοκτημοσύνης που δεν είναι παρά μία ουτοπία.

Ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τη σκηνοθέτιδα του έργου, Νανά Νικολάου, για τη διαχρονικότητα της πρότασης που καταθέτει ο Αριστοφάνης, για τη σκηνοθετική της προσέγγιση αλλά και για τα ΔΗΠΕΘΕ.

ΠτΘ: κ. Νικολάου, «Εκκλησιάζουσες», γυναίκες δηλαδή που πάνε στην Εκκλησία του δήμου, σαν να λέμε στη σημερινή βουλή. Σήμερα υπάρχουν γυναίκες στη βουλή, έστω κι αν είναι πολύ λίγες. Το έργο αυτό του Αριστοφάνη είναι μία πρόταση εξόδου από το αδιέξοδο που δημιουργεί η καθημερινότητα της πολιτικής των ανδρών;

Ν.Ν. Ο Αριστοφάνης ευφυής όπως ήταν και όπως αποδεικνύεται έβλεπε χιλιάδες χρόνια μπροστά είδε ότι κάθε πολιτικό και κοινωνικό σύστημα της εποχής του όπως και σήμερα δεν έχει πετύχει και ότι οι άνθρωποι που το δημιουργούν οι ίδιοι το απαξιώνουν χρησιμοποιώντας το για το καλό τους και όχι για το κοινό όφελος. Με βάση αυτά έκανε την πρόταση, μήπως είναι καλό μια δοκιμή, προς τις γυναίκες. Αυτή τη στιγμή μιλάτε με μία γυναίκα που διευθύνει ένα θέατρο. Άρα, θα σας πω ναι. Είναι μία καλή δοκιμή αυτό. Το να μπουν περισσότερες γυναίκες στο δημόσιο και τον κοινωνικό βίο και να τους δοθούν ευκαιρίες ίσως δεν είναι η μοναδική λύση αλλά είναι μία ακόμα λύση και για τη σύγχρονη ζωή.

Βέβαια στις Εκκλησιάζουσες επειδή δεν παύει να είναι μία κωμωδία και μία σάτιρα αυτή η ανάληψη της εξουσίας από τις γυναίκες καταλήγει μία χαρούμενη κωμική ουτοπία. Γιατί οι γυναίκες φτάνοντας στα άκρα πάνε να εφαρμόσουν μία κοινοκτημοσύνη τόσο απόλυτη, η οποία έχει τα προβλήματά της. Όσο το κυνήγι της κοινοκτημοσύνης είναι κοινό και τα οικονομικά κοινά για όλους είναι καλά. Όταν όμως φθάνει να λέγεται κοινός ο έρωτας για όλους και άρα κοινά παιδιά, γιατί από τη στιγμή που ο έρωτας είναι κοινός τα παιδιά ανήκουν σε όλους, αυτά οδηγούν σε κάποιες ακρότητες. Αποκορύφωμά τους είναι το σημείο όπου υποστηρίζεται ότι επειδή ο έρωτας είναι πολύ όμορφο πράγμα στη ζωή μας και πρέπει να τον χαίρονται και να τον γεύονται όλοι, και οι μεγάλοι άνθρωποι που μεγαλώνουν και δεν έχουν τη δυνατότητα να γευθούν τον έρωτα, κάθε νέος και κάθε νέα προτού πάει με το σύντροφό του που του ταιριάζει σε ηλικία πρέπει πρώτα να ικανοποιεί ένα γέρο ή μία γριά. Αυτό καταλήγει σε μία κωμωδία και η μεγαλύτερη κωμική στιγμή του έργου είναι αυτή με τις γριές που κυνηγούν ένα νέο να ικανοποιήσει αυτές ερωτικά και μετά να πάει στην αγαπημένη του.

ΠτΘ: Μέσα όμως από το κωμικό στοιχείο η ουσία του μηνύματος παραμένει διαχρονική…

Ν.Ν.: Βέβαια ένας κωμωδιογράφος όλα τα καταλήγει σε τρελή κωμωδία η ουσία όμως παραμένει. Οι άνθρωποι όταν ζουν μέσα σε μία κοινωνία πρέπει πάνω απ΄ όλα να είμαστε συνειδητοί πολίτες και να προσφέρουμε στην κοινωνία και όχι μόνο να ζητάμε, γιατί όλοι έχουμε και υποχρεώσεις ,όπως έχουμε και δικαιώματα. Και η πολιτεία από τη μεριά της να φροντίσει όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες της σε μία ισοπολιτεία και να μη κοιτούν οι κύριοι που διοικούν, όποιοι και αν είναι αυτοί κάθε φορά τα δικά τους προσωπικά συμφέροντα. Αυτό δυστυχώς είναι ένα ζητούμενο από τότε που ο Αριστοφάνης έγραψε το έργο μέχρι σήμερα.

ΠτΘ: Συμμερίζεστε τα περί κοινοκτημοσύνης της Πραξαγόρας;

Ν.Ν.: Τα συμμερίζομαι απολύτως αν μπορούν να γίνουν πράξη.

ΠτΘ: Ήταν για σας πρόκληση η σκηνοθεσία της συγκεκριμένης παράστασης;

Ν.Ν.: Ναι ήταν. Το έργο το είδα από τη σύγχρονη πλευρά γιατί αυτά που λέει ο Αριστοφάνης έχουν να κάνουν και με το σήμερα και ακριβώς όπως τον χαρακτήρισε κάποιος αναλυτής του πολύ σωστά, «ο ποιητής των ελαττωμάτων μας» έχει καταγράψει τους Έλληνες, που είναι ίδιοι από τότε μέχρι σήμερα, πάρα πολύ καλά. Για αυτό το έχουμε φέρει στη σημερινή εποχή και όσον αφορά στη μουσική και τα σκηνικά και τα κοστούμια. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να έχουμε μία φρέσκια σημερινή ματιά και αυτό το βλέπουν και οι θεατές. Ήταν κάτι που το γευθήκαμε πολύ όμορφα και εμείς που φτιάξαμε την παράσταση και οι ηθοποιοί που την υλοποιούν στη σκηνή. Ήταν καλό και πραγματικά ήταν μία ωραία πρόκληση, γοητευτική θα έλεγα.

Θα έλεγα δηλαδή ότι όπως ο Αριστοφάνης όταν έγραψε τη σάτιρά του την έγραψε για να τη δουν οι σύγχρονοί του και αυτοί να την εισπράξουν για να γίνουν καλύτεροι, το ίδιο κάναμε και εμείς Σήμερα οι θεατές που θα τη δουν μπορούν να την εισπράξουν για να γελάσουν και να διασκεδάσουν στη βραδιά που θα περάσουν αλλά κάτι θα τους μείνει για να γίνουν πιο συνειδητοί πολίτες Αυτή την, προς τους σημερινούς θεατές, πράξη κάνουμε πάνω στη σκηνή. Ένα άλλα χαρακτηριστικό της παράστασης είναι η προσέγγιση στη σύγχρονη εποχή μέσω της μουσικής χρησιμοποιώντας χάλκινα που παίζουν ζωντανά πέντε μουσικοί, σκοποί και μουσικές που είναι κάτι πολύ σύγχρονο κυρίως στη Μακεδονία. Όπως ο σημερινός έλληνας πατάει στην παράδοσή του για να προχωρήσει έτσι και εμείς το κάναμε πράξη σε μία σύγχρονη παράσταση.

ΠτΘ: Είσθε πολλά χρόνια στο τιμόνι του ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης.

Ν.Ν.: Στο ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης είμαι από την ημέρα που ιδρύθηκε ,δεδομένου ότι είναι από τα νεότερα ΔΗΠΕΘΕ με αυτό της Κέρκυρας. Κατά την άποψή μου τα ΔΗΠΕΘΕ πρέπει να είναι ζωντανοί οργανισμοί που να αφορούν στη ζωντανή τους κοινωνία, τα ζητούμενά της, τα θέλω της και σε αυτό που πρέπει να της δώσουν για να πάει πιο μπροστά πολιτισμικά. Δεύτερο στοιχείο, να μην πέφτουν στην παγίδα, επειδή είναι ντόπια ΔΗΠΕΘΕ, χρησιμοποιώντας μόνο ντόπιους ηθοποιούς ερασιτέχνες, γιατί οι ερασιτέχνες κάνουν άλλη δουλειά και τα ΔΗΠΕΘΕ είναι επαγγελματικοί οργανισμοί. Άρα πρέπει με επαγγελματίες καλλιτεχνικούς συντελεστές και ηθοποιούς να πράττουν τη θεατρική τους πράξη και αν είναι και ντόπιοι επαγγελματίες ακόμη καλύτερα, όχι να χρήζουμε τους ερασιτέχνες επαγγελματίες. Τα ΔΗΠΕΘΕ πρέπει να ανεβάζουν παραστάσεις που θα μπορούσαν να παιχθούν άξια σε οποιοδήποτε κοινό, χωρίς όμως να ξεχνούν ότι η κάθε περιοχή που ανήκει το ΔΗΠΕΘΕ έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Άλλα ζητούμενα έχει η κοινωνία της Κομοτηνής, και άλλα της Κοζάνης , και άλλα της Καλαμάτας. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής πρέπει να ζει στην πόλη και στην περιοχή που είναι το ΔΗΠΕΘΕ, το οποίο πρέπει να κάνει πράξη τον περιφερειακό του ρόλο και να κάνει περιοδείες σε όλη την περιφέρειά του με πολύ καλές παραστάσεις και να έχει σχέση με τους πολιτιστικούς φορείς της περιοχής και τους φορείς της παιδείας, δηλαδή το σχολείο, το πανεπιστήμιο, αν υπάρχει, τους πολιτιστικούς οργανισμούς, τα ωδεία, τα εικαστικά εργαστήρια και να κάνει αφενός συνεργασίες μαζί τους και αφετέρου στους πολιτιστικούς φορείς, όπως και στα σχολεία, όταν κάνουν παραστάσεις, όπως και στα ερασιτεχνικά σχήματα, να είναι πρόθυμο να δίνει τεχνογνωσία εμπειρία και υλικοτεχνικό εξοπλισμό. Δηλαδή να είναι αυτός ο πολιτιστικός πόλος όλης της περιοχής, που με έδρα την κάθε πόλη που ανήκει το ΔΗΠΕΘΕ να την υπηρετεί ακριβώς πολιτιστικά.

ΠτΘ: Κάποια όμως από τα στοιχεία που παραθέσατε απαιτούν μεγάλη χρηματοδότηση. Αντέχουν οικονομικά τα ΔΗΠΕΘΕ;

Ν.Ν.: Έχετε δίκαιο . Καλό θα ήταν η πολιτεία να λάβει υπόψη της ότι τα ΔΗΠΕΘΕ παίρνουν πολύ λίγα λεφτά σε σχέση με αυτά που απαιτούνται για να γίνει καλά η δουλειά τους και καλό θα ήταν να αυξηθούν τα κονδύλια τους. Από την άλλη βέβαια και το κάθε ΔΗΠΕΘΕ με τα κονδύλια που εισπράττει,- είναι δύσκολο, δεν είναι εύκολο και ο καθένας μας το ζει στο πετσί του αυτό.- πρέπει να κάνει ένα οικονομικό καταμερισμό τέτοιο, ώστε και έργο να προσφέρει και να μη μπει μέσα. Δεν είναι εύκολο αυτό, είναι όμως κατορθωτό από ανθρώπους που μπορούν να συνδυάζουν και την καλλιτεχνική ευθύνη αλλά και την διοικητικοοργανωτική. Και αυτό είναι και το ζητούμενο του κάθε καλλιτεχνικού διευθυντή. Πρέπει όμως η πολιτεία να τα στηρίξει και η Τοπική αυτοδιοίκηση στην οποία ανήκουν. Η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να κάνει δουλειά μαζί με το ΔΗΠΕΘΕ υποστηρίζοντάς το έτσι ώστε ο χώρος όλος της κάθε περιοχής να το ταυτίσει σε δικό του θέατρο και να το κάνει γνωστό ώστε οι θεατές του να περισσεύουν μέρα με τη μέρα, πάντα φυσικά με την προϋπόθεση ότι το ΔΗΠΕΘΕ κάνει καλή δουλειά. Από την άλλη η πολιτεία αφού τα έχει θεσμοθετήσει, και σαν θεσμός είναι καλός και εξαιρετικά χρήσιμος, να τα υποστηρίξει ακόμη περισσότερο. Και πιστεύω ότι η ψαλίδα του χαϊδέματος που κάνει πολλές φορές η πολιτεία στα δύο κρατικά θέατρα, το Εθνικό της Αθήνας και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, είναι μεγάλη. Δεν μπορεί τα δύο κρατικά να επιχορηγούνται με 2,5 δις δραχμές και τα ΔΗΠΕΘΕ με 120 εκατομμύρια. Είναι πολύ μεγάλη η ψαλίδα και το έργο εξίσου σημαντικό και η πολιτεία πρέπει να την κλείσει.

ΠτΘ: κ. Νικολάου σας ευχαριστούμε πολύ

Ν.Ν.: Κι εγώ σας ευχαριστώ

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.