Η μενεις σ’ ενα τεσσαρι και σπουδαζεις με κοπους τα παιδια σου η κανεις βολτες με τα κοτερα του εκαστοτε…

Με αφορμή τη δεύτερη έκδοση του βιβλίου του δημοσιογράφου Βαγγέλη Παπαδόπουλου με τίτλο «33 χρόνια ραδιόφωνο, τηλεόραση», που πωλείται και σ’ όλα τα σημεία πώλησης του πρακτορείου «Ευρώπη», φιλοξενούμε σήμερα ένα μικρό απόσπασμα του βιβλίου του, που διατρέχει με καυστικότητα και παρρησία τριάντα χρόνια δημοσιογραφικής ζωής, με θητεία σ’ όλα τα μέσα.

Τριάντα χρόνια δημοσιογραφικής ζωής με εμπειρίες από σπουδαίες στιγμές του νεοελληνικού βίου όπως η δικτατορία, η μεταπολίτευση, οι εποχές των κυβερνήσεων του Ανδρέα Παπανδρέου και Κωνσταντίνου Μητσοτάκη…

Με θητεία και στην κρατική τηλεόραση, με φήμη, δόξα και αναγνωρισιμότητα, τριάντα χρόνια μετά ο Βαγγέλης Παπαδόπουλος πιστεύει ότι ο δημοσιογράφος δεν πρέπει ποτέ «να τακτοποιείται» κι ας του δίνονται πολλές αφορμές σήμερα, εποχή των «διαπλεκομένων» μέσων και του τύπου, που, στην πραγματικότητα, όπως ο συγγραφέας ισχυρίζεται, έγινε η πρώτη εξουσία…

Κι όμως κατά την άποψή του ο δημοσιογράφος δεν μπορεί να είναι παρά μόνον αντιεξουσιαστής…

Βαγγέλης Παπαδόπουλος όμως και οι σελίδες που μας εισαγάγουν στο βιβλίο του, αποτελώντας το πρόλογό του…

Στο βιβλίο αυτό περιγράφεται η θητεία μου στα ΜΜΕ – Ραδιόφωνο – Τηλεόραση τα τελευταία 33 χρόνια, όσα, πάνω – κάτω, είναι και τα χρόνια της Τηλεόρασης στην Ελλάδα.

Με ιδιαίτερη επιμέλεια αποφεύγω να αναφερθώ στη δημοσιογραφική μου καριέρα στις εφημερίδες και στα περιοδικά, γιατί, το υλικό αυτό, θα είναι το δεύτερο βιβλίο, που θα ακολουθήσει.

Προηγείται η αναφορά μου στο Ραδιόφωνο και στην Τηλεόραση γιατί αυτά τα μέσα μ’ έκαναν γνωστό, αυτά έχουν πέραση και αυτά σήμερα είναι τα μέσα που κυβερνούν ουσιαστικώς τον τόπο. Και τώρα που πέρασαν τα χρόνια αναρωτιέμαι, τι ήταν εκείνο που για μια συγκεκριμένη 5ετία, μ’ έφερε στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας, αφού κατόρθωσα να είμαι έξω από το σύστημα, έξω από τα κόμματα, να έχω παντρευτεί μια μόνο φορά, να μην είμαι χωρισμένος, να μην είμαι ομοφυλόφιλος, να έχω τρία παιδιά, να πιστεύω στην Ελλάδα και στην Ορθοδοξία…

Όταν η εκπομπή μου «Ραντεβού το μεσημέρι» από την ΕΡΤ 1, έμπαινε τακτικά στο τηλεβαρόμετρο και όταν στις περιοδείες μου στην περιφέρεια μετά από κάθε ζωντανή εκπομπή στις πλατείες υπέγραφα 500-800 αυτόγραφα στα νέα παιδιά, έμενε μέσα μου η πικρή γεύση της απογοήτευσης γι’ αυτό το κοινωνικό φαινόμενο. Τριάντα χρόνια στις εφημερίδες είχα περιορισμένο κοινό και τίποτα περισσότερο…

Θα προσπαθήσω να καταγράψω τη θητεία μου στα ΜΜΕ με ειλικρίνεια και χωρίς υπερβολή γιατί ίσως πολλά από τα ιστορούμενα να φανούν περίεργα ή υπερβολικά. Όσοι όμως από τους συναδέλφους μου έζησαν ανάλογες εμπειρίες –και είναι αρκετοί- με καταλαβαίνουν απολύτως και ίσως έχουν να προσθέσουν κι εκείνοι άλλα τόσα ενδιαφέροντα περιστατικά.

Τρία ήταν τα στοιχεία της επιτυχίας αυτής της περιόδου:

α)Τα ποσοστά τηλεθέασης της εκπομπής μου, 50,38% που ως τώρα δεν ξεπεράστηκαν από ανάλογες εκπομπές.

β)Τα διαφημιστικά έσοδα που έφερνε στην ΕΡΤ που ήταν τα μεγαλύτερα μετά από εκείνα της «Τόλμης» και

γ)Η ανάδειξη από το κοινό της εκπομπής ως της «καλύτερης ενημερωτικής εκπομπής» με ανταγωνιστές την Κανέλλη στο Mega, τον Πάνο Παναγιωτόπουλο με το «Προφίλ» στην ΕΡΤ και την Ρούλα Κορομηλά στον Αντέννα με τον «Πρωϊνό Καφέ».

Δυστυχώς ή ευτυχώς, τα ΜΜΕ διαμόρφωσαν από το 1990 μια νέα κοινωνική πραγματικότητα και άλλαξαν πολλά στη ζωή μας, στο επάγγελμα και ιστορία αυτού του τόπου.

Θυμάμαι όταν κάποια μέρα βρέθηκα σε μια επαρχιακή πόλη και περπατούσα στο δρόμο με τον Δημοσθένη Κάκκαβα, πολύ πλούσιο επιχειρηματία και φίλο: Όση ώρα συζητούσαμε περπατώντας δεν πρόφταινα να χαιρετώ και ν’ ανταποδίδω χειραψίες – συμπεριφορά που κάπου ενόχλησε το Δημοσθένη και χαριτολογώντας με διέκοψε:

-Για στάσου ρε Παπαδόπουλε, μου είπε με το γνωστό ύφος του – Θεός σχωρέστον!- σου δίνω τα λεφτά μου, μου δίνεις τη δόξα σου;

-Αμέσως, του λέω. Και πολύ ευχαρίστως!

-Σοβαρά; Γιατί;

-Σοβαρά αγαπητέ μου Δημοσθένη. Γιατί τα λεφτά σου είναι σίγουρα ενώ η δική μου δόξα εφήμερη…

Αναπόφευκτα σ’ ορισμένα σημεία αναφέρομαι και σε πολιτικά γεγονότα, για να οριοθετήσω το πολιτικό σκηνικό μέσα στο οποίο δραστηριοποιήθηκα, χωρίς να εμμένω σ’ αυτά αφού δεν είναι στόχος μου να καταγράψω την πρόσφατη πολιτική ιστορία της χώρας.

Όμως, σχηματικά, θα μπορούσα να ξεχωρίσω 5 περιόδους.

-Η πρώτη είναι ως την 21.4.67.

-Η δεύτερη είναι η περίοδος της δικτατορίας.

-Η τρίτη είναι η μεταπολίτευση ως το 1980.

-Η τέταρτη είναι η περίοδος της κοινωνικής αλλαγής ως το 1989.

-Η πέμπτη είναι η φιλελευθεροποίηση, ο εκσυγχρονισμός και η αρχή της παγκοσμιοποίησης από το 1990 ως σήμερα.

Η μεγάλη ανατροπή στην κοινωνία και στο επάγγελμα αρχίζει από το 1990, όταν πια τα ΜΜΕ αρχίζουν να γιγαντώνονται και να εκφράζουν συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα της αγοράς. Έτσι διαμορφώνεται ένα νέο τοπίο, όπου κυριαρχεί η Τηλεόραση και το Ραδιόφωνο εις βάρος του Τύπου γενικότερα.

Η δημοσιογραφική τάξη και ιεραρχία διαταράσσεται και αργότερα ανατρέπεται εντελώς. Το επάγγελμα διαφοροποιείται. Οι αποδοχές εκτινάσσονται στα ύψη για ένα ποσοστό εργαζομένων και οι συνθήκες εργασίας αλλάζουν ριζικώς.

Νέα ήθη, νέες πρακτικές, νέα πρόσωπα. Και για πρώτη φορά ίσως μεγαλώνει το ποσοστό ανεργίας των παραδοσιακών δημοσιογράφων.

Και στο παρελθόν υπήρξαν τα φαινόμενα αυτά αλλά σε μικρό ποσοστό. Ο «Φιλαράκος» του Γκι Ντε Μωπασάν περιγράφει παραστατικά το χώρο του τύπου και των δημοσιογράφων. Έτσι ήταν και στην Ελλάδα ως το 1967 όπου κυριαρχούσαν:

1)Οι εκδότες των Αθηνών με πηγή χρηματοδότησης το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων – δάνεια που ουδέποτε εξοφλήθηκαν, αλλά «ρυθμίστηκαν» κατά καιρούς.

2)Η ΕΣΗΕΑ, ένα στενό συντεχνιακό και προσωπικό κλαμπ (που άφησε έξω εκατοντάδες άξιους συναδέλφους) και μονοπωλούσε το «Λαχείο Συντακτών».

3)Το συνδικάτο των τυπογράφων, που καταδυνάστευε το χώρο του Τύπου, ιδιαίτερα τους δημοσιογράφους. Πρώτα πληρώνονταν οι τυπογράφοι και μετά όλοι οι άλλοι… Για τους «ραδιοφωνιτζήδες» ούτε συζήτηση, αφού κανείς δεν τους υπολόγιζε και το χειρότερο – δεν τους θεωρούσε δημοσιογράφους!

Η δικτατορία ανέτρεψε εκείνο το καθεστώς.

Με δυο νόμους προσπάθησε να δώσει λύσεις στα προβλήματα. Ο πρώτος είχε σχέση με την ελευθερία και τη δεοντολογία του Τύπου. Χαρακτηρίστηκε τότε σκληρός. Ο δεύτερος είχε σχέση με τα καθαρώς επαγγελματικά –συντεχνιακά. Έτσι καταργήθηκε το «Λαχείο» και μπήκε το αγγελιόσημο- ένας πόρος που έσωσε το επάγγελμα και το εξασφάλισε συνταξιοδοτικά και ιατροφαρμακευτικά. Καταργήθηκε το μονοπώλιο της ΕΣΗΕΑ να γράφει μέλη κατά δοκούν και οι εγγραφές έκτοτε γίνονται κάθε χρόνο και γράφονται αυτοδικαίως όσοι συνάδελφοι αποζούν από το επάγγελμα και έχουν 3 ή 5 χρόνια ασφαλιστικές εισφορές στο οικείο ταμείο κλπ.

Έκτοτε θεωρούνται δημοσιογράφοι και όσοι εργάζονται στο Ραδιόφωνο, Τηλεόραση, Αθηναϊκό Πρακτορείο κλπ. Κυρίως όμως μπήκε τάξη στο ωράριο και στην ώρα «κλεισίματος» των εφημερίδων.

Οι εκδότες – πλην της Βλάχου, που διέκοψε την έκδοση των εφημερίδων της – βολεύτηκαν με πολλές εξυπηρετήσεις που επέτρεψαν όχι μόνο τη διατήρησή τους στη ζωή αλλά και την άνθησή τους.

Ο διαπρεπής δημοσιογράφος και βουλευτής, τέως υπουργός του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Καψής, στο βιβλίο του «50 χρόνια στο κουρμπέτι», υπονοεί σαφέστατα πως διατηρήθηκε εκείνα τα χρόνια το «ΕΘΝΟΣ» και πώς βραβεύτηκε με τη «χρυσή πέννα» ο Αλέκος Φιλιππόπουλος και αναπτύχθηκε η «ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ».

Αλλά και είναι γραμμένα στη μνήμη (και όχι μόνον) τα συγχαρητήρια τηλεγραφήματα της ΕΣΗΕΑ και πολλών επώνυμων συναδέλφων προς τον τότε υπουργό Τύπου κορυφαίο δημοσιογράφο Θεοφύλακτο Παπακωνσταντίνου, αριστερών φρονημάτων (!) ή αργότερα στον Σπύρο Ζουρνατζή.

Αντί λοιπόν ο σεβαστός κ. Καψής να βάζει το εγγονάκι του να τον ρωτά:

«Τι…; Ήταν φυλακή ο παππούς σου; Τι είχε κάνει, ρε…»;

«-Τίποτα δεν είχε κάνει, βρε κουτέ. Η χούντα τον είχε βάλει φυλακή…».

Καλό θα ήταν λοιπόν το εγγονάκι του να τον ρωτά:

«-Τι…; Γιατί η χούντα επέτρεπε να κυκλοφορεί το «ΕΘΝΟΣ» τόσα χρόνια και δεν το έκλεινε»;

Από το ’74 ως το ’90 την κυριαρχία επί του Τύπου την είχαν οι πολιτικοί, τα κόμματα και οι χαρισματικοί ηγέτες Κωνσταντίνος Καραμανλής και Ανδρέας Παπανδρέου. Και τότε άρχισαν οι πρώτες κόντρες με τα εκδοτικά συμφέροντα.

Από το 1990 τα εκδοτικά συμφέροντα έγιναν «διαπλεκόμενα συμφέροντα», όπως τα χαρακτήρισε ευφυώς ο κ. Μητσοτάκης με όλες τις γνωστές συνέπειες στην πολιτική και κοινωνική ζωή. Τώρα οι δημοσιογράφοι δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τη δημοσιογραφική τάξη και ιεραρχία. Ούτε και οι αποδοχές που ορίζουν ο Κοντομηνάς, ο Μπόμπολας και οι άλλοι για τους σταρ έχουν σχέση με τις συλλογικές συμβάσεις της ΕΣΗΕΑ. Όλα αυτά σήμερα είναι εξωπραγματικά. Κάθε μέρα το σκηνικό αλλάζει. Κι αλίμονο τους δημοσιογράφους…

Για να επιζήσει σήμερα ένας δημοσιογράφος και να διακριθεί θέλοντας να υπηρετήσει την αποστολή του, τις αξίες, τις αρχές του δημοσιογραφικού λειτουργήματος είναι πολύ δύσκολο, ως ακατόρθωτο. Είναι ένα επάγγελμα που προκαλεί. Που έχει δύναμη, Εξουσία για να ελέγχει την εξουσία. Ουσιαστικά δεν είμαστε η 4η εξουσία, όπως λένε, ούτε η πρώτη όπως στην πραγματικότητα έγινε. Ο Τύπος ο δημοσιογράφος, η δημοσιογραφία, αν θέλουμε να λέμε αλήθειες, είναι ΑΝΤΙΕΞΟΥΣΙΑ. Μόνον τότε μπορεί να ελέγχει τις άλλες τρεις συντεταγμένες εξουσίες. Ως συντακτική εξουσία, δηλαδή ως εξουσία που προέρχεται και εκφράζει το λαό. Αν ο δημοσιογράφος δεν αισθάνεται αντιεξουσιαστής, τότε γίνεται ο ίδιος εξουσία και εξουδετερώνει την ύπαρξη και το αυτεξούσιό του! Και πώς να εκφράζει τα προβλήματα του Λαού και να ελέγχει τις άλλες εξουσίες όταν διορίζεται από το κόμμα ή όταν χρυσοπληρώνεται επιλεκτικώς από τον ιδιοκτήτη;

Την επιλογή μου και τη στάση ζωής την πλήρωσα με απώλεια πολλών εκατομμυρίων.

Γιατί, όπως συμβαίνει με τους περισσότερους, όλοι ήθελαν και θέλουν να μ’ έχουν εξαπτέρυγο και υμνητή. Και τα κόμματα και οι πολιτικοί και το κεφάλαιο. Ή παίρνεις λοιπόν «χρυσή πένα» από τη χούντα, όπως ο Φιλιππόπουλος, ή τη σπάζεις. Ή μένεις σ’ ένα τεσσάρι και σπουδάζεις με κόπους τα παιδιά σου ή κάνεις βόλτες με τα κότερα του Βαρδινογιάννη, του Κόκκαλη και του Κοντομηνά.

Το δράμα του δημοσιογράφου είναι η πάλη με τον πειρασμό της τακτοποίησης. Όσοι περνούμε από το νεκροταφείο βλέπουμε στον τάφο του μεγάλου δημοσιογράφου Μωραϊτίνη το απόφθεγμα: «Επιτέλους εστεγάσθην!». Αυτή ήταν η αγωνία και το δράμα των παλιών συναδέλφων: Το σπίτι και η ασπιρίνη!

Κι εδώ αξίζει ν’ αναφέρω αυτό που είπε ο Άκης Τσοχατζόπουλος στο Γιώργο Δασκαλάκη, πρόεδρο της Γενικής Τράπεζας, όταν αρνήθηκε να δώσει διαφήμιση στο περιοδικό που διηύθυνα:

-Μα υπουργέ μου, αυτός γράφει εναντίον μου…

Και ο Τσοχατζόπουλος:

-Γιώργη, άκουσε… Άκουσε. Τη διαφήμιση δεν τη δίνουμε για να μη γράφει εναντίον μας. Δίνουμε τη διαφήμιση για να έχει τη δυνατότητα να γράφει ό,τι θέλει και να μας ελέγχει…

Στα χρόνια της δράσης μου εκτός ΕΡΤ από το ’94 και μετά, δεν φοβήθηκα τον ανταγωνισμό.

Αντίθετα τόλμησα να παραβγώ και να σταθώ από τα μικρά λεγόμενα κανάλια – συμπεριφορά που δεν ακολούθησαν άλλοι συνάδελφοι από φόβο και υπεροψία.

Ίσως να σπαταλήθηκα… Διατηρώ όμως το δικαίωμα να ισχυρίζομαι, ότι τη δόξα και το κύρος που μου έδωσε η ΕΡΤ τα μοίρασα απλόχερα στα μικρά κανάλια που ήθελαν τότε οργάνωση, επαγγελματισμό, ένα γνωστό όνομα… Και το εισέπραξε ηθικά από το κοινό που τόσα χρόνια με ακολουθεί και μ’ εμπιστεύεται απ’ όπου κι αν «βγαίνω» χωρίς διαφήμιση, χωρίς προβολή και υποστήριξη από το σύστημα.

Πολλές φορές αναρωτήθηκα: Πώς ο κόσμος μπορεί και με παρακολουθεί από τα μικρά κανάλια. Παρά τα όσα γράφονται και υποστηρίζονται, το τηλεοπτικό κοινό έχει βαρεθεί αυτή τη στημένη ενημέρωση και ψυχαγωγία και αναζητά τη γνησιότητα και την αλήθεια. και είναι αξιοπρόσεκτη η μείωση του αριθμού των τηλεθεατών τα τελευταία χρόνια. Τη βρίσκει με το ζάπινγκ. Η τηλεόραση δεν είναι μόνο εικόνα. Δεν είναι μόνον η εικονική πραγματικότητα, όπως λένε. Είναι και ο λόγος. Στηρίζεται όμως σ’ ένα εικονικό σύστημα που το συνθέτουν τα συμφέροντα, οι «μετρήσεις» οι μεταπράτες του τηλεοπτικού χρόνου, οι διαφημιστές.

Είναι τραγική ειρωνεία για το μέσο πολίτη και για την Πολιτεία, ενώ από τη μία κυνηγούν με κάθε μέσο τον μικροπωλητή για κάποια παράβαση, από την άλλη αφήνουν ασύδοτο ένα σύστημα επικοινωνίας που από κοινό αγαθό μετατράπηκε στο πιο προσοδοφόρο μέσο διαφθοράς και πλουτισμού.

Αν κάποιος θα ήθελε να κρίνει τη χώρα μας θα μπορούσε άνετα να τη βαθμολογήσει σε τρία βασικά θέματα. Στο δημοσιογραφικό. Στα ΜΜΕ. Στη λαθρομετανάστευση.

Στο πρώτο: αυτοί που πεθαίνουν είναι περισσότεροι απ’ αυτούς που γεννιούνται.

Στο δεύτερο: Οι συχνότητες που είναι περιουσία του κράτους, δηλαδή του πολίτη αφέθηκαν μ’ ένα διάτρητο νομικό καθεστώς στους γαλατάδες, στους ραδιοηλεκτρολόγους, στους επιχειρηματίες, στα «λαμόγια» και στους εμπόρους, για να τις εκμεταλλεύονται και να τις πωλούν, να τις μεταπωλούν και να τις εισάγουν και στο Χρηματιστήριο!

Στο τρίτο: Στην Ελλάδα μπαίνει όποιος θέλει και όποτε θέλει και κανείς δεν γνωρίζει πόσοι είναι οι ξένοι, πού μένουν, τι κάνουν, πώς ζουν. Κανείς; Πού είναι η συντεταγμένη Πολιτεία;

Ο Βαγγέλης Παπαδόπουλος εργάστηκε ως ρεπόρτερ, συντάκτης γραφείου, αρχισυντάκτης, αρθρογράφος και διευθυντής στις εφημερίδες και περιοδικά:

Ταχυδρόμος, Ελληνικός Βορράς, Ημερησία, Ελεύθερος Κόσμος, Απογευματινή, Ελεύθερη Ώρα, Ακρόπολη, Χώρα, Επίκαιρα, Πολιτικά Θέματα.

Ίδρυσε τις εφημερίδες και τα περιοδικά:

Ημερολόγιο, Δραμινά, Σκύλος, Πειραϊκή, Επαρχιακοί Αντίλαλοι, Δημοσιογραφία, Πορτραίτα – βιογραφίες πολιτικών, Αλάρμ.

Εργάστηκε στα γραφεία Τύπου:

Υπουργείου Εμπορίου, Υπουργείου Κοιν. Υπηρεσιών, Ένωσης Ιδιοκτητών, Επαρχιακών Εφημερίδων, Μεγάλων εταιρειών.

Από τα πιο παλιά και έμπειρα στελέχη της ΕΡΤ εργάστηκε σχεδόν σε όλα τα δημοσιογραφικά της τμήματα και «αποκεφαλίστηκε» μετά από 25 χρόνια δουλειάς, μια φορά από τον υπουργό της Ν.Δ. Ανδρέα Αδριανόπουλο (προσωρινά) και μια φορά από τον υπουργό του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελο Βενιζέλο (οριστικά). Συνεργοί στους «αποκεφαλισμούς», έτσι για να περάσουν στην … ιστορία, οι Σηλυβρίδης, Γιανναράκος, Παπαναγιώτου και Ευγένιος Γιαννακόπουλος.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.