Aσημοκαπνισμενα ελιοφυλλα και αλλες χαρακτικες ιστοριες

Στην αίθουσα κυριαρχεί ένα φως, θαρρείς πρωινό, με δυνατές ανταύγειες από χρώματα χρυσού, πορτοκαλί, κόκκινου, μπλε ultramarine και κίτρινου, αναδεικνύοντας φόρμες με εξπρεσιονιστική διάθεση στη χάραξή τους και φανερό δυναμισμό στην εκτέλεση. Στo εικαστικό αποτέλεσμα δίνονται τίτλοι από έργα ποιητικά, ή που οδηγούν σε ποιητικούς συνειρμούς: «Horse Story», «Τι λογής είν’ η αλήθεια», «Kαι μικρά και τετράγωνα», «Και από το μέρος του ήλιου κασσιτερωμένα κόκκινα», «Ο μεγάλος Ερωτικός». Δημιουργός των χαρακτικών που εκτίθενται στην αίθουσα «Λίλιαν Βουδούρη» του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης στην Ξάνθη, είναι η χαράκτρια Μαρία Πατσή και ξεναγός μας στα εκθέματα ο κ. Αλέξανδρος Δημητριάδης, που μόλις έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του στη Σχολή Καλών Τεχνών της Perugia και συνεχίζει, με αντικείμενο τη χαρακτική, στη Σχολή Καλών Τεχνών, στη Θεσσαλονίκη.

Καλέμι, μήτρα και χρώματα

Η έκθεση χαρακτικών της Μαρίας Πατσή δεν είναι τόσο θεματική όσο χρονολογική και εκτίθενται έργα της από το 1999 ώς και το 2003. Η καλλιτέχνης δουλεύει με τη μέθοδο της ξυλογραφίας και το αποτέλεσμα τυπώνεται σε γιαπωνέζικο χαρτί. Οι μήτρες της είναι πλάκες ξύλου που χαράζονται με τα καλέμια. Επιδιώκοντας ή μη συμπτώσεις, τυπώνει με διαφορετικές μήτρες, μελανωμένες με διαφορετικά χρώματα ή με την ίδια μήτρα μελανωμένη με διαφορετικά χρώματα επάνω στην προηγούμενη εκτύπωση. Και ενώ χρησιμοποιεί την ξυλογραφία, μια πολύ παλιά και κλασική μέθοδο, πετυχαίνει και μεταφέρει σύγχρονα μηνύματα, μέσα από έναν μοντέρνο εικαστικό λόγο που κάπου φτάνει και στο ανεικονικό. To έργο της Μαρίας Πατσή δεν εντάσσεται σε κάποιο κίνημα. «Άλλωστε», επισημαίνει ο κ. Δημητριάδης, «δεν είναι σκοπός του καλλιτέχνη να επαναλάβει τις φόρμες και τις εικόνες που έδωσαν τα προηγούμενα κινήματα. Σκοπός του είναι να γνωρίζει τα προηγούμενα κινήματα για να προσφέρει σήμερα κάτι το νέο».

Διάλογος με τα «τρομερά και ωραία αυτού του κόσμου»

Στον ιδιαίτερης αισθητικής κατάλογο της έκθεσης, η Ιστορικός της Τέχνης, κ. Κάτια Κιλεσοπούλου, γράφει για το έργο της Μαρίας Πατσή: «Ο εικονογραφικός καταιγισμός της εποχής μας έχει αφήσει ελάχιστα περιθώρια στη διαφύλαξη της αθωότητας του βλέμματος και στην εκφραστικότητα της φαντασίας, ακόμη και σ’ εκείνους που είναι ταγμένοι να διατηρούν σε εγρήγορση την οπτική τους και να την καταθέτουν με τη μορφή εικαστικής δημιουργίας. Αυτοί δυσκολεύονται πολύ περισσότερο, φέροντας τον πλούτο αλλά και το βάρος τής όσης γνώσης έχουν από τη μακραίωνη ιστορία της τέχνης, τις πιέσεις της αγοράς και, κυρίως, τις επιταγές του συρμού που επιβάλλουν ένα γούστο βασισμένο σε «μυστικές συνταγές» εύπεπτου καταναλωτισμού. Όμως, ευτυχώς, δεν έχουν εκλείψει οι αυθεντικές εκφράσεις καλλιτεχνών που επιμένουν να ανακαλύπτουν τον κόσμο, να προσπαθούν αγόγγυστα να αποκρυπτογραφούν τα μυστικά της μεγάλης φύσης αλλά και της φύσης της δουλειάς τους».

H Mαρία Πατσή ανήκει σ’ αυτή τη μερίδα καλλιτεχνών, στις ξυλογραφίες της οποίας η παραμυθένια ατμόσφαιρα και η γιορτή των στοιχείων της φύσης κυριαρχούν, συμπαρασύροντας το σύγχρονο θεατή σ’ ένα ταξίδι – ιστόρηση του εικαστικού λόγου των μορφών. «Ως εκφραστική της τεχνική διάλεξε την ξυλογραφία, μια πρωταρχική τέχνη της χαρακτικής, δύσκολη και φαινομενικά άκαμπτη. Όμως, η Μαρία Πατσή κατορθώνει να γλυκάνει και να χαλιναγωγήσει τη συμπεριφορά του ξύλου έτσι ώστε αυτό να μας δώσει στο τύπωμα αποτελέσματα χαρακτηρισμένα από ευελιξία και χάρη», γράφει για την καλλιτέχνιδα ο Αναπληρωτής Καθηγητής Χαρακτικής της Σχολής Καλών Τεχνών Θεσσαλονίκης, κ. Ξενής Σαχίνης.

Χαρακτική vs Ζωγραφική & Γλυπτική

Ενώ η ζωγραφική, η γλυπτική ή οι άλλες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης έχουν ένα άμεσο αποτέλεσμα, από το θέλω του δημιουργού στην εικόνα, η χαρακτική έχει έναν έμμεσο τρόπο εικαστικής έκφρασης γιατί πρέπει πρώτα να δημιουργήσεις τη μήτρα και μετά η μήτρα να σου δώσει την εικόνα. Είναι, δηλαδή, μια έμμεση μορφή εικαστικής υλοποίησης. Και εξαιτίας αυτού του έμμεσου χαραχτήρα της, δεν υπάρχουν ανά τον κόσμο πολλοί καλλιτέχνες – χαράκτες «και αυτό γιατί», επισημαίνει ο κ. Δημητριάδης, συνήθως ο καλλιτέχνης, ειδικά στον 21ο αιώνα είναι πιο άμεσος στην έκφρασή του.

Τέχνη, Τεχνική και…υπομονή

Υπάρχουν τρία είδη χαρακτικής: η ξυλογραφία, η χαλκογραφία και η λιθογραφία. Η ξυλογραφία πρωτοεμφανίζεται κατά τον 9ο αιώνα στην Ασία και τον 12ο αιώνα στην Κεντρική Ευρώπη. Αρχικός σκοπός της χαρακτικής είναι η επανάληψη της εικόνας. Με τη χαρακτική ο καλλιτέχνης μπορούσε να επαναλάβει την ίδια εικόνα όσες φορές η μήτρα άντεχε να ανατυπώσει. Έτσι, λοιπόν, ένα έργο έχανε τη μοναδικότητά του σαν εικόνα αλλά αποκτούσε μια άλλη ιδιότητα: την πολλαπλότητά της. Σήμερα, η χαρακτική έχει ξεφύγει από αυτήν την ανάγκη. Και ενώ ο δημιουργός έχει τη μήτρα και μπορεί να επαναλάβει τα εκτυπώματά του -μέχρι και πάρα πολλά-, εντούτοις, προτιμά να εκτυπώσει συχνά μόνο ένα («μονότυπο») ή δύο -ένα για τον ίδιο και ένα για να το διαθέσει στο κοινό.

Χαρακτική και Βίντεο

Οι σύγχρονοι χαράκτες επιδιώκουν να βρουν νέες μεθόδους και νέα υλικά με τη βοήθεια των οποίων θα μπορούσαν να αποτυπώσουν την εικόνα, την πληροφορία, στο χαρτί. Σύμφωνα με τον κ. Δημητριάδη, «ακόμη και οι ψηφιακές εκτυπώσεις είναι ένα είδος χαρακτικής. Και διευκρινίζει: «Αναμφίβολα, το αποτέλεσμα μιας ψηφιακής εκτύπωσης, μπορεί να μην αποτελεί έργο χαρακτικής, με την κλασική έννοια του όρου, κι αυτό γιατί δεν έχουν ακολουθηθεί οι παραδοσιακές, κλασικές χαρακτικές μέθοδοι. Εντούτοις, λαμβάνει την έννοια του χαρακτικού αν θεωρήσουμε το σκληρό δίσκο σαν τη μήτρα που “κρατά” την ψηφιακή πληροφορία και μπορεί κατ’ επέκταση να την αναπαραγάγει άπειρες, μη πεπερασμένες φορές. Γι αυτό φτάνω στο σημείο να πω ότι το βίντεο σήμερα είναι και χαρακτικό έργο αρκεί η πληροφορία να είναι τόσο δυνατή που “χαράζεται” στο υποσυνείδητό μας».

Βάγια Παπαδοπούλου

Ιnfo:

Τα χαρακτικά της Μαρίας Πατσή εκτίθενται στην αίθουσα «Λίλιαν Βουδούρη» του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης & Παράδοσης, στην Ξάνθη, μέχρι και την Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου, Ώρες λειτουργίας της έκθεσης: 9πμ-2μμ & 7μμ-9μμ.

Διεύθυνση: Οδυσσέως Ανδρούτσου & 12 Αποστόλων, Ξάνθη

Τηλ: 25410 29282 & 26635

www.thraceland.gr

Email: [email protected]

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.