Γοητευθηκαν οι Ξανθιωτες απο το συγγραφικο εργο του Χρηστου Χαρτοματσιδη

Χρήστο Χαρτοματσίδη και «Περιπέτειες του Μπρέγκα» είχε την ευκαιρία να απολαύσει το ξανθιώτικο κοινό την Πέμπτη το βράδυ. Οι τρεις ομιλητές Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, Σταμάτης Σακελλίων και Αναστασία Χατζηνικολάου κατάφεραν με τον πλούσιο, ζωντανό και γλαφυρό λόγο τους να γοητέψουν τους ακροατές και να τους μεταφέρουν στο τοπικό, κοινωνικό και ιστορικό περιβάλλον του ήρωα, δίνοντας συγχρόνως την πραγματική διάσταση και περιεχόμενο του έργου του συμπολίτη μας Χρήστου Χαρτοματσίδη. Ο ηθοποιός Φιλοποίμην Ανδρεάδης, διαβάζοντας κάποια αποσπάσματα από το τελευταίο έργο του Χρήστου Χαρτοματσίδη, έδωσε το στίγμα της προσωπικότητας του ήρωα του πιο πρόσφατου μυθιστορήματός του. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των Γιορτών της Παλιάς Πόλης Ξάνθης και ήταν ενταγμένη στον κύκλο « Τα γράμματα στο Νομό Ροδόπης». Να σημειωθεί ότι την παρουσίαση του σύνολου έργου του Χρήστου Χαρτοματσίδη τίμησε και ο ίδιος ο συγγραφέας.

Προλογίζοντας την εκδήλωση η εκδότρια του Πτθ κ.Τζένη Κατσαρή- Βαφειάδη αναφέρθηκε στην πλούσια συμβολή στη λογοτεχνία της χώρας μας συγγραφέων από τις πρώην χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, και, συγκεκριμένα, των Μενέλαου Λουντέμη, Μήτσου Αλεξανδρόπουλου, Δημήτρη Χατζή κ.ά., ελλαδιτών με ανάλογη θεματική όπως ο Μιχάλης Γκανάς και η Άλκη Ζέη, και, τέλος, στο έργο του Χρήστου Χαρτοματσίδη

Την ειρωνεία που ενυπάρχει στο συγκεκριμένο έργο του Χαρτοματσίδη έδωσε με το δικό του τρόπο ο Σταμάτης Σακελλίων. «Οι ήρωες του Χαρτοματζίδη, είναι πρόσωπα καθημερινά. Βεβαίως, εγείρονται όταν το καθήκον και η επανάσταση τα καλεί, πλην όμως εντός τους είναι γνωστό ότι παραμονεύει η αντίδραση. Γιατί αλίμονο σε ένα σοσιαλιστικό κράτος, τι θέση έχουν τα μικροαστικά κατάλοιπα, όπως οι γάμοι και όσα τους συνοδεύουν; Ο νεαρός δραπετεύει την τελευταία στιγμή, η Κορνέλια περιμένει ακόμη τον καλό της, αλλά εκείνος κρύβεται, αναλογιζόμενος πάντα την δίκαιη μητρική οργή. Παίζει μ’ όλα ο συγγραφέας. Την οικογένεια, την πολιτική, τον έρωτα, το κράτος. Σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται, παλιά «κατάρα» και ευλογία της Αριστεράς και των αριστερών. Δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν και να ζήσουν αν δεν είχαν αυτή την ειρωνεία που λυτρώνει. Ο Ιωσήφ Σιδέρης Μπρέγκας, γνήσιο τέκνο του σοσιαλισμού, μένει χωρίς πατρίδα και ταυτότητα, γιατί πολύ απλά ούτε η νέα πατρίδα, η μητέρα πατρίδα, τον ξέρει, ούτε βεβαίως ο γενέθλιος ιδικός του τόπος τον αναγνωρίζει. Ποιον αυτόν που στην γέννησή του παρευρέθη ο ίδιος ο γραμματέας και εγκαινιάσθηκε η νέα πτέρυγα της γυναικολογικής κλινικής; Γιατί σας διαβεβαιώ έδωσε μεγάλο αγώνα η μητέρα του, η συντρόφισσα και αντάρτισσα Βούλα για να τον φέρει στον κόσμο, σ’ αυτόν τον θαυμαστό γενναίο κόσμο, πριν την ώρα των εγκαινίων. Και τι νόημα έχουν σε έναν ελεύθερο σοσιαλιστικό κόσμο, οι δηλητηριώδεις υπαινιγμοί ενός λοχία για την σεμνή κόρη, την ερωμένη του Μπρέγκα; Ναι φίλοι και φίλες, θα καταλάβαινα ίσως, σε καιρούς δύσκολους, μια κάποια ηθική αυστηρότητα, όπως τότε στα στρατόπεδα των πολιτικών κρατουμένων στην Ελλάδα, αλλά δεν καταλαβαίνω σε καμιά περίπτωση, αυτήν την ηθική, κατά βάθος και μεταξύ μας, κατεξοχήν οπουρτουνιστική σε ένα σοσιαλιστικό κράτος. Εικάζω πως και ο συγγραφέας έχει την ίδια με μένα δυσκολία κατανόησης.

Έχω την αίσθηση ότι ο συγγραφέας δεν «κατανοεί» ούτε τα σοσιαλιστικά παράδοξα, ούτε τα αστικά παρακολουθήματα. Και αφού λοιπόν δεν τα καταλαβαίνει ο συγγραφέας, πώς να τα καταλάβουν οι ήρωές του; Απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν, μέσα στις κακουχίες της ζωής. Γιατί πιστέψτε με μάλλον είναι πολύ δύσκολο να είσαι έφηβος, ή έστω 20χρονος τόσο στη Σόφια όσο και στην Αθήνα. Πιστέψτε, αυτά τα σκιρτήματα των ερώτων, αλλά επιτέλους και η πρακτική εκδοχή του έρωτος, πρέπει να περάσουν από πολλά φίλτρα, όχι μόνο της αγίας οικογένειας, αλλά και των γειτόνων. Ή τι να πει κανείς για το περίφημο «λούμπεν προλεταριάτο» που γνωρίζει την απαρέσκεια, ου μην και την περιφρόνηση τόσο της αστικής όσο και της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Κατά κόρον αναφέρεται σ’ αυτό ο Χαρτομτσίδης. Τι να κάνει μια γριά και ένας γέρος, που δεν μπόρεσαν να καταλάβουν τα αγνά νάματα της σοσιαλιστικής πατρίδας, και το μόνο που ήξεραν ήταν να ανταλλάσσουν τα κουπόνια για τα φασόλια με κανάτες αλκοόλ. Αχ, συντρόφισσα κυβέρνηση δεν μπορέσαμε να ξεριζώσουμε από τις ψυχές των πρώην μουζίκων την αγάπη του αλκοόλ. Αλλά από την άλλη στον αγώνα για αλλαγή των πρώην μουζίκων χάσαμε πολύτιμο χρόνο και δεν οικοδομήσαμε όπως έπρεπε την σοσιαλιστική κοινωνία μας. Μάλλον δεν θα έπρεπε εξυπαρχής να υπάρχουν αυτά τα θλιβερά κατάλοιπα του παρελθόντος; Όταν όμως η οικογένεια του Μπρέγκα αποφασίζει να γυρίσει στην Ελλάδα, τι συναντά; Την χώρα της δημοκρατίας και της ελεύθερης οικονομίας, που δεν χωρά τους πρόσφυγες. Είτε τους Έλληνες, είτε τους ξένους

Παρωδεί και σατιρίζει ο Χαρτοματσίδης. Δύσκολη επιλογή αλλά πετυχαίνει. Είναι πικρή η ειρωνεία, όσο και τα παιχνιδίζοντα στοιχεία που εγκολπώνει. Είναι όμως πολύτιμη. Γιατί κάποια στιγμή ας το παραδεχθούμε επιτέλους. Η οικοδόμηση μιας άλλης κοινωνίας πήγε αδιάβαστη, γιατί απέκλεισε το χιούμορ. Ναι διάβαζοντας τις περιπέτειες του Μπρέγκα, θυμήθηκα κάποια στιγμή τον Μαγιακόφσκι. «Και συ συντρόφισσα κυβέρνηση δεν φταις, αλλά σύντροφοι δεν πάει άλλο.»

Τέλος, η Τζένη Κατσαρή – Βαφειάδη έδωσε την εικόνα του έργου του συγγραφέα ξεκινώντας από δημοσιεύσεις που έκανε ως μαθητής και φθάνοντας στο τελευταίο έργο του «Οι περιπέτειες του Μπρέγκα».

Από την πλευρά της, η Αναστασία Χατζηνικολάου επιχείρησε μία ανάγνωση γραμματολογική και περιεχομένου του συγκεκριμένου μυθιστορήματος το οποίο χαρακτήρισε «ιστορικό, με ρεαλιστική, περιπαικτική και χιουμοριστική χροιά, όπου ο ιστορικός χρόνος συμπορεύεται με τον αφηγηματικό, με το συγγραφέα όμως να κρατάει τα γκέμια, σπεύδοντας να ενημερώσει τον αναγνώστη και να διαφυλάξει τους ήρωές του από σκιές και αμφισημίες τις οποίες ο ίδιος αργότερα θα εισάγει». Η κ. Χατζηνικολάου διακρίνοντας στο έργο «ευφυή συμβολισμό, σκηνική ανάπτυξη δράσης και αφαιρετική τάση που λειτουργεί προσθετικά στη συγγραφική γλώσσα», τόνισε «ότι το μυθιστόρημα δεν ηθικολογεί και δεν είναι διδακτικό και αυτό είναι το βασικό προτέρημά του».

«Ο ήρωας γεννιέται στην προσφυγιά και η ζωή του, όσο κι αν διαμορφώθηκε με νόστο δανεικό, συμπορεύεται ενεργά με τη σύγχρονη ιστορία των Βαλκανίων. Ο κύκλος κλείνει με την πτώση του ανατολικού μπλοκ, με τους συμβιβασμούς, οδυνηρούς και αναγκαίους. Με τον ήρωα να ταυτίζει, μετά από νοσταλγική περισυλλογή, τη ζωή του με το «Ταξίδι στα Κύθηρα» αναφωνώντας ότι «δεν μας θέλει πια ούτε το σοβιετικό καράβι μα ούτε και η στεριά». Με τις μνήμες να ζωντανεύουν στιγμές, μικρές και καθημερινές χαρές και βάσανα, που, όπως ο ίδιος έλεγε, «ίσως είναι η πραγματική ανθρώπινη ιστορία».

Όπως θα λέγαμε εμείς, είναι η αειθαλής ιδιότητα της ιστορίας να μας διδάσκει μέσα από τα πάθη, τις κραυγές και τις σιωπές της διαμαρτυρίας, που φτάνουν μέχρι τους καιρούς μας, που μπορεί να μην είναι κραυγαλέα ηρωικοί, είναι ωστόσο από καλή πάστα κι έχουν για μαγιά έργα σαν τις Περιπέτειες του Μπρέγκα».

Εν κατακλείδι, η παρουσίαση των γραμμάτων της Ροδόπης στην Ξάνθη γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Οι Ξανθιώτες περιέβαλαν με αγάπη τις εκδηλώσεις.

Να ευχηθούμε και του χρόνου!

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.