Βασιλης Κυριτσης: «Ο πολιτισμος τιμωρει οποιον δεν του αφοσιωνεται»

Με αφορμή την πρόσφατη παρουσίαση στη Μαρώνεια της παράστασης του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Βέροιας «Ζωρζ Νταντέν», ο ΠτΘ συνομιλεί με τον καλλιτεχνικό διευθυντή του, Βασίλη Κυρίτση.

Με πορεία που έχει τις ρίζες της και στην Κομοτηνή, τότε που ο ίδιος ηγείτο της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του δικού μας ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, έχει πολλά να πει, όπως κάθε γνήσιος θεατράνθρωπος, για την τέχνη, τον πολιτισμό και τις υπηρεσίες του ανθρώπου σ΄ αυτόν που φτάνουν – και πρέπει να φτάνουν – στο ολοκληρωτικό δόσιμο. Μιλά και για τον θεσμό των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, για την ακμή και την παρακμή τους, κρίνοντας από την πείρα του το παραγόμενο έργο.

Ο λόγος στον ίδιο…

ΠτΘ: Φέτος, κύριε Κυρίτση, συμπληρώνονται είκοσι χρόνια συνεχούς και δημιουργικής δράσης των Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων. Είκοσι χρόνια γεμάτα μόχθο, αγωνίες, προβληματισμούς, δυσκολίες, επιτυχίες… Τι σας έχει απομείνει από την εμπειρία με τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ; Ένας σύντομος απολογισμός…

Β.Κ.: Πάρα πολλά πράγματα έχουν μείνει στη μνήμη μου. Πολύ θετικά, δημιουργικά, όμορφα και ζωντανά. Βέβαια, έχουν μείνει και πολλά αρνητικά, αλλά αυτή είναι η ζωή. Όποιος νομίζει ότι τα πράγματα είναι μονόχρωμα κάνει λάθος. Τα ουσιαστικά πράγματα είναι πολύχρωμα κι έχουν αγαπημένα χρώματα, αλλά έχουν και χρώματα ή συνδυασμούς χρωμάτων «αταίριαστους». Επομένως, μπορώ να μιλήσω για μια πλούσια μνήμη που είναι βεβαίως, για μένα προσωπικά, θετική, θετικότατη. Η απογραφή, η άθροιση όλων των δεδομένων, καταλήγουν σε ένα πολύ θετικό συμπέρασμα.

ΠτΘ: Ο θεσμός των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, αγαπημένο καλλιτεχνικό παιδί της αλησμόνητης Μελίνας, θεωρείτε ότι έχει ωριμάσει;

Β.Κ.: Δεν ξέρω αν έχει ωριμάσει, αλλά ο θεσμός των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ήρθε η ώρα να ξαναϊδωθεί πια μ’ ένα άλλο μάτι καθώς κλείνει τα είκοσί του χρόνια και πρέπει να δει στη νέα εικοσαετία πώς θα πορευτεί, ποιες αλλαγές πρέπει να γίνουν, να χρησιμοποιηθεί η πείρα κάποιων ανθρώπων που έχουμε δουλέψει στα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, όποιες παρατηρήσεις έχουμε κάνει ή πρόκειται να κάνουμε να ληφθούν υπ’ όψιν έτσι ώστε η επόμενη 20ετία να είναι πραγματικά μια άλλη, πιο πλούσια και πιο δημιουργική πορεία. Αυτό σημαίνει δραστικά μέτρα, αυστηρούς όρους, περισσότερα χρήματα, περισσότερη καλλιτεχνική δημιουργία, αποπομπή μη καλλιτεχνικών και μη έγκυρων προσωπικοτήτων που μπορεί να λάμπουν στους τομείς δράσης, αλλά δεν έχουν καμιά σχέση με την τέχνη του θεάτρου. Αυτό σημαίνει με δυο λόγια νέα διαδρομή, νέα δεδομένα, νέους όρους αυτής της διαδρομής.

ΠτΘ: Ήσασταν ο πρώτος διδάξας του δικού μας ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, ο πρώτος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του. Το στηρίξατε στα πρώτα του βήματα και σαφώς υπήρχαν πολλά προβλήματα για το στήσιμό του και την στήριξή του. Τι θυμάστε από εκείνη την περίοδο, τι σας έχει μείνει από εκείνη την εποχή;

Β.Κ.: Γι’ αυτό δε θέλω να μιλήσω. Εντάξει, αυτό είναι ένα πολύ δυνατό κομμάτι της δουλειάς μου, της επαγγελματικής μου διαδρομής και της προσωπικής μου ζωής γιατί εδώ έζησα τέσσερα χρόνια γεμάτα, πολύ δημιουργικά, πολύ δύσκολα και πολύ όμορφα οφείλω να ομολογήσω. Η Κομοτηνή είναι μία αγαπητή πόλη πια για μένα. Οι Κομοτηναίοι είναι πολύ αγαπημένοι άνθρωποι, ακόμη κι εκείνοι που με πίκραναν είναι εξίσου αγαπημένοι όσο και οι άλλοι. Αλλά δεν θέλω να μιλήσω περισσότερο γι’ αυτό τώρα τουλάχιστον, ίσως κάποια άλλη φορά στο μέλλον.

ΠτΘ: Σίγουρα θα συναντήσατε δυσκολίες εκείνη την περίοδο και προσφέρατε πολλά… Βάλατε τις βάσεις για τη συνέχεια του έργου του…

Β.Κ.: Επανέρχομαι στην προηγούμενη απάντηση, γιατί δε θέλω να μιλήσω. Για τις βάσεις μόνο κι όχι για τη συνέχειά του. Δεν είναι η κατάλληλη στιγμή τώρα για να μιλήσω, θα ΄ρθει κάποια άλλη φορά η ώρα, η στιγμή για να το κάνω.

ΠτΘ: Πώς βλέπετε την πορεία και την εξέλιξη του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κομοτηνής;

Β.Κ.: Πολύ αρνητική.

ΠτΘ: Γιατί το λέτε αυτό; Τι πιστεύετε δηλαδή ότι φταίει;

Β.Κ.: Δεν χρειάζεται να είσαι φιλόσοφος και να κάνεις ειδικές αναλύσεις για να το καταλάβει κανείς. Δε θα έπρεπε να ρωτάτε εμένα, αλλά τους Κομοτηναίους. Νομίζω μετά βεβαιότητας ότι οι Κομοτηναίοι οι ίδιοι ξέρουν πολύ καλά εάν το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. είναι αναβαθμισμένο ή εάν είναι εντελώς ανύπαρκτο. Εγώ λείπω τόσα χρόνια μακριά. Ξέρω ότι ο απόηχος φτάνει, αυτός που φτάνει, παντού, σε όλη την Ελλάδα. Αλλά ρωτήστε καλύτερα τους Κομοτηναίους, θα σας απαντήσουν έγκυρα κι αυτό που θα σας πουν θα είναι πολύ σοβαρό και να το λάβετε υπ’ όψιν σας.

ΠτΘ: Δεν είναι όμως και πολλά τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. σήμερα που ξεχωρίζουν. Λίγα μόνο κάνουν καλές και σημαντικές δουλειές που διακρίνονται για τη στελέχωση τους και που σέβονται σαφώς το κοινό τους…

Β.Κ.: Αυτό είναι ένα άλλο θέμα. Σας απάντησα στην αρχή καθαρά θεατρολογικά. Όταν έλεγα προηγουμένως ότι η νέα εικοσαετία πρέπει να έχει νέα δεδομένα, αυτό εννοούσα. Εννοώ, βεβαίως, νέους όρους διαδρομής, ανανέωση του προσωπικού, αύξηση των οικονομικών κονδυλίων, αυστηρότερα κριτήρια επιλογής των Καλλιτεχνικών Διευθυντών, μεγαλύτερη ελευθερία δράσεων των καλλιτεχνικών διευθυντών εφόσον αυτή διαθέτουν τη γνώση, την πείρα και κατέχουν και την τέχνη της διοίκησης. Πρέπει, δηλαδή, να έχουν γνώσεις θεατρολογικές και να κατέχουν τα απαραίτητα προσόντα της διοίκησης. Όπως είπα και προηγουμένως, είναι μία σειρά από πολλά νέα μέτρα που πρέπει να θεσπιστούν έτσι ώστε να λειτουργήσουν τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. διαφορετικά στο μέλλον. Έτσι, βεβαίως, υπάρχουν πολλά ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. που λειτουργούν υποτυπωδώς αυτή τη στιγμή και υπάρχουν άλλα, τα οποία πραγματικά παράγουν σοβαρό και έγκυρο έργο σε πανελλήνια κλίμακα. Έτσι είναι η ζωή, απλώς η αφετηρία να είναι έγκυρη σε όλα, ενώ αυτή τη στιγμή δεν είναι.

ΠτΘ: Δεν είναι, επομένως, μόνο το οικονομικό το πρόβλημα, αλλά χρειάζεται να αγκαλιαστούν με άξιους συντελεστές που έχουν να προσφέρουν κάτι καινούργιο έτσι ώστε να γίνει μία ανανέωση και να επέλθει μία αναζωογόνηση…

Β.Κ.: Ξέρω πολύ καλά, ότι αυτοί που επιλέγουν τους διευθυντές, εάν η επιχείρηση αυτή ήταν δική τους, θα είχαν τα ίδια κριτήρια επιλογής των διευθυντών.

ΠτΘ: Τι έχετε να πείτε για το κλείσιμο των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. από την πολιτεία, που πιθανολογείται να γίνει μετά τη λήξη της προγραμματισμένης τους σύμβασης; Προβλέπετε κλείσιμο κάποιων;

Β.Κ.: Δεν νομίζω να υπάρξει κάποια διαφοροποίηση. Ενδεχομένως να υπάρχει, αλλά δεν έχω ακούσει τίποτα τέτοιο. Δεν ξέρω εάν υπάρχει κάτι τέτοιο, καθώς δεν έχω τη σχετική πληροφόρηση. Να κλείσουν μου φαίνεται δύσκολο και δεν είναι και σωστό. Απλώς να ληφθούν μέτρα ενίσχυσης, ώστε να ξαναβρούν το δημιουργικό δρόμο που πρέπει να έχουν πάντοτε αυτοί οι πολιτιστικοί φορείς. Μην ξεχνάτε, άλλωστε, ότι αυτοί οι φορείς έγιναν η μεγάλη αφορμή για να δημιουργηθούν έργα υποδομής στην επαρχία, πολύ έγκυρα και πολύ σοβαρά, να εκπαιδευτούν νέοι άνθρωποι στην επαγγελματική καταξίωση και σ’ ένα επαγγελματικό επίπεδο άξιο να προσφέρει υπηρεσίες στο θέατρο και με βάση αυτό ένα σωρό άλλα πράγματα γύρω από το επαγγελματικό θέατρο άρχισαν να λειτουργούν, να έχουν τη βοήθεια των ανθρώπων των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Θυμίζω τα μαθητικά φεστιβάλ, το θέατρο το μαθητικό. Είναι τεράστια η υπηρεσία που προσέφεραν τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. και κάθε ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. στην πόλη. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό, δεν είναι αυτός ο στόχος. Τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. έχουν πολλούς στόχους και πρέπει να τους υλοποιούν, με επαγγελματική επάρκεια μάλιστα.

ΠτΘ: Επειδή εσείς έχετε περάσει από κάποια ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, πιστεύετε ότι πληρούν τους στόχους τους πάντοτε ή κάποιες φορές παρεκκλίνουν;

Β.Κ.: Άλλο είναι τα οφθαλμοφανή ατοπήματα κάποιων ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. και άλλο είναι η μιζέρια, η γκρίνια και η κακή κριτική. Εγώ δεν θα μπω στον τομέα της μιζέριας. Λογικό είναι κάποια να προχωράνε με μεγαλύτερη ταχύτητα, κάποια με περισσότερο κύρος, πάντως και αυτά που δεν έχουν τη μέγιστη δυνατή απόδοση παράγουν ένα έργο αρκετά σοβαρό και προωθούν τις ιδέες των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Από εκεί και ύστερα εγώ αναφέρομαι κυρίως σε αυτά για τα οποία όλοι πλέον βλέπουν ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι δεν λειτουργούν, δεν παράγουν καν έργο, είναι ανύπαρκτα. Εκεί ας λάβει τα μέτρα της η πολιτεία, οι τοπικές αρχές να πάψουν πλέον να εθελοτυφλούν, να αλλάξουν κριτήρια, γιατί έτσι δεν προσφέρουν υπηρεσία στον τόπο.

Ξέρετε, ο πολιτισμός τιμωρεί πολύ αυστηρά, και αυτά που έχεις κερδίσει με πολύ κόπο και μόχθο, πολύ εύκολα από άστοχες ενέργειες μπορεί να τα χάσεις. Για να ξαναγυρίσεις έτσι στο προηγούμενο σημείο εκκίνησης, που είχες κατακτήσει, θα χρειαστείς διπλάσιο χρόνο και διπλάσια προσπάθεια. Γιατί άντε να μαζέψεις τώρα κακές συνήθειες, ανύπαρκτες καταστάσεις που δημιουργούνται μέσα από την δημοσιοϋπαλληλική αντίληψη. Η τέχνη δεν τα καταλαβαίνει αυτά, η τέχνη θέλει αφοσιωμένους ανθρώπους που δίνουν τη ζωή τους, θυσιάζουν κάτι από τον εαυτό τους, το πιο σοβαρό κομμάτι του εαυτού τους, δεν γίνεται αλλιώς. Δεν γίνεται, δεν βολεύεις κανέναν άνθρωπο, βολεύεις τη γνώμη σου ενδεχομένως, δεν βολεύεις πλέον το «θέατρο», δεν βολεύεις την παραγωγή έγκυρου έργου, δεν βολεύεις το στόχο για τον οποίο δημιουργήθηκαν τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.

ΠτΘ: Και τα λάθη όμως είναι ανθρώπινα, γίνονται κι αυτά. Όλα είναι μέσα στο πρόγραμμα κάποιων επιλογών, στον καθένα μας υπάρχουν αδυναμίες…

Β.Κ.: Τα λάθη είναι ανθρώπινα, όταν είναι ανθρώπινα, γιατί εδώ υπάρχουν και σκόπιμα λάθη. Υπάρχουν και λάθη πολλές φορές που είναι ευανάγνωστα από την αρχή. Γιατί όταν είναι δικές μας οι επιχειρήσεις, τα κριτήρια επιλογής των συνεργατών μας είναι αυστηρά, είναι προσεκτικά, πολλές φορές είναι εύστοχα και όταν είναι άστοχα αμέσως λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα, ώστε να τα διορθώσουμε στην πορεία. Γιατί τότε είμαστε πιο προσεκτικοί; Γιατί είναι δικά μας τα χρήματα; Όταν είναι του δημοσίου, των φορολογουμένων, είμαστε πιο ανοιχτόκαρδοι; Οι τσέπες μας είναι πιο εύκολα ανοιχτές; Όχι.

ΠτΘ: Παραλάβατε τη σκυτάλη της συνέχειας πριν λίγους μήνες στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Βέροιας. Ποιοι οι στόχοι σας;

Β.Κ.: Να αποκτήσει υψηλούς στόχους, να αποκτήσει κύρος στην ελληνική κοινωνία όχι μόνο στην τοπική, στην Βέροια, αλλά σε όλο τον ελληνικό χώρο. Να αποκτήσει αυτήν την αποδοχή που όλοι θέλουμε μέσα από το έργο, από την επιλογή των καλών συνεργατών, είτε κάποιοι είναι ηθοποιοί είτε σκηνοθέτες είτε μουσικοί και το έργο αυτό να αναγνωστεί πανελληνίως σαν ένα σωστό, έγκυρο έργο, σαν μία σοβαρή προσπάθεια ανέλιξης αυτού του θεάτρου. Με ενδιαφέρει, δηλαδή, το θέατρο της Βέροιας να αποκτήσει μία δυναμική τέτοια που να αναγνωρίζεται αμέσως από το καλό έργο που παράγεται εκεί.

ΠτΘ: Πώς νιώθετε που επιστρέφετε σ’ ένα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. με την ιδιότητα του Καλλιτεχνικού Διευθυντή;

Β.Κ.: Εγώ αγαπώ ιδιαιτέρως αυτή τη δουλειά και γι΄ αυτό την κάνω με το ίδιο πάθος που την έκανα παντού. Είναι κάτι που με αφορά, αν δεν το πίστευα δεν θα το έκανα. Πριν αναλάβω τη θέση αυτή ήμουν διευθυντής στο Κέντρο Αρχαίου Δράματος από την οποία θέση παραιτήθηκα για να αναλάβω τα νέα μου καθήκοντα στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Βέροιας.

ΠτΘ: Κάτι που σημαίνει ότι σας ενδιαφέρει η θεατρική αποκέντρωση…

Β.Κ.: Μ΄ ενδιαφέρει και ανέκαθεν μ΄ ενδιέφερε. Γιατί δεν μπορεί μέσα στο κέντρο που λέγεται Αθήνα να συνωστίζονται όλοι και να δημιουργείται μια αφόρητη κατάσταση προκειμένου να επαναλαμβάνει ο ένας τον άλλο. Πρέπει να ανανεωθούμε κι εμείς οι ίδιοι ως άνθρωποι του θεάτρου και να ανανεώσουμε και το ενδιαφέρον του κοινού με τις προτάσεις μας και τις ιδέες μας. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει να βρούμε νέους φορείς, κατάλληλους χώρους, να είμαστε καλοί γνώστες της επαγγελματικής δεοντολογίας, ώστε να ανταποκριθούμε στα αυξημένα αυτά καθήκοντα. Γιατί ουσιαστικά ένας καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ένας γενικός διευθυντής που πρέπει να κατέχει σε κάποιο βαθμό τα οικονομικά και τα τεχνικά, πολύ περισσότερο δε τα καλλιτεχνικά. Ειδάλλως δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος.

ΠτΘ: Παλιότερα κάνατε θέατρο και με την ιδιότητα του ηθοποιού. Θα θέλατε να επιστρέψετε στην υποκριτική;

Β.Κ.: Κάποιες φορές το σκέφτομαι με ιδιαίτερη αγάπη, αλλά δεν υπάρχει χρόνος. Αυτά με τα οποία ασχολούμαι τώρα απαιτούν πολύ χρόνο, σε θέλουν παρόντα 100% και πρέπει ν΄ αρχίσεις να κάνεις εκπτώσεις για να τα καταφέρεις. Είναι λιγάκι δύσκολο, θα ήθελα, μα δεν βλέπω πώς μπορώ να τα καταφέρω.

ΠτΘ: Ποια τα σχέδια σας για τον επόμενο χειμώνα στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. της Βέροιας;

Β.Κ.: Εδώ υπάρχει ένα προηγούμενο. Έχω αναλάβει τη διεύθυνση του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Βέροιας και συγχρόνως υπάρχει μια μεγάλη μαύρη τρύπα, οικονομική, και αυτό λιγάκι εμποδίζει τα σχέδιά μου. Πρέπει να βρεθεί μια λύση, ώστε οι προγραμματισμοί να υλοποιούνται με περισσότερη άνεση.

ΠτΘ: κύριε Κυρίτση, σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας. Ευχόμαστε να υλοποιηθούν όλοι οι στόχοι και τα όνειρα που έχετε για το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Βέροιας.

Β.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ πολύ.

Μπάμπης Καλπάνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.