«Ιδου, η Ροδοπη μας»

1.200 οικισμοί, τοποθεσίες και τοπωνύμια που καταγράφονται, μαζί με τα ονόματα ξεπερνούν τα 2.500 λήμματα, σε ένα βιβλίο που συμπεριλαμβάνει και τη λαϊκή και την τουρκική έκφραση που χαρακτήριζε ανέκαθεν την ευρύτερη περιοχή της Ροδόπης. Κίνητρο του δημοσιογράφου Τέλη Κελεσίδη, όπως ο ίδιος δήλωσε, για την έκδοση του βιβλίου του, ήταν η «τρέλα» και η αγάπη του για την περιοχή.

Πηγές του ήταν κυρίως οι γεροντότεροι άνθρωποι των χωριών, οι οποίοι του ξετύλιξαν σαν κουβάρι τις ιστορίες των τόπων τους.

Στο βιβλίο, που παρουσιάστηκε χθες σε συνέντευξη τύπου στο Τουριστικό Περίπτερο Νυμφαίας, αναφέρονται και χωριά που έχουν χαθεί, τα οποία ωστόσο υπάρχουν στα βιβλία και τα βρίσκουμε στους χάρτες, αλλά, όπως σημείωσε ο κ. Τέλης Κελεσίδης, «δυστυχώς πλέον εκεί υπάρχουν μόνο χαλάσματα».

Αξίζει να επισημανθεί ότι το βιβλίο «Ιδού, η Ροδόπη μας» θα έχει αξία σε δέκα χρόνια, όπως υπογράμμισε ο κ. Κελεσίδης, καθώς πολλές από τις τοποθεσίες που αναφέρονται στο βιβλίο θα χαθούν σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, γιατί βρίσκεται σε εξέλιξη ένα μεγάλο αναπτυξιακό πρόγραμμα στον Νομό μας, αυτό του Αναδασμού.

Στην έναρξη της συνέντευξης τύπου και της βιβλιοπαρουσίασης η κα Σοφία Μενεσελίδου, πρόεδρος της ΔΕΠΑΚ, ευχαρίστησε τον «καλό φίλο» Τέλη Κελεσίδη για την πρόσκληση να παρευρεθεί στη συνέντευξη και να μιλήσει με την ιδιότητα ενός ανθρώπου που διαχειρίζεται ένα κομμάτι του πολιτισμού αυτού του τόπου. «Όταν ξεκινήσαμε πριν από μερικούς μήνες με τον Δήμαρχο της πόλης μας, Τάσο Βαβατσικλή, να σχεδιάσουμε το πώς βλέπουμε τον πολιτισμό τα επόμενα χρόνια σ’ αυτόν τον τόπο. Ενα από τα σημεία στα οποία μου υπογράμμισε ότι θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση ήταν το ζήτημα των εκδόσεων όσον αφορά στην καταγραφή της ιστορίας, του πολιτισμού και όλων εκείνων των στοιχείων που είχαν μία ιδιαίτερη πολιτισμική αξία και που χάνονταν στο παρελθόν. Με πολύ μεγάλη χαρά πριν από κάποιους μήνες μου είπε ο Τέλης ότι σχεδόν ολοκληρώνει μια δουλειά χρόνων. Μια δουλειά που δικαιώνει όχι μόνο τον ίδιο προσωπικά, αλλά κι ένα κομμάτι αυτού του τόπου που θέλει να ευελπιστεί ότι το μέλλον του περνάει μέσα από ανθρώπους που έχουν συνείδηση της ταυτότητάς τους και κυρίως έχουν συνείδηση της κρισιμότητας της υπόθεσης που αφορά στη διάσωση της πολιτιστικής και ιστορικής μας κληρονομιάς. Ενας τόπος που έχει ανθρώπους, είτε ως μεμονωμένες οντότητες είτε ως οργανωμένοι φορείς, επιλέγουν συνειδητά να δαπανήσουν χρόνο και κόπο για να σώσουν τα στοιχεία εκείνα του πολιτισμού του που έχουν αξία και σημασία, νομίζω ότι δεν έχει να φοβάται τίποτα απολύτως».

Στη συνέχεια η κα Μενεσελίδου εξέφρασε στον κ. Τέλη Κελεσίδη την μεγάλη της χαρά, τα συγχαρητήρια και τις ευχές και του Δημάρχου της πόλης μας γι’ αυτήν τη δουλειά του και του ευχήθηκε να έχει την ψυχική δύναμη και κυρίως τον ενθουσιασμό που απαιτείται για να μπορέσει να συνεχιστεί αυτή η πολύ σημαντική δουλειά που έχει ξεκινήσει. Η κα Μενεσελίδου σημείωσε για τους ανθρώπους που θα πάρουν στα χέρια τους το βιβλίο: «Είναι σίγουρο ότι θα μαγευτούν γιατί θα συναντήσουν κομμάτια αυτού του τόπου χαμένα στο παρελθόν, αλλά τόσο επίκαιρα και τόσο αναγκαία, για να μπορέσουμε να έχουμε προοπτική».

Στη συνέχεια πήρε το λόγο ο κ. Γεράσιμος Κέκκερης, Αν. Καθηγητής ΔΠΘ, ο οποίος διαπίστωσε, όπως είπε, μία αναζωογόνηση του εκδοτικού ενδιαφέροντος για την περιοχή: «Από την ενασχόλησή μου με τη γνωστή ιστοσελίδα «Θράκη- Γη του Ορφέα» είχα από την αρχή ένα πρόβλημα, ότι δεν έβρισκα βιβλία για την περιοχή μας, κι επειδή είμαι και Κομοτηναίος θα ήθελα να τα βάλω κατά προτεραιότητα στην ιστοσελίδα. Αλλά δυστυχώς δεν έβρισκα, έβρισκα μόνο πολύ παλιά. Αντίθετα, οι όμοροι νομοί είχαν και έχουν μία παραγωγή εντυπωσιακών εντύπων, τα οποία αναδεικνύουν την περιοχή τους και τις πόλεις τους. Τα τελευταία δύο χρόνια ωστόσο διαπίστωσα μία αναζωογόνηση του εκδοτικού ενδιαφέροντος. Υπάρχουν πλέον βιβλία, όπως του κυρίου Ερελιάδη για τα αρωματικά φυτά της Ροδόπης, το παρόν βιβλίο του κυρίου Κελεσίδη, που παρουσιάζουμε, του κυρίου Πανδρευμένου την πολύ ωραία έκδοση για την οδό Αγίου Αθανασίου Διάκου και επίσης πληροφορούμαι ότι υπάρχει ένα υπό έκδοση που αφορά στην ιστορία των οδών της Κομοτηνής. Διαπιστώνω, λοιπόν, μία αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος ιδιαίτερα για την παλιά Κομοτηνή και μια αναθέρμανση της παλιάς γειτονιάς, όπως πρόσφατα έχει πει και ο κ. Δήμαρχος. Ο συγγραφέας λέει στον πρόλογο του ότι μέσα από μια εκπομπή στο ραδιόφωνο παλαιότερα έκανε τις πρώτες του βόλτες στα χωριά. Αυτό που πραγματικά έκανε είναι ότι πήρε χάρτες παλιούς και καινούργιους, κατέγραψε όλα τα τοπωνύμια, έτρεξε και ρώτησε για την ιστορία του κάθε τοπωνυμίου. Εκείνο που θα διακρίνω είναι οι φωτογραφίες του. Ως τώρα είχαμε συνηθίσει για το Νομό μας παλιές φωτογραφίες στο άλμπουμ του κυρίου Γαρυφάλλου «Αναμνήσεις από την Κομοτηνή», μία έκδοση της Νομαρχίας το 1991, η οποία όμως είχε περισσότερο εικόνες από την περιοχή με κτίρια. Οι φωτογραφίες που βλέπουμε στο σημερινό βιβλίο έχουν επίκεντρο περισσότερο τους ανθρώπους και είναι νεότερες. Έχουμε ένα κενό σε παλιές φωτογραφίες της περιοχής και τα αρχεία των παλιών φωτογράφων δεν μπορούμε να τα εντοπίσουμε εύκολα. Το μεγαλύτερο αρχείο, αυτό του κυρίου Παπαζέχου έχει χαθεί, υπάρχουν όμως αρκετοί ιδιώτες που έχουν φωτογραφίες του και φαντάζομαι πως θα τις δούμε στο μέλλον. Οι φωτογραφίες του εν λόγω βιβλίου, λοιπόν, εστιάζουν στους ανθρώπους και μας ξυπνούν πολλές ενθυμήσεις. Το βιβλίο αναδεικνύει την περιοχή, μας θυμίζει ορισμένα τοπωνύμια που χάθηκαν, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο και, εκτός των άλλων, για τους τυχόν ξεναγούς στην περιοχή. Επίσης, εκείνο που το διακρίνει είναι ότι το υλικό του είναι πρωτογενές.

Όταν κάνουμε έρευνα, αυτό που κάνουμε συνήθως είναι να βρίσκουμε υλικό συναφές και να προσθέτουμε κάτι παραπάνω. Κι όταν αρκετοί συγγραφείς ασχοληθούν με το θέμα αυτό γίνεται ένα άλμα. Ο κύριος Κελεσίδης θα έλεγα ότι έκανε από μόνος του το άλμα. Συνέλεξε πολύ υλικό, το βιβλίο του είναι υπερπλήρες. Το βιβλίο θα πρέπει να μοιραστεί κυρίως σε τουριστικούς φορείς και σε όσους ασχολούνται με τον τουρισμό στην πόλη μας, για να μπορέσουν να δώσουν ενδιαφέροντα στοιχεία στους πελάτες τους. Στους όμορους Νομούς έχουν γίνει παρόμοιες εκδοτικές προσπάθειες όπως η «Ιστορία των Φαρμακοποιών» που εκδόθηκε από τον κ. Κηπούρη στην Αλεξανδρούπολη και στην Ξάνθη για η ιστορία των φωτογράφων της περιοχής. Όλα αυτά συντελούν στην ανάδειξη της περιοχής. Μέσα από την ιστοσελίδα του κ. Κέκκερη, όπως ο ίδιος επεσήμανε, παρατήρησε πολλούς ερευνητικούς φορείς που μπαίνουν στη σελίδα και συλλέγουν στοιχεία. «Τα τελευταία χρόνια έχει αναθερμανθεί το συγγραφικό έργο για τη Θράκη και παρόμοιες προσπάθειες όπως το σημερινό βιβλίο ή σαν τις άλλες που ανέφερα προκαλούν ένα ενδιαφέρον και διαφημίζουν την περιοχή μας», είπε και τελειώνοντας ο κ. Κέκκερης, αναφερόμενος στο συγγραφέα, σημείωσε επίσης ότι «δεν τον είχαμε συνηθίσει ως συγγραφέα, αλλά ανέδειξε ένα πάθος, μία τόλμη, ένα ερευνητικό μένος και έδειξε την πνευματική του δύναμη».

Τέλος, ο κ. Τέλης Κελεσίδης, εμφανώς συγκινημένος για την έκδοση του βιβλίου του, παίρνοντας τον λόγο αναφέρθηκε στο υλικό που χρησιμοποίησε για την έκδοση του βιβλίου του.

Πριν από δεκατρία περίπου χρόνια, στο ραδιοφωνικό σταθμό «Δίαυλος» της Κομοτηνής, ξεκίνησα μία εκπομπή από την οποία παρουσιαζόταν οι οικισμοί της Ροδόπης. Πήγαινα επιτόπου και μιλούσα με τον πρόεδρο της Κοινότητας, τον πρόεδρο του Πολιτιστικού ή Αγροτικού Συλλόγου, τον παπά και τον χότζα του χωριού και φυσικά τους ίδιους τους κατοίκους. Άκουγα τα προβλήματα, τις προοπτικές των οικισμών, αλλά περισσότερο με συγκινούσαν οι μικρές καθημερινές ιστορίες τους, για το ίδιο το χωριό, τις τοποθεσίες που είχαν μία ιδιαίτερη αναφορά, και φυσικά τα “μασάλια” που διηγιόταν οι γεροντότεροι.

Αυτό το υλικό ήταν μία πρώτη αφορμή για να ξεκινήσω αυτήν την έκδοση. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, από τη Νομαρχία πλέον, αυτό το υλικό άρχισε να εμπλουτίζεται ακόμη περισσότερο με τα διάφορα τοπωνύμια, με τις τοποθεσίες που υπήρχαν εκεί. Πολλοί ήταν εκείνοι που άνοιξαν τα σεντούκια τους, φίλοι και συγγενείς, για να του παραχωρήσουν φωτογραφίες «έβγαλαν ουσιαστικά τον πολιτισμό έξω από τα σεντούκια τους», σημείωσε ο κ. Κελεσίδης.

Και όταν από το σεντούκι του χρόνου βγαίνουν μνήμες και θύμησες η αποτύπωσή τους σε ένα βιβλίο είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής στον τόπο και τους ανθρώπους του.

Μπάμπης Καλπάνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.