Εθιμα με… παλη στην ορεινη Ροδοπη

Ενα παλιό έθιμο αναβιώνει το τριήμερο 1-3 Αυγούστου στη θέση «Χίλια» στην ορεινή Ροδόπη ο Μειονοτικός Εκπολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος «Χίλια». Το έθιμο έχει τις ρίζες του στη γιορτή των «Κιζιλμπάσηδων» της Θράκης, των Πομάκων. Οι παλαιστές φορούν στενά, μαύρα δερμάτινα παντελόνια, τα λεγόμενα «κισμπέτ», και μένοντας γυμνοί από τη μέση και πάνω αλείφουν το σώμα τους με λάδι, ενώ η αντανάκλαση που δημιουργούν οι ακτίνες του ήλιου, όταν πέφτουν πάνω στο σώμα, ζαλίζει τον αντίπαλο.

Η γιορτή είναι συνδεδεμένη με την πίστη, των Πομάκων στο Τάγμα των Κιζιλμπάσηδων, ενσωματώνοντας στο διάβα των χρόνων κώδικες από μουσουλμανικές, χριστιανικές και αρχέγονες αντιλήψεις. Η διαδικασία δε της πάλης δεν διαφέρει καθόλου από την αρχαία πάλη της Θράκης, ενώ νικητής είναι αυτός που θα κατορθώσει τελικά να σταθεί όρθιος».

Τους αγώνες παρακολουθούν μουσουλμάνοι και χριστιανοί. Οι επισκέπτες κάθε χρόνο ανέρχονται σε πέντε χιλιάδες περίπου, οι πιο πολλοί είναι Πομάκοι που έρχονται από κάθε περιοχή όπου ζουν, για να συμμετάσχουν σε ένα λαϊκό δρώμενο που είναι συνδεδεμένο με τη θρησκεία τους. Τους αγώνες πάλης, όμως, τους παρακολουθούν και άλλοι μουσουλμάνοι της περιοχής, είτε από αγάπη για το άθλημα είτε για τα στοιχήματα που πέφτουν κατά τη διάρκεια των αγώνων για το ποιος θα είναι ο νικητής. Οι χριστιανοί επισκέπτες έχουν άλλα κίνητρα. Προσεγγίζουν το έθιμο κυρίως για να το καταγράψουν και να το ερευνήσουν.

Η γιορτή αυτή είναι συνδεδεμένη με την πίστη μιας μερίδας Πομάκων, που ανήκουν στο τάγμα των Κιζιλμπάσηδων ή Μπεκτασήδων.

Οι Πομάκοι αυτοί, περίπου δύο χιλιάδες άτομα, είναι αιρετικοί μουσουλμάνοι, που μόνο φαινομενικά είναι ενταγμένοι στο ορθόδοξο ισλάμ. Ζουν στο μικρό και στο μεγάλο Δέρειο, στη Χλόη, στο Γονικό, στο Χαμηλό, στην Άνω και Κάτω Καμπή, στον Κόρομβο, στο Μικράκιο, αλλά και σε άλλους οικισμούς της Θράκης.

Οι Κιζιλμπάσηδες της Θράκης αποτελούν ένα μοναδικό για την περιοχή φαινόμενο, καθώς έχουν ενσωματωθεί, σε ένα ιδιόμορφο τούρκο – μουσουλμανικό θρησκευτικό σύστημα, χριστιανικές αλλά και αρχέγονες αντιλήψεις για τη ζωή, τη φύση και τον κόσμο.

Οι Κιζιλμπάσηδες Πομάκοι τηρούν εορτολόγιο, το οποίο βασίζεται στο χριστιανισμό. Οι γιορτές τους είναι ακίνητες, δεν συμπεριλαμβάνονται στο εορτολόγιο των σουνιτών μουσουλμάνων και πραγματοποιούνται σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο του αντίστοιχου χριστιανικού εορτολογίου, δηλαδή 13 ημέρες μετά τη γιορτή του συγκεκριμένου αγίου στο νέο χριστιανικό ημερολόγιο.

Μία από τις τοπικές γιορτές των Κιζιλμπάσηδων της Θράκης είναι η γιορτή «Γιαγλά» κατά τη διάρκεια της οποίας γίνονται οι αγώνες πάλης. Το λαϊκό αυτό δρώμενο έχει θρησκευτικό χαρακτήρα και πραγματοποιείται στην τοποθεσία «Χίλια» που βρίσκεται περίπου 20 χλμ βόρεια της Ρούσσας, σε απόσταση 3 χλμ από τη Βουλγαρία, στα σύνορα των νομών Έβρου και Ροδόπης.

Θυμούνται με αυτόν τον τρόπο οι Κιζιλμπάσηδες Πομάκοι μία πολεμική αναμέτρησή τους με τους ορθόδοξους μουσουλμάνους, κατά την οποία νικήθηκαν, παρόλο που πολέμησαν με αυτοθυσία και γενναιότητα. Η αναβίωση της μάχης εκείνης σήμερα εμπεριέχει ένα συμβολικό χαρακτήρα στη συνείδησή τους. Οι αγώνες πάλης είναι ένας ύμνος στο Θεό, στο διαρκή αγώνα για την επικράτηση του καλού, στην αυταπάρνηση και στην αυτοθυσία.

Το πανηγύρι διαρκεί τρεις μέρες, με αποκορύφωμα την 3η Αυγούστου. Κατά τη διάρκεια της πρώτης και δεύτερης ημέρας ετοιμάζουν τα αυτοσχέδια και πρόχειρα κατασκευασμένα στέγαστρα, ενώ τα βράδια προσεύχονται, πραγματοποιώντας τις θρησκευτικές τους τελετές, στη Ρούσσα.

Σήμερα τη διοργάνωση την έχουν αναλάβει οι τοπικοί φορείς, μαζί με συλλόγους που έχουν ιδρυθεί αποκλειστικά γι΄ αυτό το σκοπό, από νέους της περιοχής και άλλους μουσουλμάνους ενός τέτοιος είναι ο Μειονοτικός Εκπολιτιστικός και Μορφωτικός Σύλλογος «Χίλια» με τους ιδρύσεως το 1997 ο οποίος διοργανώνει τις ομώνυμες εκδηλώσεις.

Την προσεχή Κυριακή 3 Αυγούστου είναι η κεντρική ημέρα της γιορτής. Την ημέρα αυτή γίνονται συναντήσεις ανθρώπων από γειτονικά χωριά, ανταλλάσσονται νέα και πραγματοποιούνται αγοροπωλησίες.

Μια γιορτή που πραγματοποιείται τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου και αποτελεί λαϊκή έκφραση μιας ιδιόμορφης θρησκευτικής πίστης των Κιζιλμπάσηδων Πομάκων της Θράκης. Μια γιορτή που θα αντέξει στο χρόνο…

Μπάμπης Καλπάνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.