«Και λες, και κλαις, και χαιρεσαι…»
Σε μία εποχή όπου οι πολιτισμένοι λαοί της δύσης προσπαθούν να επιβάλλουν την παντοκρατορία τους σκοτώνοντας χιλιάδες ψυχές, ισοπεδώνοντας πόλεις κι αφανίζοντας πολιτισμούς και κουλτούρες, εκδηλώσεις γνήσιου πολιτισμού που έχουν ως στόχο την γνωριμία με τις αξίες και αρχές των προγόνων μας αποτελούν απάντηση στα σχέδιά τους.
Πριν από λίγες ημέρες στα Σούρμενα Αττικής αναβίωσε το έθιμο «σα ταφία» που έφεραν από την πατρίδα τους οι κάτοικοί της. Είναι ένα έθιμο που συμφιλιώνει με την ιδέα του θανάτου, που στηρίζεται στην πίστη της Ανάστασης του Κυρίου και των νεκρών. Οι Πόντιοι, λοιπόν, της περιοχής του Ελληνικού, και ειδικά των Σουρμένων, την ημέρα της γιορτής του Θωμά βιώνουν το ταφικό έθιμο. Κανονικά το έθιμο γινόταν τη δεύτερη μέρα του Πάσχα. Επειδή όμως τα Σούρμενα στον Πόντο απείχαν πολύ από το κέντρο και οι παπάδες ήταν λίγοι, ο παπάς στην περιοχή τους έφθανε ανήμερα του Θωμά και έτσι επικράτησε στα Σούρμενα το έθιμο να γίνεται του Θωμά.
Τα Σούρμενα ήταν παραλιακή πόλη του Εύξεινου Πόντου, σε απόσταση 35 χιλιομέτρων από την Τραπεζούντα με πληθυσμό 10.000 κατοίκους. Στην περιοχή ιδιαίτερα είχε αναπτυχθεί η ιστιοφόρος ναυτιλία και οι ναυπηγικές εργασίες. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή μία ομάδα Σουμερνιωτών αποτελούμενη από 15 περίπου οικογένειες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή που την ονόμασαν Σούρμενα, τιμώντας έτσι την αλησμόνητη πατρίδα τους.
Σύμφωνα με το έθιμο, την ημέρα αυτή οι νοικοκυρές ετοιμάζουν από νωρίς ένα ταψί με τρόφιμα, τσουρέκια, αυγά, μεζέδες και ούζο και τα πηγαίνουν στην εκκλησία. Όταν σχολάσει η λειτουργία όλοι μαζί κατευθύνονται στο νεκροταφείο της περιοχής. Ο καθένας πηγαίνει στον τάφο των δικών του ανθρώπων και ακουμπάει επάνω τα τρόφιμα και το ούζο και περιμένει τον παπά να κάνει το τρισάγιο. Μετά το τρισάγιο οι συγγενείς προσφέρουν σε όλους ούζο και μεζέδες τρώνε και πίνουν γύρω από τον τάφο και εύχονται να τον συγχωρέσει ο θεός. Και αυτό δεν είναι παράταιρο, διότι έτσι τιμούν το νεκρό, τον εγκωμιάζουν, θυμούνται τις χάρες του, τον αισθάνονται αναστημένο και μετά, σαν συνέχεια της αναστάσιμης χαράς, έρχεται το τραγούδι, το γλέντι, ο χορός.
Η σύνδεση των ταφικών εθίμων με τις συνήθειες των ζώντων συγγενών και φίλων επιχειρείται σε μια προσπάθεια να κοινωνήσει ο εκλιπών τις χαρές όσων απέμειναν πίσω. Αν λοιπόν ο αποθανών αγαπούσε το τραγούδι οι φίλοι του τραγουδούν με τη συνοδεία λύρας. Γιατί η λύρα για τον Πόντιο δεν είναι μόνο μέσο διασκέδασης, είναι τρόπος έκφρασης που τον συνοδεύει σε όλες τις φάσεις της ζωής του.
Και ο ίδιος από εκεί που βρίσκεται απευθύνει κι αυτός τραγούδι στους εναπομείναντες:
Λένε πως στον Πόντο πήγαιναν στα διπλανά λιβάδια και γλεντούσαν τρώγοντας πίνοντας και χορεύοντας όλη μέρα. Σήμερα στα Σούρμενα, όπου γίνεται η αναβίωση, ακολουθεί πλήθος εκδηλώσεων.
Συμμετοχή του Πολιτιστικού Ομίλου Ποντίων Θρυλορίου «Η Κερασούντα και το Γάρς» στις εκδηλώσεις
Με την παράσταση των «Μωμογέρων» συμμετείχε ο Όμιλος Ποντίων Θρυλορίου αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στο πολυπληθές ακροατήριο. Με τις καλύτερες όμως εντυπώσεις επέστρεψαν και τα μέλη του Ομίλου ως προς τη διοργάνωση των εκδηλώσεων. «Ήταν μία σημαντική εμπειρία η συμμετοχή μας σε αυτές τις εκδηλώσεις. Εκείνο που μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα ήταν οι υποδομές του Συλλόγου, η οργάνωση, η υπευθυνότητα και η συνεργασία που έδειξαν τα μέλη του Συλλόγου «Ένωση Ποντίων Σουρμενίων». Θεωρούμε ότι δίκαια το «ταφικό έθιμο» και οι εκδηλώσεις που το συνοδεύουν είναι σημείο για τα πολιτιστικά δρώμενα των Ποντίων», τόνισε η Πρόεδρος του Ομίλου κ. Μαυρίδου Χρύσα.
Για να μη σβήσει η μνήμη, ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια λάθη, η μετάδοση της ιστορίας και του πολιτισμού αποτελεί τη βάση για έναν κόσμο, όπου η ειρήνη θα πρυτανεύσει.
Και οι Πόντιοι των Σουρμένων αγωνίζονται προς την κατεύθυνση αυτή. Για να μη ξαναζήσει η ανθρωπότητα τη φρίκη ενός πολέμου, όπως αυτού που είδαμε στο Ιράκ, αγωνίζονται μέσα από τις δραστηριότητες των συλλόγων να μεταδώσουν την ιστορία και τον πολιτισμό τους στις επόμενες γενιές.
Α.Π.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
