Μεγαλη Τεταρτη: Το μυστηριο του Αγιου Ευχελαιου

Μεγάλη Τετάρτη σήμερα και η Εκκλησία, ετοιμάζει τους πιστούς για το διήμερο των παθών του κυρίου που σημειώνουν και τη δική μας πνευματική ανάταση μέσα από το βίωμα αυτού του θείου δράματος. Το σημερινό ευχέλαιο στις εκκλησίες, είναι μια ανάπαυλα της προσευχής των ημερών, για να φτάσει αύριο και μεθαύριο η ψυχή μας στα ανώτερα δυνατά όρια της ανθρώπινης ανάτασης και της θεϊκής ταύτισης. Γιατί και τον πιο σκληροτράχηλο άνθρωπο, θα αγγίξει το «άρον άρον σταύρωσον αυτόν» και το «σήμερον κρεμάται επί ξύλου». Η ανθρώπινη ψυχή λιώνει, ο εγωισμός μας διαλύεται και η προσευχή μας ανεβαίνει ως θυμίαμα στον Ουρανό, στην κορύφωση του θείου δράματος και αυτό, ακριβώς γιατί είναι θείον. Γιατί η ψυχή συναισθάνεται ότι αυτή είναι η υπέρτατη θυσία όχι ενός ανθρώπου, – άνθρωποι άπειροι θυσιάζονται – αλλά του ίδιου του Θεού και για ένα λόγο σπουδαιότατο: Για να σώσει το πανανθρώπινο γένος από τον αποκλεισμό του, απ΄ την αιωνιότητα. Και αν ακόμα το μυαλό του ανθρώπου δεν κατανοεί το μυστήριο της Σταυρικής Θυσίας του Θεού, η ψυχή του το νοιώθει και αυτή είναι που ανεβαίνει προς το Θεό τούτο το διήμερο της Μ. Πέμπτης και Παρασκευής.

Οι μαθητές, σύμφωνα με τις υποδείξεις του Χριστού, έχουν ετοιμάσει το ανώγειο, έχουν στρώσει το τραπέζι του Μυστικού Δείπνου για να γιορτάσουν μαζί με τον διδάσκαλο το Πάσχα. Πριν όμως καθίσουν γύρω από το στρωμένο τραπέζι, ο Ιησούς βγάζει το ιμάτιό του, περιζώνεται το λέντιο (πετσέτα) και πλένει τα πόδια των μαθητών Του, που απορούν γι αυτή Του την ενέργεια. Ήταν βέβαια συνήθεια της εποχής εκείνης, όταν κάποιοι προσέρχονταν σε επίσημο δείπνο, οι δούλοι του οικοδεσπότη να πλένουν τα πόδια των προσκεκλημένων, ιδίως αν ήταν σκονισμένα από την οδοιπορία.

Εδώ όμως αναλαμβάνει αυτή την διακονία ο Κύριος. Άλλωστε δεν υπήρχε θέμα σωματικής καθαριότητας, όπως ο ίδιος ετόνισε: «υμείς καθαροί εστέ, αλλ ουχί πάντες». Ο σκοπός αυτής της πράξεώς Του ήταν να διδάξει έμπρακτα στους μαθητές την ταπείνωση, την αγάπη και το πνεύμα της διακονίας. Αυτό αναλαμβάνει στην συνέχεια να τους εξηγήσει λέγοντας ότι θα πρέπει να ενεργούν σύμφωνα με το υπόδειγμα που τους έδειξε: «ο μείζων εν υμίν γενέσθω ως ο νεώτερος και ο ηγούμενος ως ο διακονών».

Η θέση του ηγέτη, σύμφωνα με τον λόγο του Χριστού, είναι θέση ευθύνης, είναι διακονία προς τους κατώτερους. Δεν είναι ευκαιρία για έπαρση ούτε για επίδειξη δυνάμεως, είναι πρόκληση να αναλάβει με ταπείνωση και με αγάπη να διακονήσει τους αδελφούς του. Αντίθετα, «οι βασιλείς των εθνών κυριεύουσιν αυτών και οι εξουσιάζοντες αυτών ευεργέται καλούνται».

Ο Χριστός δεν διακόνησε μόνο τους μαθητές Του, αλλά ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Ταπεινώθηκε τόσο, ώστε να χωρέσει μέσα στα ανθρώπινα μέτρα. Ζώστηκε το λέντιο της αγάπης και με το ύδωρ της φιλανθρωπίας Του ξέπλυνε τις αμαρτίες όλων μας. Αυτό μας λέει και το τροπάριο της ημέρας: «Ο λίμνας και πηγάς και θαλάσσας ποιήσας, ταπείνωσιν ημάς εκπαιδεύων αρίστην, λεντίω ζωννύμενος, μαθητών πόδας ένιψε, ταπεινούμενος υπερβολή ευσπλαγχνίας και υψών ημάς από βαράθρων κακίας, ο μόνος φιλάνθρωπος». Η σταυρική Του θυσία δεν είναι τίποτα άλλο, παρά η κορύφωση της εν αγάπη και ταπεινώσει διακονίας Του προς εμάς.

Στην αιώνια πάλη των ανθρώπων για ανύψωση, για προβολή, δόξα και εκτίμηση, ο Χριστός ανατρέπει τα κατεστημένα, προσφέρει ένα πνευματικό κριτήριο για να εκτιμήσουμε τον κόσμο, τους ανθρώπους, τους εαυτούς μας, ένα διαφορετικό μέτρο για να μετρήσουμε το ανάστημά μας. Το μέτρο της αγάπης προς τον αδελφό, που υπαγορεύει την ταπείνωση, την διακονία, την θυσία.

Είναι αυτονόητο ότι τα κριτήρια του Θεού διαφέρουν εντελώς από τα κριτήρια των ανθρώπων. Αυτό ποτέ δεν θα αλλάξει. Εκείνο που έχει όμως σημασία είναι τι εμείς θα διαλέξουμε. Η ευεργεσία του Θεού για την εν αγάπη ένωσή μας μαζί Του προσφέρεται αφειδώλευτα σε όλους ανεξαιρέτως. Η επιλογή είναι δική μας, εντελώς ελεύθερη. Μπορούμε, μαζί με τους μαθητές, να δεχθούμε την προτροπή του Χριστού και να γίνουμε μιμητές Του, διάκονοι πάντων. Ή, σαν τον Ιούδα, να αρνηθούμε την ευκαιρία που τούτες τις ημέρες μας προσφέρει, να γίνουμε υπηρέτες των παθών που μας κυριεύουν, να κινηθούμε εγωιστικά και να δεχτούμε τα τριάκοντα αργύρια των εκάστοτε φαρισαίων.

Ετσι, λοιπόν, την Μεγάλη Τετάρτη το πρωί γίνεται η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία και το απόγευμα ή το βράδυ γίνεται το Μυστήριο του Αγίου Ευχελαίου, όπου ο παπάς διαβάζει επτά Ευαγγέλια κι επτά ευχές για να ευλογήσει λάδι που το χρησιμοποιούμε για τη θεραπεία ψυχικών και σωματικών ασθενειών. Μετά την ακολουθία του Ευχελαίου ο ιερέας σταυρώνει τους πιστούς με λάδι στο μέτωπο, τα μάγουλα, το πρόσωπο και τα χέρια.

Το ευχέλαιο, που γίνεται στις εκκλησίες, σε μερικούς τόπους, όπως στον Πόντο, γινόταν και στο σπίτι. Στα αντικείμενα που ευλογούνται στη διάρκεια αυτής της τελετής, αποδίδεται ξεχωριστή θεία ιδιότητα και δύναμη.

Στα Κοτύωρα, ο παπάς τη Μεγάλη Τετάρτη, γύριζε στα σπίτια για ευχέλαιο. Είχαν σε κάθε σπίτι, έτοιμα αυγά ωμά, αλεύρι και αλάτι. Ο παπάς τους έκανε ευχέλαιο και τη Μεγάλη Πέμπτη αφού έβαφαν τα αυγά, τα πήγαιναν μαζί με το “ευχελιασμένο” αλεύρι και το αλάτι, στην Εκκλησία στον Εσπερινό, μέσα σε καλαθάκια σκεπασμένα καλά με πανί.

Στη Σπάρτη, τρώνε κάθε πρωί, ένα κομμάτι από αυτό το αλεύρι. Τότε παρασκευάζεται και η νέα ζύμη, το προζύμι της χρονιάς.

Η ζύμη του ψωμιού, μπορεί λόγω πολυκαιρίας και μακρόχρονης χρήσης να χάσει την αρχική της δύναμη και καθαρότητα. Για αυτό πρέπει να ανανεωθεί και να αποκτήσει νέα πλήρη δύναμη.

Έτσι στην Αθήνα, τη Μεγάλη Τετάρτη, η εκκλησάρισσα, πήγαινε από σπίτι σε σπίτι και μάζωνε αλεύρι και το ζύμωνε χωρίς προζύμι. Ο παπάς, ακουμπούσε απάνω το Σταυρό με το Τίμιο Ξύλο και το ζυμάρι ανέβαινε. Αυτό θα ήταν το προζύμι της χρονιάς. Η εκκλησάρισσα το μοίραζε κατόπιν στα σπίτια. Με αυτό, ζυμώνουν και τις κουλούρες της Λαμπρής.

Επιμέλεια: Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.