«Ο Ταξιδευτης του Βοσπορου»

Ανοίγει όσο πάει ο κύκλος της τέχνης στην περιφέρεια. Ειδικά για την τέχνη του λόγου και ειδικά για τον τόπο μας η κίνηση ενίοτε αντιστρέφεται και μικροί μικροί ομόκεντροι κύκλοι ξετυλίγονται από τις πόλεις μας και απλώνονται παντού.

Αρκετοί οι λογοτέχνες με ορμητήριο το Βορρά που καταξιώθηκαν στα λογοτεχνικά πράγματα μέσα από τα βιβλία τους. Ένας από αυτούς και ο Πασχάλης Λαμπαρδής, που γεννήθηκε στις Σέρρες και κατοικεί στην Αλεξανδρούπολη. Δεύτερο τέκνο του συγγραφικού οίστρου του ηλεκτρολόγου μηχανικού και συγγραφέα «Ο Ταξιδευτής του Βοσπόρου», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιωλκός .

Παρόλο που το δεύτερο αυτό βιβλίο του Πασχάλη Λαμπαρδή είναι προσφάτως εκδοθέν, βρίσκεται ήδη στην έκτη έκδοση και πηγαίνει πολύ καλά, απασχολώντας και την αθηνοκεντρική, θα λέγαμε, κριτική και αφού έδρεψε δάφνες και το Βραβείο Λογοτεχνίας και Πνευματικών Αξιών από την Ελληνική Εταιρεία Χριστιανικών Γραμμάτων.

Πρόκειται για ιστορικό μυθιστόρημα, παράλληλο ταξίδι στον κόσμο της ιστορίας και του μύθου. Αφορά τον γόνο των Κομνηνών της Τραπεζούντας, τον Άγγελο Κομνηνό «που κουβαλά στις φλέβες του το μεράκι του Έλληνα Οδυσσέα». Σημαδιακή η πορεία του Κομνηνού, όσο και τραγική, με ολόκληρο τον πλούτο της γνώσης και της θυσίας και του έρωτα.

Και, όπως σημειώνει και ο Νίκος Ζερβόπουλος σε κριτική του για τον «Ταξιδευτή», η συμβίωση των δύο ηρώων στο μυθιστόρημα, του Άγγελου Κομνηνού και του Ομάρ Ντενίς, «αποτελεί ένα πολύ αισιόδοξο μήνυμα για την εποχή μας, που θέλει τον Ξένο συμπολίτη, τον Άγνωστο συνοδοιπόρο και τον Άλλο συνάνθρωπο».

ΠτΘ: κ. Λαμπαρδή, το βιβλίο διαβάζεται σε ρυθμούς γρήγορους, στ΄ αλήθεια το «καταναλώνει» ο αναγνώστης. Ο βασικός ήρωας του βιβλίου σας, εξάλλου, αναλίσκεται με την τέχνη, και αυτό έρχεται ως μια πολύ θετική απάντηση σε όσα τεκταίνονται στην εποχή μας, ως μια πολύ σαγηνευτική παραμυθία που αντέχει στους κραδασμούς των καιρών και των αιώνων. Έτσι αισθάνεστε κι εσείς και γι΄ αυτό το λόγο ο ήρωάς σας ασχολείται με τη ζωγραφική;

Π.Λ.: Είναι αλήθεια πως μέσα από τη δημιουργία ο άνθρωπος μπορεί να δώσει πολλά μηνύματα και σκέψεις για το τι μπορεί να συμβεί στην ανθρωπότητα. Μέσα από τη δημιουργία γεννάται η ομορφιά του κόσμου, ο πλούτος του κόσμου. Ο ήρωάς μου είναι ζωγράφος και γυρίζει τον κόσμο για να μπορεί να αναδείξει μέσα από τους πίνακές του την ομορφιά του κόσμου.

ΠτΘ: Θα μπορούσε, λοιπόν, να πει κανείς ότι το μυθιστόρημά σας είναι ένα μυθιστόρημα για την τέχνη, καθώς πραγματεύεστε το ζήτημα της τέχνης και καταλήγετε σ΄ αυτήν, που συντελεί στα πιο όμορφα ταξίδια. Επιπλέον, επιγράφετε σεις ο ίδιος το βιβλίο σας «ιστορικό μυθιστόρημα», εντούτοις ο ήρωάς σας ζει στη σύγχρονη εποχή…

Π.Λ.: Με το βιβλίο αυτό θέλησα να επαναφέρω το βυζαντινό πνεύμα στην Κωνσταντινούπολη και να δείξω πως το χρώμα της δεν έχει χαθεί με τα χρόνια που έχουν παρέλθει. Επαναφέρω τους απογόνους των Κομνηνών κάνοντας ένα flash back πίσω στην ιστορία για να δείξω τι απέγιναν τελικά οι τελευταίοι Κομνηνοί μετά το ξεκλήρισμα που υπέστη η οικογένεια από τον Μωάμεθ τον Πορθητή μέσα στο Τοπ Καπί. Ο μόνος που γλίτωσε ήταν ο μικρός γιος του βασιλιά Δαυίδ, ο οποίος έφυγε στη Μάνη κι από κει στην Κορσική. Περί τα τέλη του 19ου αιώνα επαναφέρω τους απογόνους των Κομνηνών πίσω στην Κωνσταντινούπολη.

ΠτΘ: Η σκηνή αυτή αποτελεί ιστορικό δεδομένο, κ. Λαμπαρδή;

Π.Λ.: Η σκηνή της φυγής των Κομνηνών από τη βασιλεύουσα είναι ιστορικό δεδομένο, εκτός από την επαναφορά των Κομνηνών στην Κωνσταντινούπολη, η οποία βασίστηκε σε φανταστικά δεδομένα. Έψαξα πολύ για να ανακαλύψω τι τελικά απέγιναν οι Κομνηνοί δίχως όμως να το καταφέρω, ωστόσο με τη φαντασία μου τους επανέφερα.

Τελείως συμπτωματικά, ωστόσο, πριν από λίγες ημέρες η φαντασία μου επαληθεύτηκε, καθώς βρέθηκε απόγονος των Κομνηνών όχι όμως στην Κωνσταντινούπολη, αλλά στη Μαδρίτη.

ΠτΘ: Καλό σημάδι μήπως για την πορεία του βιβλίου σας;

Π.Λ.: Ήταν μια πολύ συγκλονιστική εμπειρία να μάθω ότι ζει ένας απόγονος των Κομνηνών και να δω ότι τελικά η ζωή επαληθεύει τη φαντασία.

ΠτΘ: Ο ήρωάς σας, ο Άγγελος είναι ζωγράφος, ζει στην Κωνσταντινούπολη κι έχει αυτό το στοιχείο, το οποίο ήταν κυρίαρχο στο Βυζάντιο, το ότι πραγματικά ζει και κατανοεί το τι σημαίνει πολυπολιτισμική κοινωνία, το τι σημαίνει ο γείτονάς σου να είναι άλλου θρησκεύματος, να ομιλεί άλλη γλώσσα, να συμβιώνει ομαλά και να λειτουργεί ως συμπληρωματικός του πόλος…

Π.Λ.: Ο ήρωάς μου είναι μεν ζωγράφος, αλλά μέσα από τους πίνακες που φιλοτεχνεί για την ίδια την Πόλη θέλει να δώσει αυτό που της πρέπει, που της αρμόζει. Θεωρώ ότι από εκεί προκύπτει και η ομορφιά της παλιάς Κωνσταντινούπολης, τότε που πραγματικά συμβίωναν οι δυο πληθυσμοί, έως το 1955.

ΠτΘ: Ο ήρωάς σας, ο Άγγελος Κομνηνός, έχει έναν φίλο ζωής, τον Τούρκο Ομάρ. Τι προσδίδει αυτή η σχέση στο μυθιστόρημα;

Π.Λ.: Ο Τούρκος αυτός είναι φιλόσοφος, γνωρίζει τα πράγματα καλά, εκ των έσω, και μέσα από αυτόν τον Τούρκο δίνω την σοφία της Τουρκίας, γιατί, όπως και να το κάνουμε, υπάρχει μια σοφία στον τουρκικό λαό. Τοποθετώ μέσα του τη σοφία μιας Τουρκίας που θέλει τη συμβίωση με τους Ρωμιούς.

ΠτΘ: Ο ήρωάς σας αυτός, ο Ομάρ Ντενίς, είναι επίσης ταξιδευτής. Δύο, λοιπόν, ταξιδευτές στον Βόσπορο, ένας χριστιανός κι ένας μουσουλμάνος, που ζουν και μεγαλώνουν μαζί, είναι συνοδοιπόροι και συμπαραστάτες στις περιπέτειες της ζωής, αλλά και στα μεγάλα ταξίδια του έρωτα. Μιλάμε για ένα Βυζάντιο όπως το όριζαν οι αυτοκρατορίες και οι κυριαρχίες ή οι σχέσεις συνύπαρξης των λαών;

Π.Λ.: Οι δύο ήρωες αφήνουν κατά μέρος αυτά που έχουν συμβεί στους δύο λαούς και ξεκινούν μια πορεία αδερφική, μεγαλώνουν στις ίδιες αυλές, περνούν όλα τα παιδικά τους χρόνια μαζί και τελικά χτίζουν μια στενή αδερφική σχέση.

ΠτΘ: Είναι, λοιπόν, ένα βιβλίο για τη συμβίωση, αλλά και για την τέχνη. Υπάρχουν ολόκληροι διάλογοι για την τέχνη, όπου ο Άγγελος Κομνηνός διερωτάται για τους στόχους της ζωής, για το περιεχόμενο της ζωής και θέτει εν αμφιβόλω ακόμα κι αυτό το ταξίδι στον έρωτα. Διερωτάται ποια από τα έργα της ζωής, ο έρωτας ή η τέχνη, απαιτεί περισσότερη αφοσίωση. Τι, λοιπόν, αξίζει περισσότερο, κ. Λαμπαρδή; Ή η τέχνη είναι ένα ταξίδι που τα απαιτεί όλα;

Π.Λ.: Ναι τα απαιτεί όλα. Δεν μπορούμε, βέβαια, μέσα στη ζωή να αρνηθούμε τον έρωτα, τον αγνό έρωτα, που τον έχουν ανάγκη όλοι οι άνθρωποι και μοιάζει να λείπει από την εποχή μας. Εξάλλου, πιστεύω κι εγώ πολύ στη δύναμη του έρωτα. Οι ήρωές μου, εξάλλου, χάνονται και ξαναβρίσκονται όπως δείχνει και η ιστορία της Γκιουλάι, πάντα όμως κουβαλώντας τον πρώτο τους έρωτα. Γενικά στο μυθιστόρημα αυτό συγκατανεύω στο ότι ο έρωτας είναι υλικό για την τέχνη.

ΠτΘ: Γιατί τόση πολλή αγάπη στο ταξίδι τελικά; Μήπως επειδή είστε και σεις ένας ταξιδευτής στην ιστορία, κ. Λαμπαρδή;

Π.Λ.: Οι ήρωες του βιβλίου λειτουργούν ως σύμβολα. Ο Άγγελος Κομνηνός είναι ένα σύμβολο της γνώσης αυτού που έχει γνωρίσει τον κόσμο. Αν δεν γνωρίσει τον κόσμο πώς μπορεί να ξέρει, πώς μπορεί να παντρέψει ο Άγγελος τους δύο πολιτισμούς; Εξάλλου, το ταξίδι του ήρωα συμβολίζει την διείσδυση του ελληνικού πολιτισμού στους άλλους πολιτισμούς, ξεκινώντας από την Τουρκία ώς και τη Δύση.

ΠτΘ: Ο τίτλος του βιβλίου, «Ο Ταξιδευτής του Βοσπόρου», αντλήθηκε από την έλξη που νιώθουν οι ήρωες για τη θάλασσα;

Π.Λ.: Ο Βόσπορος ήταν πάντα κομβικό σημείο και αφετηρία πολιτισμών και ταξιδιών και συμπαντική αφετηρία, το κέντρο του κόσμου. Πάντα η θάλασσα δίνει την αίσθηση της προοπτικής, την αίσθηση ότι φεύγεις. Αυτήν την αίσθηση δίνει και στους ήρωές μου που διαβιούν εκεί, αν και στην αρχή διαφαίνεται τόσο ο πόθος, όσο και η δυσκολία του ταξιδιού.

ΠτΘ: κ. Λαμπαρδή, η Μαργκερίτ Γιουρσενάρ πριν γράψει το υπέροχό της ιστορικό μυθιστόρημα, το «Αδριανού Απομνημονεύματα», περιέγραψε με ευστοχία ότι ο δρόμος για το ιστορικό μυθιστόρημα περνάει από τη βιβλιοθήκη. Κι εσείς όμως στο βιβλίο σας καταθέτετε την βιβλιογραφία σας. Ταξιδέψατε πολύ στις βιβλιοθήκες για να καταλήξετε να ταξιδέψετε με τον Άγγελο Κομνηνό στον «Ταξιδευτή του Βοσπόρου»;

Π.Λ.: Εχω διαβάσει πάρα πολλά βιβλία για να καταλήξω στο δικό μου, σε βαθμό τριπλάσιο απ’ό,τι αναφέρετε στη βιβλιογραφία να φανταστείτε, και η μελέτη μου έγινε σε βάθος και μάκρος. Θεωρώ ότι δεν πρέπει να ξεχάσουμε για να μην ξεχαστούμε. Η λήθη της ιστορίας μας ίσως μας επιφυλάσσει ένα καθόλου ευοίωνο μέλλον.

ΠτΘ: κ. Λαμπαρδή, μια τελευταία πληροφορία λέγει πως το βιβλίο σας είναι υποψήφιο και για το Βραβείο Ιπεκτσί, ακριβώς επειδή αναφέρεται στην πολυπολιτισμική Κωνσταντινούπολη. Αληθεύει κάτι τέτοιο;

Π.Λ.: Είναι αλήθεια πως λέγεται ότι «Ο Ταξιδευτής του Βοσπόρου» αξίζει να προταθεί για το συγκεκριμένο βραβείο.

ΠτΘ: Αλήθεια, περιμένατε να γνωρίσει το βιβλίο σας τέτοια αποδοχή από το αναγνωστικό κοινό;

Π.Λ.: Περίμενα ότι το βιβλίο θα πάει καλά, αλλά δεν περίμενα να λάβει και το Βραβείο Λογοτεχνίας και Πνευματικών Αξιών από την Ελληνική Εταιρεία Χριστιανικών Γραμμάτων, που μου απονεμήθηκε τη Δευτέρα, 7 Απριλίου.

ΠτΘ: Πιστεύετε πως τα βραβεία είναι ανταμοιβή για το συγγραφέα;

Π.Λ.: Ναι, είναι μια ανταμοιβή και περισσότερο γιατί λειτουργούν εσωτερικά, δίνουν μια αίσθηση αναγνώρισης κι ένα έναυσμα για να συνεχίσεις.

ΠτΘ: Κ. Λαμπαρδή, έχει αρχίσει να σας απασχολεί η επόμενη συγγραφική σας δουλειά;

Π.Λ.: Εχω ήδη φτιάξει τον κορμό κι εδώ και έξι μήνες έχω αρχίσει να το γράφω. Έχω καλύψει ήδη το ένα τρίτο της συγγραφής. Πρόκειται για ένα σύγχρονο μυθιστόρημα που επιχειρεί να βγάλει τον κρυμμένο εαυτό του ανθρώπου προς τα έξω, να τον απεκδύσει από τα κρυμμένα του λόγια.

ΠτΘ: κ. Λαμπαρδή, για τη συνομιλία μας σας ευχαριστούμε πολύ.

Π.Λ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Τ.Β. – Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.