Διδασκοντας την Ιστορια της Νοτιοανατολικης Ευρωπης

Ένα βιβλίο που μας μαθαίνει πώς να διδάσκουμε την ιστορία είναι συχνά πολύ πιο χρήσιμο από το ίδιο το βιβλίο ιστορίας, που πολύ έχει παρεξηγηθεί και πολλά δεινά έχει προκαλέσει στους μαθητές μεν, διαμορφώνοντας την εθνοκεντρική ή διεθνή τους ιστορική αντίληψη και κοσμοθεωρία, στους διδάσκοντες δε, γιατί πολλά τους έχουν επιρρίψει σχετικά με τον τρόπο διδαχής και χρήσης ενός αμιγώς ιστορικού βιβλίου σε περιβάλλον σχολικό με αποδέκτες τρυφερές συνειδήσεις σε κοινωνίες πλέον πολυπολυτισμικές.

«Το ίδιο το βιβλίο της ιστορίας δεν ευθύνεται για τα εθνικά στερεότυπα και η επανάληψή τους δεν μπορεί να εξαλείψει τις εθνοκεντρικές ή εθνικιστικές ερμηνείες του παρελθόντος. Τα βιβλία ιστορίας δεν μπορεί να είναι καινοτόμα ειδικά όταν το σύστημα παραγωγής τους είναι κρατο-κεντρικό, όπως η περίπτωση στις περισσότερες από τις βαλκανικές χώρες. Ούτε όμως μπορούν τα βιβλία ιστορίας να είναι νεωτεριστικά ακόμα κι όταν η παραγωγή τους είναι απελευθερωμένη από στερεότυπα εάν δεν είναι στο πεδίο επαρκώς εκπαιδευμένων διδασκόντων». Επαρκής αντί εισαγωγής ο πρόλογος στην εισήγηση της Καθηγήτριας Χριστίνας Κουλούρη με θέμα «Η Τυραννία της Ιστορίας», που περιέχεται στην αγγλική έκδοση Teaching the History of Southeastern Europe (Διδάσκοντας την Ιστορία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης), με την επιμέλεια της ιδίας, από το Κέντρο για τη Δημοκρατία και τη Συμφιλίωση στην Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Το πνεύμα της όλης έκδοσης κινείται διερευνητικά και βελτιωτικά γύρω από τις συνθήκες διδασκαλίας της ιστορίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη εστιάζοντας φυσικά στα εκπαιδευτικά συστήματα.

Η σπουδαιότητα ενός τέτοιου βιβλίου έγκειται στο γεγονός ότι η ιστορική συνείδηση παίζει έναν μεγάλο ρόλο στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, και δη των πολιτών των κρατών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που συχνά διδάσκονται από την ιστορία ότι υπήρξαν θύματα όμορων χωρών. Η άποψη όμως ότι οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και των «ιστορικών τους χαρακτηριστικών» δεν αλλάζει ποτέ θεωρείται πλέον παρωχημένη και ξενοφοβική. Όλα πλέον εναπόκεινται σε αέναη αλλαγή, κατά τις επιταγές των καιρών, και σε αυτή την κατεύθυνση πρέπει να κινηθεί και η διδασκαλία της ιστορίας μέσα από τα σχολικά βιβλία.

Ενδιαφέρουσα και η εισήγηση των Θάλεια Δραγώνα και Άννας Φραγκουδάκη με θέμα «Η Εμμονή της Σχολικής Ιστορίας»: «Όπως η ανάλυση της ιστορίας σε κάθε σχεδόν χώρα καταδεικνύει, δεν υπάρχει ακόμη διέξοδος προς την εναλλακτική αφήγηση κατανόησης του εθνικού παρελθόντος. Τα σχολεία παρουσιάζουν την ιστορία ως ένα πεδίο που χαρακτηρίζεται από μοναδικές αφηγήσεις που θεωρούνται «αληθινές». Ωστόσο, οι στοιχειώδεις αρχές της λόγιας ιστορικής έρευνας αγνοούνται και παραβιάζονται. Αυτό οδηγεί σε ιστορικά εγχειρίδια που χαρακτηρίζονται από μια παντελή έλλειψη του μέσου που θα μπορούσε να καλλιεργήσει μια αίσθηση κριτικής ανάλυσης του παρελθόντος, καθώς και του παρόντος». Απαραίτητη λοιπόν η νέα γνώση, ο εμπλουτισμός των βιβλίων με την ιστορία και των άλλων χωρών, για να κατανοήσουμε τις διαφορές του παρελθόντος ώστε να μην τις αναπαράγουμε, για να τις δούμε από απόσταση, μέσα από μια ιστορική προοπτική και να συμπεριλάβουμε σε αυτήν την εικόνα και τη έννοια του «άλλου», για να κατανοήσουμε ομοιότητες και διαφορές και, τέλος, να εκτιμήσουμε τον πλούτο που απορρέει από την πολιτισμική επαφή και τις αμοιβαίες επιρροές, την ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία.

Πολλά κι ενδιαφέροντα τα όσα παρουσιάζονται και αναλύονται στην εν λόγω έκδοση, από επιστήμονες των Βαλκανίων. Αξίζει να αναφερθεί η Dubravka Stoyanovic από το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου με θέμα «Τα Ιστορικά Βιβλία και η Δημιουργία Εθνικής Ταυτότητας», τον Neven Budak από το Πανεπιστήμιο του Ζαγκρεμπ με θέμα «Ο Πολιτισμός του Διαλόγου», τον Alexei Kalionski από το Πανεπιστήμιο της Σόφιας με θέμα «Η Αντανάκλαση της Βαλκανικής Ιστορίας στα Βουλγαρικά Ιστορικά Βιβλία», τον Niyazi Kizilyrek από το Πανεπιστήμιο της Κύπρου με θέμα «Βιβλία Ιστορίας και Εθνικισμός», την Snjezana Koren από την Κροατία με θέμα «Βαρετή Ιστορία, Βαριεστημένοι Μαθητές: Ο Ρόλος των Καθηγητών Ιστορίας» και την Emilia Simoska από τα Σκόπια με θέμα « Γενικά Προβλήματα στα Βιβλία Ιστορίας των Βαλκανίων».

Να σημειωθεί ότι η έκδοση διανθίζεται από τα εξώφυλλα των βιβλίων ιστορίας των βαλκανικών χωρών, που εξίσου ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν.

Α.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.