Το Λευκωμα του «Ριζοσπαστη»

Σε καιρούς χαλεπούς, με τους πλαστογράφους της ιστορίας να παραποιούν γεγονότα και να εμφανίζουν το μαύρο ως άσπρο ή, στην καλύτερη περίπτωση, να αποσιωπούν γεγονότα ακόμα και από τα σχολικά βιβλία, έχει μεγάλη σημασία για όλους η μελέτη του λευκώματος των κατοχικών φύλλων του «Ριζοσπάστη», που παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες.

Το λεύκωμα έχει να πει πολλά μόνο σε όποιον σκύψει να το διαβάσει και να το αξιοποιήσει, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία στους νέους, μόνο και μόνο γιατί η λήθη δεν συμβαδίζει ποτέ με την ιστορία.

Ο «Ριζοσπάστης» από τους πρώτους μήνες της κατοχής μπήκε στη μάχη με πρωτομάστορες της ενημέρωσης όσους εφοδίαζαν αυτούς που είχαν κάνει τη εφημερίδα σπίτι τους με χαρτί, που ήταν τότε πολύτιμο, γιατί το χαρτί το είχαν τότε οι Γερμανοί, και όσους έπαιρναν τις κορδέλες για να αποκρυπτογραφούν τα μηνύματα.

Ο παράνομος τότε «Ριζοσπάστης» παρουσίαζε κανονικό ρεπορτάζ, οικονομικό και μάλιστα πολλές φορές πιο ειδικό από τις άλλες εφημερίδες, με στοιχεία και πληροφορίες. Ακόμη και ο απλός κόσμος βοήθησε, δίνοντας τα σπίτια του να τοποθετηθεί ο πολύγραφος, έκρυβε τους συντάκτες όταν τους κυνηγούσαν, τους εμψύχωνε.

Ο ηρωισμός, ο αγώνας, το καθήκον σε αλλάζουν μορφή και διάσταση ανάλογα με την εποχή. Όλοι αυτοί οι τυπογράφοι, οι διακινητές, οι σύνδεσμοι, οι ανταποκριτές, δεν ήταν από κόσμους άλλους, δεν ήταν εξωπραγματικοί. Ήταν άνθρωποι απλοί, σαν όλον τον λαό, που οι συνθήκες και οι αποφάσεις τους, τους έκαναν ήρωες.

Ξεφυλλίζοντας κανείς το λεύκωμα μπορεί να δει τα υπόγεια, όπου γράφονταν και τυπώνονταν ο «Ριζοσπάστης» και τα άλλα υλικά. Μπορεί να δει σε κάθε φύλλο τον κατάλογο με τους καθημερινούς νεκρούς, όσους προλάβαιναν να καταγράψουν. Μπορεί να διακρίνει την εφευρετικότητα ενός πολυκύτταρου οργανισμού, τη συνέπεια, τη μεθοδικότητα. Πάνω απ όλα την αποφασιστικότητα, το δημιουργικό πείσμα.

Τότε, άλλωστε, σε κείνες τις συνθήκες της βαθιάς παρανομίας, της άμεσης χωρίς δίκη εκτέλεσης, του αβέβαιου αύριο, των φρικτών βασανιστηρίων, όλη αυτή η διαδικασία δεν έμενε υπόθεση «ειδικών», αλλά γινόταν υπόθεση ολόκληρου του λαού. Από χέρι σε χέρι ταξίδευε το πολύτιμο αντίγραφο. Γιατί αυτός ήταν ο στόχος, ο προσανατολισμός, ο λαός, η επαφή, η διαφώτιση.

Για όλα αυτά έχει αξία το Λεύκωμα του «Ριζοσπάστη» και η ιστορία του. Μέσα από τις τριακόσιες εξήντα τέσσερις σελίδες του Λευκώματος, με ανατύπωση ιστορικών των φύλλων του, της περιόδου 1941-1945 (έκδοση «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ» και «Ρ») ξαναζεί το σύνθημα και ο στόχος μιας ολόκληρης κοινωνίας, όπως αυτός αποτυπώνεται στην τελευταία σελίδα του ιστορικού τόμου με ημερομηνία 8 του Φλεβάρη 1945: «Για να ειρηνεύσει ο τόπος πρέπει να εκκαθαριστεί το φασιστικό παρελθόν για να εμπεδωθεί το δημοκρατικό μέλλον».

4 Αυγούστου 1936

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου του 1936 έκλεισε το «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ». Το κλείσιμο αυτό θα διαρκούσε για πολλά χρόνια γιατί το δικτατορικό καθεστώς το διαδέχτηκε η γερμανοφασιστική κατοχή. Ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» όμως, δε σταμάτησε ουσιαστικά την έκδοσή του, γιατί στη διάρκεια τόσο της δικτατορίας όσο και της γερμανοφασιστικής κατοχής, κυκλοφορούσε παράνομα. Ας σημειωθεί πως με την κήρυξη της δικτατορίας το 1936, ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» βρέθηκε να έχει στη διάθεσή του 24 συνολικά παράνομα τυπογραφεία, που τα είχε οργανώσει από προηγούμενα.

Οχτώβρης 1944

Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας από τους χιτλεροφασίστες, τον Οχτώβρη του 1944, ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» ξαναβγαίνει νόμιμα. Διευθυντής του αυτή τη φορά ήταν είναι ο Κ. Καραγιώργης (Κ. Γυφτοδήμος).

Δεκέμβρης 1944

Στη διάρκεια της ένοπλης επέμβασης των Άγγλων, το Δεκέμβρη του 1944, ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» σταματά την εκτύπωσή του στο κέντρο της Αθήνας και κυκλοφορεί στις περιοχές που ελέγχονται από τον ΕΛΑΣ.

15 Φλεβάρη 1945

Στις 15 Φλεβάρη 1945, μετά την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας, ξαναεκδίδεται κανονικά στην Αθήνα και εμψυχώνει τον Ελληνικό λαό στους νέους αγώνες του. Αυτή είναι η τελευταία περίοδος της ως τότε σταδιοδρομίας του. Για ένα διάστημα γίνεται η μεγαλύτερη σε κυκλοφορία ελληνική εφημερίδα. Εποχή άφησε επίσης ο «ΡΙΖΟΣ της Δευτέρας» που έβγαζε ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ».

17 Οχτώβρη 1947

Με το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου, το καθεστώς της ολιγαρχίας κλείνει το «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» στις 17 Οχτώβρη 1947 – τριάντα ακριβώς χρόνια από την πρώτη του έκδοση – με βάση το φασιστικό Γ Ψήφισμα. Η διακοπή του αυτή θα είναι μακροχρόνια και θα κρατήσει 27 ολόκληρα χρόνια. Αλλά και πάλι, σ όλη αυτή τη μακρά περίοδο και ιδιαίτερα στη διάρκεια του δικτατορικού καθεστώτος της στρατιωτικής χούντας, ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» εξακολούθησε, έστω και σε αραιά διαστήματα, να κυκλοφορεί παράνομα.

25 Σεπτέμβρη 1974

Ο «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» επανεκδίδεται για να συνεχίσει την ιστορική αποστολή του, σαν όργανο του Κόμματος της εργατικής τάξης σαν εφημερίδα αρχών, σα συλλογικός προπαγανδιστής, αγκιτάτορας και οργανωτής μέσα στο λαό, για να εμψυχώνει τους νέους αγώνες του για την ελευθερία, την ειρήνη, την εθνική ανεξαρτησία, τη δημοκρατία και το σοσιαλισμό.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.