Θανος Μαλουσης, «Μουσικη, η φλογα που θερμαινει την ψυχη και καταργει τα συνορα»

Η απελευθέρωση της γνώσης από τη σκλαβιά της θέλησης, η απελευθέρωση το ανθρώπου από τον εγωισμό του και τα υλικά συμφέροντα, του, η ανύψωση του πνεύματος στον κόσμο της αλήθειας, η έκφραση της μορφής του κόσμου, η ενατένιση ενός καλύτερου κόσμου, η αναζήτηση αισθησιακών σεισμών της ψυχής, ο διδακτισμός, η αξιολόγηση του αισθητικού αντικειμένου σε επίπεδο ηθικό, πρακτικό ή αισθητικό, να τι θα πει τέχνη.

Πολλές οι κατευθύνσεις, που θα μπορούσε κανείς να αναζητήσει λύσεις. Μια απ΄ αυτές η μουσική, η τέχνη του αρμονικού συνδυασμού των ήχων και της έκφρασης των αισθημάτων και των ιδεών με τη βοήθεια αυτών. Εισδύει στη συνείδησή μας ενώ σκεφτόμαστε κάτι άλλο, λύνοντας ένα πρόβλημα. Είναι γνωστό ότι η μουσική έχει διεγερτικό ή κατευναστικό αποτέλεσμα και κάνει τη ζωή πιο ευχάριστη.

Και για τη μουσική ισχύουν τα ίδια που ισχύουν και για τις άλλες μορφές έκφρασης: απαιτείται άσκηση τόσο στην ακρόαση, όσο και στην εκτέλεση με τη φωνή ή με τα όργανα. Τα ωδεία αποβλέπουν σε μια μουσική μόρφωση επαγγελματικού τύπου μέσω της διδασκαλίας της μουσικής, που σκοπό έχει να διεγείρει τη μουσική ευαισθησία στο αυτί, να διδάξει και να συνηθίσει τους μαθητές στην κατανόηση της μουσικής γλώσσας. Σήμερα χρειάζεται στήριξη από την οικογένεια και προσπάθεια, γιατί τα περισσότερα παιδιά που ασχολούνται με τη μουσική έχουν ταλέντο. Η μουσική δεν στοχεύει στο μυαλό του ανθρώπου, στοχεύει στην ψυχή. Δεν είναι μόνο γνώσεις, είναι ευχαρίστηση. Η Μουσική είναι η φλόγα που θερμαίνει την ψυχή και καταργεί τα σύνορα. Μέλημά μας είναι να κρατάμε αυτή τη φλόγα ζωντανή και να χαιρόμαστε την ζεστασιά της σε κάθε πλευρά της ζωής μας.

Ο Θάνος Μαλούσης, ένας καταξιωμένος νέος στο χώρο της μουσικής που συνεχίζει να την υπηρετεί ακόμη, ως δάσκαλος πια, καταθέτει σήμερα στον ΠτΘ τις απόψεις του για τη ευαίσθητη αυτή τέχνη…

«Είχα την τύχη να σπουδάζω σε μια πόλη, την Θεσσαλονίκη, με μεγάλη μουσική παράδοση, μεγάλο μουσικό παρελθόν και είχα την τύχη να σπουδάζω και σ΄ ένα Ωδείο, όπως το Κρατικό, όπου διδάσκουν άνθρωποι, οι οποίοι έχουν διακριθεί όχι μόνο για την προσωπική και σολιστική τους δουλειά, αλλά και γα τα επιτεύγματά τους ως παιδαγωγοί μέσα από τους μαθητές τους, οι οποίοι έχουν ακολουθήσει σολιστική, διδακτική καριέρα ή καριέρα μουσικών ορχήστρας».

«Η μουσική για μένα είναι κάτι το μαγικό», μας λέει και συνεχίζει, εξηγώντας πως «όταν παίζω μουσική μπροστά στο κοινό έχω την αίσθηση για κάποιες στιγμές, ότι τα πόδια μου δεν πατάνε στο πάτωμα, ότι είμαι ένα εκατοστό πάνω από το πάτωμα, ότι κάτι γίνεται, ότι είμαι αλλού. Αυτό οφείλεται κατά ένα μεγάλο ποσοστό, στους καθηγητές που είχα στο Κρατικό Ωδείο και στις εμπειρίες που αποκόμισα τόσα χρόνια μέσα από σύνολα, ορχήστρες και τα μαθήματα, εμπειρίες που πολλές φορές είναι σημαντικότερες ακόμα και από το ίδιο μάθημα, το ατομικό. Από εκεί και πέρα, σαν καθηγητής πλέον στο Ωδείο του κ.Συκάκη, αυτό θέλω να περάσω και στους μαθητές μου, το να ψυχαγωγούνται δηλαδή και όχι να διασκεδάζουν.

Διασκέδαση σημαίνει περνάω καλά, αλλά σημαίνει και διασκορπίζομαι. Αυτό δεν είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα μέσω της μουσικής, αλλά η ψυχαγωγία. Λέω ψυχαγωγία εννοώντας ότι, από τα παιδιά που μαθαίνουν μουσική είναι σίγουρο ότι πολύ λίγα απ΄ αυτά θα συνεχίσουν να ασχολούνται επαγγελματικά με την μουσική, όπως εγώ».

Πρώτο μέλημα των δασκάλων μουσικής, σύμφωνα με τον Θάνο, δεν είναι να κάνουν όλα τα παιδιά σολίστες ή μουσικούς ορχήστρας ή μουσικούς δασκάλους, αλλά να δημιουργήσουν σ΄ αυτά τέτοια ποιοτικά κριτήρια, τα οποία θα τους βοηθήσουν αργότερα, στην εφηβεία τους και μετά απ΄ αυτήν να κρίνουν τι είναι ωφέλιμο, όχι μόνο σε σχέση με το ποια μουσική ακούνε, γιατί υπάρχει η ποιοτική και η μη ποιοτική κλασική μουσική – όλα αυτά θα περάσουν αργότερα και στο βιβλίο που θα επιλέξουν να διαβάσουν, στην κινηματογραφική ταινία που θα επιλέξουν να δουν, καθώς επίσης στους ανθρώπους, με τους οποίους θα κάνουν παρέα. Γενικότερα, θα μάθουν να κρίνουν και να βλέπουν τα πράγματα που τους περιβάλουν μέσα από ένα πιο ευαίσθητο πρίσμα.

«Εκτός από τα παιδιά, που στις μικρές ηλικίες έχουν τη διάθεση, θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος των γονέων. Είναι σίγουρο ότι, επειδή η ενασχόληση με τη μουσική είναι μια αρκετά επίπονη διαδικασία, σε τέτοιες ηλικίες τα παιδιά κάποια στιγμή αργά ή γρήγορα θα δυσανασχετήσουν και θα θελήσουν ενδεχομένως να παρατήσουν τη μουσική. Εκεί θα πρέπει οι γονείς να εξετάσουν, αν οι λόγοι για τους οποίους τα παιδιά οδηγούνται σε μια τέτοια αντίδραση είναι λόγοι σοβαροί και δεν έχουν να κάνουν με την καταπόνηση, αλλά ενδεχομένως μ΄ έναν κακό δάσκαλο, με μια κακή μουσική σχολή, ακόμη και με μια λανθασμένη επιλογή οργάνου. Θα πρέπει, λοιπόν, οι γονείς να πιέσουν τα παιδιά, σε περίπτωση που η αντίδρασή τους προέρχεται καθαρά από κούραση, να μην σταματήσουν τη μουσική. Πρέπει κάποια στιγμή στην Ελλάδα, να σταματήσουμε να βλέπουμε την μουσική σαν ένα πάρεργο και σαν μια αγγαρεία. Όσο σημαντικές είναι οι ξένες γλώσσες, η ενασχόληση με τη γυμναστική και τους υπολογιστές, η παρακολούθηση των μαθημάτων στο σχολείο για τα παιδιά, άλλο τόσο είναι σημαντική η μουσική, γιατί προσφέρει μια πολύπλευρη καλλιέργεια. Μπορεί να ακούγεται αλαζονικό αυτό που λέω, επειδή ασχολούμαι με τη μουσική, αλλά νομίζω ότι μόνο η ενασχόληση με μια μορφή τέχνης μπορεί να δώσει αυτή την πολύπλευρη καλλιέργεια. Όλα τα άλλα είναι γνώσεις που ενδεχομένως «πρέπει» τα παιδιά, ζώντας σ΄ αυτήν την κοινωνία, να πάρουν», υποστηρίζει. Σύμφωνα με τον Θάνο, η ενασχόληση με την τέχνη δεν είναι μόνο γνώση, «είναι και θέμα ψυχής, ονείρου και θέμα προσδοκιών».

Όταν, λοιπόν, υπάρχει αυτή η στάση από τους γονείς και η ενθάρρυνση στο παιδί, πάντα έχει αποτελέσματα, είναι σίγουρο.

«Αυτό που μετράει είναι η ηθική ικανοποίηση, που μου προσφέρεται κάθε φορά που παίζω βιολί, κάθε φορά που ασχολούμαι με τη μουσική γιατί η ενασχόλησή αυτή δεν παίρνει υλική ικανοποίηση.

Σε περίπτωση, όμως, που οι γονείς διαπιστώσουν ότι ένα παιδί δεν έχει ροπή και τάση προς την εκτέλεση ενός μουσικού οργάνου, δεν θα πρέπει να το αποκόψουν τελείως από τη μουσική. Μη φανταστούν, δηλαδή, ότι ένα παιδί μπορεί, μόνο να παίζει και αν δεν μπορεί να παίζει ένα όργανο, δεν μπορεί να κάνει κάτι με τη μουσική. Είναι τόσος μεγάλος ο αριθμός των τομέων της μουσικής και της εξειδίκευσης και νομίζω ότι η κοινωνία μας ωθεί και προς την εξειδίκευση, οπότε θα είναι το λιγότερο αφελές να σταματήσουν τα παιδιά να εξασκούν ένα όργανο και να μη κάνουν τίποτα άλλο με τη μουσική».

Σημαντική για ένα παιδί που ξεκινάει την ενασχόληση του με την μουσική, είναι η μουσική προπαιδεία που αναφέρεται σε ηλικίες 4-6 ετών. Η μουσική προπαιδεία βοηθάει στο να αποκτήσουν τα παιδιά εκείνες τις θεωρητικές γνώσεις, οι οποίες θα τους βοηθήσουν αργότερα να αντιμετωπίσουν τα εγχειρίδια μουσικής. Είναι καλό λοιπόν να υπάρχει, γιατί μεταδίδει τις μουσικές γνώσεις με τη μορφή παιχνιδιού. «Είναι λογικό ότι σε ένα παιδί τεσσάρων χρονών δεν μπορείς να απευθυνθείς όπως σ΄ ένα παιδί δέκα ετών. Πρέπει δηλαδή να του περάσουν αυτό που θέλεις μέσα από το παιχνίδι για να μάθει και τελικά ίσως είναι και η ουσία του πράγματος ότι η μουσική είναι παιχνίδι και ευχαρίστηση, όχι αγγαρεία. Μέσω της μουσικής προπαιδείας μπορούν, επίσης, οι δάσκαλοι να ανιχνεύσουν αν το παιδί έχει πραγματικά ροπή στη μουσική. Το παιδί θα πρέπει να επιλέγει μόνο του το όργανο που θέλει να ακολουθήσει και όχι εκείνο που θα ήθελαν να παίζουν οι γονείς του και ενδεχομένως την εποχή που είχαν την ευκαιρία να το κάνουν, δεν υπήρχαν οι δυνατότητες».

Πολύπλευρη αποδεικνύεται η βοήθεια της μουσικής προπαιδείας, η οποία είναι πολύ σημαντική και δεν πρέπει να αποφεύγεται γιατί δεν είναι χαμένος χρόνος.

Τρεις λόγοι που αξίζει ν΄ ασχοληθεί κανείς με την μουσική και για τους οποίους προτρέπει παράλληλα κάποιον, ο Θάνος, είναι οι εξής: «Πρώτος λόγος ότι η μουσική είναι μια μορφή θωράκισης και αυτοάμυνας, ειδικά στην εφηβεία. Εγώ προσωπικά, πέρασα πολύ ανώδυνα την εφηβεία εξαιτίας της ενασχόλησής μου με την μουσική, επειδή είναι μια ενασχόληση καθαρά προσωπική. Όταν ένα παιδί για να εξασκηθεί κλείνεται στον εαυτό του, στο δωμάτιο του και μελετά, αυτό του δίνει τη δυνατότητα, όταν έχει κάποιο πρόβλημα να καταφεύγει εκεί, είναι μια διέξοδος». Ο δεύτερος λόγος «θεωρώντας ότι συνεχίζει τις μουσικές σπουδές και ακολουθεί αυτό που λέμε μουσική «επαγγελματικά» και αργότερα, είναι κάτι που δεν είναι στείρο, είναι δηλαδή μια ενασχόληση που δεν έχει να κάνει με γραφειοκρατία. Έχει να κάνει με τέχνη, με δημιουργίες, με το αποτέλεσμα της δουλειάς σου». Τέλος, ο τρίτος λόγος ότι είναι καθαρά θέμα ψυχαγωγίας, δημιουργίας υψηλών κριτηρίων και μαγείας. Η μαγεία είναι ένας αφηρημένος όρος, αλλά δεν μπορώ να εξηγήσω διαφορετικά αυτό που αισθάνομαι με άλλη λέξη. Ο χώρος της μουσικής έχει πολλά να δώσει, αρκεί να το αγαπάς και να δίνεσαι σ΄ αυτό που κάνεις. Ένας καθηγητής μου πριν λίγο καιρό, μου είπε : «Μην ενθουσιάζεσαι και μην βάζεις παρωπίδες στη μουσική διότι, ακόμα κι αν θεωρήσουμε ότι η μουσική είναι μία ανθρώπινη μορφή, εμείς οι άνθρωποι δεν έχουμε αγγίζει ούτε μια τρίχα από τα μαλλιά της». Ήθελε δηλαδή να μου πει ότι η μουσική είναι άπειρη και δεν τελειώνει πουθενά. Μόνο έχοντας αυτό στο μυαλό, υπάρχει και λόγος ν΄ ασχολούμαστε».

Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο, αν υπάρχει μεράκι, «φλόγα» και θέληση, έχει πολλά να δώσει η μουσική στον καθένα μας.

Με την υπομονή, την επίμονη και την πίστη κάποια στιγμή η καταξίωση έρχεται και δεν υπάρχει περίπτωση κανένας να χαθεί. Μετά από πολλή προσπάθεια, όλοι ανταμείβονται για τους κόπους τους.

Η καταξίωση αυτή ήρθε και για τον Θάνο, ο οποίος βρέθηκε στην πόλη μας για την οριστικοποίηση της συνεργασίας του με το Ωδείο του Μενέλαου Συκάκη, ως δάσκαλος βιολιού πλέον…

Καλπάνης Μπάμπης

Ποιος είναι ο Θάνος Μαλούσης…

Ξεκίνησε τη μουσική σε ηλικία 4 ετών μετά από παρότρυνση των γονιών του, οι οποίοι διέβλεψαν στο Θάνο μια τάση και μια ροπή προς τη μουσική. Μετά από δύο χρόνια μαθημάτων μουσικής προπαίδειας στο Νέο Ωδείο Θεσσαλονίκης, οι καθηγητές του προτείνανε ότι θα ήταν το καλύτερο να ασχοληθεί με το βιολί γιατί, όπως έλεγαν «είχε πολύ καλό αυτί». Το βιολί, άλλωστε, και γενικότερα τα έγχορδα όργανα απαιτούν πολύ καλή ακουστική ικανότητα από το παιδί. Στη συνέχεια, μετά από πέντε χρόνια μαθημάτων βιολιού, και εμφανίσεων με τη μαθητική και παιδική ορχήστρα του Νέου Ωδείου, έδωσε εισαγωγικές εξετάσεις και πέρασε στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, όπου συνεχίζει μέχρι σήμερα, μεταπτυχιακά πια, τις σπουδές του στο βιολί. Παράλληλα, έγινε μέλος της ορχήστρας του Κ.Ω.Θ., όπου ως μέλος της συνεργάζεται με την Όπερα Δωματίου Θεσσαλονίκης. Το 2001 διεκδικεί και μετά από ακρόαση κερδίζει τη θέση του μονίμου κορυφαίου της ορχήστρας του Κ.Ω.Θ., την οποία έχει ως σήμερα. Την ίδια χρονιά συμπράττει με την ορχήστρα ως σολίστ. Είναι, επίσης μέλος του φωνητικού και ορχηστρικού συνόλου νέων ελλήνων καλλιτεχνών «Johann Sebastian Jazz» και μέλος της συμφωνικής ορχήστρας νέων του Δήμου καλαμαριάς. Σήμερα, μετά την περάτωση όλων των υποχρεωτικών θεωρητικών μαθημάτων στο Κ.Ω.Θ. με Άριστα συνεχίζει τις μεταπτυχιακές σπουδές του με στόχο την συνέχισή τους στις μουσικές ακαδημίες του εξωτερικού.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.