Καταλονια και Θρακη σμιγουν μεσα απο το χορο

Ο Βαγγέλης Δημούδης γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καρωτή του Έβρου. Εκεί δέχθηκε τα πρώτα ακούσματα, τις πρώτες εικόνες για το χορό, τη μουσική για ό,τι έχει σχέση με την παράδοση. Στα 18 του χρόνια πηγαίνει στην Αθήνα και δουλεύει κοντά στη Δώρα Στράτου για είκοσι χρόνια, στην αρχή σαν χορευτής και στη συνέχεια ως δάσκαλος. Παράλληλα, ασχολήθηκε με τη μουσική και το τραγούδι συνεργαζόμενος με τον Χρόνη Αϊδονίδη και τον Δοϊτσίδη. Σήμερα συνεχίζει να ασχολείται κυρίως με το τραγούδι και με τη μουσική. Επειδή, όμως, οι παλιές αγάπες δύσκολα ξεχνιούνται, συνεχίζει να διδάσκει χορό κατά τακτά χρονικά διαστήματα, είτε διοργανώνοντας ο ίδιος σεμινάρια παραδοσιακών χορών από όλη την Ελλάδα είτε επισκεπτόμενος διάφορα μέρη σε όλο τον κόσμο διδάσκοντας παραδοσιακούς ελληνικούς χορούς και δη θρακιώτικους.

Η Νούρια Γκουαδράδα είναι δασκάλα και ασχολείται τριάντα χρόνια με το χορό και συγκεκριμένα με τους καταλανικούς χορούς στη Βαρκελώνη. Πρωτοήρθε στην Ελλάδα το 1977 συμμετέχοντας σε ένα σεμινάριο και όπως η ίδια τονίζει, έψαχνε και βρήκε τους αυθεντικούς ανθρώπους. Γνώρισε τον Νίκο τον Ζουρνατζίδη, τον Βαγγέλη τον Δημούδη, τον Νίκο τον Δημητρόπουλο. Έτσι γνώρισε «ζωντανούς χορούς, όπως ζωντανοί είναι και οι Έλληνες». Είναι υπεύθυνη του συλλόγου «EL SAC AMBULANT» με έδρα τη Βαρκελώνη, ο οποίος αριθμεί 65 μέλη. Συγχρόνως, όμως, εδώ και δώδεκα χρόνια σε όσα σχολεία διδάσκεται η ελληνική γλώσσα διδάσκονται και οι ελληνικοί χοροί.

Ήταν μία από τις πολλές πολιτιστικές εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν αυτό το καλοκαίρι, αυτή που έλαβε χώρα το βράδυ της Τρίτης στην Αίγειρο. Ένα λαϊκό γλέντι όπως και τόσα άλλα, με χορούς, τραγούδια, βόλτες στην πλατεία, σπόρια και ποπ κορν. Και όμως η βραδιά είχε κάτι το ξεχωριστό. Κάτι ξεχωριστό που το έδινε η παρουσία και η συμμετοχή στην εκδήλωση είκοσι οχτώ χορευτών από την Ισπανία και την Νότια Γαλλία, οι οποίοι με πολύ κέφι συμμετείχαν χορεύοντας ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς. Επρόκειτο για ένα γκρουπ τουριστών οι οποίοι για τρίτη χρονιά επισκέπτονται την περιοχή και συμμετέχουν σε σεμινάριο εκμάθησης παραδοσιακών χορών. Συγχρόνως όμως ενημερώνονται για την ιστορία της περιοχής επισκεπτόμενοι αρχαιολογικούς χώρους. Η ιδέα ξεκίνησε από την Νούρια Γκουαδράδα η οποία επισκέφτηκε την Ελλάδα για πρώτη φορά το 1977, την αγάπησε, αγάπησε τους χορούς και τα τραγούδια της, τους ανθρώπους της. Έτσι ξεκίνησε να συνεργάζεται με Έλληνες που υπηρετούν την παράδοση και μάλιστα όπως λέει η ίδια με τους αυθεντικούς μεταξύ των οποίων και τον Βαγγέλη τον Δημούδη.

Η αγάπη τους για την ελληνική παράδοση και για το κάθε τι αυθεντικό τους έδωσε την δύναμη να αγωνίζονται για την διατήρησή της. Και αυτό ήταν φυσικό για τον Βαγγέλη Δημούδη. Αντρώθηκε μέσα σε αυτήν και συνέχισε να την υπηρετεί με πάθος και ζήλο, ακόμη και όταν έφυγε από το χωριό του, την Καρωτή του Εβρου και να εγκατασταθεί στην Αθήνα. Για τη Νούρια Γκουαδράδα, όμως, η αναζήτηση της παράδοσης έχει τη δική της μαγεία. Μια μαγεία που κρύβεται πίσω από τα γεγονότα της ζωής και μέσα από την ιστορία του τόπου. Ενός τόπου που έχει πολλά κοινά σημεία με την πατρίδα της, την Καταλονία. Γιατί και εκεί υπάρχει ένας ποταμός Έβρος, όπως και στη Θράκη, που χωρίζει ανθρώπους που έχουν πολλά κοινά στοιχεία στην καθημερινή τους ζωή.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, με τη δημιουργία πολλών πολιτιστικών συλλόγων, δημιουργήθηκε ένα κλίμα θετικό για την εκμάθηση παραδοσιακών χορών. Το ίδιο κλίμα δημιουργήθηκε και στο εξωτερικό με αποτέλεσμα την διοργάνωση σεμιναρίων από Έλληνες δασκάλους. Σε ένα τέτοιο σεμινάριο ο Βαγγέλης Δημούδης γνωρίστηκε με την Νούρια Γκουαδράδα από την Βαρκελώνη, χοροδιδάσκαλο, και ξεκίνησε η συνεργασία του με τον σύλλογο «El SAC AMBULANT», του οποίου πρόεδρος και υπεύθυνη είναι η κ. Γκουαδράδα. «Κάποια στιγμή σκεφτήκαμε τα σεμινάρια να πραγματοποιούνται στην Ελλάδα. Σαν Θρακιώτης επέλεξα ως τόπο διεξαγωγής τους την Θράκη. Έτσι διοργανώσαμε σεμινάρια στη Δαδιά, στη Σαμοθράκη, στην Αλεξανδρούπολη και στο Φανάρι, όπου ερχόμαστε για Τρίτη χρονιά. Οι συμμετέχοντες στα σεμινάρια, εκτός από το χορό, ενδιαφέρονται και για την ιστορία του τόπου και εμείς, όσο μπορούμε, παράλληλα με τον χορό αναφερόμαστε και σε ιστορικά γεγονότα της περιοχής της Θράκης. Συγχρόνως, επισκεπτόμαστε και κάποια τουριστικά μέρη. Έτσι επισκεφτήκαμε τα Άβδηρα, θα πάμε στις Φέρες, όπου θα επισκεφτούμε την Παναγία την Κοσμοσώτειρα και τέλος θα επισκεφτούμε το Δέλτα του Έβρου».

Η διοργάνωση του σεμιναρίου ανήκει αποκλειστικά στον κ. Δημούδη, η διδασκαλία όμως και η εκμάθηση των χορών γίνεται σε συνεργασία και με άλλους χοροδιδασκάλους. «Συγκεκριμένα σε αυτό το σεμινάριο δίδαξαν στον Κεχρόκαμπο Καβάλας ο Νίκος Ζουρνατζίδης ποντιακά, ο Γιάννης ο Πραντσίδης θρακιώτικα στο Φανάρι και η Ιερωνυμάκη Βαγγελιώ κρητικά. Από την εμπειρία μου και οι τρεις είναι οι καλύτεροι στο είδος τους».

Ποιο όμως ρόλο παίζει στη ζωή της Νούρια Γκουαδράδα ο χορός; «Για μένα χορός σημαίνει πολλά. Σημαίνει ρίζες, σημαίνει ότι γνωρίζεις την ιστορία του τόπου, το πώς ζει ο κόσμος, πώς επικοινωνούν οι άνθρωποι μεταξύ τους. Ο τρόπος που χορεύουν οι Έλληνες είναι τελείως διαφορετικός από τον τρόπο που χορεύουμε εμείς. Εμείς χορεύουμε με βήματα, ενώ οι Έλληνες σε κύκλο. Είναι κάτι το μοναδικό. Ο κύκλος σημαίνει πολλά πράγματα. Σημαίνει ότι είσαι ένα κομμάτι του όλου. Και είναι πολύ σημαντικό να νοιώθεις το ύφος το οποίο για κάθε περιοχή είναι διαφορετικό».

Κατά τη Νούρια Γκουαδράδα, υπάρχει διαφορά μεταξύ των ισπανικών και ελληνικών χορών. Οι ισπανικοί χορεύονται κατά ζευγάρια, ενώ οι ελληνικοί σε κύκλο που σιγά -σιγά ανοίγει. «Εμείς στην Ισπανία έχουμε χαθεί με τους χορούς Εδώ ακόμα είναι ζωντανοί και πρέπει να τους κρατήσετε».

Το ερώτημα, όμως, που κυριαρχεί είναι τι είναι παράδοση και κατά πόσο αυτό που γίνεται σήμερα είναι αυθεντικό. Καινούργια στοιχεία έχουν προστεθεί τόσο στη μουσική όσο και στο χορό, με αποτέλεσμα πολλοί να υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει αυθεντική παράδοση.

«Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Εγώ είμαι φανατικός του παραδοσιακού. Δυστυχώς όμως ή ευτυχώς οι χοροί μας είναι συνυφασμένοι με την καθημερινή ζωή μας, με τα πιστεύω μας, με τη θρησκεία μας. Οι χοροί δεν είναι κάτι το ξεκάρφωτο. Πάντοτε υπήρχε ένα έθιμο και γύρω από το έθιμο υπήρχε ένας χορός. Στη τελετή του γάμου υπήρχαν οι συγκαθιστοί χοροί του δρόμου, οι χοροί για την μεταφορά της προίκας. Όλα ήταν δεμένα με τον τότε τρόπο ζωής ο οποίος σήμερα έχει αλλάξει και μάλιστα με τέτοια ταχύτητα που δεν προλαβαίνουμε πια, φεύγει, η κάθε γενιά αλλάζει η ζωή, όπως και όλα γύρω μας αλλάζουν. Αλλάξαμε το ντύσιμό μας, δεν υφαίνουμε πια, δεν θερίζουμε. Οι κοινωνίες τότε ήταν κλειστές και κρατούσαν πολλά χρόνια τα δικά τους ήθη και έθιμα, τίποτα δεν άλλαζε. Υπήρχαν πολλά τραγούδια για την ξενιτιά. Σήμερα ξενιτιά δεν υπάρχει, με την έννοια ότι λίγο πολύ όλοι είμαστε ξενιτεμένοι. Όλα έχουν αλλάξει και ο χορός δεν θα μπορούσε να ακολουθήσει άλλη πορεία. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχουν δημιουργηθεί πολλές χορευτικές ομάδες, οι οποίες προσπαθούν να διατηρήσουν την παράδοση, προσαρμόζοντάς την στα σημερινά δεδομένα. Σαν παράδειγμα θα σας δώσω αυτό που έγινε πριν από λίγες ημέρες στην Αίγειρο. Συμμετείχαν στις εκδηλώσεις χορευτικά συγκροτήματα και συγχρόνως είχε και γλέντι. Αυτό είναι σήμερα η παράδοσή μας, κάτι που μετά από είκοσι χρόνια δεν θα υπάρχει. Μπορεί, λοιπόν, να κατακρίνουμε σήμερα κάποια πράγματα γιατί ξεφεύγουν, από την άλλη όμως έχει αλλάξει ο τρόπος ζωής μας. Σήμερα τα παιδιά μας δεν ξέρουν πώς γίνονταν παλιά ο γάμος, πηγαίνουν σε ένα δημαρχείο και με δύο άτομα παντρεύονται. Παλιότερα, ένα τέτοιο γεγονός απαιτούσε μεγάλη προετοιμασία. Απαιτούσε άπλωμα προίκας για να περάσει ο κόσμος να την δει, έπρεπε να έρθουν οι του γαμπρού να πάρουν την προίκα της νύφης, υπήρχαν ειδικά τραγούδια. Εμείς προσπαθούμε όσο το δυνατόν να κρατήσουμε την παράδοση, αυτά που γνωρίσαμε και ζήσαμε, τους γάμους τα πανηγύρια, τα τραγούδια».

Ο Βαγγέλης Δημούδης έχει καταγράψει όλα τα τραγούδια που άκουγε από τη μάνα του. Το 1979 κυκλοφόρησε τον πρώτο δίσκο με τραγούδια της Βόρειας Θράκης, τα οποία του μετέδωσε πρόσφυγας από το Κίτρος της Πιερίας. Συμμετείχε σε δίσκους του Χρόνη Αϊδονίδη και πριν τέσσερα χρόνια κυκλοφόρησε το πρώτο CD «Πουλάκι κλαίει μοναχό» και πρόκειται να κυκλοφορήσει ένα νέο CD με τραγούδια της Θράκης από το στούντιο των αδελφών Παγκοζίδη στη Μαρώνεια.

Από την πλευρά της, η Νούρια Γκουαδράδα δείχνει μία ιδιαίτερη προτίμηση στη Θράκη. Εύλογο, λοιπόν, το ερώτημα τι σημαίνει για αυτήν η Θράκη.

«Για μένα η Θράκη σημαίνει πολλά πράγματα. Όπως η πατρίδα μου, η Καταλονία, είναι χωρισμένη στα δύο, στην Ισπανική και στη Γαλλική, από τον ποταμό Έβρο, για τα νερά του οποίου υπάρχει μεγάλη διαμάχη, έτσι και τη Θράκη ο ποταμός Έβρος τη χωρίζει στα τρία. Καταλαβαίνω ότι είναι θέμα πολιτικής, αλλά όμως και οι τρεις λαοί έχουν κοινά στοιχεία και στο χορό, και στα έθιμα και στη μουσική με κάποιες παραλλαγές. Η θάλασσα, τα πουλιά, η θέα, όλα αυτά είναι εικόνες ίδιες με τις πατρίδας μου. Νομίζω ότι για να γνωρίσουμε τον άλλον πρέπει να μάθουμε και να βιώσουμε τον τόπο, τους ανθρώπους του. Και στους Έλληνες το σπουδαίο είναι ότι ο χορός βγαίνει από μέσα τους. Είναι κάτι που, αν δεν το ζήσεις, δεν μπορείς να το εκφράσεις».

Όση ώρα κρατά η συζήτησή μας στην αυλή του ξενοδοχείου, τα είκοσι οκτώ μέλη της αποστολής υπό τις οδηγίες του Γιάννη Πραντσίδη, καθηγητής ΤΕΦΑΑ Θεσσαλονίκης εξασκούνται στους θρακιώτικους χορούς, χαλαρώνοντας υπό τους ήχους της θρακιώτικης γκάϊντας.

Α.Π.-Ν.Χ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.